"Việc số hóa vẫn nhận được sự ủng hộ khá lớn, nhưng vẫn chưa có đủ kinh phí cho nội dung tin tức kỹ thuật số." Đó là lời cảnh báo từ một chuyên gia lưu trữ báo chí Mỹ, và nó đặt ra một câu hỏi mà rất ít tòa soạn dám nhìn thẳng vào.
Tập này của Đọc báo cùng Tada đọc bài "Để báo chí vẫn sống khi tòa soạn không còn" của tác giả Tuấn Sơn, đăng trên Tuổi Trẻ Cuối Tuần.
Bài viết kể chuyện tờ The News Tribune ở Mỹ suýt đánh mất toàn bộ kho lưu trữ hơn một thế kỷ của mình qua ba lần chuyển tòa soạn, cho đến khi một thư viện công cộng đứng ra số hóa và cứu lại gần như tất cả. Nhưng đó chỉ là một trong số ít câu chuyện có hậu. Phần lớn các tòa soạn, khi sáp nhập, đóng cửa hay đổi công nghệ, đều đang lặng lẽ đánh mất những gì mình từng viết, từng chụp, mà không hề hay biết mình đang đánh mất điều gì.
Câu chuyện còn đi xa hơn, đến những tờ báo lớn như The Economist hay RetroNews của Pháp, những nơi đang biến kho lưu trữ cũ thành sản phẩm biên tập hoàn toàn mới, và cả tranh cãi mới nổi quanh việc các báo lớn bắt đầu chặn Internet Archive vì lo ngại dữ liệu bị AI khai thác.
Vậy tòa soạn bạn đang làm, hay tờ báo bạn hay đọc, có đang thực sự giữ được ký ức của chính mình không?