Hallo, mijn naam is Paul de Leeuw en welkom bij de podcast Het Geheim van de Efteling.
Dit seizoen gaan we dieper in op het Sprookjesbos.
Het is de laatste aflevering van dit seizoen.
Dat vinden we nu al heel erg hè jongens?
Nou, dus niet.
Maar ik wel. Ik vind het wel echt erg dat dit de laatste aflevering van het seizoen is.
We gaan het hebben over de toekomst van het Sprookjesbos van de Efteling.
Want hoe blijf je relevant zonder die typische Efteling-magie te verliezen?
En hoe houd je het allemaal in stand? De balans tussen de authenticiteit en nieuwe technieken?
De nieuwe ontwikkelingen? En wat betekent de groei voor de natuur?
En we hebben een belangrijke man hier aan tafel. De directeur van Product, Markt en Imago...
Koen Sanders. Hoeveel directeuren heeft de Efteling eigenlijk?
Vijf. - Ja, dat valt weer tegen.
En welk nummer ben je dan van de vijf?
Ik ben gewoon één vijfde van de vijf.
Dus niet één grote directeur?
Ja, er is één opper opper.
Ja, dat is Klaas Vaak.
En dan vier oppers.
Het lijkt wel een sprookje dit.
En dan hebben we Deborah Nas.
Jij bent toekomstverkenner en deeltijd hoogleraar aan de TU in Delft.
Ja.
Wat is nou deeltijdhoogleraar? Dat je maar twee dagen in de week werkt?
Eén dag in de week, ja.
Of nog minder?
Nou, ik werk er wel meer, maar ik werk er daar maar één.
Ja, dat klopt.
En toekomstverkenner, dat ben je dan altijd geweest?
Ik heb mijn hele leven in innovatie en technologie gezeten.
Dus nieuwe producten, nieuwe diensten, nieuwe concepten.
Nu ben ik eigenlijk vooral bezig met welke nieuwe technologieën eraan komen.
Wat kunnen die?
En wat gaat dat betekenen voor mens en maatschappij?
AI dus, nu.
Op dit moment is het veel AI.
En ik ben ook onderdeel van Quantum Delta Nederland.
Quantum technologie is de volgende grote technologie die eraan komt.
Na AI?
Na AI.
Is dat nog erger dan AI?
Of nog mooier?
Het ligt er maar net aan hoe je ernaar kijkt, natuurlijk.
Ja, dat je thuis mag zitten op een stoel en je niks meer hoeft te doen.
Ademen.
Zelfs dat niet waarschijnlijk dan.
Ja, dat is niet mijn invulling van wat AI voor ons leven gaat betekenen.
AI neemt toch steeds meer ruimte in?
Je zou kunnen zeggen, je kan steeds meer AI inschakelen om meer nieuwe ruimte te creëren.
Een positieve blik is dit.
Maar er worden ook dingen afgenomen door AI.
Ja, we hebben altijd de neiging als we naar technologie kijken...
om te focussen op wat we kwijtraken en niet op wat we erbij krijgen.
Ja.
Wees maar blij dat ik maar een deeltijd journalist ben...
anders was ik veel verder doorgegaan met vragen.
Ik ben gewoon een amuseur van de Efteling.
Dus ik ga weer naar Koen toe.
Jij bent directeur van Product, Markt en Imago. Wat houdt dat precies in?
Nou, dat houdt in dat ik me bemoei met twee gebieden.
Eén is alles wat we buiten de Wereld van de Efteling doen.
Dus marketing, sales, alle commerciële dingen.
Om uiteindelijk mensen weer zin in de Efteling te laten krijgen.
Maar aan de andere kant ook de afdelingen die bezig zijn met het bedenken, ontwerpen...
engineeren en uiteindelijk ook fysiek bouwen...
van hotels, restaurants, attracties.
Alles wat we in onze Wereld vol Wonderen hebben.
Die twee houden natuurlijk heel erg van elkaar en hangen heel veel samen.
Want vraag maar iemand, wat vind je nou zo leuk aan de Efteling?
Dan beginnen ze over het merk Efteling.
Het merk Efteling is eigenlijk ook weer het product.
Dus het zit heel dicht bij elkaar.
Ja, maar op welke landen richt je je om ook buitenlandse toeristen naar de Efteling te trekken?
Duitsland natuurlijk, neem ik aan.
Nou, er komen heel veel mensen uit Vlaanderen.
- Dat is geen buitenland.
We spreken dezelfde taal, maar het is toch wel...
Ze hebben echt ook een andere manier van de Efteling beleven.
Hoe dan? Langzamer?
Ze vinden het bijvoorbeeld veel belangrijker om goed en lang te lunchen.
Waar wij als Nederlanders denken, hup die kroket uit de muur en door.
Want we hebben betaald voor een hele dag.
Dat klopt, ja.
Waar kunnen we dan lekker langdurig lunchen?
Nou, in ons nieuwe Efteling Grand Hotel hebben we echt een hele goede brasserie.
- Dat klopt.
Dan zie je dus ook echt dat de Belgen wel tijd nemen om te gaan lunchen met een glaasje wijn.
Waar die Nederlanders er met spoed langsrennen.
Goh, wat grappig, ja. En welke landen nog meer?
Duitsland en de UK.
Heel veel mensen die vanuit Engeland naar de Efteling komen.
Niet op en neer voor een dagje, maar vaak blijven slapen of ergens in de buurt slapen.
En ook steeds vaker uit Spanje en Italië, grappig genoeg.
Die het daar te warm vinden.
En dan hier op zoek gaan naar...
koelte.
Ja, coolcation.
Coolcation, goed is dat.
Wij gaan eerst de eerste herinnering aan de Efteling doen.
Deborah, ik begreep dat jij geboren bent in Vlissingen.
Ja.
Nou ja, voordat je van Vlissingen in de Efteling was in die tijd...
daar deed je natuurlijk drieënhalve dag over.
Maar dat deden we wél.
Oh wel?
Ik ben dus opgegroeid aan het strand.
In Vlissingen?
Ja, in Vlissingen.
Mijn moeder zei altijd: Waarom zou ik een hoop geld uitgeven om ergens anders aan het strand te gaan liggen?
Dus wij gingen in de winter op vakantie. Dan gingen we skiën.
En in de zomer deden we dagtripjes.
Ik heb alle pretparken in Europa toen wel gezien.
Dus wij gingen ook regelmatig naar de Efteling.
En wie zijn we? Het hele gezin?
Het hele gezin. Mijn vader, mijn moeder en mijn broer.
Met z'n viertjes?
Ja.
En dan ook op wintersport?
Ja.
Lekker.
Ja.
Maar daar gaat het nu niet om.
Koen, jouw eerste Efteling-ervaring?
Mijn eerste Efteling-ervaring.
Ik werk hier 17 jaar, dus ik heb heel veel ervaringen van de binnenkant.
Ben jij gelijk binnengekomen...
als directeur?
Of ben jij ook bij een poffertjeskraam begonnen?
Nee, zo romantisch is het verhaal niet.
Ik ben begonnen als woordvoerder bij de Efteling.
Dus dit een beetje, door microfoons praten.
Maar mijn eerste herinnering is veel jonger.
Toen wij vier waren...
toen ik vier was, toen wij vier waren..
klinkt heel koninklijk.
Toen we allemaal nog haar hadden.
Toen wij allebei nog haar hadden.
Toen ik vier was, gingen wij als gezin...
dus ik met mijn broertjes en mijn ouders emigreren naar Australië.
Uiteindelijk bleek het maar voor twee jaar te zijn.
Maar wij gingen toen voor altijd.
Naar Sydney?
Tussen Sydney en Melbourne, ja.
Jeetje.
Moest je vader daar werken?
Ja.
Wat deed hij daar dan?
Die werkte voor Mars, voor de chocoladereep.
Oké.
En wij gingen die...
En je bent teruggekomen?
Ja, twee jaar later al.
Oh, ging het niet goed?
Nou ja, hij moest weer hier gaan werken.
Moest hij voor Snickers werken?
Ja, have a break.
Haha, dat is KitKat.
Maar uiteindelijk...
Wij gingen daar dus naartoe..
in de veronderstelling dat we voor altijd Nederland zouden verlaten.
Het laatste wat we hier gedaan hebben, is met de hele familie, dus opa's, oma's. neefjes, nichtjes...
naar de Efteling.
Dus in die twee jaar was heimwee en terugverlangen naar huis...
was ook een beetje terugverlangen naar dat laatste moment met z'n allen in de Efteling.
Dus voor mij hebben Efteling en thuis ook al een soort associatie met elkaar.
Ongelooflijk.
Mooi.
Ja, echt heel mooi.
En dan ben je hier.
Ja.
Nou, fijn dat jullie er zijn.
We gaan het hebben over de Efteling en de toekomst...
en wat we allemaal nog tegemoet kunnen zien komen.
De Efteling, dat zou ik bijna vergeten, bestaat dus 75 jaar.
We hebben het al eerder gezegd, 89% is bos en 11% is attractie.
De Anton Pieck-gedachte moet in stand worden gehouden.
We hadden het al over de aankleding, de bossen, de wegen, wat we gaan doen.
Meer ingangen bij het Sprookjesbos, want we hebben het dit seizoen over het Sprookjesbos.
Drie ingangen, we hebben bruine paden, we hebben gele paden, we hebben rode paden.
We hebben een speciaal luxe restaurant voor de Vlamingen in het hotel.
Kortom, er kan eigenlijk niks misgaan.
Maar het voelt nog steeds fris en actueel.
Wat is het geheim van de Efteling, dat het voelt alsof het gisteren is gebouwd?
Ja, een beetje gechargeerd.
Ik denk een beetje door elkaar.
Aan de ene kant is het ook wel mazzel.
Mazzel met onze voorvaderen, de reuzen op wiens schouders wij mogen staan.
Die hebben het onwijs goed gedaan.
Dus dat er dingen verzonnen zijn, 75 jaar geleden.
Technieken, maar ook verschijningsvormen die vandaag de dag gelukkig nog steeds zorgen...
voor open monden van mijn kinderen.
Dat is ook voor een deel mazzel, dat die mensen zo goed waren.
Dat die dat zo goed hebben gedaan.
En het tweede is er heel goed voor zorgen.
Het allerbelangrijkste vind ik...
dat de mensen die vandaag rondlopen, het fantastisch vinden.
Waar wij naar streven is dat ieder gezelschap, ieder gezin, dat wegrijdt...
en papa en mama vragen aan de achterbank...
jongens, welk cijfer geven wij de Efteling nou met z'n allen?
Hoe hoog heeft de Efteling gescoord van 1 tot 10?
Dat wij in elke auto dan te horen krijgen dat we hoger dan een negen hebben gescoord.
Dat betekent dat als er in één auto een chagrijnige sfeer heerst...
en die zeggen, wij geven een zeven, dan moet die auto erachter al een elf scoren.
Dat lukt niet, dus dan hebben we twee tienen nodig om toch weer die negen te halen.
Maar kijk je dan niet wie er in die auto dan zo chagrijnig is?
-En dat we die niet meer laten komen.
Ja, het kan best. Dat kan toch tegenwoordig.
Jij mag niet meer komen, jij scoort te laag.
Dat je er een drone op zet.
Dus je denkt, we moeten altijd gaan voor een negen.
En dat meten we elke dag.
Dus uiteindelijk ziet iedereen die bij de Efteling werkt...
vandaag achter de schermen welk cijfer wij gisteren hebben gehaald.
Ik heb het gezien dat grote bord. Hoeveel mensen er binnenkomen, waar het druk is...
en wat het cijfer is. Maar dan leg je ook een druk op je personeel.
Ja, met elkaar. Maar uiteindelijk is dat waarvoor je het doet.
Dat mensen het hier zo fantastisch vinden met elkaar...
om juist even te ontsnappen aan die waan van alledag...
en aan alles wat individueler en sneller is.
Om hier even weer echt met elkaar te zijn.
Dat dat zo goed is, zo bijzonder, dat het hoger scoort dan een negen.
Dat betekent dat je urgent bent en dat je ook vandaag nog relevant bent.
En dat je ook kunt doorbouwen naar de toekomst.
Ik kan me voorstellen dat je dat cijfer ook hoog gaat krijgen...
met kinderen die ouder worden.
De attracties, zoals De Vliegende Hollander en de Python, de achtbanen dus, zijn spectaculair.
Maar hoe houd je dan dat Sprookjesbos authentiek en toch modern?
Ik denk precies daardoor. Dus door die combinatie.
Dus door dingen toe te voegen aan het Sprookjesbos...
waardoor het urgent blijft, waardoor het van vandaag blijft.
Maar dat het wel past bij wat het Sprookjesbos is.
Je kunt dingen toevoegen die op zichzelf heel attractief zijn.
Maar als dat niet past bij het karakter van het Sprookjesbos...
dan ben je niet die parel aan het oppoetsen.
Dan ben je er gewoon heel iets anders mee aan het doen.
Wat wel grappig is, dat als iets heel erg past bij het Sprookjesbos...
dan is het na een jaar of twee jaar ook alsof het er altijd heeft gestaan.
Dus voor mijn kinderen is de Sprookjesboom één op één...
het Sprookjesbos, terwijl die er toen ik begon bij de Efteling nog niet stond.
Omdat het past, maar iets kan en iets doet wat in 1952 nog niet kon...
maakt dat het Sprookjesbos levendiger en beter dan dat het was.
Maar bijvoorbeeld Roodkapje, daar was discussie over, die is veranderd.
De borsten zijn kleiner geworden.
Volgens mij is de ademtechniek aangepast.
Was dat ook gebaseerd op de ervaring, wat mensen meenamen?
De borsten waren niet van Roodkapje.
-Van wie dan? Van Doornroosje.
We hebben de echte harde kern-sprookjes van de Efteling...
waaronder Roodkapje en Doornroosje.
Die proberen we in ieder geval de illusie te geven dat er nooit iets mee gebeurd is.
Dus daar gaan we geen hele grote wissels trekken.
Ik zeg wel expres de illusie, want bijvoorbeeld Langnek...
veel mensen noemen hem Lange Jan, maar dat is een snoepje.
Het is Langnek.
Heel veel mensen zeggen, Langnek is nog precies de Langnek...
als toen ik vijftig jaar geleden als kind hier was.
Nou, Langnek was echt ontzettend eng vijftig jaar geleden.
Dat was echt een hele enge kop.
Omdat we dat een beetje gradueel veranderd hebben...
Dit is de zesde, zevende versie van Langnek...
die veel vriendelijker is en past bij de tijd van nu...
heeft iedereen nog steeds de illusie van...
ik kan precies herbeleven met mijn kleinkinderen...
wat ik met mijn kinderen heb herbeleefd en wat ik zelf heb ervaren.
Maar het is wel actueel.
Als we Langnek hadden bevroren, de Langnek van 1952...
dan was het een museum en was het ook niet meer van vandaag.
Het is ook een beetje daarmee spelen.
Mensen willen graag het gevoel hebben van nostalgie, van geborgenheid, van herkenning.
We worden ook als mensen graag een beetje voor de gek gehouden.
Dus ook mensen zeggen, ja, maar vroeger was de nek van Langnek veel langer.
Ja, dat is verbeelding.
Je was zelf veel kleiner.
Of herinnering.
Maar dan ben jij, Deborah, want hij werkt bij de Efteling...
en hij is directeur en spokesman, maar jij bent toekomstverkenner.
Jij loopt natuurlijk anders door de Efteling, door het Sprookjesbos...
dan hij, want hij verdient eraan.
Ja, wat ik een heel interessant vraagstuk...
Jij marcheert door de Efteling.
Wat ik een heel interessant vraagstuk vind, is...
hoe blijf je dan relevant?
Dus toen ik wist dat ik hier zou komen...
heb ik de afgelopen week aan iedereen om me heen gevraagd...
Goh, wat vind je van de Efteling?
Wat blijft je dan bij?
Gisteren zei één van mijn studenten, die vatte het wel mooi samen...
Als kind vond ik wat ik daar zag magisch.
En toen vroeg ik hem van, oké...
en stel nou, over vijftien jaar krijg jij kinderen...
en als die dan vijf zijn en je loopt hier...
vinden zij dan datzelfde nog magisch?
Nou, waarschijnlijk niet.
Dat zei hij? Of dat vond jij?
Nou, dat vonden we eigenlijk allebei.
Ik heb eerst gewacht wat hij zei, maar...
Waarom niet?
Nou, omdat technologie in ons hele leven doordringt...
alles wordt interactiever, alles wordt gepersonaliseerder...
dus de drempel van wanneer je iets magisch vindt...
gaat veranderen.
Wat je nu magisch vindt, vind je over twintig jaar natuurlijk niet meer magisch.
Dus er moet wel iets aan toegevoegd worden...
en dat wil niet zeggen dat dat technologie in your face moet zijn...
maar op de een of andere manier moet er toch wel...
moet het met de tijd mee, moet het interactiever.
Moet het spannender, moet het persoonlijker.
Je kan allerlei kanten op.
Maar als je een kind bent en je wordt door je ouders...
Als je uit eten gaat, word je voor een iPad gezet...
want dan zijn die kinderen tenminste stil...
en die hoor je niet meer...
en de ouders kunnen gewoon eigenlijk doorpraten...
of zitten gewoon zelf ook te appen.
Dan is het toch wel bijzonder als je op een plek komt...
waar je opeens een kabouter ziet vissen...
met een hengeltje.
Ja, maar misschien is het nog wel veel leuker als die kabouter dan zegt...
als je langsloopt, hé Paul, wat leuk dat je er bent.
Dat vind ik vrij eng.
Een kabouter die tegen mij zegt, hallo Paul...
Ik heb het met E.T. gehad, bij de Universal Studios...
daar zag je E.T. en die zei bye Paul.
Dat vond ik vrij eng.
Echt waar.
Maar als dit nou een hele leuke, lieve, kneuterige kabouter is.
Ik ken geen leuke, lieve, kneuterige kabouters.
Nee?
Nee, ik ken ze wel.
Je ziet een soort goblin voor je.
Ik vind dat kabouters mysterieus moeten zijn...
dat meen ik serieus.
Het is toch een ander wereldje.
Maar wat ik bedoel te zeggen is, je kan ook op een of andere manier...
ont-technologieën.
Dat het even gewoon heel simpel is...
dat je op die paddenstoel kunt zitten...
en een fotootje kan maken.
Ja, dat kan.
Dat is bij jou ook trouwens gebeurd?
Jij hebt toch een aantal mensen die allemaal op de paddenstoel hebben gezeten...
of vergis ik me nou met iemand?
Net als iedere Nederlander heb ik dat.
Maar jouw vader heeft toch ook op een paddenstoel gezeten?
Bij Hans en Grietje hebben we allemaal die foto's.
Oh, Hans en Grietje.
Moet je even horen, dit gaat over een familiefoto met alle generaties...
Leg even uit.
Dat vind ik zo'n mooi verhaal.
Goed, dan gaan we weer terug naar de nostalgie.
Dat is één van de redenen waarom ik de Efteling zo mooi vind...
is dat de foto die ik heb als kind...
dezelfde foto is die mijn vader als kind gemaakt heeft...
en die ik ook van onze Teun, die inmiddels negen is...
heb van toen hij vier was bij Hans en Grietje.
Dus je vader heeft als eerste die foto gemaakt bij Hans en Grietje?
Mijn vader heeft een foto in zijn albumpje...
waar hij met gebalde vuist tegen het hek staat te schreeuwen.
Ik heb diezelfde foto, waarschijnlijk niet zo spontaan...
ook in mijn album.
En ik heb hem, ook niet zo spontaan, Teun ook laten maken...
toen hij ongeveer dezelfde leeftijd had.
Maar dan denk je dat Teun over vijftien jaar...
nee, iets later, ik hoop niet je op je 24e al opa bent...
want hij is negen.
Dus over vijfentwintig jaar, dan gaat Teun waarschijnlijk met zijn zoon...
of dochter...
ook op de foto op een paddenstoel bij Hans en Grietje?
Zeker, maar ik ben het natuurlijk wel heel erg met Deborah eens.
Het is niet of-of.
De Efteling is geen museum.
Hans en Grietje is er over vijfentwintig jaar nog steeds.
Dus Teun gaat daar met zijn zoon naartoe.
En dan is Hans en Grietje er nog. Maar ik denk niet dat Hans en Grietje...
de reden is voor de zoon van Teun, waarom hij op dat moment...
in dat tijdsbeeld, de Efteling fantastisch vindt.
Niet alleen.
Blijft het Sprookjesbos dan wel bestaan over vijfentwintig jaar?
Ja, het Sprookjesbos blijft bestaan, maar de Efteling-beleving...
is breder dan alleen het Sprookjesbos.
Oké, dat is op de toekomst gericht.
Maar ik hoop toch wel dat alle kinderen toch bij die deur horen...
Knibbel, knabbel, knuisje. Wie knabbelt er aan mijn huisje?
Zeker, maar waar het voor mijn vader in de jaren zestig...
al heel bijzonder was dat dat bewoog...
was dat voor mij al een stukje minder. En voor Teun is dat niet het spectaculaire aan de Efteling.
Het geeft hem in de totale Efteling-dag wel een heel warm gevoel.
Ik denk dat het ook niet gaat om op dezelfde paddenstoel te zitten als uit 1952.
Of met een telefoon door de Efteling lopen.
Ik denk ervoor zorgen dat alles wat vandaag kan, of dat nou AI is of alles waar mensen aan gewend zijn...
om dat in dienst te stellen van een beleving samen. Omdat we het kunnen gebruiken, niet als doel op zich.
Die telefoon is geen doel. AI is geen doel. Door AI kunnen wij dingen voor elkaar krijgen.
Kunnen wij de Sprookjesboom eindelijk echt met je laten praten, ook al is het een beetje eng.
De Sprookjesboom vind ik geen probleem. Kabouters.
Oké, vind ik een helder standpunt.
En als die kabouter nou vriendjes is met die Sprookjesboom?
Kabouters hebben geen vriendjes.
Je hebt een andere belevingswereld dan ik, dat is heel helder.
Ik weet niet onder welke steen je hebt geleefd, maar kabouters hebben echt geen vriendjes.
Andere kaboutervriendjes.
Maar ik vind het wel leuk. Dat is wel een leuk idee.
Want als je nou over Hans en Grietje praat, dan zegt Koen, die beleving wordt anders.
Kan jij nou als toekomstvisionair bedenken, wat je met Hans Grietje zou moeten doen?
Of zeg je, dat hele Sprookjesbos is wel een beleving, maar dat is niet meer zo relevant over 15 à 20 jaar.
Ik kan me wel voorstellen dat je dat relevant kunt houden.
Hoe precies, daar heb ik ook nog geen beeld van.
Want het is best lastig om te voorspellen hoe de wereld er dan uitziet.
Ik denk dat in zijn algemeenheid alles wel meer persoonlijk wordt.
Meer personalized wordt.
En dat het hartstikke leuk is als je onderdeel kunt worden van het verhaal.
En dat is natuurlijk tot op heden in het oude Sprookjesbos niet zo.
Dan bekijk je iets en je loopt er doorheen.
Maar op het moment dat je met technologie een manier kan vinden, dat je er onderdeel van wordt...
en dat je misschien wel het verhaal kan bijsturen...
Want wie zegt dat het sprookje zoals het was, precies dat sprookje moet blijven.
Misschien kun jij zelf wel een rol spelen in dat sprookje.
En het mooie van AI is dat spraak de primaire interface gaat worden.
Spraak wordt de primaire interface.
Dus in plaats van tekst en typen of op knopjes duwen, is het gewoon spraak.
Je kunt straks overal tegen praten.
En dat kunnen kinderen, dat kunnen oma's, dat kan iedereen.
En dat maakt het weer heel inclusief.
Dat kan je in elke taal doen.
Ook als je hier als toerist komt, kun je in je eigen taal net zo makkelijk praten tegen de Sprookjesboom.
Ik weet niet of dat nu kan, maar technisch gezien is dat niet zo'n probleem.
Kan je in alle talen tegen de Sprookjesboom praten?
Nu niet. - Maar gaat dat wel gebeuren?
Door AI kan het niet alleen in alle talen, maar kan het ook elke keer een andere interactie zijn.
Nu is het toch een beetje zo'n boom van als hij dit zegt, als jij dit zegt, zegt hij dat.
Maar we zijn daar echt heel ver in.
We hebben al een aantal keren in het park gedraaid met de Sprookjesboom...
en hard omgeschakeld naar een voice AI-model.
Wat voor model?
AI, maar dan met stem.
Voice AI.
Wat nog best lastig is omdat al die modellen op volwassenen zijn gebaseerd en gebouwd.
Ik stond erbij toen een kindje...
De Sprookjesboom zegt: Wat is jouw hobby?
Dat kindje dacht, ik ga iets grappigs zeggen en zei: Ik hou van bomen kappen.
Een kind?
Een kind zei, ik hou van bomen kappen. Die dacht, ik ben grappig.
Toen zei de Sprookjesboom: Dan houden we in ieder geval allebei heel erg van het bos.
Toen dacht ik, dat is slim dat we dat erin hebben gezet.
Ik dacht, nee, dat hebben we er niet in gezet.
Dat is dus zelf bedacht, verzonnen.
Hij heeft ook wel dingen gezegd in die test waarvan ik dacht...
dat is misschien niet het allerhandigste antwoord.
Het dichtzetten is niet zo moeilijk, maar het openzetten...
Volgens mij hoef je de dingen die goed zijn, niet te veranderen.
We hebben de mazzel dat er mensen zijn geweest die...
Bijvoorbeeld die fakir die overvliegt.
Als we die vandaag hadden gemaakt, hadden we het met drones gedaan...
of met videomapping of zo. Niet met lijntjes.
Als wij er nu naartoe lopen, staan er kinderen met open mond te kijken.
Dus die hoeven we niet te veranderen.
De Sprookjesboom was niet goed genoeg. Omdat de techniek, ook al was het 2010...
nog niet zo goed was.
Dus dat zijn we aan het aanpassen.
Vind je ook dat de fakir hetzelfde moet zijn? Dat die draadjes moeten blijven bestaan?
Dat gaan kinderen uiteindelijk ook niet meer accepteren.
Of blijft dat wel die fantasie?
Moet je voorkomen dat de technologie de fantasie over gaat nemen?
Ik merk dat jij in al je opmerkingen heel erg tegen de technologie aan het pushen bent.
Je lijkt mijn schoonmoeder wel.
Wil je erover praten, Paul?
Nee, dat is een beetje advocaat van de duivel.
Ik begrijp het heel goed. Dat moet je echt vergeten.
Ik ben niet tegen jou.
Maar als je niks van kabouters weet, moet je dat toch verbeteren.
Kan het toch dat het overgenomen kan worden?
Denk je dat de technologie misschien wel de fantasie van kinderen minder prikkelt?
Ik denk het niet. Nee, ik denk het niet.
Ik denk dat je met technologie net zo goed die verbeelding kunt prikkelen.
En dat je met interactieve verhalen juist die creativiteit kunt stimuleren.
We hebben heel veel nostalgie bij het idee van een boek.
Maar ja, daar staat ook een plot in en dat staat vast.
En het enige wat je kunt doen, is het plot volgen.
En je kan dan wel een wereld erbij verbeelden.
Maar op het moment dat dat interactief wordt, dan krijg je een andere vorm.
Ook als er wel beeld bij is, krijg je een andere vorm van verbeelding erbij.
Het is toch de ultieme fantasie om een boek open te slaan en te denken...
ik ga een andere wereld betreden.
Vraag dit eens aan iemand van acht, die helemaal niet graag leest.
Nee, dat is ook zo. Ik vind het verschrikkelijk.
Ik had zo'n gids thuis gekregen van een reisorganisatie.
En ik vroeg aan mijn jongste, die is nu veertien.
Wil je daar nog in kijken? Want die bedenkt altijd de vakantiebestemming.
Wil je daar nog in kijken voordat ik hem weg doe?
En hij kijkt me aan en hij zegt: Uit een boek?
En ik was aan het nadenken, dat is interessant.
Hij weet het verschil tussen een boek en een magazine...
blijkbaar niet, het was wel een heel dik magazine.
Maar hij denkt, ze begrijpt het niet. Ben ik tachtig ofzo?
Dus ja, dingen veranderen.
Het wordt niet perse beter of slechter, maar het wordt wel echt anders.
Ja, ik hoor het wel.
Maar wat het makkelijker maakt, is als je uiteindelijk gaat naar het doel.
Dus het doel is verbeelding, iets beleven.
En het middel, of dat nou een boek is, als het doel maar lukt.
En ik denk wat te vaak gebeurt, is dat het middel heel belangrijk gemaakt wordt.
Dus we gaan iets doen met AI en dan zien we wel wat.
Je moet iets met je telefoon. Als ik een euro zou krijgen...
voor iedereen die zei: Ik heb een superleuk idee voor jullie app.
En dan gaat het vaak over een hele individuele beleving.
Wat is het doel?
Je wil met elkaar een hele fijne dag hebben.
Als die telefoon erbij kan helpen, als AI erbij kan helpen, is dat prima.
Maar het doel is dat jij even geprikkeld wordt.
En dat jij even met elkaar denkt, wat zou er gebeuren?
En personificatie zorgt voor een betere beleving. Dus moeten we dat doen.
Maar we hebben de afgelopen weken...
Ik kijk wel naar jou, maar je moet me even laten.
Ja, ik laat je even.
Want de afgelopen weken hebben we daar een discussie over gehad...
met anderen. Ook deskundigen. Echt hele grote deskundigen.
Geen deeltijd, echt volledige deskundigen.
Oh nee, dan neem ik ze serieus.
Als je de app aanzet van de telefoon...
dan gaat dat af van je fantasie, van je verbeelding.
Want je wilt dan weten hoe snel je in de Python kunt gaan.
Dus er waren veel mensen die dachten...
misschien moet die telefoon een beetje geweerd gaan worden.
Moet je meer gaan dwalen dan dat je alles via een app...
De Efteling is echt een soort van dwalen.
Dat je gewoon kunt dwalen in een bos...
en daar je fantasie de vrije loop kunt laten.
Denken jullie ook wel eens na over telefoonvrije zones?
Ik vind telefoonvrij ook wel weer... Dan ga je het verbieden.
Ik geloof meer in, wanneer helpt die app?
En dus als het jou helpt om via de app niet meer in een wachtrij te staan...
maar door het bos te lopen met elkaar...
omdat je dan via je app aan het wachten bent...
in plaats van fysiek in een rij. Dan helpt het.
Dan heb je het leuker met elkaar op dat moment...
dan wanneer je in die wachtrij had gestaan.
Als het jou helpt om via de app te kijken...
hoe lang is nu de wachtrij bij Droomvlucht? Of waar...
kan ik nu het beste naartoe lopen? Dan helpt het.
Het doel is dat je met elkaar, dat je op die achterbank zegt...
ik vond het hoger dan een negen. Als die telefoon daarbij helpt...
en heel vaak helpt die daarbij...
dan is dat prima. Daarvoor is het.
Wat vind je van de virtuele wachtrij dan?
Ik vind dat redelijk briljant.
Ik ga je nu helemaal niet meer tegenspreken.
Dat vind ik wel briljant.
Ik begrijp het echt heel goed hoor.
Maar ik vind het ook leuk om in de wachtrij te staan...
en dat dan iemand me amuseert.
Een clowntje of een vrolijkerd.
Je kent die disclaimers uit die reclames.
Successen uit het verleden zijn geen garanties voor de toekomst.
Dit is wel het leuke van de Efteling.
Ik vind niks meer leuk aan de Efteling, op dit moment na deze aflevering.
Maar omdat iedereen hier komt, alles is er.
We hebben het natuurlijk ook al heel vaak onderzocht.
Er zijn mensen die zeggen...
ik zou het liefst mijn hele dag gepland willen hebben.
Dat ik weet, ik kom hier binnen. Dan kan ik om half tien in Symbolica.
Dan heb ik om tien uur koffie daar. Dat heb ik al gecheckt.
Dat heb ik al geregeld. Dan ga ik om half elf daarheen.
En er zijn mensen die zeggen...
Ik heb dat normaal al de hele dag, dat alles zit dicht geramd...
mijn hele planning. Bij de Efteling...
zie ik het wel. Ik ga lekker lopen en ik kom iets leuks tegen.
Het maakt me niet uit.
En ik moet zeggen, ik heb ook heel lang gezocht...
naar de waarheid tussen die twee.
Wat wij doen, is zorgen dat degenen die willen plannen, kunnen plannen.
Maar degenen die willen dwalen, kunnen dwalen.
In plaats van te zeggen, het is een van de twee jongens.
En we hebben gekozen.
Jammer voor de helft van alle mensen die naar de Efteling komen.
We kiezen voor die ene.
Dus het aanbieden, betekent iets anders...
dan dat je iedereen in dat keurslijf zet.
Ik ga nu naar Deborah.
Ik heb een serieuze vraag.
Al mijn vragen zijn serieus.
Wat zou dan een nieuwe attractie in 2050...
Hoe zou die er dan uit moeten zien, volgens jou?
Stel dat je het Sprookjesbos inloopt...
en je komt bij een attractie en die heet Het Vergeten Sprookje.
En je bent met z'n vieren, met een gezin.
En je moet Het Vergeten Sprookje herontdekken.
En daar pak je allemaal een personage in...
en gaandeweg vorm je een verhaal.
Daar kan dan best iets interactiefs met hologrammen bij zitten.
Maar dat je eigenlijk ook samen iets creëert.
Tegen die tijd is er misschien wel iets veel briljanters te bedenken.
Op dit moment, bijvoorbeeld in de hele theaterwereld...
Je kunt naar de musical Paddington bijvoorbeeld...
een hele succesvolle musical in Londen.
Maar je kunt ook naar de beleving Paddington.
Dan ga je het huis in van Paddington en dan maak je dingen mee.
Dit is wat je eigenlijk zegt.
Je kan bijvoorbeeld zeggen, als je naar Doornroosje gaat...
ben je misschien de spinner of de kok.
Of ben je degene die de honden verzorgt.
Of ben je de moeder.
En dan ga je het sprookje in.
Dan beleef je dus als dat personage het sprookje.
Dat is eigenlijk wat je bedoelt.
Dat je tegen Doornroosje kunt zeggen: Word wakker.
Ik kan me ook voorstellen dat er iets is, iets digitaals, games of wat anders...
waarmee je voorpret hebt, voordat je naar de Efteling komt.
Of napret, als je weer thuis bent de dag later.
Ik zag dat er ook een sprookjescraft is.
De hele Efteling nagebouwd in Minecraft.
Daar hebben mensen zoveel tijd en moeite en liefde ingestoken.
Dat is natuurlijk ook hartstikke leuk.
Zoveel kinderen spelen Minecraft.
Als je vooraf al die hele Efteling kan verkennen...
en bedenken waar je heen wilt.
Ik denk dat je met dat soort dingen veel meer kan.
Ja, dat heeft tegenwoordig allemaal van die interessante namen.
Dus immersief, dat je je echt een onderdeel voelt van.
Maar ook worldbuilding.
Hoe kun je zorgen dat jij eigenlijk een onderdeel wordt...
in plaats van een kijker.
Net als in het theater zijn we heel erg gewend...
dat wij een attractie aanbieden en je gaat erin zitten.
En je bent in een attractiepark, in een voertuig...
ben jij kijker van een aantal taferelen.
Wat natuurlijk steeds meer wordt...
en wat we bijvoorbeeld bij Danse Macabre al aan het doen zijn...
is dat jij, als jij wil in ieder geval...
je echt even waant in een andere wereld.
Waar je ook nergens gestoord wordt...
door beelden uit de normale wereld of van een andere attractiewereld.
Waardoor je echt ook gaat geloven, als je dat wil...
ik ben echt ergens en ik heb hier een rol.
Ik ben hier een onderdeel van.
Het is natuurlijk echt nog wel uitdagend...
want hoe doe je dat als er 1500 mensen per uur...
allemaal door diezelfde attractie gaan.
In het nieuwe sprookje gaan wij, denk ik, dichtbij komen...
bij wat je net zegt.
Dan heb je het over de Sprookjesbibliotheek.
Dat is het nieuwe sprookje dat binnenkort uit gaat komen.
Daar ga jij echt als gast niet alleen een toeschouwer zijn...
maar ook echt een rol krijgen.
Hoe gaat dat dan?
Ja, dat mag ik nog niet vertellen.
Dat mag je wel vertellen.
Oké, dat gaan we doen door de volgende...
De techniek die we daarvoor gebruiken...
was er vorig jaar nog niet.
We hebben nooit gedacht...
wat kunnen we met deze techniek?
We hebben gezegd, we zouden willen dat mensen...
echt even onderdeel zijn van de Sprookjesbibliotheek...
in plaats van dat jij als bezoeker van een attractiepark...
door een tafereeltje geduwd wordt.
Maar Deborah zegt net dat haar zoon niks met boeken te maken wil hebben.
Ik ben geen tachtig.
Maar ik denk in dit boek, in deze bibliotheek...
dat hij iets gaat zien...
dat hij in een normaal boek niet kan of mag of wil.
Hier wordt het specialer dan in een normaal boek.
Ja, over die telefoon even.
En die virtuele wachtrij waar je het over had.
Dan staat er nog wel een wachtrij...
van een aantal minuten of weet ik veel.
Je hebt ook nog geëxperimenteerd...
met van die wachttijd-verzachters op je telefoon.
Ja.
Wat was dat precies?
We hebben verschillende dingen gedaan.
Wat minder goed werkt...
zijn dingen die je dan weer zelf op je telefoon doet.
Dus iets met, toen dat nog hip was, met de AR...
Augmented Reality, dat jij iets deed.
Maar dan stond je naast elkaar iets te doen.
Ik begrijp deze laatste zin niet.
Augmented Reality is een laag op de echte realiteit.
Ja, dus je staat te wachten en dan?
Dan kon je bijvoorbeeld iets zien in de wachtrij.
Je kon dan kevertjes vangen.
Alleen dat deed jij dan.
Dan was jij daarmee bezig...
en dan was je dus niet met elkaar bezig.
Iets simpels, wat we ook hebben, is dat jij...
je telefoon tegen je voorhoofd houdt.
En daar staat dan de naam van iemand, een personage uit de Efteling, die jij bent...
waardoor je met elkaar kunt raden.
Super simpel en heel flauw.
Het is Wie ben ik?
Of je moet een heel pak kaartjes meenemen.
Maar hier helpt je je telefoon om met elkaar in die wachtrij...
iets anders te doen.
Dit werkte wel.
Het eerste werkte minder, omdat je dan allemaal zelf iets aan het doen bent.
Terwijl hier doe je iets samen.
En dat past, denk ik, heel erg.
Dat eerste zou je ook een groepsdynamiek kunnen geven.
Want als iedereen dat speelt...
en je vangt die dingen op hetzelfde moment...
en dan gebeurt er wat...
dan creëer je misschien ook een community-gevoel op dat moment in die wachtrij.
Zoek de enige vrolijke kabouter.
In een hele rij van kabouters.
Niet enge, vrolijke.
Vriendelijke.
Een vriendelijke kabouter. Deeltijdkabouter.
Die één dag in de week vriendelijk is.
Dat zijn de leukste.
Dat zijn de allerleukste.
We komen zometeen terug. We gaan even de Sprookjespost doen.
Want elke week hebben we Sprookjespost.
En dat hebben jullie ook weer massaal gedaan.
Heel erg bedankt.
We hebben een aantal vragen.
Ik denk dat ze meer naar Koen toe gaan.
Maar bemoei je er vooral mee, Deborah.
Er zijn wat vragen gekomen...
naar aanleiding van het Sprookjesbos en de afgelopen weken.
Kunnen jullie iets meer vertellen over de Sprookjesbibliotheek?
Staat dat er?
Ja.
Ik kan best iets meer vertellen over de Sprookjesbibliotheek.
Dat gaan we aan het einde doen.
Is De Rattenvanger van Hamelen niet leuk voor het bos?
Dat is een leuk sprookje.
Hoe gaat dat dan?
Stel je voor dat het wordt ingebracht.
Jullie zijn vijf directeuren.
Eén opperhoofd en vier vazallen.
Hoe gaat het dan?
We vragen aan onze ontwerpers...
Kom met het idee voor een nieuw sprookje.
Niet, het moet De Rattenvanger van Hamelen zijn.
Want dat is hun werk.
Zij zijn daarvoor.
Daarom reageer ik ook zo.
Het zou heel goed kunnen, maar dan zou het veel meer zijn...
als dat past bij de verschijningsvorm die je graag wil.
Het kan zijn dat je begint met een sprookje...
maar het kan ook zijn dat we een bepaalde beleving willen creëren.
Welk verhaal past daar het beste bij?
Dat zou best De Rattenvanger kunnen zijn.
Ook nog even de vraag in hoeverre het buiten Nederland...
een heel erkend sprookje is.
Het is toch een internationaal sprookje?
Ja, de Ratcatcher.
-Of Hamelen?
Nee, dat klopt.
Wordt het dan ook getoetst aan een aantal voorwaarden?
Moet het sprookje interactief gemaakt kunnen worden?
Hoe gaat dat?
Het is eerst wat we willen doen.
Dan kan het sprookje daar een antwoord op zijn.
Om daarbij te helpen.
En vervolgens gaan we het wel toetsen.
Als we dit zouden aanbieden...
We hebben een heel groot panel, eigenlijk twee.
De Wijsneuzen en de Raad der Wijzen.
De Wijsneuzen zijn kinderen en de Raad der Wijzen zijn volwassenen.
Dat zijn er vijf, neem ik aan. Jullie.
Ja, dat zijn de Raad der Wijzen.
De vijf wijzen uit het zuiden.
Die vragen wij wel...
Wat zou je ervan vinden?
Wat kan er beter?
Wat zou je dan willen zien?
De kinderen komen als eerste aan bod.
Waarbij het het best werkt om ideeën aan hen voor te leggen.
Niet te vragen wat ze willen.
Want dan gaan ze dingen combineren die ze al kennen.
Dan zeggen ze iets als dat, maar dan in het geel.
Het werkt veel beter om het te toetsen.
Of om te vragen wat je allemaal leuk vindt in de wereld.
Wat houdt je bezig?
Wat is jouw belevingswereld?
En dus in die toetsingsfase.
Zou dit het zijn?
Er is nog een vraag, maar daar heb je eigenlijk al antwoord opgegeven.
Kunnen jullie uitleggen hoe de Sprookjesboom praat?
Je hebt het net uitgelegd, met AI wordt het steeds beter.
Ja het wordt het steeds beter.
Wanneer gaat dat gebeuren, denk je?
Ik denk dit jaar nog zelfs.
We hebben een aantal keer getest en dat ging zo goed.
Natuurlijk gaat het niet perfect, maar het ging zoveel beter dan het was.
Je bent natuurlijk geneigd om naar perfectie te streven.
Maar we hebben ook gezegd, het is beter.
Het idee van die boom is...
dat kinderen het idee hebben dat ze met die boom aan het praten zijn.
Sommige mensen hebben dat met kabouters.
Sommige mensen hebben dat met bomen.
Maar dat is tot nu toe niet gelukt.
Als die boom nog te vaak zegt...
Hallo, ik ben Paul.
Dan zegt hij, hoi Rob.
Dat is het niet.
Dus echt het herkennen, maar daarnaast ook nog een...
steeds een ander verhaal vertellen.
Dus veel persoonlijker.
Dus als je vertelt, wat vind je leuk, wat doe je?
Dat hij daar dan iets mee kan.
De enige andere manier was geweest om daar de hele tijd...
een persoon te hebben in die boom.
Dus we kunnen nu iets wat we...
tien jaar geleden echt niet konden.
Nog een vraag, zal de fakir ooit vliegen door middel van drones?
Dat heb je net ook uitgelegd. Dat gaat niet gebeuren.
Ik denk, als nu nog steeds iedereen met open mond staat...
Waarom zou je daar dan aan gaan sleutelen?
Deborah heeft er wel een andere mening over.
Nee, zeker niet.
Op het moment dat het nog werkt...
en kinderen het gevoel...
van magie hebben, waarom zou je het dan veranderen?
Nee, dan houden we het zo.
Ik vind het af en toe wel jammer, dan gaan de gele tulpen...
omhoog en dan doen een aantal gele tulpen het niet.
Of maar een paar rode tulpen, dat is wel slordig.
-Kan beter.
Dat is met De Indische Waterlies ook, soms dansen een paar Indische Waterlelies niet.
Dat vind ik dan heel vervelend.
-Terecht.
Daar zou ik die kabouter even op aanspreken. -Welke kabouter?
Die dat gaat fixen voor je.
Berry Stevens, de choreografiekabouter.
Ik ben niet gek, hè.
En dan de laatste...
die vraag is wel heel erg leuk.
Ik ben benieuwd naar dat antwoord.
Komt er ooit een tijd dat Langnek gaat praten?
Ik denk dat dat gaat komen.
Want dan maak je het beter.
Dat is volgens mij de rode draad waarin we elkaar ook vinden.
Als het...
beter is, als kinderen daardoor nog meer..
geloven dat dat echt iemand is met een...
lange nek.
We zijn nu ook bezig om personages te laten...
knipperen met hun ogen.
Waardoor het veel echter...
lijkt dan met alleen...
wijd opengesperde ogen.
Dus ik denk dat alles wat helpt om het...
beter te maken, let's do it.
Nou, dit waren de vragen.
Heel erg leuk dat je ze gesteld hebt.
En we gaan nog even door over de Efteling en de groei...
van de Efteling.
De Efteling wordt steeds groter.
Kan je het nog wel in één dag behappen?
Je kunt het in één dag behappen...
maar ik zou aanraden om lekker te blijven slapen.
Met een leuke lunch.
Maar wordt het niet soms te groot?
Denk je niet, we moeten wel oppassen dat we...
niet te groot worden?
Hoe houd je dat in evenwicht?
Het is natuurlijk een beetje...
de FOMO.
De fear of missing out.
Dat mensen het gevoel hebben dat ze heel gejaagd...
moeten zijn.
Om alles te doen of alles te zien.
Aan de andere kant...
hoe meer verschillende soorten...
gezelschappen naar de Efteling komen, hoe meer...
je ook eigenlijk zegt, je hoeft niet...
alles te zien, want niet alles is perse...
voor jou, misschien op dat moment in je leven en...
met jouw gezelschap even...
leuk of even relevant.
Dus ik denk dat daar ook wel...
het antwoord in zit.
Aan de andere kant...
zie je ook dat mensen steeds vaker, ik maak net het grapje van...
blijf een nachtje slapen, maar een steeds...
groter deel van de mensen die naar de Efteling komt, blijft...
wel bij ons slapen.
In één van onze vakantieparken en hotels.
En die mensen...
geven het park, het attractiepark, ook een veel hoger cijfer dan de daggasten.
Ja, want die hele beleving is goed.
Ja, omdat je die haast niet hebt.
Dan heb je ook die themakamers...
Ik zit in de Sneeuwwitje kamer, ik heb daar ook met mijn kinderen gelogeerd.
En dan is 's morgens het ontbijt met al die characters.
Maar dan zelfs het park...
geven ze een hoger cijfer.
Ja, dat begrijp ik wel.
Ja, omdat je dus die rust hebt.
-Maar je hebt een aparte ingang...
als hotelgast.
Ja, je mag eerder naar binnen.
Ja, echt...
met een stukje...
-Dat is speciaal.
Ja, absoluut.
Denk jij nou nog dat zo'n fysiek attractiepark in de tijd...
van de technologie in de digitale wereld...
er nog wel toe doet op een gegeven moment?
Misschien wel meer.
Er zijn verschillende theorieën of...
scenario's over, maar een van de...
gedachten is wel dat...
hoe digitaler ons normale...
dagelijkse leven wordt...
hoe belangrijker en ook...
luxer, als het ware, de...
offline experience wordt.
En ik denk dat het...
kernproduct van de Efteling eigenlijk...
is een dagje met meerdere...
generaties samen...
genieten.
En persoonlijk geloof ik dat als we...
twintig jaar in de toekomst kijken, dat...
technologie er een rol in moet...
spelen om ook de jongste generaties...
te kunnen laten...
genieten en te laten verwonderen en...
die magie te vervullen.
Maar goed, daar mag je anders...
over denken.
Nee.
En ik denk dat...
dat wel blijft.
Ja, gewoon die behoefte...
aan dat samen iets...
doen met meerdere generaties.
En de concurrentie dan?
Want we hebben natuurlijk internationale pretparken.
maar ook...
de TikTok-generatie, Netflix.
Hoe is die concurrentie?
Ja, uiteindelijk, als je...
helemaal uitzoomt, concurreert uiteindelijk...
alles op budget.
Op schaarste.
Maar ik denk dat...
een dagje uit....
Dus de vraag, wat positioneert...
zich dan het beste als een dagje uit?
Dat dat zeker blijft.
Ik heb dat dus als kind ook al gedaan.
Wij gingen echt alle pretparken af.
Met heel veel plezier.
En moet je ook zorgen dat je entertainment goed blijft?
Zeker, want ik denk dat...
nu al de concurrentie helemaal niet is aan andere attractieparken.
Dus dat mensen helemaal niet de afweging ...
maken, ik heb een zondag vrij, ga ik naar...
attractiepark A of attractiepark B?
Het is, we hebben tijd met elkaar.
Die is schaarser, steeds schaarser.
We gaan iets doen met elkaar.
Want op zaterdag moesten we al hockeyen...
naar oma en dingen.
En op zondag hebben we tijd met elkaar, wat gaan we doen?
En daarom is het dus belangrijk, wat ik net zei over die...
negen, dat je dan een keer die tijd hebt...
met elkaar, dan moet die tijd dus ook echt...
heel goed zijn.
Dat mensen voor jou kiezen.
Want we vinden het heel belangrijk om met elkaar een mooie tijd...
te hebben, maar hij is schaars, dus...
ik wil ook eigenlijk geen risico lopen, dus het moet fantastisch zijn.
En zeker als het meerdere...
generaties zijn, zoals opa en oma die 50 jaar getrouwd zijn.
En zowel de kleindochter van 16 als die...
jongen van 2, 3, moeten het naar hun...
zin hebben, waar ga je dan naartoe?
Dan moet het wel voor voor iedereen topnotch zijn.
Dat is natuurlijk wel heel leuk, dat...
in dit park alles zit.
Ik ben echt een achtbanenmens.
Iemand anders is echt een...
sprookjesbosmens.
Een derde, die vindt het gewoon heerlijk om...
door een park te struinen en vooral te zien.
-Kabouters te gaan zoeken.
Word ik nou in de maling genomen?
Maar de natuur...
dus ook om daar gewoon rond te dwalen en...
in een bootje te gaan zitten.
Dat maakt dat het lekker rondlopen is, dus ik denk...
dat dat natuurlijk best uniek is.
Maar zou je nog tips...
kunnen geven, of zou je zeggen, dat valt me op...
daar zou je nog aan kunnen werken als Efteling zijnde?
Nou, ik denk dat er een kans zit in die...
voorpret en die napret, want daar...
is nu eigenlijk weinig, denk ik.
Of ik ken het niet, dat zou ook kunnen.
Het is nu ook vaak heel praktisch inderdaad, het voorbereiden...
op je bezoek, in plaats van echte voorpret.
En het interactieve.
Ik denk dat daar eigenlijk...
de grootste kansen liggen.
Ja.
Wij hebben het gehad over die...
Of nog niet, maar...
Zou je ook wel eens je hand kunnen...
overspelen qua technische ontwikkeling?
Ik denk, god, ik verlies.
Hoe houd je het in de gaten?
Ik kan me ook voorstellen, dat je dan zo...
Dat je misschien wil concurreren, dat je opeens...
verliest waar de Efteling voor staat.
Hoe houd je dat in de gaten met die schijf van vijf?
-Die schijf van vijf.
Ik denk doel en middel.
Als technologie een doel op zich wordt...
dan sla je door, want dan zou het ook...
voor het oog van onze gast niet meer kunnen passen bij.
Zolang we zeggen, wij...
willen de mooiste beleving...
creëren en technologie faciliteert dat.
Dat dat...
digitalisering is of technologie in de...
meer klassieke zin, dat maakt niet uit.
Dus ik denk dat het daar zit. Gewoon heel...
trouw zijn aan wie je bent...
daarin het allerbeste willen zijn...
en technologie dan omarmen...
om het allerbeste te kunnen zijn.
In plaats van te zeggen, we worden een soort Huis...
van de Toekomst met Chriet Titulaer.
Dat is niet de Efteling.
Chriet Titulaer is wel echt...
voor onze kijkers, dat was een oude wetenschapper.
Een soort kabouter.
Ja, een hele grote kabouter.
Met een beeldtelefoon.
Met een beeldtelefoon, ja.
Op z'n fiets.
Het was zo groot als...
een computer, die beeldtelefoon van hem.
Maar je wil zeggen, je moet...
in de gaten houden dat je niet je hand verspeelt.
Of overspeelt eigenlijk.
Zeker, dus je moet niet...
meegaan met de waan van die dag om maar mee te gaan.
Je moet heel goed nadenken...
wat is je doel en wat kan ik daarvoor gebruiken...
om het zo goed mogelijk uit te voeren.
En ik denk dat er ook wel steeds meer dingen...
uit de digitale wereld, de fysieke wereld in komen.
We hebben het over Minecraft gehad.
Die hebben een deal gesloten met andere parken...
om Minecraft...
IP...
IP zeg maar uit te licenseren en daar dan...
achtbanen of wat anders...
Minecraft IP uit te licenseren.
Ik vind het prima hoor.
Maar ik zou deze zin ook verwachten met het nationaal dictee.
Minecraft heeft contracten gesloten...
met attractieparken, om Minecraft...
attracties te gaan maken.
Die je dan kunt doen? Ja, die je kan doen.
Fysiek.
En Minecraft is architectonische dingen in elkaar zetten toch, of niet?
Dat is een digitale game.
Er zitten 140 miljoen mensen op.
Dus dat is echt groot wereldwijd.
Het is een soort digitale Lego.
Je kunt van alles bouwen. Je kunt werelden bouwen.
Experiences bouwen en er doorheen lopen.
Maar betekent dat dat je het in het park kunt gaan doen of dat je dat van tevoren kunt gaan doen?
Nee, maar dan is er bijvoorbeeld een achtbaan of iets anders waar je iets kunt.
Iets interactiefs waar je iets kan bouwen of weet ik het wat.
Wat dan het Minecraft-thema heeft.
Heb je daar ook over nagedacht?
Bij elk thema wil je natuurlijk dat het aansluit bij de doelgroep waar het voor bedoeld is.
Maar om dan met een thema aan te komen waar de doelgroep nu helemaal...
geen verbinding mee heeft.
Het is wel zo, wij zijn wel heel eigenwijs.
We zullen in eerste instantie proberen om dan toch een thema te verzinnen...
wat wel aansluit bij die doelgroep in plaats van het te kopen van een ander.
Dat is misschien ook te makkelijk.
En het is ook een uitdaging natuurlijk.
Kun je nou aan Deborah en ik denk ook aan mij uitleggen...
We luisteren mee.
Dat vind ik leuk, want dan kan Deborah zeggen...
met jouw techniek en jouw kundigheid of dat klopt.
Wat hoop je dat het publiek over 25 jaar voelt als ze de Efteling binnen komen lopen?
Binnen komen wandelen.
Wat hoop je dat ze dan voelen?
Ik ben benieuwd of Deborah dat kan aanvullen.
Eigenlijk gaf Deborah net zelf al de mooiste invulling.
Dus ik denk dat je...
Over 25 jaar zijn we natuurlijk nog meer gewend dat we allemaal naast elkaar aan het leven zijn...
in plaats van met elkaar.
Dus dat dit dan de plek is waar je eigenlijk je accu met elkaar weer even oplaadt.
En niet je eigen accu, dan ga je wel naar de sauna...
maar gewoon de accu met elkaar.
Ik ga nooit naar de sauna.
Het gaat niet over individuele accu opladen, het gaat om je accu als gezin of als gezelschap.
Dat we even met elkaar zijn.
We hebben ooit een keer een proef gedaan dat we mensen vroegen...
van wil jij de hele dag zo'n GoPro camera meenemen.
En dan kregen wij die beelden allemaal.
En op een van die beelden zie je in een keer zo'n beetje stuntelige...
slungelige jongen van een jaar of 14 in een keer zijn moeder een kus geven.
Ze lopen ergens door de Efteling, die vader loopt erachter, dus dat is het beeld.
En je ziet in een keer die jongen zo zijn moeder aankijken en zo'n kus geven.
En die moeder kijkt zo, dat heb je vier jaar niet meer gedaan.
We hebben dat gebruikt in een online commercial.
Ik denk niet dat hij daar heel blij mee was.
Maar het was voor mij wel een soort bewijs dat dat lukt.
Je bent even op een plek waar je weer echt met elkaar bent.
En dat wordt alleen maar belangrijker.
En dat doe je niet door te bevriezen.
Dan doen we precies hetzelfde als 75 jaar geleden...
integendeel. Maar je moet dus een heel kwalitatieve plek zijn, waar je echt even met elkaar wil zijn.
En met elkaar iets wil beleven.
En alle techniek, alle innovatie, alle technologie die daarbij kan helpen, die gaan we daarvoor gebruiken.
Wat is jouw reactie hierop?
Ik sluit me er helemaal bij aan.
Ik ben het er helemaal mee eens.
Ik denk ook, als ik puur naar mezelf kijk, mijn eigen ervaringen...
Mijn jongste is ook dol op achtbanen.
Toen hij tien, elf, twaalf die leeftijd was, gingen wij elk jaar met z'n tweeën in ieder geval een dagje achtbanen doen hier.
In de Efteling.
Dat is ook een beleving.
Daar houd je enorme, warme herinneringen aan over.
En dat zit wel in dat intergenerationele.
Dat je dat samen hebt gedaan.
En ik denk dat dat echt wel iets is wat blijft.
En daar moet je iets voor aan blijven bieden. Maar wel met je tijd meegaan.
Mensen hebben denk ik niet zo zeer heimwee naar Carnaval Festival.
Maar je hebt heimwee naar het gevoel dat je daar met elkaar had.
Het gevoel dat jij hebt met je zoon.
Je hebt geen heimwee naar Baron 1898.
Nee, je hebt heimwee naar het gevoel dat je even met elkaar was.
Die omgeving moet alleen wel zo goed zijn dat je ervoor kiest om hier die tijd samen te gaan doorbrengen...
en die herinnering te maken.
En waarom heb je dan gekozen voor vegan mayonaise en niet voor gewone mayonaise?
Als je het park binnenkomt?
Omdat we er ook over 75 jaar nog willen zijn.
Dan moeten we er met elkaar een beetje voor zorgen dat we de bronnen die er zijn, goed gebruiken.
Want voor die vegan mayonaise is gekozen, omdat de mayonaise...
Het zit heel diep, zie ik.
Het zit niet diep...
Maar ik vraag me af waarom ik geen keuze heb om ook mayonaise te vinden.
Uiteindelijk hebben wij inderdaad gekozen voor die mayonaise.
Omdat we hebben gezegd dat we een paar dingen gaan doen.
Zo zorgen wij ervoor dat we onze duurzaamheidsdoelen ook halen.
Dus dat we goed zorgen voor onze omgeving.
Wij zitten hier over 75 jaar echt ook nog steeds.
We zijn niet een bedrijf dat zegt, we gaan nu lekker naar China. We pakken het boeltje op.
Dus we moeten het met elkaar doen.
En ja, dan moet je soms zeggen...
Dan gaat het soms ten koste van de mayonaise.
Mag je wel je eigen pot mayonaise meenemen?
Ja, een tube.
Het is een mayonaise kabouter hè, binnenkort.
We zijn bijna aan het einde van deze geweldige podcastserie gekomen.
Als je het aan mij vraagt. Ik vond het heel erg leuk.
Bedankt voor het luisteren en het kijken.
Ik zie dat jullie denken, Paul probeer het nog één keer.
Oké, Koen.
Ja, er komen kabouters.
Waar?
In de Sprookjesbibliotheek.
Dat meen je niet.
Niet eng.
Wel bewegend. -Dat meen je niet
Echte kabouters in de Sprookjesbibliotheek?
Niet alleen boeken. Ook kabouters.
Wat grappig.
Ze praten niet met je.
Kun je ook kabouter worden? Of niet?
Kun jij kabouter worden?
We hebben twee dingen. We hebben kabouters.
En we hebben iets waarmee jij onderdeel kunt zijn van de Sprookjesbibliotheek.
Maar je wordt geen kabouter.
Dat is te eng.
Dit is wel een enorme tip van de sluier hè.
Dus de Sprookjesbibliotheek is een beleving met kabouters.
En nog één ding wat je niet wil vertellen.
Ga je erin durven?
Ik ben niet bang voor kabouters. -Dan heb ik het helemaal verkeerd begrepen.
Hoe kom je daarbij?
Je bent er niet bang voor, maar je vindt ze wel eng.
Nee, ik vind ze mysterieus. Dat is eigenlijk het goede woord.
Dat heb ik al mijn hele leven lang.
Maar misschien omdat ik vroeger ook een beetje...
Ik heb zo'n kabouterneusje enzo.
Maar kabouters moeten mysterieus blijven.
Dus, hé, daar gaat een kabouter.
Maar niet een kabouter...
Hé, hallo, hoe gaat het met jou? Wat heb je nog gedaan?
Je moet net denken...
Ze zijn net niet te pakken.
Dat vind ik het spannende aan kabouters.
Oké. Ik heb weer wat geleerd.
Neem die maar mee naar huis.
Het was ontzettend leuk.
Ontzettend leuk dat je er was, Koen. Heel veel succes nog.
En Deborah, bedankt voor je komst. Het was echt heel erg leuk.
Jij bedankt voor het luisteren en voor het kijken.
Het was ontzettend leuk om dit te doen.
En misschien dat er iets anders gaat komen.
Maar in ieder geval, blijf naar de Efteling komen.
Ik hoop dat jullie ervan genoten hebben.
We weten niet wat hier gaat gebeuren.
Maar ik hoop dat je heel erg geniet van deze serie over het Sprookjesbos.
Tot ziens. En we hebben enorm goed nieuws.
Er komen kabouters in de Sprookjesbibliotheek.
Kijk, daar gaat er één.
Heb jij ook zo genoten van alle afleveringen?
Laat het ons weten.
En blijf ons volgen voor nog meer nieuws en inspiratie uit de Efteling.