Maatschappij zoals ze nu hebben, ja sorry, maar het is niet de mijne. Echt niet. Ik bedoel zowel mijn mijn dochters en mijn zoon die voelen zich in Nederland niet meer thuis. Ze kunnen niet aan een woning komen, betaalbaar, noem maar op. We hebben weg op Nederland, ze zien niet geen toekomst.

Daar zijn we dan mee bezig. Dus ik ben Nederland weer aan het verbouwen, zoals je ziet.

Ik ben Loïs.

Ik ben Jack.

Dit is onze podcast vechten tegen het systeem. Nou aflevering 7 alweer.

Ja, het gaat snel hè?

Ja, het gaat zeker snel. En normaal gesproken spreken we natuurlijk eigenlijk af met onbekende mensen, maar voor de volgende aflevering is het wel een bekend iemand, in ieder geval voor jou, want we zijn afgereisd naar de Veluwe.

Ja klopt, we hebben een bezoek gebracht aan Marcel van Zilhout, een studievriend van mij, we hebben samen op de school voor journalistiek gezeten, we zijn altijd bevriend gebleven, hele goede journalist was hij, ja nog steeds eigenlijk, maar hij is niet meer werkzaam als journalist, maar een hele goede onderzoeksjournalist, veel scoopes gehad, maar heeft op een gegeven moment het roer omgegooid en is nu boer.

Dan

slaat hier bij een van de parels van Gageluk. Het is landgoed Lichtenbeek, waar wij het lichtend voorbeeld zijn, zeg ik vaak wel. In die zin dat we hier een ageecologische granen teelt hebben voor lokaal brood en bier. Zie je al het ontspruiten korenbloem, klaproos. Als je hier van de zomer terugkomt, dan sta je echt in een ja ageweecologisch paradijs.

Dat moet je zeker ook doen, zo vanaf juni tot en met half juli, maar net de strandtent, hartstikke kort, maar dan wordt het hier gebleven.

Ja, Marcel van Silvhout heeft jarenlang in Utrecht gewoond en is een aantal jaar geleden terug een keer naar zijn geboortegrond de Veluwe. En we spraken hem in zijn kantoor in Arnhem en van daaruit nam hij ons mee naar een van zijn akkers, want hij heeft allerlei oude granen uit Duitsland gehaald en weer teruggebracht naar de Veluwe en probeert hij op kleinschalige manier weer landbouw te bedrijven zonder gif maar gewoon heel puur.

Ja, hij is er echt bezig met een missie en hij doet daar alles agro-ecologisch. Nou ik heb nog eventjes extra opgezocht wat dat nou precies betekent en dat is eigenlijk een ecologische benadering van een landbouw waarbij optimaal gebruik wordt gemaakt van de natuurlijke hulpbronnen en diensten. Dus zonder bestrijdingsmiddelen en zonder de de gewassen te beschadigen.

Ik ben de initiatiefnemer van een beweging. Zo beschouw ik me een beweging om ons boerencultuurlandschap weer te revitaliseren met lokale graanteelt voor brood, bier en pasta. En dat op een agro ecologische manier dus dus met de natuur mee boerend en niet er tegenin. Het is eigenlijk een natuur dienende landbouw zelfs. Wat wij echt echt aan terug aan het brengen zijn, daar zijn we echt een koploper in.

Is dat we echt graanteelt willen in Nederland. De oude landrassen zoveel mogelijk, oergranen ook al geen. Eenkoorn, emmer, spelt, rogge, gerst, haver, boek kwijt. Nou dat is allemaal we hebben iets van 18 soorten. Echt met de missie om daar ook daadwerkelijk brood en bier van te maken.

Lange tijd ging het verhaal van Nederlands gaan, kun je geen brood bakken. Nou dat is dus gelul, je gaat straks meemaken in de bakkerij. Dan ga je het beste brood proeven. Het gaan geluk is systeemherstel. Dat is alles zwaarste innovatie.

Het is reverse in een feestje wat we doen. Want ik pak gewoon delen van het systeem zoals duizenden jaren hebben we hier gaande geteeld. En nou ineens zou dat niet kunnen.

Zoals jij net natuurlijk al zei, jullie zijn samen gestudeerd. Hij was niet zijn hele leven al boer.

Nee, hij was altijd wel heel erg betrokken bij de Veluwe. Ik ben in mijn studietijd en later ook wel af en toe met hem naar de Veluwe gegaan. Het is een gebied wat er na aan het hart ligt. Maar als journalist was hij heel succesvol. Het is toch wel bijzonder dat hij die loopbaan heeft opgegeven om te kiezen voor toch een heel ander bestaan.

Het bestaan van vechten tegen instanties, het bestaan van boer.

Ja, maar was het op een gegeven moment als die de journalistiek gewoon echt helemaal zat?

Ja, ik had op een gegeven moment de bak van de journalistiek en de onderzoeksjournalist. De lat die ik voor mezelf heb liggen in de onderzoeksjournalist is natuurlijk gewoon hoog. Ja als ik zie waar daar waar je daar in Nederland of de ruimte in de middelen voor krijgt gewoon eigenlijk niet. Nou ja iets van 8 9 jaar bij Zembla gewerkt toen KRO reporter echt de Eredivisie van de onderzoekjournalist op de televisie natuurlijk mooie programma's gemaakt, echt wel impact ook en vanaf 2013 had ik al genoeg van het ministerie van televisie, ben ik voor mezelf gaan werken.

Ja en toen hij voor zichzelf begon en een aantal boeken heeft geschreven dat is echt een keerpunt geweest in zijn leven.

Jazeker, hij, nou dat keerpunt is eigenlijk heel geleidelijk gegaan. Hij heeft natuurlijk als onderzoeksjournalist eigenlijk wel gezien hoe de maatschappij in elkaar zit, hoe verrot hij kan zijn en ja daarna is hij boeken geschreven, Fira over spoordebakel en daarna uitgebeend, een boek over de voedselindustrie. Ja, en als je dat leest, dat is echt een thriller, dat vind ik echt magnifiek hoe die dat voor elkaar gekregen heeft.

De ontsporing over de Fira, die hogesnelheidslijn, een drama van wat er allemaal niet is misgegaan. Dat legt ook heel erg drama van hoe Nederland werkt of Peter niet werkt bloot. Maar uitgebeend is belangrijk om te melden omdat daarin liet ik al zien hoe slecht dat gesteld is met ja doorgeslagen intensieve landbouw, doorgeslagen voedingsindustrie, hoog bewerkt voedsel eigenlijk ongezond is. Krekelkeel, kweekvlees en 3D print dat er inmiddels op ons afkomt. Ik bedoel, terwijl echt onbespoten agoologisch eten ja, dat is gewoon in de minderheid.

Maar ja, je zou kunnen zeggen het boek belicht ik alle misstanden en op een gegeven moment dacht ik serieus in 2017 van joh ik ik ga het gewoon zelf doen. We gaan gewoon zelf bouwen in dit gebied waar ik vandaan kom aan het revitaliseren van boerencultuur landschap. Dat samenspel met herders, pakkers, brouwers, molenaars, mouters, schooners, schooners. Het zit allemaal in een pakket.

Ik weet wel dat een van de eerste keren dat ik Marcel van Silfhout op de Veluwe bezocht, liepen we voorbij een akker met allemaal mais en ik zei ja mooi dit soort uitgestrekte akkers en toen zeiden ja maar dit is dit is gewoon helemaal dood, dit is zo volgespoten met gif en het is zo immens groot, insecten, bijen die hier overvliegen die belangrijk zijn voor onze natuur die overleven die toch niet. Het is eigenlijk verschrikkelijk wat we onze aarde aandoen en dat vond ik heel ontluisterend en hij is heel kritisch op wat wij als land eigenlijk onze boeren aandoen, die grootschaligheid, wat als Europa de boeren aandoen. En ja, hij is eigenlijk kritisch op het hele systeem. Hij heeft zoveel gelezen, is echt die rabit hole ingedoken naar eigen zeggen en ziet de wereld, die systemen toch echt wel als verrot.

Die akkers zijn allemaal uit productie genomen door natuurmankerementen en Staatsbosbeheer van deze tijd. Die dachten allemaal natuur, natuur, natuur. Denk ik denk hoezo? We komen hier op de Veluwe helemaal geen natuur tekort. We komen juist nu dit moment die akkers tekort om dat hele circulaire kringloop idee op gang te brengen.

We hebben het net gehad over stikstof hier in de autoweg toe. Gelderland heeft dus nu weer alles op slot gezet aan vergunningen en noem maar op. Omdat er te veel stikstof is. Nou, daar ligt dus die stikstof. Je ziet wat hier gebeurt.

Die stikstof die gaat gewoon die akker in en die leidt tot de klantengroei. En dat is een koolstofkringloop. Dat moeten we bestellen. Daar ligt gewoon je oplossing. Overheden die hebben gewoon geen enkele kennis meer van de urale wereld.

Dus die met allemaal idiote modellen denken ze kunnen sturen met met meetmethodes die niet deugen, onbetrouwbaar zijn. En er tussen staat een hele sector stil, de economie stil. Ja, dat zijn toch wel echt dingen. Nou, ik vind het een bijna streiele wereld geworden ja. Van van uiteindelijk Big Tech, big Pharma, big food.

Je kent die namen niet voor niks toch? Mhmm. Ik bedoel en kijk naar onze hele wat ik heel ernstig vind is dat we ons veel te veel Amerikaanse big tech hebben gelaafd. We hebben allemaal zo'n social media omgeving, een digitale omgeving die helemaal American is. We worden helemaal eigenlijk uitgemolken.

We hebben niet eens onze eigen digitale wereld gecreëerd hier in Europa. Ja echt dom. Het is en het effect zie je gewoon nu. Bedoel er lekt zoveel van wat wij aan ons eigen inkomen uitgeven. Ja verdwijnt dus nu in in de zakken van de Black Rockss, streetsharts, de de en Big Tech de Apple's, de Microsofts whatever.

Ja, dat zijn wel ja, dat is onze energie, ons geld, onze middelen dat op de een of andere manier, het is niet meer van ons. We worden, en ik denk dat Nederland 1 van de ergste voorbeelden is. Het is het allerduurste land van Europa op het moment. De huizenprijzen hier zitten 2, 3 keer zo hoog dan Duitsland al. Ja, waar zijn we mee bezig?

Dit kan toch gewoon helemaal niet doorgaan zo?

Ja, net zoals Kees Vaessen beschouwt hij zichzelf niet echt als soevereine of autonoom maar wel als onderdeel van die groep bewuste en wakkere mensen hè?

Ja precies, dat is wel heel opvallend dat hij zich niet zo noemt maar zich wel onderdeel voelt.

Ja, zijn mensen die zijn zich bewust van wat er van een aantal dingen die gewoon niet in onze maatschappij kloppen. En we worden wel wakker gezegd en zo. En andere mensen vinden dat weer vervelend. Ja, ik vind het nogal grappig. Maar ik spreek van bewust, bewuste mensen.

En mij en bewust zijn is zo belangrijk. Gekte in je de gekte van een oorlogseconomie en een oorlogsshiterij en dat we dat we de derde wereldoorlog gaan voeren of zo met Russen. Die kernwapens hebben, waar gaan we naartoe? Wat is dit? Je kunt toch gewoon Je kunt gewoon onder tafel gaan zitten.

Ja, Poetin is ook mijn vriend niet, weet je. Dat is geen lieftje die zeker niet in journalistieke zin, want die daar aan de collega's onderzoeksoliste mogelijk door hem om te leven zag komen, vermoord. Het is mijn lief je niet maar je moet gewoon wel kunnen denken aan aan aan aan een aan de maatschappij waarin je neem het klimaat wat je hier ziet ik pas mij met deze granen en de bodem weer aan dan klimaat Maar dat is iets anders dan dan klimaatgekte en klimaatwaanzin en en

en en en en en en en en en

en en en en en en en en en

en en en en en en en of

of of of geen kinderen meer willen op aarde omdat het dan teveel mensen zouden zijn allemaal dat soort soort soort gekte is. De stikstof is is een gekte op dit moment die slaat gewoon volledig door. Waar zie jij hier een stikstofdeken liggen? Het is echt zo'n apelkool. Het is ja die angstporno de hele tijd.

Nou goed en corona. Ook die hele vaccinatieronde dat ja, dan weet je ook wel hoe ik erin heb gestaan. Ik ben nota bene, een van de experts in Nederland vlak van pandemie zo'n ozis ik weet ook heel veel van vaccinaties af ik ben echt geen anti-vaccin per definitie maar je gaat geen jonge mensen met experimentele genenteologische RNA vaccins in spuiten. Ik heb echt daar tegenop gestaan. Nou ja, dan verlies je je account op LinkedIn, dat doe ik eenmaal 2 keer toe.

Ja, daar ben ik wel heel geacteerd door geraakt. Dus en ja, dat is toch een bewustzijn dat de overheid het niet altijd juist heeft. En je ook je eigen pad moet kunnen kunnen maken. We hebben gewoon maar een beperkte groep de hele tijd op de televisie op antwoord gehoord die in een narratief vallen. Nou ja goed, maar ja, mensen om me heen het is een hele, het is een behoorlijke groep.

Ik denk dat het 20, 15 of 30 procent van de Nederlanders hebben.

Het zijn

hier een paar mensen. Wij kijken helemaal niet eens meer naar die NPO lezen, die kanten van, meestal niet eens meer.

Marcel van Silveld is niet alleen bekend als journalist, zoals hij zichzelf noemt. Hij heeft best wel wat prijzen geworden met zijn bieren bijvoorbeeld en brood. Dus daar gooit hij hoge ogen mee. Hij staat vaak in de krant, maar hij is ook op allerlei alternatieve kanalen nog te te horen en te zien als duider, als deskundige, waarin hij allerlei systemen en complotten blootlegt. En jij bent er een beetje ingedoken, want naast de klassieke media is er een heel breed palet, een heel breed scala aan allerlei alternatieve mediauitingen.

Ja, klopt. Heel veel daarvan zijn ontstaan een beetje rond de coronapandemie, maar ook 7 niet allemaal. Sommige bestonden daarvoor ook wel. En ze zijn eigenlijk ontstaan als kritiek op de eenzijdige berichtgeving van de mainstream media. Alternatief TV heeft dat bijvoorbeeld als slogan: 'Wij vragen door waar de mainstream media zwijgen'.

Ja, Marcel van Silfhout is daar eigenlijk gewoon een soort van influencer. Bij een aantal van die grote platformen zag ik hem voorbijkomen zoals Black Box TV, Alternatief TV, De Nieuwe Wereld, café Welsmatch, Wijstom, dat is een podcast. Ja, en typische onderwerpen waar zij het over hebben, dat is ook de landbouw natuurlijk. Maar dat is natuurlijk ook de vaccinaties, de corona vaccinaties, daar waren ze ook heel kritisch op.

Ja, veel van die kanalen zijn ook begonnen in coronatijd natuurlijk en niet allemaal. Ik denk dat het wel heel goed is, want wij maken deze podcast natuurlijk ook niet voor niks. Wij constateren ook dat er best wel een eenzijdig beeld wordt geschetst door de klassieke media, ook van deze beweging soevereine autonome die toch vaak als als slachtoffer of als gekken of als daders worden weggezet.

Ja, dat is

weldadig.

Ja,

terwijl de essentie toch wel heel leerzaam is. Het zegt ook wel heel veel over de maatschappij, dat zegt Jelle van Buren ook. Dus wij als journalisten, jij werkt nog steeds in de klassieke media, kunnen dat ook wel beamen dat het toch wel goed is dat er ook andere geluiden klinken.

Tuurlijk, ze kiezen natuurlijk soms ook gewoon een andere invalshoek. Jij had daar laatst een voorbeeld van gezien toch?

Nou wat ik heel goed vond is de andere krant bijvoorbeeld, dat is ook zo'n alternatieve krant die dus op de tambam sloeg in verband met die wet gereedelling defensie. Daar hebben de reguliere media over overgeschreven, maar eigenlijk op een op een, ja, op een heel andere manier. En ik vond wat de andere krant schreven is dat het toch wel heel gevaarlijk is als het ministerie van defensie heel veel macht krijgt. Ja, ik vind het goed, hoef je het niet mee eens te zijn, maar ik vind het wel goed dat dat geluid ook gehoord wordt en ze hebben vaak ook nog een andere kijk op bijvoorbeeld de oorlog Rusland Oekraïne en de werking van de NATO bijvoorbeeld. In de klassieke media wordt toch voor lief aangenomen dat Rutte, secretaris-generaal Rutte ja allerlei oorlogstalen uitkraamt en en in de alternatieve media wordt er toch heel kritisch naar gekeken en ik vind dat wel goed.

Ja, daar slaat de muziek bij aan.

En Marcel van Silvouwd is dus nou ja een graag geziene gast en Ja, leg daar allerlei dingen uit.

Marcel, hoe kijk jij hiernaar?

Ja, ik moet denken aan de jaren 0 ergens bij Zembla toen. Zembla lag een collega bij mij en ik samen een uitzending gemaakt over clusterbollen, waarin geïnvesteerd werd dat was natuurlijk schande dus daar zijn dan die pensioenfondsen mee gestopt en ja nu kunt ze gek niet verzinnen misschien nog net geen kermis misschien ook wel trouwens.

Welkom bij alternatief TV wij vragen door waar de min Stream media zwijgen Ik ben Abgietelink en ik ben vandaag in gesprek met Marcel van Zilhout.

Laten we beginnen bij de jaren 90, want Ja. Toen zat jij in de opleiding journalistiek en Ja het is te wonderlijk als ik, ik ben bezig met Gwenire hè? Mijn boek uitgehold van haven tot gort. Hè, dat is overigens van vader tot zoon spreken. En ik doe het ook bewust dat ik mijn dochter en zoon aanspreek met dat boek.

En daarmee ook mijn jonge generatie. Ja. Omdat ik denk dat het nodig is dat ik uit ga leggen waarom we nu hier zijn, waarom we hier zijn. Ja. En dat is ernstig.

We staan op een heel ernstig moment in geschiedenis naar mijn gevoel.

Ja we zijn ook naar zo'n bakkerij geweest. Die heeft hier in het centrum van Arnhem. Ja ik vond het er echt ontzettend leuk uitzien en het rook ook heerlijk. Mooie kleuren, het was groen met oranje. Je zag al die verse broden en je kon echt meekijken hoe dat werd gebakken door die bakkers.

Ja ik vond het geweldig, ik wist ook helemaal niet dat hij inmiddels een bakkerij aan zijn bedrijf, als een boerenbedrijf, had toegevoegd, dat vind ik toch wel mooi hoor, dat hij ondanks alles gewoon doorgaat en zijn droom volgt. We lopen nu in Arnhem in een winkelstraat en hier heb je je bakkerij. Bakkerista. Bakkerista. Ik heb

graan Geluk Bakker.

Dus hier wordt jouw brood verkocht?

Ja.

-Ja. En kunnen mensen koffie drinken en een broodje eten?

En die koffie is trouwens ook lokaal. Die is rechtstreeks ingekocht bij acht-weologische boeren in Oeganda, Peru, Brazilië.

Oké, laten we even naar binnen gaan.

Het ziet er sowieso prachtig uit.

Wat ik bijzonder vind aan Marcel is dat hij toch een prachtige droom heeft, een goed verhaal. En dan denk je van nou, daar gaan alle deuren voor je open, maar nee.

Nou, dat dat er meer naar dat ik veel meer succes zou hebben. Dat iedereen dacht 'goh mooi, hartstikke leuk'. Want deze kruidenrijke akker die ik hier neerzet, hier zie je hem liggen. Als jullie in juni zouden hebben gekomen, of zouden komen, dan zul je zien dat hier heel veel akkerkruiden tussen aan die wij ertussen hebben geplaatst. Die akkerkruiden staan vol velds, niet alleen maar op de rand.

De Van Dowlands heeft ook geen akkerrandkruiden. Het heet akkerkruiden op die akker. Deze akker op zo'n manier, aangekelijkologisch met die krui erbij, is de meest bedreigde weer betoog van Nederland en waarschijnlijk van Europa. Het komt bijna niet meer voor. Terwijl hier de fauna, vloggen fauna, de grieken komt de hoogste maat van biodiversiteit voor.

Want op die beste akkers heb je veel bodemleven. Je Door die kruiden heb je veel bijen vlinders wilde bestuivers noem maar op. En dat leidt weer tot de Peltleeuweriken, de rode wauw en en die allemaal hier ook gezien. Letterlijk deze zeldzame vogels. Dus we herstellen het ecosysteem met deze akkers.

Dus ik had toen ik begon dacht nou klinkt als een klok iedereen zei het ook geweldig verhaal. Ik denk ik krijg alle kanten steun. Ik had echt verwacht dat ik nu op 1000 kaas zou zitten in Nederland en had ik bijna 100 bakkers van Nederland mee kunnen bedienen. Met een ageweecologisch bier verhaal waar de biodiversiteit herstelt. En toch ben ik niet geholpen.

Er klopt dan toch iets niet. Toch is het nog steeds up heel battle. Ja af en toe ook wel stikmo van hoor, van het gestolenieter. Ik heb ik weet heus dat hier dat hier het intellectuele gelijk mee hebben. Iedereen wil biodiversiteit, iedereen wil natuur, iedereen wil gezond eten.

We doen het allemaal en waar blijft zo'n overheid dan? Waarom acteert hij niet op dit systeem zoals het wel zou kunnen? Het is de lappenakkerigheid, het is gewoon niet doorpakken. Ik heb gewoon mensen aan de lijn. Er wordt gesproken over ja, je voldoet perfect aan wat we willen met de toekomst.

Dan is er gewoon geen geld beschikbaar of zo. Het ministerie van Financiën heeft geen geld overgemaakt, het ministerie van Landbouw, weet ik veel wat. Je speelt in de achtergrond op, misschien is het wel die oorlogseconomie. Het is wel erg genoeg als het niet meegewerkt meegewerkt wordt. Dat is gewoon als je wordt genegeerd.

Gewoon ja, hoe moet ik het nu uitleggen? Ik vind het een groot woord om te zeggen dat ik wordt gesaboteerd. Maar er wordt niet, er wordt niet op geacteerd. Er wordt niet gedacht van hey ja dit is de richting en die kant moet het uit. Want dit, dit systeem heeft echt heel veel ondersteuning.

Het is een transitie, het is een systeemverandering. Dat kun je niet bij bij mij als boer of als ondernemer in mijn eentje laten doen. Er zijn heel veel dingen die hiervoor nodig zijn om dit op een goede manier in Nederland in te regelen.

Ondanks al die tegenwerkingen blijft hij gewoon doorgaan.

Ja, ondanks de hoge prijs die hij er ook voor heeft moeten betalen.

Die is ervoor opgeofferd hè. Het is 2018, 19 heb ik een vreselijke situatie, ik had eigenlijk een soortgelijk project als dit en dat ging ja dat ging eigenlijk ook mis, omdat dat overheden niet op tijdig wij financierden. En ik kwam heel een enorme financiële problemen terecht in die periode. Ja het klauteren daarvan is het dus dat heeft ook ook een hele nadelige invloed gehad op de relatie die ik had en het huwelijk. Dus ik ben inderdaad huis kwijt, huwelijk kwijt.

Dat is en al is opnieuw begonnen in 2019. Maar het is gewoon de weg dit. Het voelt gewoon wat dit moet ik gewoon doen. Ja,

en wat je ziet is dat Marcel eigenlijk terug grijpt op die kleinschaligheid, wat we in voorgaande aflevering ook wel hebben gehoord.

Ja, ik denk dat je daar wel gelijk in hebt, dat is toch wel een herkenbaar verhaal. Dus die globalisering roept een tegenreactie op. Ja, Marcel droomt eigenlijk van een kleinschalig netwerk van duurzame boeren. Ik heb best

wel veel nagedacht over wat ik hier aan het doen ben. Ik grijp eigenlijk terug op een lokaal regionale ordening, lokaal regionale organisatievorm. Hier kennen de bakkers de boeren en herkennen elkaar nu in de molenaars. We hebben nu het samenspel voor elkaar gekregen dat we die broodproductie op gang gebracht hebben. Dat is nog klein maar dit kan makkelijk als je het in plukjes in heel Nederland.

Wat mij eigenlijk drijft is dat die hele Europese politiek dit Brussel dat we nu hebben exit, nextit doei. Ik bedoel ik ben helemaal niet tegen een ik voel me Europeaan maar niet een Europeaan die in Brussel of in Brussel thuis hoort. Dus ik wil eigenlijk terug naar het Hanze systeem. Geel dus, ambachten dus. Ja, maar het hoeft niet meteen altijd heel erg klein te zijn.

Het mag best medium zijn zal ik maar zeggen. Maar het hoeft niet allemaal weer Heineken te worden en dan maar dat. Nee ik heb echt een bloedhekel aan een wereld die alleen maar het groot kapitaal in de zin van multinationals de Black Rocks en de Shell en de MacDonalds en de Starfux en weet ik veel. Ik bedoel dat is toch geen kraak van smaak meer aan die maatschappij. Het is, het moet echt weer terug naar lokaal regionale economische ordening en ecologische ordening.

Op alle vlakken, dus niet alleen voedsel, ook je hele bestuur, je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je

je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je

je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je je doet.

Ja, mensen moeten zelf de regie in aan leven kunnen geven.

Ja, en ondanks de strijd die hij heeft moeten leveren, ondanks de prijs die hij heeft moeten betalen, is hij ook best wel succesvol. Dat zeiden we net ook al. Hij heeft toch wel aardig wat prijzen gewonnen.

We zijn best wel een eind. Want als die graanteelt wel een keertje zou lukken ook dit jaar, mindsjuh, 135 hectare ingezaaid. Dat levert zo'n meer dan 300 ton graden op. Daar kun je toch 10 bakkerijen van bedienen. Als die 10 bakkers in Nederland dat ook gewoon afnemen, dat is ook alweer de kunst straks.

Daar is ook het nodige werk aan de winkel, dat ze het ook echt doen. Want al die bakkers zijn natuurlijk gewend om de aan alle mixjes die ze vanzelf van de koopmans en naar beneden was en de cargeels krijgen. Maar dat is allemaal bespoten hé, die gaande is onbespoot. Dus we moeten die markt op. Ja, wat je dat je dan ziet.

Als we hier vanuit dat boeren gewoon hun eigen brood kunnen verdienen. Letterlijk weer met eigen streek voedsel. Dat is gewoon een basis van autonomie en soevereiniteit. Op het moment dat je al geen beschikking hebt over je eigen voedsel, naar het eigen gebied. Ja, wat is dan autonomie?

Ja, we worden geregeerd door de grote bedrijven, de Big Tech en dat soort dingen. Marcel droomt toch eigenlijk weer van lokaal regionale netwerken, wat hij in Arnhem ook eigenlijk al een beetje hebt opgezet.

Ja, dat zie je daar ook. Ze hebben zelfs een eigen munteenheid.

Ja, en wat wel heel leuk was, is dat we natuurlijk niet alleen zijn akker hebben bezocht, maar ook de molennaam met wie hij samenwerkt, de bakkerij die hij heeft. Ja, dat is eigenlijk fantastisch om te zien.

Ja, en dat blijft dus allemaal binnen die streek.

Ja, er zijn hier restaurants die ons bier natuurlijk gewoon inkopen. We hebben het het Arnhems hert. Dus we rekenen onderling bijvoorbeeld af met Arnhems hert. Dus dat blijft al gewoon lekker in Arnhem, die munt zal ik maar zeggen. Ja, dit soort dingen zie je nu al ontstaan.

Ik hoop dat de moderne systemen die zijn dat die op een gegeven moment gewoon terug kunnen kapen naar onszelf toe. Zoals AI ook, dat is nu in de Cloud. Ja, ik vind eerlijk gezegd dat heb je die marktmeester weer, de toekomst weer. Ik vind dat we dat gewoon terug moeten naar het publiek domein. Dat dat weer van de burger moet zijn.

Dus dat moet, ja, dan moeten ze op beleids en muur ertussen dat dat niet daar iemand achter de knopjes zit die toevallig alles ziet wat jij aan je AI in je cloud flikkert. Ja, ik vind dat heel naar gevoel.

En wij hebben hem natuurlijk gevraagd als wij autonoom of soevere willen worden, ja welke stap moeten we dan nemen?

Nou zorg voor een netwerk van boeren en molenaars en bakkers en brouwers. En om te gaan is 70 procent van onze voedselpakketten. Dus eigenlijk het meest prominente voedsel, het meest gebruikte. Je zou graag geluk bakkerij of bakkerista kunnen beginnen in eigen dorp of stad. In ieder geval de broden worden gebakken van een deel van onze granen.

Om het ermee te beginnen. We moeten het gewoon aan de praat krijgen. Snap je? Dan is het niet meer een lokaal initiatiefje. Maar dan heb je een heel fijnmazig netwerk over heel Nederland.

En dit concept op deze manier kan overal in de wereld. En het hoeft niet alleen graan te zijn. Je kan ook gewoon de moestuinen ook op deze manier opnieuw introduceren en reorganiseren.

Ik vond dit weer echt een ontzettend interessant gesprek.

Ja je ziet dat op heel veel plekken toch een soort nieuwe samenleving aan het ontstaan is en dat vind ik wel heel bijzonder.

Maar ook de manier hoe Marcel daar eigenlijk bij is gekomen, kijk hij zag dit vroeger natuurlijk al toen hij nog werkzaam was als journalist Maar ook hoe dat zo is gegaan met die boeken dat hij zich veel dieper is, nou is echt is gaan verdiepen in die voedselindustrie en toen dacht van hey dit kan niet zo verder gaan. En toen heeft besloten van weet je wat, dan doe ik het zelf wel. Ja, ik vind dat wel heel stoer.

Ja, zeker. Net als Kees is hij gewoon actief aan het aan het bouwen en en nog meer dan Kees is Marcel ook echt iets fysieks aan het neerzetten. En ja, dat is, dat verdient denk ik wel wel respect. En stel je voor dat we straks een land krijgen waarin we dat, dat we niet meer afhankelijk zijn van Brussel of verre landen voor onze voedselvoorziening, maar dat we het lokaal kunnen regelen. Ja, ik ben daar wel voor.

Ja, en het smaakte ook heerlijk, hè, dat brood, dat is natuurlijk ook belangrijk.

Dat is heel belangrijk, en het bier trouwens ook. Heb je genoten van dit verhaal en ben je geïnteresseerd in alle verhalen die nog komen? Want we hebben nog echt hele goede sprekers in de rij staan, dan abonneer je op onze podcast.

En vergeet ons ook niet te volgen op social media, daar heten wij op TikTok en Instagram, bonny laags appje.