Luka 5 Më Ndiq Ilustrim hapës Imagjinoni një ndërtues me përvojë – një usta – i cili ka ndërtuar shtëpi për tridhjetë vjet. Ai di si të përziejë betonin, sa thellë të gërmojë themelet dhe si t’i vendosë tullat drejt. Të gjithë në qytet e thërrasin kur duan të ndërtojnë një shtëpi. Një ditë, një burrë që nuk ka punuar kurrë në një kantier ndërtimi vjen dhe thotë: “Usta, mendoj se duhet ta ndërtosh këtë mur ndryshe.” Si do të ndihej ndërtuesi? Me shumë mundësi do të qeshte ose do të zemërohej. “Kush je ti që më mëson punën time? E kam bërë këtë që para se të lindeshe ti!” Është e vështirë për cilindo prej nesh të marrë këshilla në fushën ku mendojmë se jemi ekspert. Në kapitullin 5 të Lukës, Simon Pjetri është një peshkatar profesionist. Ai ka punuar gjithë natën dhe nuk ka kapur asgjë. Pastaj Jezusi - një zdrukthëtar nga Nazareti - i tregon se ku t'i hedhë rrjetat. Ajo që bën më pas Pjetri ia ndryshon tërë jetën. Ky kapitull flet për njerëzit që takojnë Jezusin dhe e dëgjojnë të thotë: "Më ndiq": peshkatarë, një lebroz, një burrë i paralizuar dhe madje edhe një mbledhës taksash. Vargu i temës Unë nuk kam ardhur për të thirrur të drejtët, por mëkatarët për pendim. – Luka 5:32 (ESV) Ky varg shpjegon të gjithë kapitullin. Jezusi nuk i thërret njerëzit që mendojnë se janë mjaftueshëm të mirë. Ai i thërret njerëzit që e dinë se kanë nevojë për Të. Hyrje Në Mësimin 4, Jezusi shpalli misionin e Tij në Nazaret: lajm i mirë për të varfrit, liri për robërit, shikim për të verbërit. Pastaj në Kapernaum Ai dëboi demonët dhe shëroi shumë njerëz. Në fund të kapitullit Ai tha: “Duhet t’ua predikoj lajmin e mirë të mbretërisë së Perëndisë edhe qyteteve të tjera.” Tani, në kapitullin 5, Jezusi fillon t'u bëjë thirrje njerëzve që ta ndjekin. Kapitulli ka pesë skena. Jezusi thërret Pjetrin, Jakobin dhe Gjonin pas një kapjeje të mrekullueshme peshku. Ai prek dhe shëron një burrë me lebër. Ai fal dhe shëron një burrë të paralizuar që e ulin nga një çati. Ai e quan Levin taksambledhës dhe ha me mëkatarët. Dhe Ai shpjegon, me fotografi të një dasme, rroba dhe verë, se diçka e re ka ardhur. Në çdo skenë, shiko dy gjëra: kush është Jezusi dhe si i përgjigjen Atij njerëz të ndryshëm. Vargjet kryesore Por Simon Pjetri, kur e pa këtë, i ra ndër këmbë Jezusit dhe i tha: “Largohu prej meje, o Zot!” – Luka 5:8 Kur Pjetri sheh se kush është në të vërtetë Jezusi, ai sheh edhe se kush është ai në të vërtetë. Të parit të Jezusit qartë na bën gjithmonë të vetëdijshëm për mëkatin tonë. «Por që ta dini se Biri i Njeriut ka pushtet mbi tokë të falë mëkatet», — i tha ai njeriut të paralizuar — «Unë të them: Çohu, merr shtratin tënd dhe shko në shtëpi.» — Luka 5:24 (ESV) Jezusi shëron trupin e burrit për të vërtetuar se Ai mund ta shërojë shpirtin e njeriut. Vetëm Perëndia mund t’i falë mëkatet – dhe Jezusi i fal. Konteksti Historik dhe Kulturor Peshkimi në liqen. Liqeni i Gjenezaretit është një emër tjetër për Detin e Galilesë. Peshkatarët punonin natën, kur peshqit i afroheshin sipërfaqes. Në mëngjes ata lanin dhe riparonin rrjetat e tyre. Peshkimi në ujë të thellë në mes të ditës nuk kishte kuptim për një peshkatar. Lebra. Në Bibël, "lebra" mbulonte disa sëmundje serioze të lëkurës. Një lebroz konsiderohej i papastër. Ai duhej të jetonte jashtë qytetit, të vishte rroba të grisura dhe të bërtiste "I papastër!" kur njerëzit i afroheshin. Askush nuk e prekte një lebroz. Nëse dikush e prekte, edhe ai bëhej i papastër. Shtëpitë dhe çatitë. Shumica e shtëpive kishin çati të sheshta, me shkallë nga jashtë. Çatia ishte bërë nga trarë druri të mbuluar me degë, argjilë dhe ndonjëherë me tjegulla. Mund të hapej dhe të riparohej. Taksambledhësit. Levi (i quajtur edhe Mateu) mblidhte taksa dhe taksa për Herodin dhe Romakët. Taksambledhësit shpesh merrnin më shumë sesa duhej dhe Judenjtë i shihnin si tradhtarë dhe hajdutë. Njerëzit e mirë fetarë nuk hanin me ta. Të ngrënit së bashku. Në atë kulturë, ndarja e një vakti nënkuptonte pranimin e dikujt si mik. Kjo është arsyeja pse farisenjtë u tronditën kur Jezusi hëngri me mëkatarët. Ciklet e verës. Vera mbahej në qese të bëra nga lëkura e dhisë. Vera e re vazhdon të zgjerohet ndërsa fermentohet. Një cikël i ri mund të shtrihet, por një cikël i vjetër dhe i thatë do të shpërthejë. Shpjegimi i Tekstit 1. Kapja e Madhe e Peshqve (vargjet 1–11) Një turmë e madhe po mblidhet rreth Jezusit pranë liqenit për të dëgjuar fjalën e Perëndisë. Jezusi sheh dy barka. Peshkatarët po lajnë rrjetat e tyre pas një nate të gjatë. Jezusi hipën në barkën e Simonit, i kërkon të largohet pak nga bregu dhe i mëson njerëzit nga barka. Simoni i jep Jezusit barkën e tij dhe Jezusi është gati t'i japë Simonit shumë më tepër. Kur Jezusi mbaron, i thotë Simonit: «Shko në thellësi dhe hidh rrjetat për të kapur peshq». Simoni përgjigjet me ndershmëri: «Mësues, ne u munduam gjithë natën dhe nuk zumë asgjë!» Me fjalë të tjera: «Unë jam peshkatari këtu. Nuk ka peshk sot». Por pastaj ai thotë diçka të bukur: «Por me fjalën tënde do t’i hedh rrjetat». Ky është besimi. Jo ta ndjesh, të mos e kuptosh, por t’i bindesh sepse kështu tha Jezusi. Ata i lëshojnë rrjetat – dhe kapin aq shumë peshq sa rrjetat fillojnë të çahen. Ata thërrasin partnerët e tyre, Jakobin dhe Gjonin, dhe të dy barkat mbushen aq shumë sa fillojnë të fundosen. Reagimi i Pjetrit është i habitshëm. Ai nuk thotë: “Le të fillojmë punët së bashku!” Ai bie në gjunjët e Jezusit dhe thotë: “Largohu prej meje, sepse unë jam njeri mëkatar, o Zot.” Vini re ndryshimin. Disa vargje më parë ai e quajti Jezusin “Zot”. Tani ai e quan Atë “Zot”. Pjetri e kupton se është në prani të Perëndisë dhe e ndien mëkatin e tij. Por Jezusi nuk largohet. Ai thotë: “Mos kini frikë; që tani e tutje do të kapni njerëz.” Jezusi merr aftësinë e Pjetrit dhe i jep asaj një qëllim të ri. Pjetri tani do t’i sillte njerëzit te Perëndia. Dhe vargu 11 thotë: “ata lanë gjithçka dhe e ndoqën” – pikërisht ditën që kishin kapur më shumë ndonjëherë. Jezusi vlente më shumë se të gjithë peshqit në liqen. 2. Jezusi prek një lebros (vargjet 12–16) Në një nga qytetet, një burrë “plot lebër” vjen tek Jezusi. Sëmundja e tij është shumë e avancuar. Ai bie me fytyrë përtokë dhe lutet: “Zot, nëse do, ti mund të më pastrosh.” Ai nuk ka dyshim për fuqinë e Jezusit. Pyetja e tij e vetme është: a dëshiron Jezusi të ndihmojë dikë si ai? Pastaj Jezusi bën diçka që askush tjetër nuk do ta bënte. “Jezusi e shtriu dorën, e preku dhe i tha: ‘Po, do të shërohem!’” Jezusi mund ta kishte shëruar me një fjalë. Por ky burrë ndoshta nuk kishte ndjerë një prekje njerëzore prej vitesh. Jezusi e preku i pari. Normalisht, prekja e një lebrozi e bënte të papastër një person të pastër. Por me Jezusin, është e kundërta: Pastërtia e tij rrjedh tek lebrozi dhe menjëherë lebra e lë atë. Jezusi i thotë burrit të shkojë te prifti dhe të bëjë ofertën që urdhëroi Moisiu. Kjo do ta kthente zyrtarisht atë në bashkësi. Dhe do të ishte një dëshmi për priftërinjtë: diçka e re po ndodh. Lajmi për Jezusin përhapet dhe vijnë turma të mëdha. Por vargu 16 na tregon diçka të rëndësishme: “Por ai tërhiqej në vende të shkreta dhe lutej.” Sa më i zënë bëhej Jezusi, aq më shumë kohë gjente Ai për të qëndruar vetëm me Atin. Nëse Jezusi kishte nevojë të lutej, sa më shumë duhet të bëjmë ne? 3. Miqtë që nuk do të dorëzoheshin (vargjet 17–26) Jezusi po mëson në një shtëpi. Farisenjtë dhe mësuesit e ligjit kanë ardhur nga çdo fshat i Galilesë dhe i Judesë, madje edhe nga Jerusalemi. Shtëpia është plot e përplot. Luka na tregon: “Fuqia e Zotit ishte me të për të shëruar”. Disa burra mbërrijnë duke mbajtur një mik të paralizuar mbi një rrogoz. Ata nuk mund të kalojnë derën. Kështu që ngjiten në çati, heqin tjegullat dhe e ulin mikun e tyre poshtë përpara Jezusit. Imagjinoni pluhurin që bie mbi kokat e të gjithëve! Vargu 20 thotë, "kur pa besimin e tyre". Jezusi pa besimin e miqve. Besimi i tyre nuk ishte vetëm fjalë. Ai u ngjit shkallëve dhe theu një çati. A kemi miq të tillë, të cilët do të na çonin te Jezusi? A jemi miq të tillë me të tjerët? Pastaj Jezusi thotë diçka që askush nuk e priste: “Njeri, mëkatet e tua të janë falur.” Burri erdhi për këmbët e tij, por Jezusi fillon me zemrën e tij. Jezusi e di se nevoja jonë më e thellë është falja. Farisenjtë dhe mësuesit mendojnë: “Kush është ky që flet blasfemi? Kush mund të falë mëkatet, përveç vetëm Perëndisë?” Ata kanë të drejtë për një gjë: vetëm Perëndia mund të falë mëkatet. Pra, ose Jezusi po gënjen - ose Jezusi është Perëndi. Jezusi i di mendimet e tyre dhe pyet: “Çfarë është më e lehtë, të thuash: ‘Mëkatet e tua të janë falur’, apo të thuash: ‘Çohu dhe ec’?” Kushdo mund të thotë “mëkatet e tua të janë falur”, sepse askush nuk mund ta shohë. Por nëse thua “Çohu dhe ec”, të gjithë do ta shohin nëse funksionon. Pra, Jezusi bën gjënë e dukshme për të vërtetuar gjënë e padukshme. Ai thotë vargun tonë të dytë kyç – dhe burri ngrihet, merr dyshekun e tij dhe shkon në shtëpi duke lavdëruar Perëndinë. Të gjithë janë të mahnitur: “Sot kemi parë gjëra të jashtëzakonshme.” 4. Jezusi e quan Levin Tagrambledhës (vargjet 27–32) Më pas, Jezusi sheh një tagrambledhës të quajtur Levi të ulur në kabinën e tij të taksave. Me shumë mundësi, të gjithë në qytet e urrenin. Jezusi thotë vetëm dy fjalë: “Më ndiqni.” Dhe Levi, “duke lënë gjithçka, u ngrit dhe e ndoqi.” Për peshkatarët, ishte e mundur të ktheheshin te peshkimi. Për një tagrambledhës, lënia e punës do të thoshte se nuk kishte kthim pas. Levi është aq i lumtur saqë i bën një gosti të madhe Jezusit në shtëpinë e tij dhe fton miqtë e tij - tagrambledhës të tjerë dhe mëkatarë. Kur takon Jezusin, do që edhe miqtë e tu ta takojnë Atë. Farisenjtë u ankohen dishepujve: «Pse hani dhe pini me tagrambledhës dhe mëkatarë?» Jezui përgjigjet: «Ata që janë të shëndoshë nuk kanë nevojë për mjek, por të sëmurët. Unë nuk kam ardhur t’i thërras të drejtët, por mëkatarët për pendim.» Një mjek nuk rri larg njerëzve të sëmurë - aty është vendi ku nevojitet. Jezusi është mjeku për zemrat mëkatare. Farisenjtë mendonin se ishin të shëndetshëm, kështu që nuk shkonin te mjeku. Taksambledhësit e dinin se ishin të sëmurë, kështu që gjetën shërim. Pyetja nuk është nëse jemi mëkatarë - të gjithë jemi. Pyetja është nëse e dimë këtë. 5. Diçka e Re Ka Ardhur (vargjet 33–39) Udhëheqësit fetarë pastaj pyesin për agjërimin: “Dishepujt e Gjonit dhe farisenjtë agjërojnë shpesh, por tuajt hanë dhe pinë.” Jezusi përgjigjet me një fotografi të një dasme. Askush nuk agjëron në dasmë ndërsa dhëndri është atje. Është një kohë për të festuar! Jezusi është Dhëndri. Por Ai shton: “Do të vijnë ditët kur dhëndri do t’u merret dhe atëherë ata do të agjërojnë në ato ditë” – një aludim i vdekjes së Tij. Pastaj Jezusi jep edhe dy figura të tjera. Askush nuk gris një copë nga një rrobë e re për të arnuar një të vjetër. Dhe askush nuk shton verë të re në kacekë të vjetër, përndryshe kacekët do të shpërthejnë. “Vera e re duhet të shtohet në kacekë të rinj.” Jezusi nuk është vetëm një copë për të rregulluar fenë e vjetër. Ai sjell diçka krejtësisht të re, dhe asaj i duhet një zemër e re për ta pranuar atë. Vargu i fundit është pak i trishtueshëm: “askush pasi ka pirë verë të vjetër nuk dëshiron verë të re, sepse ai thotë: ‘E vjetra është e mirë’”. Shumë njerëz ndihen rehat me zakonet e tyre të vjetra dhe nuk duan asgjë të re – edhe kur e reja është vetë Jezusi. Fjalë kyçe Kapja e njerëzve – zōgreō (zoh-GREH-oh). Në vargun 10, Jezusi e përdor këtë fjalë. Do të thotë "të kapësh të gjallë". Kur peshkatarët kapin peshq, peshqit ngordhin. Por kur i sjellim njerëzit te Jezusi, ata gjejnë jetë. I pastër – katharizo (kah-thah-REED-zoh). Lebrozi i kërkon Jezusit ta bëjë “të pastër” (vargu 12). Kjo fjalë do të thotë të pastrosh, të lash atë që është e ndyrë. Jezusi pastron jo vetëm lëkurën, por edhe zemrat. Fal – aphiēmi (ah-FEE-ay-mee). Kjo fjalë, e përdorur në vargjet 20–24, do të thotë “të lësh të shkojë” ose “të largosh”. Kur Perëndia fal, Ai i largon mëkatet tona, si një borxh që anulohet dhe nuk kthehet më kurrë. Mëkatar – hamartōlos (hah-mar-toh-LOS). Pjetri e quan veten mëkatar (vargu 8), dhe farisenjtë e përdorin këtë fjalë për tagrambledhësit (vargu 30). Rrënja e fjalës do të thotë "të mos e arrish shenjën", si një shigjetë që nuk e arrin shenjën. Ne të gjithë e kemi humbur shenjën e Perëndisë. Ndiq – akoloutheō (ah-koh-loo-THEH-oh). Kjo fjalë (vargjet 11, 27, 28) do të thotë të ecësh pas dikujt, të shkosh atje ku shkon ai. Të ndjekësh Jezusin nuk do të thotë thjesht të besosh fakte rreth Tij. Do të thotë të ecësh me Të çdo ditë. Si dëshmon Dhiata e Vjetër për Jezusin Pjetri dhe Isaia. Kur profeti Isaia e pa Zotin në tempull, ai thirri: “Mjerë unë! Sepse jam i humbur, sepse jam një njeri me buzë të papastra” (Isaia 6:5). Pastaj Perëndia e pastroi dhe e dërgoi jashtë. Pjetri ka të njëjtën përvojë: ai e sheh shenjtërinë e Jezusit, e ndjen mëkatin e tij dhe dërgohet për të shërbyer. Pjetri reagon ndaj Jezusit në të njëjtën mënyrë siç reagoi Isaia ndaj Perëndisë. Peshkatarë njerëzish. Perëndia tha nëpërmjet Jeremisë: “Ja, unë po dërgoj shumë peshkatarë, thotë Zoti, dhe ata do t’i kapin” (Jeremia 16:16). Jezusi i thërret peshkatarët të mbledhin njerëzit te Perëndia. Vetëm Perëndia e shëron lebrën. Kur mbreti i Izraelit mori një letër që i kërkonte të shëronte lebrën e Naamanit, ai tha: “A jam unë Perëndi, që mund të vras dhe të ngjall, që ky njeri më dërgon fjalë për të shëruar një njeri nga lebra e tij?” (2 Mbretërve 5:7). Shërimi i lebrës ishte diçka që vetëm Perëndia mund ta bënte. Jezusi e bën këtë me një prekje dhe një fjalë. Vetëm Zoti i fal mëkatet. Farisenjtë kishin të drejtë që falja i përket Zotit: Unë, unë jam ai që fshij shkeljet e tua për hirin tim dhe nuk do t’i kujtoj mëkatet e tua. – Isaia 43:25 (ESV) Psalmi 103:3 lavdëron Zotin, “që fal të gjitha paudhësitë e tua, që shëron të gjitha sëmundjet e tua”. Në historinë e burrit të paralizuar, Jezusi bën të dyja. Ai bën atë që Dhiata e Vjetër thotë se vetëm Perëndia mund ta bëjë. Dhëndri dhe besëlidhja e re. Në Dhiatën e Vjetër, Perëndia shpesh e përshkruan Veten si burri i popullit të Tij (Isaia 54:5; Hozea 2:19). Kur Jezusi e quan Veten Dhëndri, Ai po e vendos Veten në vendin e Perëndisë. Dhe Perëndia premtoi një besëlidhje të re, të shkruar në zemra (Jeremia 31:31–33). Kjo është vera e re që ka nevojë për kacekë të rinj. Aplikim për Ne Sot “Por sipas fjalës Tënde…” Ndoshta ke punuar shumë dhe nuk ke parë asgjë. Ndoshta fjala e Perëndisë të kërkon të bësh diçka që nuk ka kuptim për ty. Ashtu si Pjetri, thuaj: “Por sipas fjalës Tënde, do ta bëj.” Jezusi vlen më shumë se suksesi ynë. Peshkatarët lanë gjithçka në ditën e tyre më të mirë. A ka ndonjë gjë që po e mbani më fort se Jezusin? Prek të paprekshmin. Jezusi preku njeriun që të gjithë të tjerët e shmangnin. Kush janë "lebrosët" në shoqërinë tonë - njerëz që të tjerët i shmangin? Si mund t'u tregojmë atyre dashurinë e Jezusit? Gjej kohë për t’u lutur. Sa më i zënë bëhej Jezusi, aq më shumë lutej. Kur jeta bëhet e ngjeshur, mos e ndërprit lutjen – atëherë ke më shumë nevojë për të. Çoji miqtë e tu te Jezusi. Cilët njeh që nuk mund të vijnë te Jezusi vetë? Lutu për ta, ftoji dhe mos u dorëzo. Jezusi erdhi për mëkatarët. Nëse ndiheni shumë keq për Zotin, kujtoni Levin. Jezusi erdhi për të thirrur mëkatarët. Dhe nëse ndiheni shumë mirë për të pasur nevojë për Të, kujtoni farisenjtë. Ata e ndjenin mungesën e Tij sepse nuk mendonin se ishin të sëmurë. Çfarë mësojmë nga ky kapitull 1. Besimi i bindet fjalës së Jezusit edhe kur ajo nuk ka kuptim për ne. 2. Të parit të Jezusit na tregon qartë mëkatin tonë, por Ai nuk na largon. 3. Jezusi merr njerëzit e zakonshëm dhe u jep jetëve të tyre një qëllim të ri. 4. Jezusi është i gatshëm të prekë dhe pastrojë ata që të tjerët i refuzojnë. 5. Edhe në kohët e Tij më të ngarkuara, Jezusi gjente kohë për t’u lutur. 6. Nevoja jonë më e thellë është falja, dhe Jezusi ka autoritetin për të falur mëkatet. 7. Jezusi erdhi për të thirrur mëkatarët, jo ata që mendojnë se janë të drejtë. 8. Jezusi sjell diçka të re që ka nevojë për një zemër të re për ta pranuar atë. VARG PËR T'U MBAJTUR MEND Dhe, mbasi i nxorën barkat në tokë, lanë gjithçka dhe e ndoqën. Luka 5:11 (ESV)