1
00:00:00,440 --> 00:00:03,380
Hormonen worden gestuurd door ons brein, maar zij

2
00:00:03,380 --> 00:00:05,280
worden heel erg beïnvloed door wat je eet,

3
00:00:05,740 --> 00:00:08,420
hoeveel stress je hebt, hoe je slaapt, beweeg

4
00:00:08,420 --> 00:00:10,520
je, wat is er gebeurd in je leven,

5
00:00:10,740 --> 00:00:13,100
wat vertel jij jezelf iedere dag keer op

6
00:00:13,100 --> 00:00:13,340
keer.

7
00:00:13,560 --> 00:00:15,800
Dus als jij dat patroon weet te berekenen,

8
00:00:15,860 --> 00:00:17,340
is die in één keer weer een soort

9
00:00:17,340 --> 00:00:18,140
van in balans.

10
00:00:18,540 --> 00:00:20,080
En dan hebben we het nog niet eens

11
00:00:20,080 --> 00:00:23,960
over de perimenopauze, menopauze, waarin dus echt heel

12
00:00:23,960 --> 00:00:24,240
veel van.

13
00:00:24,320 --> 00:00:26,500
Dat is een ander woord, wat is menopauze?

14
00:00:26,500 --> 00:00:28,240
Dit is veel man als iets, hebben we

15
00:00:28,240 --> 00:00:28,340
over.

16
00:00:29,720 --> 00:00:32,420
Onze gast in de podcast vandaag is Vivian

17
00:00:32,420 --> 00:00:32,860
Reijs.

18
00:00:33,080 --> 00:00:35,420
Ze is bekend als de hormonexpert van Nederland.

19
00:00:35,800 --> 00:00:37,200
In een vorig leven was ze te zien

20
00:00:37,200 --> 00:00:39,880
als televisiepresentatrice van lifestyleprogramma's.

21
00:00:40,140 --> 00:00:41,900
Daarna volgden ze meerdere opleidingen.

22
00:00:42,040 --> 00:00:45,300
Zo is ze nu gediplomeerd ortomoleculair therapeut vanuit

23
00:00:45,300 --> 00:00:47,700
divisie klinische psychoneuroimmunologie.

24
00:00:48,020 --> 00:00:50,180
Als expert spreekt en schrijft ze over hormonen,

25
00:00:50,340 --> 00:00:52,700
voeding, mentale gezondheid en leefstijl.

26
00:00:52,700 --> 00:00:55,060
Vandaag in de Rust in je Hoofd podcast,

27
00:00:55,640 --> 00:00:56,520
Vivian Reijs.

28
00:00:57,140 --> 00:00:58,120
Wat fijn dat je er bent.

29
00:00:59,400 --> 00:01:00,960
En ik heb zoveel vragen aan je, want

30
00:01:00,960 --> 00:01:03,720
meestal weet ik wel heel veel van de

31
00:01:03,720 --> 00:01:05,440
thema's waar we over praten in deze podcast.

32
00:01:05,640 --> 00:01:07,300
Maar in jouw geval, echt, ik schreef het

33
00:01:07,300 --> 00:01:08,240
je van de week al, ik heb geen

34
00:01:08,240 --> 00:01:08,520
idee.

35
00:01:09,500 --> 00:01:12,200
Vivian Reijs, je weet alles van hormonen, de

36
00:01:12,200 --> 00:01:14,760
hormonexpert ben je van Nederland, durf ik wel

37
00:01:14,760 --> 00:01:15,120
te zeggen.

38
00:01:15,400 --> 00:01:17,220
Ik heb geen idee, wat zijn hormonen en

39
00:01:17,220 --> 00:01:19,240
waarom zitten die bevrouwen altijd dwars?

40
00:01:19,240 --> 00:01:21,580
Ja, nou ja, niet alleen bij vrouwen.

41
00:01:21,880 --> 00:01:23,340
Of hebben mannen daar ook last van?

42
00:01:23,560 --> 00:01:24,660
Je hebt ze zeker.

43
00:01:24,920 --> 00:01:26,780
Ga ons daar alles over vertellen.

44
00:01:27,040 --> 00:01:28,000
Ja, zeker.

45
00:01:29,240 --> 00:01:32,120
Wij worden natuurlijk allemaal gedreven door hormonen, mannen

46
00:01:32,120 --> 00:01:32,700
en vrouwen.

47
00:01:33,260 --> 00:01:36,900
Maar bij vrouwen bewegen ze mee in een

48
00:01:36,900 --> 00:01:37,300
cyclus.

49
00:01:37,620 --> 00:01:39,960
En in die cyclus zijn ze eigenlijk iedere

50
00:01:39,960 --> 00:01:40,600
dag anders.

51
00:01:41,320 --> 00:01:43,560
Dus vrouwen zijn ook gewoon iedere dag anders.

52
00:01:43,640 --> 00:01:45,800
Maar we zijn natuurlijk eigenlijk zo gewend en

53
00:01:45,800 --> 00:01:48,420
opgegroeid dat we iedere dag hetzelfde moeten zijn.

54
00:01:48,420 --> 00:01:51,720
Want als je kijkt naar vrouwengezondheid, is het

55
00:01:51,720 --> 00:01:54,680
pas sinds de laatste 10 jaar, 15 jaar,

56
00:01:54,760 --> 00:01:57,000
dat we pas echt kijken naar het vrouwelijk

57
00:01:57,000 --> 00:01:57,380
lichaam.

58
00:01:57,540 --> 00:02:00,320
Dat er onderzoeken worden gedaan op het vrouwelijk

59
00:02:00,320 --> 00:02:00,680
lichaam.

60
00:02:00,800 --> 00:02:02,340
Want voorheen ging het alleen maar over de

61
00:02:02,340 --> 00:02:02,520
man.

62
00:02:02,620 --> 00:02:05,400
Dus als jij een medicijn voorgeschreven krijgt, dan

63
00:02:05,400 --> 00:02:07,780
krijgen wij dezelfde dosering.

64
00:02:08,280 --> 00:02:08,960
Dat is eigenlijk raar.

65
00:02:09,160 --> 00:02:09,880
Dat is heel raar.

66
00:02:10,220 --> 00:02:12,000
Zeker, kijk even naar jouw postuur en mijn

67
00:02:12,000 --> 00:02:12,360
postuur.

68
00:02:12,800 --> 00:02:15,520
En dat daar nooit over nagedacht eigenlijk is,

69
00:02:15,700 --> 00:02:16,940
dat is natuurlijk best wel gek.

70
00:02:16,940 --> 00:02:17,720
Serieus joh.

71
00:02:17,920 --> 00:02:20,160
Ja, dus het is echt nog helemaal niet

72
00:02:20,160 --> 00:02:22,420
zo heel lang dat er echt zo naar

73
00:02:22,420 --> 00:02:23,260
vrouwen gekeken wordt.

74
00:02:23,540 --> 00:02:25,180
Ik heb laatst nog een hele mooie lezing

75
00:02:25,180 --> 00:02:28,380
bijgewoond van Janneke Wittenkoek, de cardioloog die praat

76
00:02:28,380 --> 00:02:29,320
over het vrouwenhart.

77
00:02:30,460 --> 00:02:33,200
Hoe kort ze dat pas ontdekt hebben eigenlijk,

78
00:02:33,200 --> 00:02:35,600
dat vrouwen totaal andere klachten kunnen krijgen als

79
00:02:35,600 --> 00:02:36,940
het gaat om hartklachten dan mannen.

80
00:02:37,500 --> 00:02:39,340
En dat ze daar nu allemaal onderzoeken en

81
00:02:39,340 --> 00:02:40,620
dat dat echt in beweging is.

82
00:02:41,080 --> 00:02:43,780
En dat hetzelfde gaat over hormonale klachten, weet

83
00:02:43,780 --> 00:02:43,920
je wel.

84
00:02:43,920 --> 00:02:47,440
Dus een vrouw wordt gewoon gedreven door haar

85
00:02:47,440 --> 00:02:50,400
cyclus, door haar voortplantingshormonen eigenlijk.

86
00:02:50,600 --> 00:02:54,100
Want als je bekijkt vanuit de evolutie, dan

87
00:02:54,100 --> 00:02:56,000
draait alles om voortplanten en overleven.

88
00:02:56,440 --> 00:02:59,420
Waarop overleven altijd voorrang heeft, want we moeten

89
00:02:59,420 --> 00:03:00,480
wel zorgen dat we overleven.

90
00:03:01,420 --> 00:03:03,580
En als we teveel stress hebben, dus dat

91
00:03:03,580 --> 00:03:05,760
wat weer hand in hand gaat met overleven,

92
00:03:05,860 --> 00:03:08,200
dan onderdrukt dat weer ons voor onze voortplanting.

93
00:03:08,640 --> 00:03:11,160
Want ja, in een stressvolle situatie wil je

94
00:03:11,160 --> 00:03:13,720
eigenlijk niet dat een vrouw zwanger raakt, omdat

95
00:03:13,720 --> 00:03:15,060
dat kost veel te veel energie.

96
00:03:15,280 --> 00:03:16,720
Het lichaam is eigenlijk de hele dag aan

97
00:03:16,720 --> 00:03:18,960
het kijken of we energie aan het verdelen.

98
00:03:19,820 --> 00:03:23,160
En dan zie je dus dat wij eigenlijk

99
00:03:23,160 --> 00:03:26,460
zo uit de ritme leven van hoe eigenlijk

100
00:03:26,460 --> 00:03:27,440
een vrouw bedoeld is.

101
00:03:27,620 --> 00:03:30,260
Cyclus leven en we hebben veel te veel

102
00:03:30,260 --> 00:03:32,460
stress, prikkels, we zullen het allemaal nog wel

103
00:03:32,460 --> 00:03:32,960
bespreken.

104
00:03:33,780 --> 00:03:37,720
En dat beïnvloedt onze hormoonhuishouding negatief.

105
00:03:38,300 --> 00:03:39,340
Wat zijn hormonen?

106
00:03:40,040 --> 00:03:44,060
Hormonen zijn eigenlijk boodschappers die aangestuurd worden door

107
00:03:44,060 --> 00:03:45,700
het brein, door de hypothalamus.

108
00:03:46,240 --> 00:03:47,860
Ik noem het altijd de grote dirigent en

109
00:03:47,860 --> 00:03:49,400
die geeft een seintje naar de hypofyse.

110
00:03:49,540 --> 00:03:52,180
En die hypofyse zegt tegen bijvoorbeeld je schildklier,

111
00:03:52,240 --> 00:03:54,080
die hebben we allebei, van hé, ik heb

112
00:03:54,080 --> 00:03:55,140
het nu een beetje koud of ik heb

113
00:03:55,140 --> 00:03:58,420
energie nodig, ga schildklierhormoon aanmaken om mij te

114
00:03:58,420 --> 00:04:00,920
voorzien van energie of van meer warmte.

115
00:04:01,500 --> 00:04:03,160
Nou, zo doet hij dat naar alle klieren

116
00:04:03,160 --> 00:04:05,340
die hormonen produceren.

117
00:04:05,340 --> 00:04:09,220
Dus de bijnieren die cortisol, de stresshormonen, adrenaline

118
00:04:09,220 --> 00:04:14,140
produceren, maar ook de geslachtsklieren en de pancreas,

119
00:04:14,220 --> 00:04:16,300
de alveleesklier die insuline produceert.

120
00:04:16,380 --> 00:04:18,200
Dus als je gaat eten dan wordt die

121
00:04:18,200 --> 00:04:19,920
alveleesklier even krijgt een zetje.

122
00:04:20,899 --> 00:04:23,520
Nou, en dus ook de geslachtsklieren en dat

123
00:04:23,520 --> 00:04:27,160
proces, het lichaam bestaat eigenlijk uit drie assen,

124
00:04:27,260 --> 00:04:30,160
zo noem je dat in de hormonenwereld.

125
00:04:31,540 --> 00:04:33,240
Het is een beetje technisch, maar dan heb

126
00:04:33,240 --> 00:04:35,820
je de HPA-as, dat is je stressas.

127
00:04:36,200 --> 00:04:38,420
Die staat altijd bovenaan, die gaat altijd voor.

128
00:04:38,660 --> 00:04:40,740
Want zoals ik net al zei, overleven heeft

129
00:04:40,740 --> 00:04:41,960
altijd voorrang op voortplanten.

130
00:04:42,340 --> 00:04:43,700
Dan heb je de HPT-as, dat is

131
00:04:43,700 --> 00:04:46,800
je energie, dus zonder schildklierfunctie functioneer je ook

132
00:04:46,800 --> 00:04:47,000
niet.

133
00:04:47,440 --> 00:04:48,720
En dan heb je de HPG-as, dat

134
00:04:48,720 --> 00:04:49,700
is je geslachtsklieras.

135
00:04:50,320 --> 00:04:52,580
En eigenlijk in ritme van, is er stress

136
00:04:52,580 --> 00:04:55,040
aanwezig, zal altijd de HPA-as je stressas

137
00:04:55,040 --> 00:04:55,680
voorrang hebben.

138
00:04:56,300 --> 00:04:58,280
Zal die je andere assen misschien een beetje

139
00:04:58,280 --> 00:04:58,920
onderdrukken.

140
00:04:58,920 --> 00:05:01,820
Dus veel vrouwen krijgen op latere leeftijd bijvoorbeeld

141
00:05:01,820 --> 00:05:03,120
ook schildklierklachten.

142
00:05:03,600 --> 00:05:04,760
Dat is ook niet zo heel gek, want

143
00:05:04,760 --> 00:05:07,620
veel stress gehad, zeker vrouwen in deze tijd.

144
00:05:08,020 --> 00:05:11,720
Dus je krijgt misschien problemen met vruchtbaarheid als

145
00:05:11,720 --> 00:05:14,380
je veel stress hebt, want het onderdrukt jouw

146
00:05:14,380 --> 00:05:14,900
ijsprong.

147
00:05:15,020 --> 00:05:17,720
Dus het zit zo prachtig in elkaar, maar

148
00:05:17,720 --> 00:05:20,180
bij vrouwen merken daar gewoon veel meer van

149
00:05:20,180 --> 00:05:20,680
dan mannen.

150
00:05:20,860 --> 00:05:26,680
Omdat mannen zijn testosteron gedreven, of testosteron dominant.

151
00:05:26,680 --> 00:05:30,140
Wij hebben ook testosteron, mannen zijn testosteron dominant.

152
00:05:30,880 --> 00:05:33,680
Maar die hebben eigenlijk een geleidelijke dagcyclus.

153
00:05:34,540 --> 00:05:36,840
Dus ongeveer vanaf 6 uur ochtend tot 1,

154
00:05:36,840 --> 00:05:39,440
2 uur in de middag dan stijgt testosteron

155
00:05:39,440 --> 00:05:40,200
een beetje.

156
00:05:40,500 --> 00:05:41,780
Zie je ook dat mannen zijn dan vaak

157
00:05:41,780 --> 00:05:42,720
ook daadkrachtiger.

158
00:05:43,440 --> 00:05:44,620
Aan het einde van de dag worden ze

159
00:05:44,620 --> 00:05:46,660
wat losser, wat zachter.

160
00:05:46,980 --> 00:05:48,640
Heeft dat allemaal met die hormonen te maken?

161
00:05:48,640 --> 00:05:53,240
Ja, want hormonen worden niet alleen gedreven door

162
00:05:53,240 --> 00:05:56,680
die klieren, maar sturen ook ons gedrag aan.

163
00:05:57,560 --> 00:06:02,300
Dus bijvoorbeeld, testosteron stimuleert dopamine.

164
00:06:02,800 --> 00:06:06,040
Dus mannen zijn over het algemeen meer dopaminair

165
00:06:06,040 --> 00:06:06,980
dan vrouwen dat zijn.

166
00:06:07,480 --> 00:06:09,440
Vrouwen met hoog testosteron zijn vaak ook die

167
00:06:09,440 --> 00:06:11,220
echte zakenvrouwen met pit.

168
00:06:11,560 --> 00:06:13,940
Die hebben over het algemeen meer dopamine en

169
00:06:13,940 --> 00:06:15,600
zijn veel meer prestatie gericht.

170
00:06:15,600 --> 00:06:18,200
Dat is wat testosteron doet.

171
00:06:19,220 --> 00:06:22,380
En vrouwen zijn over het algemeen meer oestrogeen

172
00:06:22,380 --> 00:06:22,640
gedreven.

173
00:06:23,700 --> 00:06:25,740
Dat is het hormoon wat een vrouw vrouw

174
00:06:25,740 --> 00:06:26,000
maakt.

175
00:06:26,200 --> 00:06:30,120
Dus borstvorming, heupvorming, mooie haren en wat echt

176
00:06:30,120 --> 00:06:32,660
in relatie staat tot vruchtbaarheid.

177
00:06:33,520 --> 00:06:35,700
Maar dat is ook een heel belangrijk hormoon

178
00:06:35,700 --> 00:06:37,400
voor het aansturen van je serotonine.

179
00:06:38,740 --> 00:06:41,260
Dus het stofje waar je natuurlijk blij en

180
00:06:41,260 --> 00:06:43,500
gelukkig door wordt, maar ook het stofje wat

181
00:06:43,500 --> 00:06:44,360
zorgt voor zorg.

182
00:06:44,900 --> 00:06:47,600
Je hebt het misschien zelf nu ervaren met

183
00:06:47,600 --> 00:06:48,480
het hebben van een kind.

184
00:06:49,280 --> 00:06:51,440
Dat jouw vrouw zit nu waarschijnlijk, als het

185
00:06:51,440 --> 00:06:53,720
goed is, hoog in haar oestrogeen.

186
00:06:54,020 --> 00:06:54,760
Nog steeds.

187
00:06:55,300 --> 00:06:56,160
En dat is ook heel belangrijk.

188
00:06:56,380 --> 00:06:58,100
En jij zit, als het goed is, nu

189
00:06:58,100 --> 00:07:00,340
ook nog even hoog in je, wat lager

190
00:07:00,340 --> 00:07:01,060
in je testosteron.

191
00:07:01,120 --> 00:07:02,100
Zo moet ik het eigenlijk zeggen.

192
00:07:02,420 --> 00:07:05,400
Want het is heel belangrijk dat, evolutionair gezien,

193
00:07:05,480 --> 00:07:07,400
dat jij niet nu naar een ander gezin

194
00:07:07,400 --> 00:07:07,760
gaat.

195
00:07:08,140 --> 00:07:10,900
Dus dat is heel mooi beschermd door de

196
00:07:10,900 --> 00:07:11,220
natuur.

197
00:07:13,180 --> 00:07:15,780
Je hebt heel veel opleidingen gedaan om dit

198
00:07:15,780 --> 00:07:16,580
allemaal te weten.

199
00:07:16,880 --> 00:07:18,340
Want dit is echt wel wetenschap.

200
00:07:19,080 --> 00:07:20,780
Ik zeg misschien een beetje gekscherend, ik weet

201
00:07:20,780 --> 00:07:21,200
er niks van.

202
00:07:21,380 --> 00:07:23,380
Maar ik weet er ook niet zoveel van.

203
00:07:23,740 --> 00:07:25,140
En ik heb me natuurlijk een beetje verdiept

204
00:07:25,140 --> 00:07:25,700
in wat jij doet.

205
00:07:26,360 --> 00:07:29,980
Hoe ben jij hiertoe gekomen om dit te

206
00:07:29,980 --> 00:07:30,420
gaan doen?

207
00:07:30,820 --> 00:07:33,480
Nou, ik was best wel lang al met

208
00:07:33,480 --> 00:07:34,540
voeding en leeftijd bezig.

209
00:07:34,660 --> 00:07:36,140
Want dat had mij al heel lang getriggerd.

210
00:07:36,200 --> 00:07:38,220
Omdat ik mijn hele jeugd altijd last had

211
00:07:38,220 --> 00:07:39,220
van mijn gezondheid.

212
00:07:39,220 --> 00:07:40,280
Dus darmklachten.

213
00:07:40,580 --> 00:07:41,480
En ik liep van de een naar de

214
00:07:41,480 --> 00:07:41,720
ander.

215
00:07:42,060 --> 00:07:43,380
Totdat ik op een gegeven moment vond dat

216
00:07:43,380 --> 00:07:44,960
ik het boek een leven lang vind.

217
00:07:45,060 --> 00:07:46,040
Jeetje, dat ken je misschien ook nog wel.

218
00:07:46,060 --> 00:07:48,080
Eén van de eerste boeken die daarover gingen.

219
00:07:48,780 --> 00:07:50,460
En daar ben ik heel erg van opgeknapt.

220
00:07:50,560 --> 00:07:51,280
En toen was het bij mij dat ik

221
00:07:51,280 --> 00:07:53,120
dacht, oh wauw, wat voeding eigenlijk kan doen.

222
00:07:54,560 --> 00:07:57,180
Maar een aantal jaar later, toen bleek ik

223
00:07:57,180 --> 00:07:58,620
toch wel heel veel last te hebben van

224
00:07:58,620 --> 00:07:59,300
mijn hormonen.

225
00:07:59,400 --> 00:08:01,620
Ik had PMS, het premenstrueelsyndroom.

226
00:08:02,160 --> 00:08:03,720
Dat betekent dat ik me dus eigenlijk twee

227
00:08:03,720 --> 00:08:05,420
weken, drie weken in de cyclus goed voelde.

228
00:08:05,500 --> 00:08:07,600
En echt een week voor mijn menstruatie, gewoon

229
00:08:07,600 --> 00:08:09,100
totaal niet meer mezelf.

230
00:08:09,100 --> 00:08:12,100
Dus echt, ik ben van natuur een opgewekt

231
00:08:12,100 --> 00:08:12,460
iemand.

232
00:08:13,160 --> 00:08:15,140
Ik heb best wel wat dopamine ook.

233
00:08:15,540 --> 00:08:17,680
En dat kakt er gewoon helemaal in.

234
00:08:18,820 --> 00:08:20,360
En ik vond dat, ja, ik kon mijn

235
00:08:20,360 --> 00:08:21,140
vinger er ook niet op leggen.

236
00:08:21,200 --> 00:08:23,180
Want er was bijna niks bekend over hormonen.

237
00:08:24,640 --> 00:08:26,440
En op een gegeven moment kwam ik in

238
00:08:26,440 --> 00:08:27,380
contact met Ralph Moorman.

239
00:08:29,120 --> 00:08:30,460
Toevallig, gisteren heb ik hem nog gezien.

240
00:08:30,560 --> 00:08:32,539
Dus echt een vriend geworden eigenlijk.

241
00:08:33,220 --> 00:08:35,059
En die zei tegen mij, ik ga mijn

242
00:08:35,059 --> 00:08:37,620
eerste opleiding starten over hormonen.

243
00:08:38,020 --> 00:08:40,140
Wil je het niet gewoon meedoen en kijken

244
00:08:40,140 --> 00:08:40,960
of het iets voor jou is?

245
00:08:41,140 --> 00:08:43,860
En toen vielen voor mij alle kwartjes.

246
00:08:44,580 --> 00:08:46,300
Dat waren alleen maar aha-momenten.

247
00:08:46,440 --> 00:08:47,900
Toen dacht ik, oh ja, dat is waar

248
00:08:47,900 --> 00:08:48,440
het door het kwam.

249
00:08:48,900 --> 00:08:50,340
En toen heb ik dat virus te pakken.

250
00:08:50,420 --> 00:08:52,060
En toen dacht ik, nou moet ik nog

251
00:08:52,060 --> 00:08:52,860
meer leren en leren.

252
00:08:53,640 --> 00:08:55,080
Maar er was heel weinig nog in Nederland.

253
00:08:55,280 --> 00:08:56,900
Hij was eigenlijk de eerste Ralph.

254
00:08:56,900 --> 00:08:57,940
Hij was absoluut de eerste, ja.

255
00:08:58,320 --> 00:08:59,740
Toen ben je allerlei opleidingen gaan doen.

256
00:08:59,900 --> 00:09:00,000
Ja.

257
00:09:02,200 --> 00:09:02,920
Orthomoleculair therapeut.

258
00:09:03,100 --> 00:09:04,160
Ik vind dat een moeilijk woord.

259
00:09:04,320 --> 00:09:04,460
Ja.

260
00:09:05,820 --> 00:09:06,760
Wat betekent dat?

261
00:09:06,760 --> 00:09:07,300
Want dat ben je.

262
00:09:07,560 --> 00:09:11,200
Ja, het betekent eigenlijk dat je gaat kijken

263
00:09:11,200 --> 00:09:13,140
hoe je door middel van stofjes, dus door

264
00:09:13,140 --> 00:09:16,500
middel van leefstijl en misschien supletie, of het

265
00:09:16,500 --> 00:09:20,220
aanvullen van bepaalde extra vitamines, mineralen, je leefstijl

266
00:09:20,220 --> 00:09:21,100
gaat optimaliseren.

267
00:09:22,920 --> 00:09:24,520
Maar voeding is altijd de basis.

268
00:09:25,640 --> 00:09:28,000
Dus ik vond dat heel erg fijn om

269
00:09:28,000 --> 00:09:29,600
te doen, omdat ik toen ook pas begreep

270
00:09:29,600 --> 00:09:31,900
bijvoorbeeld wat gluten met mij deed, of wat

271
00:09:31,900 --> 00:09:33,060
suiker met mij deed.

272
00:09:33,140 --> 00:09:34,760
Want ik dacht dat ik heel gezond at,

273
00:09:35,180 --> 00:09:37,880
maar ik at tegelijk ook een zak gedroogde

274
00:09:37,880 --> 00:09:38,600
vijgen op een dag.

275
00:09:38,800 --> 00:09:40,700
Dus ik weet niet hoeveel suikerklontjes kwamen er

276
00:09:40,700 --> 00:09:41,100
wel niet binnen.

277
00:09:41,400 --> 00:09:41,600
Dat is niet goed.

278
00:09:41,720 --> 00:09:42,300
Dat is niet goed.

279
00:09:42,820 --> 00:09:44,160
Je mag er een paar, maar niet een

280
00:09:44,160 --> 00:09:44,400
zak.

281
00:09:45,360 --> 00:09:47,120
Dus heel veel mensen denken ook vaak, ja,

282
00:09:47,140 --> 00:09:48,120
maar ik eet toch heel gezond?

283
00:09:48,200 --> 00:09:49,420
En dan schrijven ze het op.

284
00:09:49,540 --> 00:09:51,040
En dan denk ik, nou, als je het

285
00:09:51,040 --> 00:09:52,940
echt eens even gaat uitrekenen, dan heb je

286
00:09:52,940 --> 00:09:54,520
geen idee hoeveel suiker je eigenlijk wel niet

287
00:09:54,520 --> 00:09:54,840
binnenkomt.

288
00:09:55,560 --> 00:09:56,400
En niet alleen dat.

289
00:09:56,480 --> 00:09:58,480
Maar op een gegeven moment vond ik dat

290
00:09:58,480 --> 00:10:00,100
heel leuk, maar ik wilde meer.

291
00:10:00,100 --> 00:10:05,840
Want ik vind de psyche achter de aandoening

292
00:10:05,840 --> 00:10:08,060
of je klachten eigenlijk veel leuker.

293
00:10:08,620 --> 00:10:09,920
En toen ben ik P&E gaan doen.

294
00:10:10,080 --> 00:10:11,820
Dat is psychoneuroimmunologie.

295
00:10:12,160 --> 00:10:13,520
En dat is een driejarige opleiding.

296
00:10:13,620 --> 00:10:14,840
Dat was een hele pittige opleiding, want toen

297
00:10:14,840 --> 00:10:16,560
had ik net James, mijn zoontje.

298
00:10:18,460 --> 00:10:21,120
Maar daar ga je echt kijken naar het

299
00:10:21,120 --> 00:10:22,340
terugdraaien van de film.

300
00:10:22,520 --> 00:10:24,380
Dus de klachten die mensen nu hebben, dat

301
00:10:24,380 --> 00:10:25,340
noem je eigenlijk de foto.

302
00:10:25,540 --> 00:10:27,940
Dit is gewoon het moment, de momentopname.

303
00:10:27,940 --> 00:10:30,420
Maar waar zijn die klachten eigenlijk ontstaan?

304
00:10:31,320 --> 00:10:33,020
En daar zit altijd natuurlijk, nou dat weet

305
00:10:33,020 --> 00:10:35,760
je als geen ander, een stukje trauma of

306
00:10:35,760 --> 00:10:36,780
early life stress.

307
00:10:37,380 --> 00:10:39,520
Daar is een hele reis aan vooraf gegaan.

308
00:10:39,600 --> 00:10:40,980
Je hebt niet in één keer iets.

309
00:10:41,060 --> 00:10:43,740
Ja, een schaafwond of een gebroken been, maar

310
00:10:43,740 --> 00:10:44,440
ja.

311
00:10:46,100 --> 00:10:49,260
Zo, dat is een hele studie geweest.

312
00:10:50,140 --> 00:10:53,480
Nou ja, ik kwam er eigenlijk achter, en

313
00:10:53,480 --> 00:10:55,200
dat is denk ik het gevaar wat ik

314
00:10:55,200 --> 00:10:56,520
in heel veel therapeuten zie hebben.

315
00:10:56,520 --> 00:10:57,980
Als je er eenmaal in zit, dan weet

316
00:10:57,980 --> 00:10:58,920
je eigenlijk helemaal niks.

317
00:10:59,180 --> 00:11:00,960
Nee, dan kom je er pas achter hoeveel

318
00:11:00,960 --> 00:11:01,400
er is.

319
00:11:01,580 --> 00:11:03,420
Het blijft natuurlijk een doorlopend proces.

320
00:11:04,280 --> 00:11:05,780
En dan door het te gaan doen en

321
00:11:05,780 --> 00:11:06,960
ermee aan de slag te gaan, leer je

322
00:11:06,960 --> 00:11:08,280
en leer je ook de feedback die je

323
00:11:08,280 --> 00:11:10,480
krijgt vanuit mensen met wie je werkt.

324
00:11:11,900 --> 00:11:14,760
In hoeverre hebben hormonen nou, want je noemde

325
00:11:14,760 --> 00:11:17,960
het woord al, stress, hoeveel invloed hebben hormonen

326
00:11:17,960 --> 00:11:18,540
op stress?

327
00:11:18,780 --> 00:11:20,640
Of heeft stress invloed op je hormonen?

328
00:11:21,120 --> 00:11:23,700
Jazeker, nou ja, kijk cortisol is jouw absolute

329
00:11:23,700 --> 00:11:24,580
overlevingshormoon.

330
00:11:24,720 --> 00:11:25,920
Dus zonder cortisol gaan we dood.

331
00:11:25,920 --> 00:11:28,380
Dus het lichaam, we zijn net als dieren,

332
00:11:28,500 --> 00:11:28,620
weet je.

333
00:11:28,720 --> 00:11:32,220
Als er stress aanwezig is, dan gaan eigenlijk

334
00:11:32,220 --> 00:11:33,740
alle systemen soort van op slot.

335
00:11:33,840 --> 00:11:34,960
Dan moet je gaan overleven.

336
00:11:36,220 --> 00:11:41,580
En de evolutie wil nooit, of nooit, die

337
00:11:41,580 --> 00:11:43,740
wil eigenlijk niet zo graag zwanger worden in

338
00:11:43,740 --> 00:11:45,120
een stressvolle situatie.

339
00:11:45,600 --> 00:11:47,400
En je ziet het bijvoorbeeld ook bij vrouwen

340
00:11:47,400 --> 00:11:50,280
die in een oorlogsgebied leven, die constant onder

341
00:11:50,280 --> 00:11:53,860
echt pittige, heftige stress bestaat eigenlijk niet, dat

342
00:11:53,860 --> 00:11:55,180
ze vaak op een gegeven moment geen cyclus

343
00:11:55,180 --> 00:11:55,600
meer hebben.

344
00:11:56,060 --> 00:11:57,160
Dat ze ook niet meer ongesteld worden.

345
00:11:57,440 --> 00:11:58,040
Door de stress.

346
00:11:58,160 --> 00:11:59,860
Ja, dat onderdrukt het.

347
00:12:01,840 --> 00:12:03,920
Dus ja, en het lichaam zit zo mooi

348
00:12:03,920 --> 00:12:04,280
in elkaar.

349
00:12:04,400 --> 00:12:06,040
Het doet nooit iets voor niets.

350
00:12:06,680 --> 00:12:08,600
Dus het is altijd ook de eerste stap

351
00:12:08,600 --> 00:12:09,920
in toen ik nog een-op-eens deed.

352
00:12:10,000 --> 00:12:10,860
Dat doe ik al een paar jaar niet

353
00:12:10,860 --> 00:12:11,000
meer.

354
00:12:12,540 --> 00:12:14,540
Mijn eerste vraag is, maar wat geeft jou

355
00:12:14,540 --> 00:12:15,160
nou stress?

356
00:12:15,300 --> 00:12:16,420
En soms heb je het niet eens in

357
00:12:16,420 --> 00:12:16,760
de gaten.

358
00:12:16,900 --> 00:12:17,940
Er zijn heel veel vrouwen die zeggen, ja,

359
00:12:18,020 --> 00:12:20,280
maar ik heb een leuke baan.

360
00:12:20,360 --> 00:12:21,520
Ik heb een hele fijne relatie.

361
00:12:22,460 --> 00:12:24,940
Ik had ooit een keer een vrouw die

362
00:12:24,940 --> 00:12:25,940
raakte maar niet zwanger.

363
00:12:26,900 --> 00:12:28,480
En die deed echt werkelijk alles goed.

364
00:12:28,600 --> 00:12:31,520
Met haar voeding en sport en supletie.

365
00:12:32,380 --> 00:12:34,860
En ze had eigenlijk helemaal geen stress.

366
00:12:35,340 --> 00:12:37,640
Totdat ik ging doorvragen aan haar, maar als

367
00:12:37,640 --> 00:12:39,200
je nou één ding zou kunnen noemen.

368
00:12:39,440 --> 00:12:42,660
Wat zit je dan, waar worstel je mee?

369
00:12:42,840 --> 00:12:44,900
Zij zei, ja, ik woon nog wel steeds

370
00:12:44,900 --> 00:12:46,160
in het huis waar hij met zijn ex

371
00:12:46,160 --> 00:12:46,520
woonde.

372
00:12:47,260 --> 00:12:51,080
En dat gaf haar ongemerkt onderhuids eigenlijk toch

373
00:12:51,080 --> 00:12:51,620
heel veel stress.

374
00:12:51,880 --> 00:12:52,480
Onbewuste stress.

375
00:12:52,560 --> 00:12:53,460
Onbewuste stress.

376
00:12:53,900 --> 00:12:55,460
En zij zijn verhuisd.

377
00:12:55,940 --> 00:12:58,140
En een jaar later kreeg ik een berichtje

378
00:12:58,140 --> 00:12:59,540
dat ze zwanger was.

379
00:13:00,280 --> 00:13:01,900
Dat is vaak het geval.

380
00:13:02,080 --> 00:13:04,160
Als mensen of vrouwen niet zwanger kunnen worden.

381
00:13:04,340 --> 00:13:04,800
Heel vaak.

382
00:13:05,180 --> 00:13:07,500
Er worden allerlei medische oorzaken gezocht.

383
00:13:08,340 --> 00:13:09,220
Die er ook zijn hoor.

384
00:13:09,480 --> 00:13:10,360
Die kunnen er zeker zijn.

385
00:13:10,540 --> 00:13:11,520
Die kunnen er absoluut zijn.

386
00:13:13,340 --> 00:13:15,280
Maar ik weet uit mijn eigen ervaring.

387
00:13:15,700 --> 00:13:17,660
Dat het heel vaak terug te herleiden is

388
00:13:17,660 --> 00:13:19,580
naar een onbewuste stress.

389
00:13:20,720 --> 00:13:22,040
Heb jij dat ook zo ervaren?

390
00:13:22,260 --> 00:13:22,500
Jazeker.

391
00:13:22,680 --> 00:13:24,940
Ik heb het ook al zelf ervaren.

392
00:13:25,240 --> 00:13:28,080
Ik heb toen James heel klein was.

393
00:13:28,120 --> 00:13:29,820
Ik ben vrij vroeg gaan scheiden.

394
00:13:30,700 --> 00:13:32,740
Hij worstelde ontzettend met slaapproblemen.

395
00:13:32,880 --> 00:13:34,600
Dus ik sliep geen nacht meer door.

396
00:13:34,780 --> 00:13:35,400
Ik werd minimaal.

397
00:13:35,500 --> 00:13:36,680
Misschien heb jij het nu ook.

398
00:13:36,800 --> 00:13:37,920
Maar drie, vier keer wakker.

399
00:13:38,340 --> 00:13:39,460
Maar dat duurde bij mij niet de eerste

400
00:13:39,460 --> 00:13:39,740
maand.

401
00:13:39,740 --> 00:13:41,520
Dat was echt de eerste vier, vijf jaar.

402
00:13:43,000 --> 00:13:46,860
En dan zo'n stressvolle scheiding eroverheen.

403
00:13:47,560 --> 00:13:48,780
Dan kan je alles goed doen.

404
00:13:49,300 --> 00:13:51,160
Want ik deed echt alles goed in die

405
00:13:51,160 --> 00:13:51,620
periode.

406
00:13:51,900 --> 00:13:53,400
En was ik heel strikt met mijn voeding

407
00:13:53,400 --> 00:13:53,880
en alles.

408
00:13:54,540 --> 00:13:55,940
Maar het haalt je volledig onderuit.

409
00:13:56,680 --> 00:13:57,720
Wat is dan die stress?

410
00:13:59,860 --> 00:14:03,760
Ik denk dat sowieso vrouwen een gevoeliger stresssysteem

411
00:14:03,760 --> 00:14:03,860
hebben.

412
00:14:04,580 --> 00:14:06,540
Dat is ook de bedoeling, evolutionair.

413
00:14:06,660 --> 00:14:08,700
Want wij moeten ook.

414
00:14:08,800 --> 00:14:09,820
Ik weet niet of jij dat ervaart.

415
00:14:09,820 --> 00:14:11,840
Maar vaak als er een kindje komt.

416
00:14:12,020 --> 00:14:13,500
Dan is de vrouw de eerste die het

417
00:14:13,500 --> 00:14:14,460
kind hoort huilen s'nachts.

418
00:14:15,280 --> 00:14:17,240
Dat is ook onze zintuigen staan dan allemaal

419
00:14:17,240 --> 00:14:18,520
veel meer op scherp.

420
00:14:18,640 --> 00:14:20,260
Ik ken ook weinig vrouwen die zeggen.

421
00:14:20,540 --> 00:14:22,480
Sinds ik kinderen heb gekregen slaap ik nog

422
00:14:22,480 --> 00:14:23,080
echt heel diep.

423
00:14:23,800 --> 00:14:25,640
Vanaf dat moment wordt je slaap gewoon veranderd.

424
00:14:25,980 --> 00:14:26,840
Dat heb ik zelf ook hoor.

425
00:14:27,420 --> 00:14:27,740
Tuurlijk.

426
00:14:28,180 --> 00:14:29,320
Maar dat gaat straks bij jou.

427
00:14:29,600 --> 00:14:31,420
Als het goed is neemt dat weer een

428
00:14:31,420 --> 00:14:31,860
beetje af.

429
00:14:31,940 --> 00:14:33,620
Dat hoort nog een beetje bij deze fase.

430
00:14:34,360 --> 00:14:36,220
En dat is heel mooi met testosteron.

431
00:14:36,220 --> 00:14:39,700
Want testosteron is echt een omgevingshormoon.

432
00:14:39,860 --> 00:14:41,620
Dus dat wordt heel erg gestimuleerd.

433
00:14:41,760 --> 00:14:43,620
Dus stel jij bent nu met je vrouw

434
00:14:43,620 --> 00:14:44,320
en je kindje.

435
00:14:44,400 --> 00:14:45,740
En dan is jouw testosteron laag.

436
00:14:46,080 --> 00:14:47,340
Maar stel je gaat nu met een groep

437
00:14:47,340 --> 00:14:48,220
vrienden naar een voetbalwedstrijd.

438
00:14:49,100 --> 00:14:51,320
Met allemaal hooligans en alleen maar kerels.

439
00:14:51,820 --> 00:14:53,500
Dan stijgt jouw testosteron.

440
00:14:53,940 --> 00:14:56,220
Dus het wordt beïnvloed door de omgeving?

441
00:14:56,380 --> 00:14:59,340
Ja, omdat het jou dient.

442
00:15:00,460 --> 00:15:02,800
Dus een hormoon is heel gevoelig voor.

443
00:15:03,580 --> 00:15:05,020
Het moet jou helpen overleven.

444
00:15:05,020 --> 00:15:07,180
En als dat jou helpt overleven door dan

445
00:15:07,180 --> 00:15:08,400
op dat moment meer testosteron.

446
00:15:08,840 --> 00:15:10,400
Kijk maar naar een vrouw die altijd in

447
00:15:10,400 --> 00:15:11,840
een mannelijke omgeving heeft gewerkt.

448
00:15:12,220 --> 00:15:14,600
Over het algemeen is het meer een testosteronvrouw.

449
00:15:15,100 --> 00:15:16,920
Toch zijn er op dit moment in onze

450
00:15:16,920 --> 00:15:18,200
samenleving heel veel mensen.

451
00:15:18,360 --> 00:15:19,900
Die last hebben van mentale problemen.

452
00:15:20,440 --> 00:15:22,520
Stress, angst, paniekaanvallen.

453
00:15:22,620 --> 00:15:24,420
Jongeren hoor ik daar heel veel over.

454
00:15:24,760 --> 00:15:26,660
Ik krijg heel veel berichtjes van paniekaanvallen.

455
00:15:28,080 --> 00:15:30,760
Een beetje met zichzelf in de knoop zitten.

456
00:15:31,980 --> 00:15:35,500
Hoe lossen die hormonen dat dan wel of

457
00:15:35,500 --> 00:15:36,160
niet voor ze op?

458
00:15:38,600 --> 00:15:40,720
Ons lichaam kan heel goed met stress omgaan.

459
00:15:40,820 --> 00:15:42,180
Maar die reactie moet ook weer uit.

460
00:15:42,880 --> 00:15:46,560
En die reactie gaat bij de meeste vrouwen

461
00:15:46,560 --> 00:15:48,960
gewoon niet meer uit.

462
00:15:49,040 --> 00:15:52,640
Omdat ze chronische stress ervaren door alleen al

463
00:15:52,640 --> 00:15:54,300
het kijken naar Instagram de hele dag.

464
00:15:54,380 --> 00:15:55,600
De hele dag maar aan.

465
00:15:55,900 --> 00:15:57,680
En prikkels en zien wat een ander.

466
00:15:57,680 --> 00:15:59,740
En eigenlijk alleen maar denken in tekorten.

467
00:15:59,820 --> 00:16:00,520
Oh, zij heeft dat.

468
00:16:00,620 --> 00:16:01,760
Dat hele leven heb ik niet.

469
00:16:02,240 --> 00:16:04,200
En dat is natuurlijk ook vaak allemaal nep.

470
00:16:04,660 --> 00:16:05,900
Dat klopt ook niet.

471
00:16:06,760 --> 00:16:07,820
Dus alleen al dat.

472
00:16:07,880 --> 00:16:09,680
We hebben natuurlijk verkeerde voeding.

473
00:16:09,860 --> 00:16:11,340
We eten over het algemeen veel te veel

474
00:16:11,340 --> 00:16:12,080
bewerkt.

475
00:16:13,960 --> 00:16:15,980
Veel te veel suikers, veel te veel eetmomenten.

476
00:16:16,020 --> 00:16:17,960
Wat eigenlijk allemaal ook stress gegeven aan het

477
00:16:17,960 --> 00:16:18,340
lichaam.

478
00:16:18,900 --> 00:16:20,900
Dan, evolutionair gezien.

479
00:16:21,000 --> 00:16:24,100
Vrouwen werkten pas eigenlijk ook vanaf de jaren

480
00:16:24,100 --> 00:16:25,460
zeventig, tachtig.

481
00:16:25,460 --> 00:16:28,220
Dus dat het echt heel normaal was dat

482
00:16:28,220 --> 00:16:29,280
vrouwen werkten.

483
00:16:29,860 --> 00:16:34,080
Dus wij willen heel erg zelfstandig zijn.

484
00:16:35,540 --> 00:16:39,180
Maar vanuit de evolutie is het als je

485
00:16:39,180 --> 00:16:41,260
kinderen krijgt heel gezond om ook voor je

486
00:16:41,260 --> 00:16:42,480
kinderen te kunnen zorgen.

487
00:16:42,680 --> 00:16:44,140
Niet dat een moeder die fulltime werkt dat

488
00:16:44,140 --> 00:16:44,620
niet doet hoor.

489
00:16:44,960 --> 00:16:46,940
Maar die ballen allebei hoog houden.

490
00:16:47,240 --> 00:16:48,900
Dat is best wel pittig.

491
00:16:49,060 --> 00:16:50,820
Maar we leven wel in zo'n maatschappij.

492
00:16:50,920 --> 00:16:52,180
En ik ben er zelf net zo debit

493
00:16:52,180 --> 00:16:52,340
aan.

494
00:16:52,340 --> 00:16:54,280
Ik ben ook altijd blijven werken, want ik

495
00:16:54,280 --> 00:16:55,400
vind mijn werk ook veel te leuk.

496
00:16:56,040 --> 00:16:58,160
Maar je bent als moeder altijd een beetje

497
00:16:58,160 --> 00:16:58,760
in conflict.

498
00:16:59,640 --> 00:17:02,100
Ik ken geen moeder die zegt, ik vind

499
00:17:02,100 --> 00:17:03,119
het een heerlijke balans.

500
00:17:03,599 --> 00:17:05,440
Vier, vijf dagen werken en dan mijn kind

501
00:17:05,440 --> 00:17:06,300
van de crash halen.

502
00:17:07,119 --> 00:17:09,420
Het blijft een worsteling vaak.

503
00:17:10,359 --> 00:17:11,520
Dus ja, die stresslevels.

504
00:17:12,079 --> 00:17:14,260
Er wordt gewoon van vrouwen eigenlijk te veel

505
00:17:14,260 --> 00:17:14,800
verwacht.

506
00:17:15,040 --> 00:17:15,660
Door wie dan?

507
00:17:17,339 --> 00:17:19,020
Eigenlijk door niemand, maar door onszelf.

508
00:17:19,400 --> 00:17:20,619
Ja, dat doen we natuurlijk gewoon zelf.

509
00:17:22,400 --> 00:17:25,940
Kijk, als de omgeving of de mensen om

510
00:17:25,940 --> 00:17:28,340
jou heen dat van jou verwachten, daadwerkelijk dat

511
00:17:28,340 --> 00:17:29,860
echt aan jou vragen, dan begrijp ik het.

512
00:17:30,120 --> 00:17:31,320
Maar dat is bijna nooit zo.

513
00:17:31,740 --> 00:17:35,360
Het is een denkbeeldig verwachtingspatroon dat wij of

514
00:17:35,360 --> 00:17:36,000
vrouwen hebben.

515
00:17:36,380 --> 00:17:38,420
Wat de wereld van iemand verwacht.

516
00:17:39,160 --> 00:17:40,940
Of wat je dus zelf bedenkt.

517
00:17:41,660 --> 00:17:44,220
Tenzij, kijk, toen ik ging scheiden, moest ik

518
00:17:44,220 --> 00:17:45,080
wel voor mezelf zorgen.

519
00:17:45,240 --> 00:17:45,840
Dat wilde ik ook.

520
00:17:45,920 --> 00:17:46,960
Dus er is ook noodzaak.

521
00:17:47,060 --> 00:17:48,140
Er zijn ook heel veel vrouwen die moeten

522
00:17:48,140 --> 00:17:48,520
gewoon.

523
00:17:51,000 --> 00:17:52,720
Alleen ik zie wel dat heel veel vrouwen

524
00:17:52,720 --> 00:17:54,340
de lat voor zichzelf veel te hoog leggen.

525
00:17:54,740 --> 00:17:55,600
Dus ze willen er ook nog eens heel

526
00:17:55,600 --> 00:17:56,140
goed uitzien.

527
00:17:56,240 --> 00:17:57,260
Ze willen nog sporten, ze willen de tijd

528
00:17:57,260 --> 00:17:58,080
voor hun vrienden hebben.

529
00:17:58,440 --> 00:17:59,720
Ze willen de leukste moeder zijn.

530
00:18:00,660 --> 00:18:02,360
We want it all, maar dat kan gewoon

531
00:18:02,360 --> 00:18:02,640
niet.

532
00:18:02,860 --> 00:18:04,740
Dus soms moet je even dan ergens een

533
00:18:04,740 --> 00:18:05,780
beetje gas terugnemen.

534
00:18:06,000 --> 00:18:09,460
De stress komt voor een groot gedeelte omdat

535
00:18:09,460 --> 00:18:10,300
wij te veel willen.

536
00:18:10,400 --> 00:18:10,860
Dat denk ik.

537
00:18:10,940 --> 00:18:11,660
Ja, dat denk ik ook.

538
00:18:11,880 --> 00:18:12,840
Ja, dat denk ik echt.

539
00:18:12,840 --> 00:18:15,540
En ik denk dat we nu zo.

540
00:18:15,800 --> 00:18:19,580
En dat is een beetje wat ik heel

541
00:18:19,580 --> 00:18:20,120
erg voel.

542
00:18:20,460 --> 00:18:23,040
We leven zo in een individualistische maatschappij.

543
00:18:23,100 --> 00:18:25,140
Waarin heel veel vrouwen het ook lastig vinden

544
00:18:25,140 --> 00:18:26,060
om hulp te vragen.

545
00:18:27,240 --> 00:18:28,680
Vroeger leefden we in communities.

546
00:18:28,840 --> 00:18:29,960
Dus iedereen hielp elkaar.

547
00:18:31,300 --> 00:18:34,700
Heel veel vrouwen of mensen wonen niet meer

548
00:18:34,700 --> 00:18:35,780
bij hun ouders in de buurt.

549
00:18:36,220 --> 00:18:37,580
Het is bijna niet meer normaal om.

550
00:18:37,880 --> 00:18:40,460
Ik zou het liefst dat mijn dochter over

551
00:18:40,460 --> 00:18:41,740
een paar jaar lekker bij mij in de

552
00:18:41,740 --> 00:18:42,640
straat komt wonen.

553
00:18:42,640 --> 00:18:44,740
Zodat ik ook voor haar kinderen kan zorgen.

554
00:18:44,880 --> 00:18:46,320
Maar dat is bijna uniek.

555
00:18:46,420 --> 00:18:47,460
Als je dit wel eens ziet, dan denk

556
00:18:47,460 --> 00:18:47,560
je.

557
00:18:47,660 --> 00:18:48,580
Wauw, wat bijzonder.

558
00:18:49,040 --> 00:18:51,040
Terwijl vroeger deden we niet anders.

559
00:18:51,440 --> 00:18:52,980
In heel veel landen is dit nog normaal

560
00:18:52,980 --> 00:18:53,480
overigens.

561
00:18:53,720 --> 00:18:55,240
Precies, maar wij leven nu zoveel.

562
00:18:55,300 --> 00:18:57,280
We moeten niet afhankelijk zijn van een man.

563
00:18:57,400 --> 00:18:58,980
Niet afhankelijk van anderen.

564
00:18:59,620 --> 00:19:01,200
Dus we leggen ons zoveel druk op.

565
00:19:01,620 --> 00:19:03,540
En daarmee ook soms een stukje.

566
00:19:05,800 --> 00:19:06,660
Hoe zeg ik dat?

567
00:19:07,000 --> 00:19:09,060
Het idee van ik moet dit allemaal zelf

568
00:19:09,060 --> 00:19:09,400
doen.

569
00:19:10,020 --> 00:19:11,460
En ik moet voor mezelf kiezen.

570
00:19:11,460 --> 00:19:12,900
Ik moet mijn eigen grenzen aangeven.

571
00:19:13,460 --> 00:19:15,620
Waardoor je soms juist het contact verliest.

572
00:19:15,760 --> 00:19:17,780
Waar we eigenlijk zoveel behoefte aan hebben als

573
00:19:17,780 --> 00:19:18,260
vrouw.

574
00:19:18,800 --> 00:19:19,320
Zo ervaren we.

575
00:19:19,320 --> 00:19:21,260
Maar dit is heel rationeel gestuurd.

576
00:19:21,380 --> 00:19:22,340
Dit bedenken wij.

577
00:19:22,920 --> 00:19:24,700
Wat hebben hormonen hiermee te maken?

578
00:19:25,460 --> 00:19:27,660
Nou, dat die reageren daarop.

579
00:19:28,100 --> 00:19:29,040
En ook op jouw gedachten.

580
00:19:29,120 --> 00:19:29,700
Op die gedachten.

581
00:19:29,780 --> 00:19:31,160
Ja, want als jij denkt van.

582
00:19:31,240 --> 00:19:33,560
Oh shit, misschien gaat mijn bedrijf wel failliet

583
00:19:33,560 --> 00:19:33,860
of worden.

584
00:19:34,000 --> 00:19:35,040
Of mijn man vreemd of whatever.

585
00:19:35,780 --> 00:19:38,080
Ja, dan maakt die gedachten alleen al net

586
00:19:38,080 --> 00:19:39,120
zoveel stresshormonen aan.

587
00:19:39,220 --> 00:19:40,480
Dan dat het werkelijk gebeurt.

588
00:19:40,940 --> 00:19:42,760
En dat is wat er constant gebeurt.

589
00:19:42,980 --> 00:19:44,680
We hebben veel te veel prikkels.

590
00:19:44,800 --> 00:19:45,620
We zien veel te veel.

591
00:19:45,760 --> 00:19:46,520
Het nieuws, nou ja.

592
00:19:47,680 --> 00:19:49,240
Ik wil graag het nieuws kijken om op

593
00:19:49,240 --> 00:19:49,900
de hoogte te blijven.

594
00:19:49,980 --> 00:19:51,760
Maar ik vind het echt verschrikkelijk wat ik

595
00:19:51,760 --> 00:19:51,940
zie.

596
00:19:53,060 --> 00:19:54,500
Zeker als je een beetje gevoelig bent.

597
00:19:54,540 --> 00:19:55,800
Dus je neemt alles mee.

598
00:19:56,680 --> 00:19:58,480
Ik moet ook mezelf echt bewaken.

599
00:19:59,240 --> 00:20:01,380
Om die stress niet de hele dag maar

600
00:20:01,380 --> 00:20:02,720
aan te hebben staan.

601
00:20:03,180 --> 00:20:05,320
Neem je dan ook uitmomenten voor jezelf?

602
00:20:05,960 --> 00:20:08,060
Ja, en dat raadt ook echt iedereen aan.

603
00:20:08,060 --> 00:20:11,040
Voor mij is de natuur echt het meest

604
00:20:11,040 --> 00:20:12,380
helende.

605
00:20:13,020 --> 00:20:14,460
Ik woon ook in een dorp waar ik

606
00:20:14,460 --> 00:20:15,520
dichtbij de natuur woon.

607
00:20:15,640 --> 00:20:16,480
Ik loop zo de bos in.

608
00:20:16,580 --> 00:20:17,200
Ik heb twee honden.

609
00:20:17,940 --> 00:20:19,700
Maar ik voel zelf nu al.

610
00:20:20,260 --> 00:20:21,160
En dat zeiden we net al even een

611
00:20:21,160 --> 00:20:22,180
beetje in het vorige gesprek.

612
00:20:22,400 --> 00:20:24,940
Ik verlang echt naar strakjes ooit weer een

613
00:20:24,940 --> 00:20:25,140
boerderijtje.

614
00:20:25,820 --> 00:20:26,820
Waar ik ook vandaan kom.

615
00:20:27,260 --> 00:20:29,980
Nog meer rust en nog meer natuur om

616
00:20:29,980 --> 00:20:30,280
me heen.

617
00:20:30,400 --> 00:20:30,780
En dieren.

618
00:20:31,240 --> 00:20:32,340
Dat ontspant mij heel erg.

619
00:20:32,900 --> 00:20:35,400
Denk je niet allemaal rust in ons leven?

620
00:20:37,060 --> 00:20:37,780
Zeker wel.

621
00:20:37,780 --> 00:20:38,440
Uiteindelijk wel.

622
00:20:38,660 --> 00:20:39,500
Als ik naar mensen kijk.

623
00:20:39,600 --> 00:20:40,580
Jij werkt ook met veel mensen.

624
00:20:41,280 --> 00:20:43,080
Als ik dan echt kijk naar de lange

625
00:20:43,080 --> 00:20:43,360
termijn.

626
00:20:43,520 --> 00:20:45,600
Dan denk ik van iedereen wil eigenlijk rust.

627
00:20:45,760 --> 00:20:47,640
Rust betekent een stukje veiligheid.

628
00:20:48,800 --> 00:20:49,240
Geborgenheid.

629
00:20:50,580 --> 00:20:53,200
De rust om niet telkens maar alert te

630
00:20:53,200 --> 00:20:53,780
hoeven zijn.

631
00:20:54,280 --> 00:20:55,880
Dat was in corona natuurlijk.

632
00:20:56,900 --> 00:20:59,380
Toen hoorde ik echt heel veel vriendinnen om

633
00:20:59,380 --> 00:20:59,640
mij heen.

634
00:20:59,740 --> 00:21:00,820
Oh ik vind die tijdklok heerlijk.

635
00:21:01,740 --> 00:21:03,100
Want ik mag dan op een gegeven moment

636
00:21:03,100 --> 00:21:03,960
even niks meer.

637
00:21:04,180 --> 00:21:06,780
Je mocht jezelf toestaan om even niks meer

638
00:21:06,780 --> 00:21:07,100
te doen.

639
00:21:07,100 --> 00:21:08,140
Ook niet sociaal.

640
00:21:08,260 --> 00:21:09,100
Geen schoolgesprekken.

641
00:21:09,300 --> 00:21:10,160
Gewoon niks.

642
00:21:11,900 --> 00:21:14,860
Dus nee, dat klopt ook wat je zegt.

643
00:21:15,440 --> 00:21:19,260
Waarom, als we dat van onszelf zouden weten.

644
00:21:19,320 --> 00:21:22,320
Dat we echt die rust, dat we daarnaar

645
00:21:22,320 --> 00:21:22,640
verlangen.

646
00:21:22,780 --> 00:21:24,000
Dat we die nodig hebben ook.

647
00:21:25,300 --> 00:21:27,660
Waarom gedragen we ons dan zo contra?

648
00:21:28,080 --> 00:21:29,380
Dat we altijd te veel willen.

649
00:21:29,480 --> 00:21:30,120
Te veel doen.

650
00:21:30,860 --> 00:21:32,120
Ik denk dat we heel erg in een

651
00:21:32,120 --> 00:21:35,120
meer-meer maatschappij leven momenteel.

652
00:21:35,120 --> 00:21:37,320
Dan heb je toch weer dat het van

653
00:21:37,320 --> 00:21:39,920
buitenaf verwacht wordt.

654
00:21:40,200 --> 00:21:41,160
Of wordt beïnvloed.

655
00:21:41,300 --> 00:21:42,840
Nou, maar ook wat je ziet.

656
00:21:43,020 --> 00:21:44,860
Kijk, vroeger door social media zie je.

657
00:21:46,300 --> 00:21:49,060
Zijn de wensen van anderen worden heel anders.

658
00:21:49,160 --> 00:21:50,680
Dus vroeger zag je niet.

659
00:21:51,480 --> 00:21:53,880
Ik had echt geen idee waar mijn buurmeisje

660
00:21:53,880 --> 00:21:54,520
op vakantie ging.

661
00:21:54,920 --> 00:21:55,940
Dus ik had er geen beeld bij.

662
00:21:56,420 --> 00:21:58,180
Maar als jij nu naar Saint-Tropez gaat

663
00:21:58,180 --> 00:21:58,580
zitten.

664
00:21:58,820 --> 00:21:59,820
Je kan alles zien.

665
00:22:00,280 --> 00:22:00,840
En dan denk je.

666
00:22:00,900 --> 00:22:02,400
Oh, dat wil ik eigenlijk ook wel.

667
00:22:02,400 --> 00:22:05,120
Dus je meet je ook niet meer aan

668
00:22:05,120 --> 00:22:09,420
jouw eigen scene of zo.

669
00:22:09,740 --> 00:22:11,240
De wereld maakt ons al rustiger.

670
00:22:11,600 --> 00:22:12,960
Maar dat is een feit.

671
00:22:13,560 --> 00:22:15,320
En daar moet je dan mee om kunnen

672
00:22:15,320 --> 00:22:15,620
gaan.

673
00:22:15,980 --> 00:22:18,140
Je moet je daarvan bewust zijn, denk ik.

674
00:22:18,300 --> 00:22:20,400
En misschien, wij kunnen dat.

675
00:22:21,220 --> 00:22:21,800
Maar, ik weet niet.

676
00:22:21,920 --> 00:22:22,760
Jouw dochter is 21.

677
00:22:23,440 --> 00:22:24,580
Nou, dat is best lastig.

678
00:22:24,800 --> 00:22:26,300
Voor de generatie helemaal.

679
00:22:26,680 --> 00:22:29,220
Want die zijn middelbare school was coronatijd.

680
00:22:29,220 --> 00:22:31,460
Dus dat heeft echt wel heel veel impact

681
00:22:31,460 --> 00:22:34,720
op hun sociale gebeuren gehad.

682
00:22:35,320 --> 00:22:36,420
Daarnaast zijn zij.

683
00:22:36,500 --> 00:22:37,480
Kijk, ik zie het nu al bij mijn

684
00:22:37,480 --> 00:22:37,920
zoontje.

685
00:22:38,620 --> 00:22:40,620
Over twee jaar is denk ik social media

686
00:22:40,620 --> 00:22:42,320
in Nederland voor kinderen ook verboden.

687
00:22:42,480 --> 00:22:43,140
Althans, dat hoop ik.

688
00:22:43,280 --> 00:22:44,040
Je zoon is 10.

689
00:22:45,080 --> 00:22:46,260
Dus dat wordt.

690
00:22:46,980 --> 00:22:47,760
Ja, je ziet het nu al.

691
00:22:47,820 --> 00:22:49,140
Spanje gaat volgens mij ook al meedoen.

692
00:22:49,420 --> 00:22:50,600
Er komen steeds meer landen bij.

693
00:22:51,140 --> 00:22:53,180
Nou, vind ik heel fijn.

694
00:22:53,740 --> 00:22:56,040
Want hij gaat al anders opgroeien dan zij.

695
00:22:56,200 --> 00:22:57,760
Zij heeft al zoveel gezien.

696
00:22:57,760 --> 00:23:00,720
Zij kan geen seconde zonder haar telefoon.

697
00:23:00,900 --> 00:23:01,660
Nog niet eens naar de toilet.

698
00:23:03,000 --> 00:23:04,800
En ik vind dat heel zorgwekkend.

699
00:23:05,260 --> 00:23:06,200
Hoe ga je ermee om dan?

700
00:23:06,720 --> 00:23:08,000
Ik heb er zelf ook last van.

701
00:23:08,340 --> 00:23:09,200
Dat vind ik zo erg.

702
00:23:10,700 --> 00:23:14,200
Dus, ik heb een online bedrijf waarop eigenlijk

703
00:23:14,200 --> 00:23:15,960
ik mijn kantoor de hele dag bij me

704
00:23:15,960 --> 00:23:16,080
heb.

705
00:23:16,120 --> 00:23:20,280
Ja, maar ik heb daar met jongere mensen

706
00:23:20,280 --> 00:23:22,500
vaak wel gesprek over.

707
00:23:22,600 --> 00:23:24,180
Dat ik zeg van, mijn werk zit in

708
00:23:24,180 --> 00:23:24,760
die telefoon.

709
00:23:25,460 --> 00:23:26,940
Mijn bedrijf zit in een laptop en een

710
00:23:26,940 --> 00:23:27,320
telefoon.

711
00:23:28,460 --> 00:23:30,940
Al mijn bankzaken, dat zal je ook hebben.

712
00:23:31,400 --> 00:23:33,420
Al je afspraken, aansturen van mensen.

713
00:23:33,940 --> 00:23:35,600
Alles doe je met dat apparaatje.

714
00:23:35,680 --> 00:23:36,640
Wat ik heel mooi vind.

715
00:23:36,940 --> 00:23:37,440
Dat dat kan.

716
00:23:37,920 --> 00:23:40,900
Want daardoor kan jij overal waar je bent,

717
00:23:40,940 --> 00:23:42,820
kun je zijn en dat nog steeds doen.

718
00:23:43,620 --> 00:23:46,040
Maar je moet wel het inzicht hebben en

719
00:23:46,040 --> 00:23:47,640
de discipline om af en toe te zeggen,

720
00:23:47,760 --> 00:23:48,540
nu even niet.

721
00:23:49,140 --> 00:23:49,820
Kan jij dat?

722
00:23:50,080 --> 00:23:50,260
Ja.

723
00:23:51,780 --> 00:23:52,020
Ja.

724
00:23:53,780 --> 00:23:56,880
Ik moet wel zeggen, ik ben af en

725
00:23:56,880 --> 00:23:57,920
toe mijn telefoon kwijt.

726
00:23:58,920 --> 00:24:00,740
Dat maakt me soms onrustig.

727
00:24:01,560 --> 00:24:03,360
We hebben dan een best wel groot terrein

728
00:24:03,360 --> 00:24:05,280
en een huis met allemaal gebouwen.

729
00:24:05,380 --> 00:24:06,340
En dan ligt die ergens.

730
00:24:06,580 --> 00:24:07,500
En dan weet ik niet waar die is.

731
00:24:08,360 --> 00:24:10,140
En dat geeft me soms rust dat ik

732
00:24:10,140 --> 00:24:11,840
denk van, laat ook maar vandaag.

733
00:24:12,180 --> 00:24:13,280
Ik vind hem wel weer.

734
00:24:13,540 --> 00:24:14,120
O, heerlijk.

735
00:24:14,220 --> 00:24:16,060
Maar als ik weet dat ik hem nodig

736
00:24:16,060 --> 00:24:17,880
heb, omdat ik verwacht iets.

737
00:24:18,140 --> 00:24:19,960
Dan maakt het me onrustig.

738
00:24:19,960 --> 00:24:21,920
Maar het maakt mij niet onrustig, omdat ik

739
00:24:21,920 --> 00:24:23,540
dan denk, maar nu kan ik niet op

740
00:24:23,540 --> 00:24:24,240
Instagram.

741
00:24:25,540 --> 00:24:27,120
Dat interesseert me helemaal niks.

742
00:24:28,300 --> 00:24:31,060
Ik zou het allerliefste volledig verdwijnen van alle

743
00:24:31,060 --> 00:24:31,460
social media.

744
00:24:32,740 --> 00:24:33,000
Ik ook.

745
00:24:33,720 --> 00:24:34,820
Waarom doen wij dat dan niet?

746
00:24:35,660 --> 00:24:37,100
Nou, ik heb voor mezelf een soort punt

747
00:24:37,100 --> 00:24:37,780
afgesproken.

748
00:24:38,320 --> 00:24:40,560
Ik wil over twee jaar een beetje een

749
00:24:40,560 --> 00:24:41,460
andere stap gaan nemen.

750
00:24:42,060 --> 00:24:43,180
En dat wordt voor mij ook wel een

751
00:24:43,180 --> 00:24:45,220
moment dat ik daar ook denk ik mee

752
00:24:45,220 --> 00:24:45,780
ga stoppen.

753
00:24:46,240 --> 00:24:47,020
Dat zeg ik nu.

754
00:24:47,160 --> 00:24:48,620
Maar nu is het onderdeel van jouw werk.

755
00:24:48,620 --> 00:24:51,220
Ja, maar ik haal bewust, het is straks

756
00:24:51,220 --> 00:24:53,540
weekend, haal ik mijn app eraf.

757
00:24:54,040 --> 00:24:56,040
Want het slokt mij helemaal op.

758
00:24:56,180 --> 00:24:57,960
Want het doet ook iets met mijn dopamine.

759
00:24:58,180 --> 00:25:00,740
Niet eens dat ik zo behoefte heb om

760
00:25:00,740 --> 00:25:01,500
naar anderen te kijken.

761
00:25:01,600 --> 00:25:03,900
Maar ik ga heel goed, ik ben een

762
00:25:03,900 --> 00:25:04,600
creatief brein.

763
00:25:04,720 --> 00:25:06,080
Dus ik hoef maar iets te zien wat

764
00:25:06,080 --> 00:25:06,960
ik denk, o, leuk.

765
00:25:07,340 --> 00:25:09,200
En dan ga ik daar iets mee doen.

766
00:25:09,380 --> 00:25:10,760
Of heb ik het gevoel dat ik ergens

767
00:25:10,760 --> 00:25:11,720
iets mee moet doen.

768
00:25:11,820 --> 00:25:12,900
Of dat boek moet kopen.

769
00:25:13,340 --> 00:25:14,840
Ik acteer daar meteen op.

770
00:25:14,940 --> 00:25:16,540
En dat is super vermoeiend.

771
00:25:17,320 --> 00:25:18,860
En dat weet ik nu van mezelf.

772
00:25:19,000 --> 00:25:21,660
Dus ik moet mezelf dus beschermen om dat

773
00:25:21,660 --> 00:25:22,480
ding eraf te gooien.

774
00:25:22,700 --> 00:25:24,000
En dan merk ik, dag één zit ik

775
00:25:24,000 --> 00:25:24,740
nog te zoeken.

776
00:25:24,920 --> 00:25:26,000
Dan ga ik heel veel Pinterest.

777
00:25:26,680 --> 00:25:27,980
Want dan ga ik vervangen.

778
00:25:28,500 --> 00:25:29,920
Maar Pinterest geeft mij alleen maar een gevoel

779
00:25:29,920 --> 00:25:30,580
van, o, leuk.

780
00:25:30,640 --> 00:25:31,980
In mijn interieur kan dan ook zo.

781
00:25:32,120 --> 00:25:33,600
Dat geeft een soort van ontspanning.

782
00:25:34,220 --> 00:25:35,700
En dag twee dan is dat weg.

783
00:25:35,960 --> 00:25:37,920
En dan komt er zoveel meer rust in

784
00:25:37,920 --> 00:25:38,500
mijn systeem.

785
00:25:38,900 --> 00:25:42,620
Voor mij is eigenlijk Instagram mijn grootste stressfactor

786
00:25:42,620 --> 00:25:43,580
als het gaat om mijn telefoon.

787
00:25:43,660 --> 00:25:44,460
En mijn groepsappjes.

788
00:25:44,460 --> 00:25:45,860
Maar er zitten ook heel veel goede dingen

789
00:25:45,860 --> 00:25:46,700
op die telefoon.

790
00:25:47,100 --> 00:25:47,900
Wij zitten erop.

791
00:25:48,200 --> 00:25:50,320
Ja, en ik haal ook inspiratie uit.

792
00:25:50,700 --> 00:25:51,620
Ja, maar dat bedoel ik.

793
00:25:52,240 --> 00:25:54,480
Ik haal er heel veel inspiratie uit.

794
00:25:54,780 --> 00:25:57,220
Als ik dingen, korte filmpjes op Instagram.

795
00:25:57,380 --> 00:25:58,380
Ik ga vaak naar YouTube.

796
00:25:58,840 --> 00:26:00,320
Langere talks die ik dan luister.

797
00:26:00,820 --> 00:26:01,980
Ik leer daarvan.

798
00:26:02,100 --> 00:26:02,800
Ik vind het interessant.

799
00:26:03,300 --> 00:26:03,680
Een luisterboek.

800
00:26:04,320 --> 00:26:05,800
Of ik lees een boek op mijn telefoon.

801
00:26:06,240 --> 00:26:08,660
Maar dat vind ik dus, laten we zeggen,

802
00:26:08,780 --> 00:26:10,000
functioneel ermee omgaan.

803
00:26:10,220 --> 00:26:12,480
Als je zelf maar nog in controle bent.

804
00:26:13,700 --> 00:26:15,560
Ik zie het niet anders dan dat je

805
00:26:15,560 --> 00:26:17,480
zegt, je hebt toegang tot alles op die

806
00:26:17,480 --> 00:26:18,020
telefoon.

807
00:26:18,500 --> 00:26:21,080
Alsof er een oneindige hoeveelheid drank of drugs

808
00:26:21,080 --> 00:26:22,620
in de keuken staat.

809
00:26:23,400 --> 00:26:25,160
En dat je er niet vanaf kan blijven.

810
00:26:26,540 --> 00:26:29,980
Nee, ik zie alleen wel hoe verslavend ze

811
00:26:29,980 --> 00:26:30,760
het hebben gemaakt.

812
00:26:31,120 --> 00:26:33,240
Dus hoe snel je even verdwijnt.

813
00:26:33,380 --> 00:26:34,080
Ja, is zo.

814
00:26:34,420 --> 00:26:35,980
Een half uur verder denk ik, hé, wat

815
00:26:35,980 --> 00:26:36,600
heb ik nou eigenlijk gedaan?

816
00:26:36,960 --> 00:26:37,920
Ja, is zo.

817
00:26:38,700 --> 00:26:39,680
En dat vind ik wel erg.

818
00:26:39,680 --> 00:26:41,520
En die jongeren, ik kan mezelf er tegen

819
00:26:41,520 --> 00:26:41,980
beschermen.

820
00:26:42,020 --> 00:26:43,240
Omdat ik er zo bewust van ben.

821
00:26:43,560 --> 00:26:45,280
En ik voel de onrust in mijn hoofd.

822
00:26:45,320 --> 00:26:46,420
Dat ik denk, oké, nu weg dat ding.

823
00:26:47,120 --> 00:26:48,380
En dan moet ik even aarden ofzo.

824
00:26:48,580 --> 00:26:50,340
Even met mijn voeten in de grond buiten.

825
00:26:50,580 --> 00:26:51,860
Of ga ik even een rondje wandelen met

826
00:26:51,860 --> 00:26:52,240
de hond.

827
00:26:52,380 --> 00:26:53,860
En dan die telefoon niet mee.

828
00:26:54,960 --> 00:26:56,560
Maar jongeren, daar kan je dat nog niet

829
00:26:56,560 --> 00:26:57,740
van verwachten.

830
00:26:58,020 --> 00:26:58,120
Nee.

831
00:26:59,540 --> 00:26:59,960
Vind ik.

832
00:27:00,020 --> 00:27:00,420
Is moeilijk.

833
00:27:00,660 --> 00:27:01,160
Is echt moeilijk.

834
00:27:01,460 --> 00:27:02,500
Hoe is het met de rust in jouw

835
00:27:02,500 --> 00:27:02,820
hoofd?

836
00:27:04,020 --> 00:27:04,280
Nou.

837
00:27:08,380 --> 00:27:10,060
Mijn hoofd staat wel altijd aan.

838
00:27:10,220 --> 00:27:11,580
Heb je wel eens rust in je hoofd?

839
00:27:11,820 --> 00:27:14,380
Ja, maar ik moet daar dus wel mijn

840
00:27:14,380 --> 00:27:15,380
best voor doen.

841
00:27:16,000 --> 00:27:16,920
Hoe doe je dat dan?

842
00:27:17,680 --> 00:27:19,200
Nou ja, ik wandel iedere dag.

843
00:27:19,380 --> 00:27:20,000
Ik moet wandelen.

844
00:27:20,060 --> 00:27:20,900
Dat is gewoon mijn ding.

845
00:27:21,420 --> 00:27:22,800
Maar ik zoek dus ook wel heel veel

846
00:27:22,800 --> 00:27:23,340
de natuur op.

847
00:27:23,400 --> 00:27:24,260
Maar ik hou dus ook heel erg van

848
00:27:24,260 --> 00:27:24,720
skiën.

849
00:27:24,800 --> 00:27:25,420
En de bergen.

850
00:27:25,480 --> 00:27:26,700
En de bergen zijn echt voor mij.

851
00:27:27,200 --> 00:27:28,940
Ja, dat ontspant mij heel erg.

852
00:27:29,520 --> 00:27:30,160
Maar sauna.

853
00:27:30,380 --> 00:27:31,220
Ik heb thuis een sauna.

854
00:27:31,360 --> 00:27:32,540
Die heb ik op een gegeven moment gekocht.

855
00:27:32,540 --> 00:27:35,560
Omdat ik echt voelde van, dit geeft mij

856
00:27:35,560 --> 00:27:36,380
echt die ontspanning.

857
00:27:36,460 --> 00:27:37,740
Dan gaat mijn hoofd even uit.

858
00:27:38,320 --> 00:27:39,460
Maar ook creatief bezig zijn.

859
00:27:39,540 --> 00:27:41,200
Bijvoorbeeld, ik ben dat magazine gestart.

860
00:27:42,500 --> 00:27:44,420
Mensen op mijn kantoor die zeiden, we zien

861
00:27:44,420 --> 00:27:45,520
een hele andere vif.

862
00:27:45,680 --> 00:27:48,000
Omdat dan kan ik heerlijk creatief bezig zijn.

863
00:27:48,020 --> 00:27:49,320
Maar dat geeft geen rust, toch?

864
00:27:49,420 --> 00:27:50,520
Nee, dat geeft geen rust.

865
00:27:50,620 --> 00:27:51,820
Maar dat geeft creativiteit.

866
00:27:51,960 --> 00:27:53,440
En dat is aan de ene kant veel

867
00:27:53,440 --> 00:27:54,660
meer rust dan alleen maar denken.

868
00:27:54,800 --> 00:27:56,320
Oké, we moeten dit en we moeten dat.

869
00:27:56,380 --> 00:27:57,300
Of staat die actie aan of dit.

870
00:27:57,940 --> 00:28:00,420
Dat is een ander type drukte in je

871
00:28:00,420 --> 00:28:00,860
hoofd.

872
00:28:01,680 --> 00:28:03,000
Nee, dat ben ik met je eens.

873
00:28:03,080 --> 00:28:04,740
Maar ik zie al wel altijd bezig zijn.

874
00:28:04,860 --> 00:28:05,520
Ik ben altijd bezig.

875
00:28:05,940 --> 00:28:07,280
En dat is absoluut mijn valkuil.

876
00:28:07,760 --> 00:28:09,800
En daarom, voor mijn gevoel, werk ik nu

877
00:28:09,800 --> 00:28:10,740
ergens naar een punt toe.

878
00:28:11,080 --> 00:28:12,420
En dan ga ik een half jaar of

879
00:28:12,420 --> 00:28:13,120
een jaar vrij nemen.

880
00:28:13,220 --> 00:28:15,480
En dan ga ik gewoon eens kijken wat

881
00:28:15,480 --> 00:28:16,220
er gaat gebeuren.

882
00:28:16,340 --> 00:28:17,260
En ik voel al wel een beetje waar

883
00:28:17,260 --> 00:28:17,780
ik naartoe wil.

884
00:28:18,160 --> 00:28:19,260
Maar daar ben ik echt nog niet.

885
00:28:19,300 --> 00:28:19,860
Ik kan nog niet.

886
00:28:20,960 --> 00:28:22,500
Soms vraag ik aan het universum, geef me

887
00:28:22,500 --> 00:28:24,520
dan even nog meer tekens.

888
00:28:24,660 --> 00:28:25,860
Maar het is het nog niet.

889
00:28:25,920 --> 00:28:26,840
Dus ik ben er ook nog niet klaar

890
00:28:26,840 --> 00:28:27,020
voor.

891
00:28:27,300 --> 00:28:28,600
Praat je veel met het universum?

892
00:28:28,660 --> 00:28:28,860
Ja.

893
00:28:29,620 --> 00:28:29,980
Hoeveel?

894
00:28:30,080 --> 00:28:30,440
Hoe vaak?

895
00:28:31,400 --> 00:28:31,760
Dagelijks.

896
00:28:32,100 --> 00:28:32,980
Hoe gaat dat dan?

897
00:28:35,100 --> 00:28:37,080
Ja, ik weet niet hoe dat komt.

898
00:28:37,160 --> 00:28:38,200
Maar ik was denk ik wel als jong

899
00:28:38,200 --> 00:28:38,780
meisje al.

900
00:28:38,820 --> 00:28:40,460
Mijn vader is heel jong overleden toen ik

901
00:28:40,460 --> 00:28:40,940
tien was.

902
00:28:41,780 --> 00:28:43,180
En ik denk dat dat toch...

903
00:28:43,180 --> 00:28:45,460
Mijn moeder las toen ook van die boeken

904
00:28:45,460 --> 00:28:46,600
van Wayne Dyer al.

905
00:28:46,780 --> 00:28:47,620
Niet morgen, maar nu.

906
00:28:47,720 --> 00:28:48,580
Dus ik denk dat ik wel een beetje

907
00:28:48,580 --> 00:28:50,520
ben opgegroeid met...

908
00:28:50,520 --> 00:28:51,640
Er is meer dan dat.

909
00:28:51,840 --> 00:28:53,160
En dat heeft mij ook heel veel houw

910
00:28:53,160 --> 00:28:53,340
vastgegeven.

911
00:28:55,300 --> 00:28:58,300
Dus ik ben altijd wel bewust van...

912
00:28:58,300 --> 00:29:02,700
Er is een bron, of god, of hoe

913
00:29:02,700 --> 00:29:03,480
je het ook wil noemen.

914
00:29:04,340 --> 00:29:05,320
En daar ben ik ook...

915
00:29:05,320 --> 00:29:09,620
Ik voel ook letterlijk dat ik een onderdeel

916
00:29:09,620 --> 00:29:09,860
ben.

917
00:29:10,080 --> 00:29:10,400
Snap je?

918
00:29:10,560 --> 00:29:11,980
Dus dat we allemaal een onderdeel zijn.

919
00:29:12,420 --> 00:29:13,880
Maar ik voel dat ook gewoon zo.

920
00:29:14,400 --> 00:29:15,780
En als ik dan in de natuur ben,

921
00:29:15,840 --> 00:29:17,160
dan voel ik me veel meer in contact

922
00:29:17,160 --> 00:29:18,640
met de bron.

923
00:29:18,660 --> 00:29:19,060
Met die bron.

924
00:29:19,080 --> 00:29:19,540
Met die bron.

925
00:29:20,020 --> 00:29:21,960
En dat heb ik nodig, omdat ik dan

926
00:29:21,960 --> 00:29:22,380
ook...

927
00:29:22,380 --> 00:29:24,080
Dan komen er ook soms weer ideeën.

928
00:29:24,340 --> 00:29:26,200
Of dat ik denk, oh ja, een andere

929
00:29:26,200 --> 00:29:27,080
kijk op dingen.

930
00:29:28,780 --> 00:29:30,500
Maar ook bijvoorbeeld ideeën.

931
00:29:31,520 --> 00:29:32,660
Ik voel ook vaak...

932
00:29:32,660 --> 00:29:33,780
Bijvoorbeeld met dat magazine.

933
00:29:34,340 --> 00:29:35,980
Ik lag op mijn bedje.

934
00:29:36,440 --> 00:29:38,700
We hadden best wel heftige drukke weken of

935
00:29:38,700 --> 00:29:39,220
maanden gehad.

936
00:29:39,720 --> 00:29:40,700
Ik moest er even uit.

937
00:29:40,760 --> 00:29:41,820
Dus ik lag op mijn bedje.

938
00:29:41,900 --> 00:29:43,700
En in één keer dacht ik, oh, er

939
00:29:43,700 --> 00:29:44,620
moet gewoon een magazine komen.

940
00:29:45,300 --> 00:29:46,440
En dat komt dan binnen.

941
00:29:46,540 --> 00:29:47,580
Maar dan voel ik ook, moet ik wel

942
00:29:47,580 --> 00:29:48,500
nu iets mee doen.

943
00:29:48,620 --> 00:29:49,880
Want ik weet niet of je ooit dat

944
00:29:49,880 --> 00:29:50,560
boek hebt gelezen.

945
00:29:50,660 --> 00:29:52,080
Dat Big Magic van...

946
00:29:53,280 --> 00:29:54,060
Hoe heet ze nou?

947
00:29:54,160 --> 00:29:55,440
Elizabeth Gilbert of zo.

948
00:29:56,500 --> 00:30:00,800
En zij zei ook, een idee wordt gewoon

949
00:30:00,800 --> 00:30:01,280
gestuurd.

950
00:30:01,700 --> 00:30:02,380
Het is er al.

951
00:30:02,400 --> 00:30:03,560
Het is er al.

952
00:30:03,680 --> 00:30:04,500
En het zoekt iemand.

953
00:30:04,500 --> 00:30:06,140
En als jij het niet doet, gaat iemand

954
00:30:06,140 --> 00:30:06,640
anders doen.

955
00:30:06,820 --> 00:30:08,180
En dan kom jij later met, ja, dat

956
00:30:08,180 --> 00:30:08,760
was mijn idee.

957
00:30:08,920 --> 00:30:09,820
Nee, dat was niet jouw idee.

958
00:30:10,160 --> 00:30:11,080
Dat idee was er al.

959
00:30:11,140 --> 00:30:12,260
Maar jij hebt er niks mee gedaan.

960
00:30:12,380 --> 00:30:12,600
Precies.

961
00:30:13,460 --> 00:30:13,860
Wat grappig.

962
00:30:14,100 --> 00:30:14,580
En zo zie ik dat ook.

963
00:30:15,260 --> 00:30:16,480
Dus toen ben je dat gaan doen.

964
00:30:16,780 --> 00:30:18,440
En dan voel ik ook meteen van, dit

965
00:30:18,440 --> 00:30:19,120
moet ik doen.

966
00:30:19,460 --> 00:30:20,520
En sommige dingen denk ik, nee, dat is

967
00:30:20,520 --> 00:30:21,220
misschien niet aan mij.

968
00:30:21,320 --> 00:30:22,000
Dat mag bij iemand anders.

969
00:30:22,020 --> 00:30:23,300
Een magazine over hormonen.

970
00:30:23,420 --> 00:30:23,560
Ja.

971
00:30:24,500 --> 00:30:25,580
Is daar behoefte aan?

972
00:30:26,180 --> 00:30:26,280
Ja.

973
00:30:26,440 --> 00:30:27,680
Zijn er mensen in geïnteresseerd?

974
00:30:27,760 --> 00:30:27,940
Ja.

975
00:30:29,640 --> 00:30:31,340
Hoeveel kan je schrijven over hormonen?

976
00:30:31,440 --> 00:30:31,960
Heel veel.

977
00:30:32,320 --> 00:30:32,420
Ja.

978
00:30:32,920 --> 00:30:35,540
Alleen al, wat vrouwen heel fijn vinden, is

979
00:30:35,540 --> 00:30:36,140
herkenning.

980
00:30:36,600 --> 00:30:37,780
Dus we hebben...

981
00:30:37,780 --> 00:30:39,140
De eerste editie was een gokje.

982
00:30:39,320 --> 00:30:41,440
Dus ik lag op mijn bed en ik

983
00:30:41,440 --> 00:30:42,080
pakte mijn boekje.

984
00:30:42,160 --> 00:30:42,840
Ik dacht, dit moet er komen.

985
00:30:42,900 --> 00:30:43,940
Ik had allemaal ideeën wat erin moest.

986
00:30:44,440 --> 00:30:47,200
Toen heb ik Linda van Manifestatie Magazine gebeld.

987
00:30:47,760 --> 00:30:48,280
Die ken ik.

988
00:30:49,200 --> 00:30:51,400
Ik zeg, hoe werkt dat eigenlijk, een magazine

989
00:30:51,400 --> 00:30:51,720
maken?

990
00:30:51,800 --> 00:30:53,180
En hoe snel kan ik het dan maken?

991
00:30:53,180 --> 00:30:54,120
En in de winkel krijgen?

992
00:30:54,580 --> 00:30:56,180
Maar dat was in februari.

993
00:30:57,820 --> 00:30:59,220
Ja, begin maart.

994
00:30:59,620 --> 00:31:00,960
En toen zei ik, ik wil eigenlijk wel

995
00:31:00,960 --> 00:31:01,400
voor de zomer.

996
00:31:01,580 --> 00:31:02,360
Zij zei, dat gaat je niet lukken.

997
00:31:02,620 --> 00:31:03,500
Nee, dat gaat je echt niet lukken.

998
00:31:03,640 --> 00:31:04,200
Maar dat moet.

999
00:31:04,540 --> 00:31:06,140
Want mensen moeten het meenemen op vakantie.

1000
00:31:06,620 --> 00:31:07,540
En dat is dan wel met zo'n

1001
00:31:07,540 --> 00:31:07,780
idee.

1002
00:31:07,900 --> 00:31:09,140
Dan denk ik, daar moet je dan niet

1003
00:31:09,140 --> 00:31:09,800
te lang mee wachten.

1004
00:31:09,900 --> 00:31:11,160
Als ik voel dat het moet.

1005
00:31:12,100 --> 00:31:13,200
Dus toen zei ze, nou ja, ik wil

1006
00:31:13,200 --> 00:31:13,780
je wel helpen.

1007
00:31:14,180 --> 00:31:16,280
En toen hebben we echt megagas gegeven.

1008
00:31:16,380 --> 00:31:20,040
En de vormgever, Wendy, die had twee magazines.

1009
00:31:20,040 --> 00:31:22,360
En Manifestatie Magazine, die moest op dezelfde moment

1010
00:31:22,360 --> 00:31:23,000
naar de drukker.

1011
00:31:23,880 --> 00:31:25,460
Oh, dat was echt voor haar verschrikkelijk.

1012
00:31:25,880 --> 00:31:27,500
Dus we hebben het tweede magazine iets anders

1013
00:31:27,500 --> 00:31:27,860
gepland.

1014
00:31:28,320 --> 00:31:29,500
Maar we hebben het wel gedaan.

1015
00:31:29,760 --> 00:31:31,720
En wat we terug kregen van wat mensen

1016
00:31:31,720 --> 00:31:34,780
eigenlijk het allerleukste vonden, waren die verhalen.

1017
00:31:35,580 --> 00:31:38,100
Dus de herkenning van, oh, zij heeft dat

1018
00:31:38,100 --> 00:31:38,500
ook.

1019
00:31:38,940 --> 00:31:41,880
Want we praten sinds twee, drie jaar pas

1020
00:31:41,880 --> 00:31:42,880
meer over hormonen.

1021
00:31:43,620 --> 00:31:44,840
Maar dat is echt nog niet zo heel

1022
00:31:44,840 --> 00:31:45,380
lang.

1023
00:31:46,120 --> 00:31:48,180
Ik schreef mijn eerste boek daarover vijf jaar

1024
00:31:48,180 --> 00:31:48,520
geleden.

1025
00:31:48,520 --> 00:31:50,200
Dat was echt nog wel een van de

1026
00:31:50,200 --> 00:31:51,040
eerste boeken.

1027
00:31:51,580 --> 00:31:53,500
Nu heb je heel veel boeken over hormonen.

1028
00:31:53,720 --> 00:31:56,040
Heb je heel veel podcasts, Facebook groepen.

1029
00:31:56,560 --> 00:31:59,140
Het wordt eindelijk gewoon nu doorbroken.

1030
00:31:59,800 --> 00:32:02,520
Is het ook niet een makkelijke vluchtweg om

1031
00:32:02,520 --> 00:32:05,900
te kunnen onderbouwen waarom ik stemmingswisselingen heb?

1032
00:32:06,020 --> 00:32:08,740
Of waarom ik die week een zaggereinig mens

1033
00:32:08,740 --> 00:32:09,020
ben?

1034
00:32:09,680 --> 00:32:10,440
Ja, zeker.

1035
00:32:10,500 --> 00:32:12,020
Je kan altijd wel zeggen, en dat doen

1036
00:32:12,020 --> 00:32:13,380
mannen natuurlijk ook vaak van, oh, je moet

1037
00:32:13,380 --> 00:32:14,240
tegen ongesteld worden.

1038
00:32:14,620 --> 00:32:15,800
Ja, herkenbare dingen.

1039
00:32:15,940 --> 00:32:16,260
Zeker.

1040
00:32:16,260 --> 00:32:18,640
En het heeft ook vaak daarmee te maken,

1041
00:32:18,800 --> 00:32:21,280
maar omdat het dus ook die andere stofjes

1042
00:32:21,280 --> 00:32:21,880
aanstuurt.

1043
00:32:22,940 --> 00:32:25,260
Serotonine, dopamine, jagaba, dus progestron.

1044
00:32:25,980 --> 00:32:28,340
Maar leer je er ook van ermee omgaan,

1045
00:32:28,580 --> 00:32:31,340
zodat je, natuurlijk je mag allemaal wel eens

1046
00:32:31,340 --> 00:32:32,800
je off moment hebben, maar dat je er

1047
00:32:32,800 --> 00:32:34,020
beter mee kan omgaan ook.

1048
00:32:34,600 --> 00:32:36,820
Dat je iets hebt, dat is fijn, maar

1049
00:32:36,820 --> 00:32:37,820
hoe ga je ermee om?

1050
00:32:37,880 --> 00:32:38,360
Nee, zeker.

1051
00:32:38,480 --> 00:32:41,980
Want hormonen worden gestuurd door ons brein, maar

1052
00:32:41,980 --> 00:32:43,700
zij worden heel erg beïnvloed door wat je

1053
00:32:43,700 --> 00:32:46,380
eet, hoeveel stress je hebt, hoe je slaapt,

1054
00:32:46,800 --> 00:32:49,000
beweeg je, wat is er gebeurd in je

1055
00:32:49,000 --> 00:32:51,700
leven, wat vertel jij jezelf iedere dag keer

1056
00:32:51,700 --> 00:32:52,180
op keer.

1057
00:32:54,020 --> 00:32:57,480
En dat stuurt die hormonen, het hormonale stelsel

1058
00:32:57,480 --> 00:32:57,840
aan.

1059
00:32:58,200 --> 00:33:00,540
Dus als jij dat patroon weet te doorbreken,

1060
00:33:00,660 --> 00:33:02,680
dus bijvoorbeeld die vrouw die dus een verstoorde

1061
00:33:02,680 --> 00:33:03,960
cyclus had, maar die weet in één keer,

1062
00:33:04,080 --> 00:33:07,060
hey, ik moet gaan verhuizen, is die in

1063
00:33:07,060 --> 00:33:08,150
één keer weer een soort van imbalans.

1064
00:33:08,840 --> 00:33:10,740
Ik wist, ik moet stoppen met al die

1065
00:33:10,740 --> 00:33:11,560
suikers die ik had.

1066
00:33:11,640 --> 00:33:12,960
Ik had veel te veel kolenhydraten, veel te

1067
00:33:12,960 --> 00:33:13,500
veel suikers.

1068
00:33:13,500 --> 00:33:16,000
Mijn lever, ik had ziekte van pfeiffer gehad

1069
00:33:16,000 --> 00:33:18,520
toen ik jong was en die is gewoon

1070
00:33:18,520 --> 00:33:19,780
in mijn systeem blijven hangen.

1071
00:33:19,860 --> 00:33:21,300
Dus ik moest ook echt even mijn lever

1072
00:33:21,300 --> 00:33:22,500
goed ondersteunen.

1073
00:33:22,620 --> 00:33:24,340
Die lever is heel belangrijk voor het omzetten

1074
00:33:24,340 --> 00:33:25,060
van hormonen.

1075
00:33:26,360 --> 00:33:28,720
Dus als die niet goed functioneert, of je

1076
00:33:28,720 --> 00:33:30,760
drinkt bijvoorbeeld veel alcohol, of je eet veel

1077
00:33:30,760 --> 00:33:33,760
te veel suikers of vruchtensappen, dan komt die

1078
00:33:33,760 --> 00:33:35,300
lever gewoon veel te veel onder druk te

1079
00:33:35,300 --> 00:33:35,500
staan.

1080
00:33:35,880 --> 00:33:37,940
En dan worden die omzettingen gewoon niet goed

1081
00:33:37,940 --> 00:33:38,200
gedaan.

1082
00:33:39,040 --> 00:33:40,840
Zijn je darmen, heb je problemen met je

1083
00:33:40,840 --> 00:33:41,240
darmen?

1084
00:33:41,240 --> 00:33:44,460
Daar worden hormonen verwerkt, afgevoerd, maar gaat dat

1085
00:33:44,460 --> 00:33:44,760
niet goed?

1086
00:33:44,820 --> 00:33:46,000
Worden ze weer heropgenomen?

1087
00:33:46,300 --> 00:33:47,660
Dat zorgt allemaal voor klachten.

1088
00:33:48,860 --> 00:33:50,600
Dus leefstijl is altijd de eerste stap.

1089
00:33:51,180 --> 00:33:52,340
Als ik het zo hoor, is leven niet

1090
00:33:52,340 --> 00:33:53,060
echt eenvoudig.

1091
00:33:53,700 --> 00:33:55,820
Nou ja, je moet gewoon weten wat je

1092
00:33:55,820 --> 00:33:56,180
moet doen.

1093
00:33:56,300 --> 00:33:57,280
Ja, maar hoe weet je dat?

1094
00:33:58,440 --> 00:33:59,200
Wie leert je dat?

1095
00:33:59,340 --> 00:34:00,900
Er zijn heel veel boeken die je erover

1096
00:34:00,900 --> 00:34:01,000
kunt leren.

1097
00:34:01,580 --> 00:34:02,100
Inmiddels wel.

1098
00:34:02,140 --> 00:34:03,680
Welk boek zou je aanraden?

1099
00:34:03,820 --> 00:34:04,680
Mag je eigen boek zijn?

1100
00:34:04,840 --> 00:34:06,440
Nou ja, Herstel je hormonen in tien stappen

1101
00:34:06,440 --> 00:34:08,100
is gewoon echt een goed basisboek.

1102
00:34:08,199 --> 00:34:09,460
Ook voor mannen?

1103
00:34:09,460 --> 00:34:10,159
Ja, voor mannen ook.

1104
00:34:10,159 --> 00:34:10,560
Voor iedereen?

1105
00:34:10,840 --> 00:34:12,340
Nou ja, het gaat over vrouwen, maar het

1106
00:34:12,340 --> 00:34:13,820
is wel leuk om je vrouw te begrijpen.

1107
00:34:14,820 --> 00:34:16,460
En dan hebben we het nog niet eens

1108
00:34:16,460 --> 00:34:18,560
over de perimenopauze, menopauze.

1109
00:34:18,679 --> 00:34:20,659
Waarin dus echt heel veel verandert.

1110
00:34:20,699 --> 00:34:21,880
Nou, dat is een ander woord, want ik

1111
00:34:21,880 --> 00:34:22,719
las dat dan.

1112
00:34:22,820 --> 00:34:24,060
Ik was even op je site bezig.

1113
00:34:24,159 --> 00:34:25,400
Wat is menopauze?

1114
00:34:26,260 --> 00:34:27,219
Dit is veel mannen zien.

1115
00:34:27,580 --> 00:34:28,620
Ja, nou ja.

1116
00:34:29,199 --> 00:34:31,120
We hebben nu veel meer over de perimenopauze.

1117
00:34:31,239 --> 00:34:34,320
Want de perimenopauze begint dus al vanaf ongeveer

1118
00:34:34,320 --> 00:34:35,800
bij vrouwen vanaf veertig jaar.

1119
00:34:36,460 --> 00:34:39,460
En de menopauze is eigenlijk maar de fase

1120
00:34:39,460 --> 00:34:40,900
dat die menstruatie stopt.

1121
00:34:40,960 --> 00:34:42,780
Dus heb je een jaar lang geen menstruatie

1122
00:34:42,780 --> 00:34:44,719
gehad, dan pas ben je in de menopauze.

1123
00:34:45,080 --> 00:34:46,840
Maar we hebben jaren gesproken over de menopauze

1124
00:34:46,840 --> 00:34:47,400
en de overgang.

1125
00:34:47,800 --> 00:34:50,400
Maar wat bedoeld werd, was de perimenopauze.

1126
00:34:51,060 --> 00:34:52,659
En dat is de fase waar heel veel

1127
00:34:52,659 --> 00:34:53,659
vrouwen nu in zitten.

1128
00:34:54,000 --> 00:34:54,780
Ikzelf ook.

1129
00:34:55,100 --> 00:34:56,940
En dan voel je echt dat hormonen veranderen.

1130
00:34:57,020 --> 00:34:57,940
Wanneer zit je daarin dan?

1131
00:34:58,220 --> 00:35:00,100
Nou, vanaf je veertigste en het wordt eigenlijk

1132
00:35:00,100 --> 00:35:00,660
ongeveer.

1133
00:35:00,820 --> 00:35:01,940
En bij de ene vrouw begint het pas

1134
00:35:01,940 --> 00:35:03,920
met 48 en de andere met 42.

1135
00:35:04,400 --> 00:35:05,460
Dat is bij iedereen anders.

1136
00:35:05,540 --> 00:35:06,300
Sommige 38.

1137
00:35:07,520 --> 00:35:09,760
En dat is ook heel erg afhankelijk van

1138
00:35:09,760 --> 00:35:11,320
hoe vroeg was je moeder in de overgang.

1139
00:35:12,020 --> 00:35:13,040
Ja, heeft dat er mee te maken?

1140
00:35:13,140 --> 00:35:14,980
Jazeker, dat speelt zeker mee.

1141
00:35:15,420 --> 00:35:16,960
Wat gebeurt er met je dan in die

1142
00:35:16,960 --> 00:35:17,460
periode?

1143
00:35:18,300 --> 00:35:23,060
Nou, je geslachtshormonen voortplanten heeft geen functie meer.

1144
00:35:23,620 --> 00:35:25,980
Dus evolutionair gezien werden vrouwen natuurlijk ook nooit

1145
00:35:25,980 --> 00:35:28,320
zo oud zoals wij nu worden.

1146
00:35:29,060 --> 00:35:31,780
Dus begin 1900 was de gemiddelde leeftijd van

1147
00:35:31,780 --> 00:35:32,800
een vrouw 48 jaar.

1148
00:35:33,400 --> 00:35:34,440
Kun je nagaan?

1149
00:35:34,980 --> 00:35:36,620
Dus we zijn gewoon eigenlijk een leeftijd bijna

1150
00:35:36,620 --> 00:35:37,220
verdubbeld.

1151
00:35:37,300 --> 00:35:39,440
Je ziet nu wel steeds meer vrouwen rond

1152
00:35:39,440 --> 00:35:41,160
de 40, boven de 40, die zwanger worden

1153
00:35:41,160 --> 00:35:41,400
nog.

1154
00:35:41,640 --> 00:35:42,800
Kinderen, heel bewust.

1155
00:35:43,540 --> 00:35:43,920
Ja, ja.

1156
00:35:44,780 --> 00:35:47,520
Kijk, mijn mentor, die Leo van der Zeide

1157
00:35:47,520 --> 00:35:49,980
helaas overleden, die zei vrouwen zijn op hun

1158
00:35:49,980 --> 00:35:51,660
vruchtbaas tussen hun 19 en 25.

1159
00:35:52,560 --> 00:35:54,700
Dus hij vond het best wel zorgwekkend dat

1160
00:35:54,700 --> 00:35:56,740
heel veel vrouwen pas eerst willen carrière willen

1161
00:35:56,740 --> 00:35:57,040
maken.

1162
00:35:57,300 --> 00:35:58,160
Wat hij ook snapte.

1163
00:35:58,160 --> 00:36:00,640
Maar hij zei voor je lichaam en ook

1164
00:36:00,640 --> 00:36:04,780
voor uiteindelijk voor jouw eigen herstel is het

1165
00:36:04,780 --> 00:36:06,520
best wel pittig om op latere leeftijd kinderen

1166
00:36:06,520 --> 00:36:06,900
te krijgen.

1167
00:36:07,260 --> 00:36:08,180
Maar gelukkig lukt het.

1168
00:36:08,360 --> 00:36:09,480
Er zijn ook heel veel vrouwen bij wie

1169
00:36:09,480 --> 00:36:11,460
dat dan toch helaas niet meer lukt.

1170
00:36:11,960 --> 00:36:14,100
Dus wat gebeurt er, vraag jij mij, die

1171
00:36:14,100 --> 00:36:16,240
geslachtshormonen die nemen af.

1172
00:36:17,460 --> 00:36:19,320
Er komt steeds minder vaak een ijsprong.

1173
00:36:19,680 --> 00:36:20,980
Dus ze menstrueren nog wel.

1174
00:36:21,120 --> 00:36:22,840
Dus ze denken, oh, ik menstrueer gewoon nog

1175
00:36:22,840 --> 00:36:23,060
wel.

1176
00:36:23,340 --> 00:36:24,820
Maar er is niet altijd meer een ijsprong.

1177
00:36:24,820 --> 00:36:26,620
Dan heb je natuurlijk een celdood.

1178
00:36:26,780 --> 00:36:28,380
Dus op een gegeven moment dan stopt die

1179
00:36:28,380 --> 00:36:29,080
menstruatie.

1180
00:36:30,020 --> 00:36:34,640
En doordat eustrogeen en progesteron afnemen, vooral, desto

1181
00:36:34,640 --> 00:36:37,900
zonder een beetje, maar eustrogeen stimuleert je serotonine.

1182
00:36:38,500 --> 00:36:39,980
Progesteron stimuleert je GABA.

1183
00:36:40,700 --> 00:36:42,260
Dus GABA is je ontspanner.

1184
00:36:42,660 --> 00:36:46,660
Als dat afneemt worden vrouwen van die stresskipjes

1185
00:36:46,660 --> 00:36:48,080
en chagrijnig en een kort lontje.

1186
00:36:48,440 --> 00:36:49,340
En slapen ze slechter.

1187
00:36:49,760 --> 00:36:51,260
Want ze hebben gewoon veel minder GABA.

1188
00:36:53,440 --> 00:36:54,460
Neemt eustrogeen af.

1189
00:36:55,020 --> 00:36:55,860
Serotonine neemt af.

1190
00:36:55,940 --> 00:36:56,660
Ze worden minder blij.

1191
00:36:57,080 --> 00:36:59,240
Dus heel veel vrouwen denken, ik ben depressief.

1192
00:36:59,580 --> 00:37:01,460
Gaan ook naar de huisarts en denken, ja,

1193
00:37:01,500 --> 00:37:02,620
ik heb een burn-out of ik ben

1194
00:37:02,620 --> 00:37:03,200
depressief.

1195
00:37:04,060 --> 00:37:05,500
Krijgen dan soms ook antidepressieve vervolgens.

1196
00:37:05,500 --> 00:37:06,740
Ik denk dat het heel herkenbaar is voor

1197
00:37:06,740 --> 00:37:08,300
veel mensen die nu naar je luisteren.

1198
00:37:09,120 --> 00:37:09,740
Ja, want...

1199
00:37:09,740 --> 00:37:10,900
Heb je dit zelf ook meegemaakt?

1200
00:37:11,460 --> 00:37:13,540
Nou, ja, ik weet natuurlijk al heel lang

1201
00:37:13,540 --> 00:37:14,220
wat ik moet doen.

1202
00:37:14,380 --> 00:37:16,620
Dus ik stuur echt goed bij.

1203
00:37:17,040 --> 00:37:17,300
Preventief.

1204
00:37:17,440 --> 00:37:18,240
Ja, preventief.

1205
00:37:18,360 --> 00:37:19,320
Dus ik weet wat ik moet doen.

1206
00:37:19,440 --> 00:37:20,200
Ik doe ook mijn voeding.

1207
00:37:20,200 --> 00:37:21,500
Maar wat ik bijvoorbeeld...

1208
00:37:21,500 --> 00:37:23,180
Van die kleine dingen wat ik zelf heb

1209
00:37:23,180 --> 00:37:23,460
gemerkt.

1210
00:37:23,620 --> 00:37:24,400
Ik kon in één keer niet meer zo

1211
00:37:24,400 --> 00:37:25,100
goed tegen koffie.

1212
00:37:25,620 --> 00:37:29,140
Koffie jaagde echt mijn zenuwstelsel, mijn stresshormonen mega

1213
00:37:29,140 --> 00:37:29,640
omhoog.

1214
00:37:30,060 --> 00:37:32,020
Dus ik kon ook slechter slapen.

1215
00:37:32,340 --> 00:37:33,540
Midden in de nacht wakker.

1216
00:37:33,960 --> 00:37:35,600
Je moet dan gewoon wel weten wat je

1217
00:37:35,600 --> 00:37:36,400
kan doen.

1218
00:37:36,560 --> 00:37:37,960
Met voeding en leefstijl.

1219
00:37:38,080 --> 00:37:40,160
Misschien, ik drink nu even geen koffie een

1220
00:37:40,160 --> 00:37:40,680
paar weken.

1221
00:37:41,480 --> 00:37:42,780
Word ik wel rustiger van.

1222
00:37:42,820 --> 00:37:43,140
Ja joh.

1223
00:37:43,340 --> 00:37:43,880
Merk je dat?

1224
00:37:44,000 --> 00:37:44,140
Ja.

1225
00:37:44,340 --> 00:37:45,160
Ik vind het jammer.

1226
00:37:45,420 --> 00:37:46,400
Want ik vind het zo lekker.

1227
00:37:47,780 --> 00:37:49,700
Maar ja, dan moet je even je moment

1228
00:37:49,700 --> 00:37:50,520
kiezen waarop je weet.

1229
00:37:50,640 --> 00:37:52,480
Oké, nu voel ik me heel relaxed.

1230
00:37:52,560 --> 00:37:54,120
En kan ik die koffie bijvoorbeeld wel aan.

1231
00:37:54,680 --> 00:37:56,240
Of ik combineer het met wat eten.

1232
00:37:56,360 --> 00:37:58,140
Want dan heeft het al minder effect.

1233
00:37:58,520 --> 00:37:59,420
Maar het zijn kleine dingen.

1234
00:37:59,560 --> 00:38:01,180
Dus tuurlijk heb ik het ook gevoeld.

1235
00:38:01,400 --> 00:38:02,420
Ik weet alleen wat ik moet doen.

1236
00:38:03,780 --> 00:38:04,740
Ik wist het niet.

1237
00:38:05,580 --> 00:38:06,780
Ik wist eigenlijk helemaal niks.

1238
00:38:09,210 --> 00:38:10,330
Ik ben even aan het denken.

1239
00:38:10,610 --> 00:38:13,030
Toen ik een jaar of veertig was.

1240
00:38:13,510 --> 00:38:14,930
Beetje voordat ik begon met wat ik nu

1241
00:38:14,930 --> 00:38:15,150
doe.

1242
00:38:15,150 --> 00:38:17,750
Toen zakte ik echt in een heel diep,

1243
00:38:17,910 --> 00:38:19,210
groot, oneindig zwart gat.

1244
00:38:19,770 --> 00:38:22,710
Toen kwam ik bij Dirk Zoutewelle in Putten

1245
00:38:22,710 --> 00:38:23,150
volgens mij.

1246
00:38:24,070 --> 00:38:25,790
En die gingen allemaal onderzoeken doen.

1247
00:38:25,970 --> 00:38:27,450
En ik moest bloedonderzoeken doen.

1248
00:38:27,590 --> 00:38:30,490
En toen kreeg ik echt zo'n rij

1249
00:38:30,490 --> 00:38:31,990
met potjes met supplementen bij.

1250
00:38:32,010 --> 00:38:33,470
Ik had nog nooit van supplementen gehoord.

1251
00:38:33,750 --> 00:38:35,190
Ik moest serotonine slikken.

1252
00:38:35,550 --> 00:38:36,310
Dopamine slikken.

1253
00:38:36,470 --> 00:38:37,610
Ik moest GABA.

1254
00:38:39,770 --> 00:38:40,250
Probiotica.

1255
00:38:40,470 --> 00:38:41,110
Echt alles.

1256
00:38:41,970 --> 00:38:44,230
Ik moest een partij slikken.

1257
00:38:44,230 --> 00:38:46,570
Dat is een goed businessmodel.

1258
00:38:47,190 --> 00:38:47,790
Dat is het ook.

1259
00:38:48,070 --> 00:38:49,770
Maar blijkbaar was het nodig.

1260
00:38:50,450 --> 00:38:51,690
En ik had geen idee.

1261
00:38:51,910 --> 00:38:52,910
Ik wist niet wat het was.

1262
00:38:53,010 --> 00:38:53,930
En ook niet hoezo.

1263
00:38:54,050 --> 00:38:56,590
Maar ik zat in een hele dikke depressie.

1264
00:38:57,510 --> 00:38:59,290
En daarna ben ik me erin gaan verdiepen.

1265
00:38:59,450 --> 00:39:00,630
Wat heb ik nou eigenlijk?

1266
00:39:00,750 --> 00:39:02,130
En waarom moet ik dit slikken?

1267
00:39:02,250 --> 00:39:03,410
En waarom helpt dit dan?

1268
00:39:04,690 --> 00:39:06,170
Je hebt ook eigen supplementen.

1269
00:39:06,230 --> 00:39:07,090
Vooral voor vrouwen.

1270
00:39:08,170 --> 00:39:09,950
Wat ik me later ben gaan afvragen.

1271
00:39:10,250 --> 00:39:12,070
Ik slik ook van alles en nog wat.

1272
00:39:12,070 --> 00:39:14,390
En al heel lang nu die supplementen van

1273
00:39:14,390 --> 00:39:14,710
Richard.

1274
00:39:15,610 --> 00:39:17,070
Hoe weet je nou wat je moet slikken?

1275
00:39:17,810 --> 00:39:18,770
Er is zoveel.

1276
00:39:19,350 --> 00:39:22,210
Ja, dat weet je ook niet zelf.

1277
00:39:22,470 --> 00:39:22,910
Zo 1, 2, 3.

1278
00:39:23,310 --> 00:39:24,350
Maar hoe kom je erachter?

1279
00:39:25,030 --> 00:39:27,610
Je kan bijvoorbeeld naar een oortomoleculaartherapeut gaan.

1280
00:39:27,990 --> 00:39:29,390
En die kunnen natuurlijk dingen doormeten.

1281
00:39:29,650 --> 00:39:31,570
Of die kunnen aan jouw symptomen al zien.

1282
00:39:32,270 --> 00:39:33,030
Ja, kleine dingen.

1283
00:39:33,210 --> 00:39:34,150
Doe je dan bloedonderzoek?

1284
00:39:34,430 --> 00:39:34,870
Dat kan.

1285
00:39:35,030 --> 00:39:36,330
Je kan het ook via bloedonderzoek doen.

1286
00:39:36,730 --> 00:39:38,770
Maar bijvoorbeeld, je ziet bij heel veel vrouwen

1287
00:39:38,770 --> 00:39:40,210
dat ze een vitamin D tekort hebben.

1288
00:39:40,750 --> 00:39:41,990
Die in Nederland wonen.

1289
00:39:42,150 --> 00:39:43,250
Jouw vrouw zou dat niet hebben.

1290
00:39:44,150 --> 00:39:45,870
Althans kan, maar minder kan.

1291
00:39:46,730 --> 00:39:47,550
Omega 3.

1292
00:39:47,630 --> 00:39:48,930
Wij leven nou eenmaal in een land.

1293
00:39:49,050 --> 00:39:50,350
Als ik vraag aan mijn vriendinnen.

1294
00:39:50,550 --> 00:39:51,910
Hoe vaak eet jij een vet visje?

1295
00:39:52,390 --> 00:39:54,510
Nou, misschien 4, 5 keer per jaar.

1296
00:39:55,170 --> 00:39:55,950
Niet wekelijks.

1297
00:39:56,650 --> 00:39:58,970
Dus omega 3 zitten we vaak veel te

1298
00:39:58,970 --> 00:39:59,330
laag in.

1299
00:39:59,390 --> 00:40:01,050
Het is een hele belangrijke ontstekingsremmer.

1300
00:40:01,190 --> 00:40:02,630
Heel belangrijk voor ons brein.

1301
00:40:02,750 --> 00:40:03,690
Ook voor je serotonine.

1302
00:40:05,090 --> 00:40:05,530
Magnesium.

1303
00:40:06,030 --> 00:40:08,690
Heel lastig mineraal om uit je voedingsgoed op

1304
00:40:08,690 --> 00:40:09,270
te kunnen nemen.

1305
00:40:09,270 --> 00:40:10,770
Maar dat moeten we allemaal slikken, volgens mij.

1306
00:40:10,790 --> 00:40:10,930
Precies.

1307
00:40:11,110 --> 00:40:12,570
Dus er zijn een aantal dingen waar we

1308
00:40:12,570 --> 00:40:13,030
eigenlijk allemaal.

1309
00:40:13,450 --> 00:40:15,050
Maar ja, als jij verder wil kijken.

1310
00:40:15,150 --> 00:40:16,230
Heb ik een zinc tekort?

1311
00:40:16,410 --> 00:40:18,090
Of heb ik een B12 tekort?

1312
00:40:18,350 --> 00:40:19,750
Ja, dan is het gewoon waardevol om toch

1313
00:40:19,750 --> 00:40:20,110
eens een keer.

1314
00:40:20,350 --> 00:40:22,270
Of een bloed of bij een bioresonantie.

1315
00:40:22,850 --> 00:40:23,450
Als je daarin gelooft.

1316
00:40:23,470 --> 00:40:24,270
Ja, ik geloof daarin.

1317
00:40:24,290 --> 00:40:24,630
Wat is dat?

1318
00:40:25,150 --> 00:40:29,270
Dat je eigenlijk kijkt ook via frequentie en

1319
00:40:29,270 --> 00:40:29,590
trilling.

1320
00:40:29,730 --> 00:40:30,610
Dat ze kunnen meten.

1321
00:40:30,870 --> 00:40:33,370
Ik doe zelf bijvoorbeeld een oligoscan.

1322
00:40:33,530 --> 00:40:35,510
Daar zijn de meningen ook over verdeeld.

1323
00:40:36,230 --> 00:40:38,410
Het is eigenlijk een test op de huid.

1324
00:40:38,410 --> 00:40:39,950
Dan kunnen ze heel goed al meten waar

1325
00:40:39,950 --> 00:40:40,790
jouw tekorten zitten.

1326
00:40:41,850 --> 00:40:42,910
Maar ik geloof erin.

1327
00:40:42,970 --> 00:40:44,290
Omdat ik zelf heb ervaren.

1328
00:40:45,110 --> 00:40:46,810
Wat bepaalde tekorten met mij hebben gedaan.

1329
00:40:47,070 --> 00:40:47,910
Dus de symptomen.

1330
00:40:48,270 --> 00:40:49,230
Je kan ze allemaal opzoeken.

1331
00:40:49,350 --> 00:40:50,350
Als jij een B12 tekort hebt.

1332
00:40:50,810 --> 00:40:52,730
Dan zal je vaak wel te weinig energie

1333
00:40:52,730 --> 00:40:53,070
hebben.

1334
00:40:53,310 --> 00:40:54,830
Beetje duizelig vaak in je hoofd.

1335
00:40:54,950 --> 00:40:56,550
Eet je vaak weinig dierlijk.

1336
00:40:58,310 --> 00:40:59,110
Je uithoudingsvermogen.

1337
00:40:59,210 --> 00:41:00,250
Misschien spiertrillingen.

1338
00:41:00,790 --> 00:41:02,330
Dus je kan het overal opzoeken.

1339
00:41:02,690 --> 00:41:03,630
Maar dat betekent niet dat je alles in

1340
00:41:03,630 --> 00:41:04,270
één keer moet slikken.

1341
00:41:04,450 --> 00:41:06,570
Want ondanks dat ik orthomoleculair geschoold ben.

1342
00:41:06,570 --> 00:41:07,790
En ik zelf ook een bedrijf heb.

1343
00:41:08,010 --> 00:41:09,710
Ben ik er helemaal niet voor om twintig

1344
00:41:09,710 --> 00:41:10,630
pillen per dag te slikken.

1345
00:41:10,770 --> 00:41:11,870
Dus wat jij allemaal mee kreeg.

1346
00:41:11,990 --> 00:41:13,070
Zou ik nooit doen.

1347
00:41:13,630 --> 00:41:15,770
Maar de basis is wel heel erg belangrijk.

1348
00:41:15,910 --> 00:41:17,270
En een goede multi op zijn tijd is

1349
00:41:17,270 --> 00:41:18,310
ook wel heel erg belangrijk.

1350
00:41:19,070 --> 00:41:21,470
En wat wij hebben gedaan met mijn merk.

1351
00:41:21,610 --> 00:41:23,790
Is dat je met kruiden heel goed hormonen

1352
00:41:23,790 --> 00:41:24,510
kan ondersteunen.

1353
00:41:24,650 --> 00:41:26,430
Dus daarom is mijn merk ook voor vrouwen.

1354
00:41:26,930 --> 00:41:28,670
Omdat we daarmee die hormonen een beetje kunnen

1355
00:41:28,670 --> 00:41:29,590
ondersteunen.

1356
00:41:30,330 --> 00:41:32,030
Wat je aan het begin zei over die

1357
00:41:32,030 --> 00:41:32,690
medicatie.

1358
00:41:32,850 --> 00:41:33,910
Geldt dat ook voor supplementen?

1359
00:41:34,810 --> 00:41:37,390
Zou ik meer moeten slikken dan jij bijvoorbeeld?

1360
00:41:37,830 --> 00:41:38,950
Of andere supplementen?

1361
00:41:39,210 --> 00:41:40,290
Ja het kan wel zijn dat je een

1362
00:41:40,290 --> 00:41:41,510
andere dosis nodig hebt.

1363
00:41:41,850 --> 00:41:43,350
Maar dat is altijd wel goed om dat

1364
00:41:43,350 --> 00:41:44,230
even te checken.

1365
00:41:45,290 --> 00:41:47,250
Want in zo'n doosje is die dosis

1366
00:41:47,250 --> 00:41:47,910
hetzelfde toch?

1367
00:41:48,070 --> 00:41:48,770
Ja dat klopt.

1368
00:41:48,870 --> 00:41:49,770
En ik zeg ook altijd.

1369
00:41:50,290 --> 00:41:51,350
We krijgen natuurlijk heel veel van dit soort

1370
00:41:51,350 --> 00:41:52,190
vragen bij vrouwen.

1371
00:41:52,490 --> 00:41:53,870
Probeer begin eerst eens met één.

1372
00:41:53,970 --> 00:41:55,050
En kijk eens even wat dat voor je

1373
00:41:55,050 --> 00:41:55,270
doet.

1374
00:41:55,530 --> 00:41:57,030
Ik ben bijvoorbeeld zelf heel gevoelig.

1375
00:41:57,170 --> 00:41:58,710
Ik slik ook een aantal van mijn supplementen.

1376
00:41:58,770 --> 00:42:00,870
Sommige is voor mij één per dag genoeg.

1377
00:42:01,350 --> 00:42:02,490
Maar er zijn vrouwen die voelen helemaal niks

1378
00:42:02,490 --> 00:42:02,850
van één.

1379
00:42:02,850 --> 00:42:04,270
Die hebben er eigenlijk twee of drie nodig.

1380
00:42:04,490 --> 00:42:05,170
Hoe weet je dat dan?

1381
00:42:05,930 --> 00:42:06,870
Ja dat voel je.

1382
00:42:06,930 --> 00:42:08,030
Dat moet je gewoon proberen?

1383
00:42:08,090 --> 00:42:08,850
Ja dat moet je proberen.

1384
00:42:08,970 --> 00:42:11,050
En hoe lang slik je een supplement voordat

1385
00:42:11,050 --> 00:42:12,470
dat voelbaar of merkbaar is?

1386
00:42:12,490 --> 00:42:14,630
Ook afhankelijk van jouw eigen opname capaciteit.

1387
00:42:14,730 --> 00:42:15,370
Ook in je darmen.

1388
00:42:15,490 --> 00:42:17,150
Dus hoe gezond zijn jouw darmen?

1389
00:42:17,230 --> 00:42:18,130
Hoe gezond eet je?

1390
00:42:19,010 --> 00:42:21,170
Ja en nogmaals als jij heel gezond eet.

1391
00:42:21,230 --> 00:42:22,490
Dan heb je misschien helemaal niks nodig.

1392
00:42:22,710 --> 00:42:24,210
Maar er is best wel wat weerstand.

1393
00:42:24,350 --> 00:42:26,150
Dat merk ik ook zeker in de mainstream.

1394
00:42:26,370 --> 00:42:28,490
Ik zeg ook niet dat iedereen iets nodig

1395
00:42:28,490 --> 00:42:28,770
heeft.

1396
00:42:28,830 --> 00:42:29,470
Nee ik ook niet.

1397
00:42:29,470 --> 00:42:32,710
Maar ik merk wel dat veel mensen wel

1398
00:42:32,710 --> 00:42:33,390
wat nodig hebben.

1399
00:42:33,750 --> 00:42:34,530
Laat ik het zo zeggen.

1400
00:42:34,670 --> 00:42:36,250
Ja ik zie wel dat heel veel mensen

1401
00:42:36,250 --> 00:42:38,250
beter slapen sinds ze magnesium nemen.

1402
00:42:38,950 --> 00:42:41,390
Dat ze beter die cognitieve functies.

1403
00:42:41,550 --> 00:42:42,170
Dat ze het idee hebben.

1404
00:42:42,250 --> 00:42:43,730
Ik voel me wat scherper als ik omega

1405
00:42:43,730 --> 00:42:44,250
3 slik.

1406
00:42:44,390 --> 00:42:45,210
Bijvoorbeeld dat soort dingen.

1407
00:42:45,730 --> 00:42:46,870
Of dat rheumatische klachten.

1408
00:42:47,730 --> 00:42:50,850
Dus de ontstekingsachtige klachten afnemen.

1409
00:42:51,290 --> 00:42:52,310
Ja dat is super fijn.

1410
00:42:53,150 --> 00:42:55,610
Maar het is ook omstreden.

1411
00:42:55,690 --> 00:42:58,070
Omdat je altijd afhankelijk bent van hoe iemand

1412
00:42:58,070 --> 00:42:59,330
het opneemt.

1413
00:43:02,950 --> 00:43:05,790
Een orthomoleculair therapeut is niet een dokter.

1414
00:43:05,990 --> 00:43:06,510
Niet een arts.

1415
00:43:06,650 --> 00:43:07,530
Nee ik ben ook geen arts.

1416
00:43:07,690 --> 00:43:10,170
Maar het is wel iets wat heel belangrijk

1417
00:43:10,170 --> 00:43:10,690
is.

1418
00:43:10,910 --> 00:43:13,610
Laten we zeggen in het totale plaatje gezondheidszorg.

1419
00:43:14,150 --> 00:43:17,150
Zeker en in Duitsland werken zij ook samen

1420
00:43:17,150 --> 00:43:18,250
met artsen.

1421
00:43:18,750 --> 00:43:19,650
En dat is zo grappig.

1422
00:43:19,770 --> 00:43:20,950
Dat Nederland daar best wel.

1423
00:43:22,310 --> 00:43:24,230
In Duitsland doen ze ook bioresonance in het

1424
00:43:24,230 --> 00:43:24,650
ziekenhuis.

1425
00:43:24,830 --> 00:43:25,290
Zeker.

1426
00:43:25,790 --> 00:43:26,330
En hier niet.

1427
00:43:26,450 --> 00:43:26,710
Nee.

1428
00:43:26,830 --> 00:43:27,350
Dat is toch raar.

1429
00:43:27,350 --> 00:43:28,690
Nee daar heb je ook homeopathen.

1430
00:43:29,610 --> 00:43:32,090
Dus het is zo mooi aanvullend.

1431
00:43:32,190 --> 00:43:34,110
En ik vind wel dat ik steeds meer

1432
00:43:34,110 --> 00:43:34,910
ook artsen zie.

1433
00:43:35,030 --> 00:43:36,530
Ook huisartsen die er wel steeds meer voor

1434
00:43:36,530 --> 00:43:37,270
openstaan.

1435
00:43:37,310 --> 00:43:37,930
Die ook gewoon zeggen.

1436
00:43:38,270 --> 00:43:39,710
Ik red het alleen niet in die 10

1437
00:43:39,710 --> 00:43:40,910
minuten dat ik een patiënt zie.

1438
00:43:41,190 --> 00:43:42,190
Wat ik ook helemaal begrijp.

1439
00:43:42,870 --> 00:43:44,070
Maar die dan wel bijvoorbeeld zeggen.

1440
00:43:44,370 --> 00:43:45,350
Ga dit boek eens lezen.

1441
00:43:45,570 --> 00:43:47,490
Of bijvoorbeeld mijn boeken liggen ook bij sommige

1442
00:43:47,490 --> 00:43:48,150
gynaecologen.

1443
00:43:48,290 --> 00:43:50,030
Of bij sommige artsen in de wachtkamer.

1444
00:43:50,130 --> 00:43:50,590
En dan denk ik.

1445
00:43:50,810 --> 00:43:51,790
Wat fijn weet je.

1446
00:43:51,790 --> 00:43:53,290
Dat ze toch daar voor openstaan.

1447
00:43:53,290 --> 00:43:56,450
Maar er is nog steeds een grote groep.

1448
00:43:56,890 --> 00:43:58,270
Die daar echt niet in gelooft.

1449
00:43:58,370 --> 00:43:59,910
En die ook best wel boos is vaak.

1450
00:44:00,010 --> 00:44:02,090
Of boos reageert op mensen zoals ik.

1451
00:44:02,830 --> 00:44:04,010
Waarom zijn ze boos denk je?

1452
00:44:04,890 --> 00:44:07,310
Ja ik denk dat veranderingen sowieso moeilijk.

1453
00:44:08,050 --> 00:44:09,490
Als je ergens niet in gelooft.

1454
00:44:10,050 --> 00:44:11,250
Dan is dat lastig.

1455
00:44:11,270 --> 00:44:12,650
Het vult elkaar toch heel mooi aan.

1456
00:44:12,670 --> 00:44:12,930
Vind ik ook.

1457
00:44:13,310 --> 00:44:14,190
Want het is niet en en.

1458
00:44:14,250 --> 00:44:16,230
Wij hebben de artsen heel hard nodig.

1459
00:44:17,310 --> 00:44:18,250
Ik kan me voorstellen.

1460
00:44:18,590 --> 00:44:19,630
Het is niet of of bedoel ik.

1461
00:44:19,750 --> 00:44:19,850
Sorry.

1462
00:44:19,850 --> 00:44:20,790
Ik kan me voorstellen.

1463
00:44:21,170 --> 00:44:23,710
Er zijn zoveel mensen met mentale problemen.

1464
00:44:24,810 --> 00:44:28,190
Het is ongekend hoeveel mensen dat zijn.

1465
00:44:28,290 --> 00:44:30,310
In Nederland praten we gewoon over 2, 2

1466
00:44:30,310 --> 00:44:31,110
,5 miljoen mensen.

1467
00:44:31,230 --> 00:44:32,810
Die er echt wel serieus last van hebben.

1468
00:44:33,330 --> 00:44:35,270
Vijf miljoen mensen die slaapproblemen hebben.

1469
00:44:35,950 --> 00:44:36,610
Ik weet wel.

1470
00:44:36,690 --> 00:44:37,590
Een beetje meditatie.

1471
00:44:37,690 --> 00:44:37,950
Die app.

1472
00:44:38,010 --> 00:44:38,890
Dat helpt allemaal goed.

1473
00:44:39,030 --> 00:44:40,430
Draagt er absoluut aan bij.

1474
00:44:41,030 --> 00:44:43,890
Maar voeding is natuurlijk essentieel.

1475
00:44:44,070 --> 00:44:44,750
Heel erg belangrijk.

1476
00:44:46,070 --> 00:44:49,350
En ik weet dat met supletie kun je

1477
00:44:49,350 --> 00:44:49,970
daar dus.

1478
00:44:51,170 --> 00:44:52,590
Daar kun je mensen mee helpen.

1479
00:44:52,710 --> 00:44:53,370
Je kan ondersteunen.

1480
00:44:53,790 --> 00:44:55,230
Dat is anders dan medicatie.

1481
00:44:55,930 --> 00:44:57,310
En die worden wel heel vaak gegeven.

1482
00:44:58,450 --> 00:44:58,930
Jazeker.

1483
00:44:59,330 --> 00:45:00,850
Ik vind dat soms ook te makkelijk.

1484
00:45:01,010 --> 00:45:03,350
Dus als ik zie een vrouw van 47

1485
00:45:03,350 --> 00:45:04,210
die worstelt met.

1486
00:45:04,730 --> 00:45:06,730
Die altijd gewoon opgewekt is en blij.

1487
00:45:06,990 --> 00:45:08,190
En in één keer gaat ze in die

1488
00:45:08,190 --> 00:45:08,990
perimenopauze.

1489
00:45:09,510 --> 00:45:11,850
En ze worstelt met een gevoel van burnout

1490
00:45:11,850 --> 00:45:12,730
of een depressie.

1491
00:45:12,730 --> 00:45:15,090
En de huisarts geeft haar dan een antidepressiva.

1492
00:45:15,650 --> 00:45:17,750
Terwijl zij misschien heel erg gebaat is bij

1493
00:45:17,750 --> 00:45:18,330
hormonen.

1494
00:45:19,070 --> 00:45:20,770
Dus bio-identieke hormonen bijvoorbeeld.

1495
00:45:21,790 --> 00:45:23,310
Dan denk ik wat zonde.

1496
00:45:24,090 --> 00:45:25,550
Er zijn heel veel mensen die hebben heel

1497
00:45:25,550 --> 00:45:26,570
veel baat bij antidepressiva.

1498
00:45:26,670 --> 00:45:27,450
Begrijp me niet verkeerd.

1499
00:45:27,990 --> 00:45:29,150
Maar er zijn ook heel veel vrouwen die

1500
00:45:29,150 --> 00:45:29,990
gewoon gezond zijn.

1501
00:45:31,510 --> 00:45:35,650
Waar eigenlijk de pure hormoondaling die klachten veroorzaakt.

1502
00:45:36,030 --> 00:45:37,170
En die dan op een gegeven moment.

1503
00:45:37,750 --> 00:45:39,870
Bio-identieke hormonen zijn gaan gebruiken.

1504
00:45:40,290 --> 00:45:41,530
En dan mega.

1505
00:45:41,710 --> 00:45:43,290
Dat ze denken, oh jee ik ben er

1506
00:45:43,290 --> 00:45:43,570
weer.

1507
00:45:44,290 --> 00:45:45,650
Als je er dan weer bent.

1508
00:45:45,850 --> 00:45:48,370
Dus laten we zeggen het probleem is opgelost.

1509
00:45:48,450 --> 00:45:49,030
Er voorbij.

1510
00:45:50,190 --> 00:45:52,730
Heb je dan die supplementen of die hormonen.

1511
00:45:52,910 --> 00:45:53,750
Dat heb je niet meer nodig?

1512
00:45:54,190 --> 00:45:54,910
Nou ik denk wel dat je.

1513
00:45:56,050 --> 00:45:58,770
Kijk als jij eenmaal goed op de rit

1514
00:45:58,770 --> 00:45:58,870
zit.

1515
00:45:58,910 --> 00:46:00,430
Dan heb je die kruiden enzo allemaal niet

1516
00:46:00,430 --> 00:46:00,830
meer nodig.

1517
00:46:01,010 --> 00:46:02,770
Maar ik geloof wel dat je nog steeds

1518
00:46:02,770 --> 00:46:04,590
bepaalde stofjes nodig hebt.

1519
00:46:04,850 --> 00:46:06,390
Zoals vitamines, mineralen.

1520
00:46:06,490 --> 00:46:08,550
Maar bijvoorbeeld ook als vrouwen slecht slapen.

1521
00:46:08,550 --> 00:46:10,810
De hormonen werken niet per se op lekker

1522
00:46:10,810 --> 00:46:11,330
slapen.

1523
00:46:11,490 --> 00:46:12,110
Bij heel veel vrouwen.

1524
00:46:12,290 --> 00:46:14,570
Dus het is vooral heel erg op het

1525
00:46:14,570 --> 00:46:16,090
stukje gemoed.

1526
00:46:16,630 --> 00:46:17,810
En je wil daar ook niet te vroeg

1527
00:46:17,810 --> 00:46:18,370
mee beginnen.

1528
00:46:18,550 --> 00:46:20,290
Dus ik snap ook wel dat artsen het

1529
00:46:20,290 --> 00:46:20,990
lastig vinden.

1530
00:46:21,830 --> 00:46:23,050
Hoe ze daarmee om moeten gaan.

1531
00:46:23,110 --> 00:46:24,310
Ik wil ook niet zeggen dat een goed

1532
00:46:24,310 --> 00:46:25,050
is en het ander niet.

1533
00:46:25,130 --> 00:46:26,230
Dat begrijp ik niet verkeerd.

1534
00:46:27,930 --> 00:46:29,190
Hormonen kan je niet slikken toch?

1535
00:46:29,590 --> 00:46:32,750
Jawel, de pil is gewoon een samenstelling van

1536
00:46:32,750 --> 00:46:33,090
hormonen.

1537
00:46:33,270 --> 00:46:34,390
Alleen die wil je niet.

1538
00:46:35,550 --> 00:46:37,650
Maar wat kan je dan wel slikken?

1539
00:46:39,690 --> 00:46:42,710
De synthetische hormonen zijn nog steeds via de

1540
00:46:42,710 --> 00:46:42,910
mond.

1541
00:46:43,090 --> 00:46:43,490
Oraal.

1542
00:46:43,950 --> 00:46:46,070
Maar je krijgt nu gelukkig...

1543
00:46:46,070 --> 00:46:47,570
Huisartsen gaan er ook steeds mee werken.

1544
00:46:47,710 --> 00:46:48,790
Het zijn bio-identieke hormonen.

1545
00:46:48,930 --> 00:46:51,570
En die doe je via de huid vaak.

1546
00:46:51,690 --> 00:46:52,650
Behalve de progestron.

1547
00:46:52,710 --> 00:46:53,670
Die neem je wel oraal.

1548
00:46:53,950 --> 00:46:55,090
Maar de rest is eigenlijk allemaal via de

1549
00:46:55,090 --> 00:46:55,250
huid.

1550
00:46:55,350 --> 00:46:57,390
Dus via een spray, via een gel of

1551
00:46:57,390 --> 00:46:57,970
een pleister.

1552
00:46:58,410 --> 00:46:59,890
O, dat wist ik helemaal niet.

1553
00:47:00,130 --> 00:47:01,170
En wat doet dat dan?

1554
00:47:02,450 --> 00:47:04,510
Dat vult eigenlijk je eigen tekorten weer aan.

1555
00:47:05,510 --> 00:47:06,690
Maar dan moet je dus eerst weten wat

1556
00:47:06,690 --> 00:47:07,370
die tekorten zijn.

1557
00:47:09,350 --> 00:47:12,170
Kijk, zelfs de huisartsen zijn nu wel zover...

1558
00:47:12,170 --> 00:47:14,910
Als je een lage oestrogeen hebt, dan is

1559
00:47:14,910 --> 00:47:16,250
de kans heel groot dat je je down

1560
00:47:16,250 --> 00:47:16,510
voelt.

1561
00:47:16,610 --> 00:47:18,210
Dat je eigenlijk nergens meer zin in hebt.

1562
00:47:18,350 --> 00:47:20,990
Als je die symptomen ineens krijgt, dan weet

1563
00:47:20,990 --> 00:47:21,610
je eigenlijk wel...

1564
00:47:21,610 --> 00:47:23,390
Oké, ik ben dus in die perimenopause.

1565
00:47:23,530 --> 00:47:24,710
En dan is het gewoon de biologie.

1566
00:47:25,190 --> 00:47:26,170
Die hormonen nemen af.

1567
00:47:26,290 --> 00:47:28,710
Die dalen en die fluctueren ook nog een

1568
00:47:28,710 --> 00:47:29,290
beetje in het begin.

1569
00:47:29,430 --> 00:47:30,330
En op een gegeven moment wordt het zo

1570
00:47:30,330 --> 00:47:30,630
laag.

1571
00:47:30,730 --> 00:47:33,670
Als je richting die laatste menstruaties gaat...

1572
00:47:33,670 --> 00:47:36,090
Dan zie je dat vrouwen echt instorten soms.

1573
00:47:37,350 --> 00:47:40,490
Het ziekteverzuim onder deze leeftijdscategorie is enorm.

1574
00:47:42,370 --> 00:47:44,730
Dus we zouden er allemaal zoveel baat bij

1575
00:47:44,730 --> 00:47:44,950
hebben.

1576
00:47:45,590 --> 00:47:48,570
Maar tegelijk hebben deze vrouwen niet alleen een

1577
00:47:48,570 --> 00:47:50,050
beetje smeren en een pilletje nodig.

1578
00:47:50,810 --> 00:47:53,350
Want leefstijl blijft superbelangrijk.

1579
00:47:53,450 --> 00:47:54,750
En dat is soms een beetje lastig.

1580
00:47:55,510 --> 00:47:57,110
Dat je soms ziet dat vrouwen denken...

1581
00:47:57,110 --> 00:47:59,510
Iedereen wil het liefst met één pilletje zich

1582
00:47:59,510 --> 00:48:00,470
helemaal fantastisch voelen.

1583
00:48:00,850 --> 00:48:02,490
Maar als je nog steeds die wijn elke

1584
00:48:02,490 --> 00:48:03,330
avond blijft drinken...

1585
00:48:03,330 --> 00:48:05,410
Of je drinkt tien koppen koffie op een

1586
00:48:05,410 --> 00:48:05,710
dag...

1587
00:48:05,710 --> 00:48:06,810
Of je hebt nog steeds heel veel stress.

1588
00:48:06,950 --> 00:48:08,330
Of je hebt een huwelijk waar je helemaal

1589
00:48:08,330 --> 00:48:09,290
niet goed in gaat.

1590
00:48:10,090 --> 00:48:11,870
Dan blijft dat allemaal nog steeds hetzelfde.

1591
00:48:11,970 --> 00:48:13,550
Want dat heeft allemaal nog steeds reactie op

1592
00:48:13,550 --> 00:48:13,850
je lichaam.

1593
00:48:15,310 --> 00:48:16,450
Je noemde het al.

1594
00:48:17,150 --> 00:48:18,110
Die wil je niet slikken.

1595
00:48:18,390 --> 00:48:18,810
De pil.

1596
00:48:19,690 --> 00:48:21,410
Wat is er zo niet goed aan de

1597
00:48:21,410 --> 00:48:21,550
pil?

1598
00:48:22,130 --> 00:48:25,470
Ik zeg niet dat je hem nooit mag

1599
00:48:25,470 --> 00:48:25,750
slikken.

1600
00:48:25,890 --> 00:48:27,270
Ik denk dat hij voor jonge meiden in

1601
00:48:27,270 --> 00:48:30,110
bepaalde periodes als ze vruchtbaar worden...

1602
00:48:30,110 --> 00:48:31,390
Soms heel goed kan zijn.

1603
00:48:31,510 --> 00:48:33,050
Er zijn steeds meer jonge meisjes, wat ik

1604
00:48:33,050 --> 00:48:34,430
een heel mooie beweging vind...

1605
00:48:34,430 --> 00:48:35,970
Die al jonger naar een spiraal gaan.

1606
00:48:36,150 --> 00:48:37,190
Dus 16, 17.

1607
00:48:37,770 --> 00:48:39,530
Er zitten natuurlijk veel minder hormonen in.

1608
00:48:39,810 --> 00:48:41,610
Dus dat is eigenlijk wel heel fijn.

1609
00:48:44,570 --> 00:48:46,690
Wat het eigenlijk doet...

1610
00:48:46,690 --> 00:48:49,770
Is dat het je eigen natuurlijke cyclus onderdrukt.

1611
00:48:50,050 --> 00:48:51,310
Dus die assen waar we het in het

1612
00:48:51,310 --> 00:48:51,850
begin over hadden.

1613
00:48:51,930 --> 00:48:52,770
Die HPG-as.

1614
00:48:52,810 --> 00:48:53,650
Die onderdrukt het.

1615
00:48:54,430 --> 00:48:55,230
Wat betekent...

1616
00:48:55,230 --> 00:48:57,050
Als je bijvoorbeeld heel jong start met de

1617
00:48:57,050 --> 00:48:57,290
pil.

1618
00:48:57,590 --> 00:48:58,190
Je bent dertien.

1619
00:48:58,270 --> 00:48:59,750
Je hebt net je eerste menstruaties gehad.

1620
00:48:59,830 --> 00:49:00,810
Je gaat met de pil starten.

1621
00:49:01,410 --> 00:49:03,990
Dat jouw eigen cyclus nog helemaal niet echt

1622
00:49:03,990 --> 00:49:04,910
goed op gang is gekomen.

1623
00:49:06,530 --> 00:49:08,290
En dat is ook normaal.

1624
00:49:08,370 --> 00:49:10,630
Want die cyclus heeft gemiddeld ongeveer al anderhalf,

1625
00:49:10,930 --> 00:49:11,670
twee jaar nodig...

1626
00:49:11,670 --> 00:49:12,570
Om goed op gang te komen.

1627
00:49:12,930 --> 00:49:14,430
Om echt vruchtbaar te worden.

1628
00:49:14,570 --> 00:49:15,550
Dus als je meteen menstrueert...

1629
00:49:15,550 --> 00:49:17,050
Betekent niet meteen dat je vruchtbaar bent.

1630
00:49:18,410 --> 00:49:20,010
Maar als je die onderdrukt...

1631
00:49:20,010 --> 00:49:20,810
En je bent 37.

1632
00:49:21,430 --> 00:49:22,290
Je hebt carrière gemaakt.

1633
00:49:22,390 --> 00:49:23,530
En je hebt dan van je dertiende tot

1634
00:49:23,530 --> 00:49:24,950
je 37e die pil geslikt.

1635
00:49:25,190 --> 00:49:26,830
En jouw eigen cyclus is nooit op gang

1636
00:49:26,830 --> 00:49:27,250
gekomen.

1637
00:49:27,610 --> 00:49:29,210
Dan is het natuurlijk niet heel gek...

1638
00:49:29,210 --> 00:49:31,250
Dat sommige vrouwen er misschien wel twee, drie

1639
00:49:31,250 --> 00:49:32,390
jaar over doen om zwanger te worden.

1640
00:49:33,650 --> 00:49:35,410
Dus het is best wel...

1641
00:49:35,410 --> 00:49:36,470
Het is...

1642
00:49:36,470 --> 00:49:38,710
Ja, ik zeg helemaal niet dat ik tegen

1643
00:49:38,710 --> 00:49:38,930
ben.

1644
00:49:39,470 --> 00:49:40,870
Prima een aantal jaar de pil als je

1645
00:49:40,870 --> 00:49:41,430
het nodig hebt.

1646
00:49:41,730 --> 00:49:43,610
Maar er zijn ook genoeg andere alternatieven.

1647
00:49:44,310 --> 00:49:46,610
Een spiraal is een hartstikke mooi alternatief.

1648
00:49:47,670 --> 00:49:50,150
Je hebt tegenwoordig ook wel iets lichtere pillen.

1649
00:49:50,590 --> 00:49:52,730
En daarnaast, je neemt het oraal.

1650
00:49:52,870 --> 00:49:55,870
En eigenlijk wil je oestrogenen niet oraal toedienen.

1651
00:49:56,330 --> 00:49:58,090
Het valt mij op dat steeds meer vrouwen

1652
00:49:58,090 --> 00:49:59,210
het niet meer slikken.

1653
00:49:59,330 --> 00:50:01,010
Nee, maar het gevaar is ook...

1654
00:50:01,010 --> 00:50:02,290
En dat moeten we ook niet vergeten.

1655
00:50:02,730 --> 00:50:03,770
Want ik sta best wel veel ook in

1656
00:50:03,770 --> 00:50:05,030
contact met gynekologen die zeggen...

1657
00:50:05,590 --> 00:50:08,670
Er zijn wel heel veel jonge meisjes die

1658
00:50:08,670 --> 00:50:09,310
zwanger raken.

1659
00:50:09,890 --> 00:50:12,570
Doordat op TikTok iedereen of iedereen maar zegt...

1660
00:50:12,570 --> 00:50:14,350
Veel vrouwen, meisjes roepen...

1661
00:50:14,350 --> 00:50:16,970
Je moet een cyclus checken.

1662
00:50:17,750 --> 00:50:19,090
En dat is hartstikke safe.

1663
00:50:19,190 --> 00:50:21,410
Ja, dat is heel vaak niet zo safe.

1664
00:50:21,850 --> 00:50:23,830
Althans, dat kan, maar het kan ook niet.

1665
00:50:23,910 --> 00:50:24,990
Het kan ook echt misgaan.

1666
00:50:26,390 --> 00:50:28,550
Dus ja, dan zou ik zeggen...

1667
00:50:28,550 --> 00:50:30,070
Kies dan even een tijdje voor de pil.

1668
00:50:30,270 --> 00:50:31,310
En ga dan op een gegeven moment, als

1669
00:50:31,310 --> 00:50:32,070
je dan twintig bent...

1670
00:50:32,070 --> 00:50:33,950
Lekker over op een spiraal, bijvoorbeeld.

1671
00:50:34,550 --> 00:50:37,050
Maar ja, de pil, als het niet hoeft...

1672
00:50:37,050 --> 00:50:38,730
Mijn dochter heeft het twee jaar gebruikt en

1673
00:50:38,730 --> 00:50:39,850
is overgestapt op een spiraal.

1674
00:50:39,910 --> 00:50:40,950
Ja, dat vind ik wel fijn.

1675
00:50:41,310 --> 00:50:42,430
Maar ik ben wel blij dat ze het

1676
00:50:42,430 --> 00:50:43,890
nam toen ze een vriendje kreeg.

1677
00:50:43,990 --> 00:50:45,330
En niet zwanger is geraakt.

1678
00:50:46,450 --> 00:50:47,950
Je noemde menopauze.

1679
00:50:49,610 --> 00:50:51,370
Wat mij opvalt...

1680
00:50:51,370 --> 00:50:53,390
En nogmaals, jij bent de expert.

1681
00:50:54,270 --> 00:50:56,790
In onze leeftijdscategorie...

1682
00:50:56,790 --> 00:50:58,090
Jij bent een stuk jonger dan ik natuurlijk.

1683
00:50:58,730 --> 00:51:01,170
Maar laten we zeggen, vrouwen van in de

1684
00:51:01,170 --> 00:51:01,730
veertig...

1685
00:51:01,730 --> 00:51:03,430
Als ze naar de eindveertig gaan en dan

1686
00:51:03,430 --> 00:51:04,550
boven de vijftig komen...

1687
00:51:04,550 --> 00:51:06,070
Dan zijn alle kinderen het huis uit.

1688
00:51:07,050 --> 00:51:09,070
En ik zie dat in mijn omgeving regelmatig

1689
00:51:09,070 --> 00:51:09,470
gebeuren.

1690
00:51:09,890 --> 00:51:11,270
Die man is nog steeds heel erg druk

1691
00:51:11,270 --> 00:51:11,790
aan het werk.

1692
00:51:11,950 --> 00:51:13,510
Of die gaat met zijn vrienden skiën en

1693
00:51:13,510 --> 00:51:13,870
die...

1694
00:51:13,870 --> 00:51:15,910
Ja, koopt een motor.

1695
00:51:16,790 --> 00:51:20,070
Nou ja, is een menopauze hetzelfde als wat

1696
00:51:20,070 --> 00:51:21,470
een midlifecrisis voor mannen is?

1697
00:51:21,470 --> 00:51:22,090
Een menopauze?

1698
00:51:22,290 --> 00:51:22,850
Die hebben we ook.

1699
00:51:23,250 --> 00:51:23,990
En wat is dat dan?

1700
00:51:24,390 --> 00:51:27,990
Nou ja, bij mannen neemt testosteron al eigenlijk

1701
00:51:27,990 --> 00:51:29,070
af vanaf 35.

1702
00:51:29,450 --> 00:51:31,270
Alleen dat gaat zo langzaam met 1%

1703
00:51:31,270 --> 00:51:31,850
per jaar geloof ik.

1704
00:51:31,990 --> 00:51:35,210
Dus dat voelen mannen pas als ze richting

1705
00:51:35,210 --> 00:51:35,910
die vijftig gaan.

1706
00:51:36,390 --> 00:51:37,610
En dan neemt het testosteron af.

1707
00:51:37,690 --> 00:51:38,830
En wat gebeurt er dan vaak bij mannen?

1708
00:51:39,230 --> 00:51:39,970
Dan worden ze kalend.

1709
00:51:40,330 --> 00:51:41,210
Ze worden wat dikker.

1710
00:51:41,290 --> 00:51:42,370
Ze krijgen in één keer zo'n buikje.

1711
00:51:42,750 --> 00:51:44,050
Het lipido gaat een beetje naar beneden.

1712
00:51:44,990 --> 00:51:46,670
En het voelt voor heel veel mannen een

1713
00:51:46,670 --> 00:51:48,050
soort van laatste kans...

1714
00:51:48,050 --> 00:51:51,530
om dan nog eventjes aantrekkelijk te zijn, te

1715
00:51:51,530 --> 00:51:52,390
veroveren.

1716
00:51:52,410 --> 00:51:52,870
Is dat het?

1717
00:51:53,330 --> 00:51:53,530
Ja.

1718
00:51:53,790 --> 00:51:54,630
En dan koop je een motor.

1719
00:51:54,890 --> 00:51:55,550
Dan koop je een motor.

1720
00:51:55,570 --> 00:51:55,870
Of een Ferrari.

1721
00:51:55,890 --> 00:51:57,170
Of je neemt een jongere vriendin.

1722
00:51:58,110 --> 00:51:59,370
Dat gebeurt allemaal.

1723
00:52:01,110 --> 00:52:05,250
Maar dat wordt zeker ook beïnvloed door hormonen.

1724
00:52:05,670 --> 00:52:07,050
Maar ik kan mij voorstellen...

1725
00:52:08,990 --> 00:52:09,950
Laat ik het zo zeggen.

1726
00:52:10,890 --> 00:52:12,030
Die jongere vriendin.

1727
00:52:12,270 --> 00:52:14,450
Ik kan me dat voorstellen, want dan kom

1728
00:52:14,450 --> 00:52:15,310
je weer thuis...

1729
00:52:15,310 --> 00:52:17,330
waar jouw vrouw van 50 plus zit...

1730
00:52:18,170 --> 00:52:19,750
die niet gezellig is.

1731
00:52:19,930 --> 00:52:21,530
Maar weet je hoe erg dat is voor

1732
00:52:21,530 --> 00:52:21,890
die vrouw?

1733
00:52:21,970 --> 00:52:23,690
Want die vrouw wil helemaal niet zo zijn.

1734
00:52:24,110 --> 00:52:26,330
Maar als die vrouw niet geholpen wordt...

1735
00:52:27,290 --> 00:52:28,970
Weet je hoeveel vrouwen er op een gegeven

1736
00:52:28,970 --> 00:52:29,270
moment...

1737
00:52:29,270 --> 00:52:30,650
met hun leeftijd aan de slag gaan?

1738
00:52:30,670 --> 00:52:32,670
Die begrijpen, oké, dit komt door mijn hormonen.

1739
00:52:32,710 --> 00:52:33,310
Wat ik nu heb.

1740
00:52:33,390 --> 00:52:35,310
Er is eigenlijk niks met mijzelf aan de

1741
00:52:35,310 --> 00:52:35,410
hand.

1742
00:52:35,490 --> 00:52:36,710
Ik ben nog steeds diezelfde vrouw.

1743
00:52:37,130 --> 00:52:38,450
Maar ik moet met mijn leeftijd aan de

1744
00:52:38,450 --> 00:52:38,610
slag.

1745
00:52:38,970 --> 00:52:40,330
Misschien bioïditieke hormonen.

1746
00:52:40,450 --> 00:52:41,110
Misschien wat kruiden.

1747
00:52:41,190 --> 00:52:41,390
Whatever.

1748
00:52:42,310 --> 00:52:43,830
Ik krijg echt berichten van mannen.

1749
00:52:43,890 --> 00:52:45,230
Die zeggen, ik heb mijn vrouw weer terug.

1750
00:52:45,870 --> 00:52:46,290
Hoe dan?

1751
00:52:47,250 --> 00:52:48,850
Doordat zij gewoon weer blij is.

1752
00:52:49,870 --> 00:52:51,470
Dus als je die hormonen...

1753
00:52:51,470 --> 00:52:52,710
op een gegeven moment gaat aanvullen, vullen.

1754
00:52:53,310 --> 00:52:55,410
Dat kan en met kruiden of met bioïditieke

1755
00:52:55,410 --> 00:52:55,790
hormonen.

1756
00:52:56,250 --> 00:52:57,950
Als zij een beetje lekker gaat sporten.

1757
00:52:58,050 --> 00:52:59,730
Ze gaat een beetje meer dopamine aanmaken.

1758
00:53:00,030 --> 00:53:02,150
Ze gaat door die hormonen meer serotonine.

1759
00:53:02,370 --> 00:53:03,230
Dan wordt ze weer blij.

1760
00:53:03,330 --> 00:53:04,290
Dan krijgt ze weer energie.

1761
00:53:05,730 --> 00:53:07,030
En dan is het heel belangrijk...

1762
00:53:07,030 --> 00:53:08,630
dat je daarin niet elkaar kwijtraakt.

1763
00:53:08,690 --> 00:53:11,110
Want heel veel scheidingen vinden plaats...

1764
00:53:11,110 --> 00:53:12,370
in deze fase.

1765
00:53:12,610 --> 00:53:14,550
Ik zie eigenlijk twee stromingen.

1766
00:53:14,550 --> 00:53:15,550
De ene is...

1767
00:53:16,290 --> 00:53:18,050
vrouwen gaan met hun vriendinnen...

1768
00:53:18,050 --> 00:53:19,610
lekker witte wijn drinken.

1769
00:53:20,050 --> 00:53:21,570
En die gaat ook het eigen leven leven.

1770
00:53:21,590 --> 00:53:22,810
Vindt de man een beetje vermoeiend.

1771
00:53:23,010 --> 00:53:24,810
En die dijen uit.

1772
00:53:25,170 --> 00:53:27,330
En gaan er uitzien als hun broer, zeg

1773
00:53:27,330 --> 00:53:27,510
maar.

1774
00:53:28,650 --> 00:53:30,730
Of ze worden zo spiritueel.

1775
00:53:30,890 --> 00:53:31,750
En een soort Jomanda.

1776
00:53:31,850 --> 00:53:33,150
Dat die man ook denkt van...

1777
00:53:33,150 --> 00:53:34,370
Jezus, dit...

1778
00:53:34,370 --> 00:53:35,230
Het is ook heel moeilijk.

1779
00:53:35,310 --> 00:53:36,510
Want voor een vrouw is het...

1780
00:53:36,510 --> 00:53:37,730
Ik vind het voor ons ook best wel

1781
00:53:37,730 --> 00:53:38,590
soms heel pittig.

1782
00:53:38,750 --> 00:53:41,270
Want we willen allemaal...

1783
00:53:41,270 --> 00:53:42,350
een goed, blij uit blijven zien.

1784
00:53:42,350 --> 00:53:44,350
Een man die verouderd is mooi...

1785
00:53:45,530 --> 00:53:46,210
en aantrekkelijk.

1786
00:53:46,310 --> 00:53:47,330
En een vrouw die verouderd...

1787
00:53:47,330 --> 00:53:48,370
dat vinden we toch lastig.

1788
00:53:48,390 --> 00:53:49,110
Wie vindt dat?

1789
00:53:49,250 --> 00:53:50,030
Ik vind dat niet.

1790
00:53:50,090 --> 00:53:51,970
Maar dat was wel wat de maatschappij...

1791
00:53:51,970 --> 00:53:53,410
altijd ons een beetje heeft gezegd.

1792
00:53:53,630 --> 00:53:55,470
Maar al die verbouwde vrouwen...

1793
00:53:55,470 --> 00:53:56,950
Ik hou er ook niet van.

1794
00:53:57,070 --> 00:53:58,050
Dus ik kies daar ook niet voor.

1795
00:53:58,190 --> 00:53:59,250
Maar bijvoorbeeld Suzanne Smit...

1796
00:53:59,250 --> 00:54:00,790
heeft zo'n mooi boek hier over geschreven.

1797
00:54:00,850 --> 00:54:01,830
De Tweede Helft van Je Leven.

1798
00:54:01,950 --> 00:54:02,830
Heb je haar al geïnterviewd?

1799
00:54:03,830 --> 00:54:05,050
Dat moet je eigenlijk echt doen.

1800
00:54:05,610 --> 00:54:05,970
Prachtig.

1801
00:54:06,070 --> 00:54:06,530
Wat een goeie.

1802
00:54:06,970 --> 00:54:07,150
Ja.

1803
00:54:08,110 --> 00:54:10,690
En zij zegt het ook gewoon heel mooi.

1804
00:54:10,690 --> 00:54:13,710
Wij vonden het altijd leuk...

1805
00:54:14,430 --> 00:54:15,570
als een man dan dacht...

1806
00:54:15,570 --> 00:54:17,130
als we gezien werden door mannen.

1807
00:54:17,210 --> 00:54:18,670
Dus we wilden eigenlijk...

1808
00:54:18,670 --> 00:54:19,930
door de bril van de mannen...

1809
00:54:19,930 --> 00:54:20,670
kijken naar onszelf.

1810
00:54:20,810 --> 00:54:22,550
En zij bewoordt dat allemaal veel mooier.

1811
00:54:22,790 --> 00:54:23,610
Zij is natuurlijk een schrijfster.

1812
00:54:24,070 --> 00:54:24,970
Maar toen dacht ik...

1813
00:54:24,970 --> 00:54:25,850
wat gek eigenlijk...

1814
00:54:25,850 --> 00:54:26,850
dat we onszelf eigenlijk...

1815
00:54:26,850 --> 00:54:28,110
alleen maar hebben gemeten aan...

1816
00:54:28,110 --> 00:54:29,910
vindt een man ons aantrekkelijk of mooi.

1817
00:54:30,290 --> 00:54:31,410
En je ziet dat dat dan...

1818
00:54:31,410 --> 00:54:32,810
op een gegeven moment afneemt.

1819
00:54:32,870 --> 00:54:33,530
Dat moet dan.

1820
00:54:33,850 --> 00:54:35,970
En dan komt er een andere laag onder...

1821
00:54:35,970 --> 00:54:36,290
bij vrouwen.

1822
00:54:36,350 --> 00:54:37,490
En dat is die verdiepingslaag.

1823
00:54:37,950 --> 00:54:39,150
En bij mannen...

1824
00:54:39,150 --> 00:54:41,070
die ontstaat vaak niet bij mannen.

1825
00:54:41,470 --> 00:54:42,270
Dus zij verliezen dan...

1826
00:54:42,270 --> 00:54:43,070
de connectie met elkaar.

1827
00:54:43,210 --> 00:54:44,310
Want die vrouw wil wat dieper.

1828
00:54:44,450 --> 00:54:44,830
En die denkt...

1829
00:54:44,830 --> 00:54:46,210
ja, dat oppervlakken...

1830
00:54:46,210 --> 00:54:47,090
heb ik nu allemaal wel gezien.

1831
00:54:47,630 --> 00:54:48,310
En dan zie je vaak...

1832
00:54:48,310 --> 00:54:49,310
dat zij voor zichzelf...

1833
00:54:49,310 --> 00:54:50,430
het spirituele pad gaat.

1834
00:54:50,710 --> 00:54:52,270
Of ze gaat inderdaad lekker borrelen.

1835
00:54:52,550 --> 00:54:54,150
Maar je ziet weinig stellen...

1836
00:54:54,970 --> 00:54:55,710
die gewoon nog echt...

1837
00:54:55,710 --> 00:54:56,990
helemaal in balans zijn met elkaar.

1838
00:54:57,390 --> 00:54:58,370
Maar ik vind dat mannen daar...

1839
00:54:58,370 --> 00:54:59,830
ook echt wel een slag te slaan hebben.

1840
00:55:01,050 --> 00:55:02,750
Door die vrouw te gaan begrijpen...

1841
00:55:02,750 --> 00:55:03,690
wat gebeurt er nou eigenlijk...

1842
00:55:03,690 --> 00:55:04,310
in die menopauze?

1843
00:55:04,390 --> 00:55:05,050
En help haar.

1844
00:55:05,610 --> 00:55:06,670
Schat, moeten we dus niet...

1845
00:55:06,670 --> 00:55:08,330
naar de huisarts om te kijken...

1846
00:55:08,330 --> 00:55:09,210
wat we kunnen doen?

1847
00:55:09,370 --> 00:55:10,250
Of moeten we niet eens...

1848
00:55:10,250 --> 00:55:12,790
naar een goede hormoontherapeut?

1849
00:55:13,270 --> 00:55:14,270
Wat kunnen we doen?

1850
00:55:14,550 --> 00:55:15,710
Maar als ik je zo hoor...

1851
00:55:15,710 --> 00:55:16,850
dan zou je bijna zeggen...

1852
00:55:16,850 --> 00:55:18,330
elke vrouw...

1853
00:55:19,230 --> 00:55:19,790
in elk geval.

1854
00:55:19,890 --> 00:55:21,170
Dat is ook waar jij op richt natuurlijk.

1855
00:55:21,670 --> 00:55:22,250
Maar laten we zeggen...

1856
00:55:22,250 --> 00:55:22,970
alle vrouwen...

1857
00:55:22,970 --> 00:55:24,530
die richting die eindveert gaan...

1858
00:55:24,530 --> 00:55:26,490
als je dit gaat signaleren...

1859
00:55:26,490 --> 00:55:27,650
dat je eigenlijk heel erg...

1860
00:55:27,650 --> 00:55:28,730
naar je hormonen moet gaan kijken.

1861
00:55:28,810 --> 00:55:29,330
Ja, zeker.

1862
00:55:29,910 --> 00:55:31,710
Ik denk echt dat...

1863
00:55:31,710 --> 00:55:32,990
dat de meeste vrouwen...

1864
00:55:32,990 --> 00:55:34,630
die zich depressief voelen...

1865
00:55:34,970 --> 00:55:36,210
als je het altijd al bent geweest...

1866
00:55:36,210 --> 00:55:36,810
is het al een verhaal.

1867
00:55:36,870 --> 00:55:37,570
Daar heb ik het niet over.

1868
00:55:37,570 --> 00:55:38,550
Of als je het al lang duurt...

1869
00:55:38,550 --> 00:55:39,590
of je hebt iets heftigs meegemaakt.

1870
00:55:39,770 --> 00:55:40,210
Dat snap ik.

1871
00:55:40,530 --> 00:55:41,610
Maar als het gebeurt...

1872
00:55:41,610 --> 00:55:42,410
in één keer zo...

1873
00:55:42,410 --> 00:55:43,570
45, 46...

1874
00:55:44,550 --> 00:55:46,030
en je gaat je echt anders voelen...

1875
00:55:46,030 --> 00:55:47,390
dan komt het door je hormonen.

1876
00:55:47,450 --> 00:55:48,570
En er is niks anders gebeurd.

1877
00:55:48,690 --> 00:55:49,650
Er is niet een scheiding...

1878
00:55:49,650 --> 00:55:50,210
of wat dan ook.

1879
00:55:50,630 --> 00:55:51,630
Het komt gewoon door die hormonen.

1880
00:55:51,650 --> 00:55:52,370
Waar kun je dan naartoe?

1881
00:55:52,870 --> 00:55:53,670
Want jij kan niet...

1882
00:55:53,670 --> 00:55:54,330
heel de wereld redden.

1883
00:55:54,750 --> 00:55:55,290
Nee, nee.

1884
00:55:55,410 --> 00:55:56,310
Ik zou sowieso...

1885
00:55:56,310 --> 00:55:56,970
eerst eens beginnen met...

1886
00:55:56,970 --> 00:55:57,810
gewoon kennisvergaren.

1887
00:55:57,910 --> 00:55:59,450
Dus gewoon boeken erover lezen.

1888
00:56:00,530 --> 00:56:01,830
Dan praat erover met...

1889
00:56:01,830 --> 00:56:02,890
Ja, huisartsen zijn echt...

1890
00:56:02,890 --> 00:56:03,730
steeds meer huisartsen...

1891
00:56:03,730 --> 00:56:04,330
die hier voor open staan.

1892
00:56:04,690 --> 00:56:05,590
Staat je er niet voor open...

1893
00:56:05,590 --> 00:56:06,170
dan zou ik zeggen...

1894
00:56:06,170 --> 00:56:07,390
ga echt naar een andere huisarts.

1895
00:56:07,490 --> 00:56:08,170
Want er zijn er genoeg...

1896
00:56:08,170 --> 00:56:09,190
die er wel voor open staan.

1897
00:56:09,610 --> 00:56:11,630
Er zijn ook heel veel mooie...

1898
00:56:12,790 --> 00:56:14,710
initiatieven ook van artsen...

1899
00:56:14,710 --> 00:56:15,790
die bijvoorbeeld dan...

1900
00:56:15,790 --> 00:56:17,130
online consulten geven.

1901
00:56:17,290 --> 00:56:18,730
Ik werk met gynaecologen samen...

1902
00:56:18,730 --> 00:56:21,610
die ook dit zelf nog doen.

1903
00:56:23,090 --> 00:56:24,290
Maar verbind je wel met...

1904
00:56:24,290 --> 00:56:25,330
er is heel veel kennis.

1905
00:56:25,890 --> 00:56:27,590
En ga niet diezelfde zoektocht...

1906
00:56:28,830 --> 00:56:29,850
Podcasten kun je luisteren.

1907
00:56:30,010 --> 00:56:30,590
Ja, ja.

1908
00:56:30,610 --> 00:56:31,610
Je hebt je eigen podcast.

1909
00:56:31,790 --> 00:56:32,110
Zeker.

1910
00:56:32,270 --> 00:56:33,310
En daar proberen we het...

1911
00:56:33,310 --> 00:56:34,890
want wat ik ook heel erg belangrijk...

1912
00:56:34,890 --> 00:56:35,350
vind...

1913
00:56:35,350 --> 00:56:36,570
het is best wel een zwaar thema.

1914
00:56:36,730 --> 00:56:37,530
En er gebeurt heel veel.

1915
00:56:37,730 --> 00:56:39,410
Dus vrouwen verliezen of hun baan...

1916
00:56:39,410 --> 00:56:40,510
of moeten ermee stoppen...

1917
00:56:40,510 --> 00:56:42,070
of verliezen hun huwelijk...

1918
00:56:42,070 --> 00:56:43,590
willen helemaal niet die vrouw zijn...

1919
00:56:43,590 --> 00:56:44,090
die ze zijn.

1920
00:56:44,710 --> 00:56:45,930
En wij willen...

1921
00:56:46,370 --> 00:56:47,850
dat vrouwen zich gehoord voelen.

1922
00:56:48,110 --> 00:56:49,170
Maar daar gebeurt al heel veel.

1923
00:56:49,450 --> 00:56:51,210
Maar we willen ook af en toe even...

1924
00:56:51,210 --> 00:56:52,970
het licht erin geven.

1925
00:56:53,170 --> 00:56:54,950
Dus soms moet je ook even...

1926
00:56:54,950 --> 00:56:55,590
naar jezelf kijken.

1927
00:56:55,810 --> 00:56:57,450
En ik vergeet ook soms echt dingen.

1928
00:56:57,810 --> 00:56:58,630
En dat ik denk...

1929
00:56:58,630 --> 00:56:59,910
mijn geheugen was vroeger scherper.

1930
00:57:01,450 --> 00:57:02,590
We noemen ook...

1931
00:57:02,590 --> 00:57:03,290
we hebben ook altijd...

1932
00:57:03,290 --> 00:57:03,870
een meenormisseur.

1933
00:57:03,910 --> 00:57:04,870
Dus je doet af en toe gekke dingen.

1934
00:57:05,770 --> 00:57:07,170
Maar als je er ook maar af en

1935
00:57:07,170 --> 00:57:07,310
toe...

1936
00:57:07,310 --> 00:57:08,090
een beetje om kan lachen.

1937
00:57:08,370 --> 00:57:09,370
Dat is ook belangrijk.

1938
00:57:09,570 --> 00:57:10,650
Dus je moet jezelf serieus nemen.

1939
00:57:10,750 --> 00:57:11,710
Maar je moet ook jezelf...

1940
00:57:11,710 --> 00:57:12,950
soms een beetje denken...

1941
00:57:12,950 --> 00:57:14,090
nou ja...

1942
00:57:14,090 --> 00:57:15,490
het hoort er ook soms een beetje bij.

1943
00:57:17,350 --> 00:57:18,890
Zou het kunnen helpen...

1944
00:57:18,890 --> 00:57:20,730
als je dit ziet aankomen?

1945
00:57:20,890 --> 00:57:22,190
Want je weet dat het gaat gebeuren.

1946
00:57:22,330 --> 00:57:24,070
Dat je hier gewoon al eerder...

1947
00:57:24,070 --> 00:57:24,630
mee aan de slag gaat.

1948
00:57:24,650 --> 00:57:25,770
Ik denk dat dit gaat gebeuren.

1949
00:57:25,910 --> 00:57:27,670
Voordat je in die periode komt.

1950
00:57:27,750 --> 00:57:29,010
Ik denk dat dit gaat gebeuren.

1951
00:57:29,550 --> 00:57:30,870
Ik zie ook steeds meer huisartsen...

1952
00:57:32,810 --> 00:57:34,210
die ook zelf wel...

1953
00:57:34,210 --> 00:57:34,850
echt ook nu zien...

1954
00:57:34,850 --> 00:57:35,490
nieuwsgierig zijn.

1955
00:57:35,630 --> 00:57:38,310
Hoe kunnen we mensen eerder signaleren...

1956
00:57:38,310 --> 00:57:39,230
dat er iets aan de hand is?

1957
00:57:39,750 --> 00:57:40,670
Ook burn-out bijvoorbeeld.

1958
00:57:40,950 --> 00:57:41,930
Heel veel vrouwen worden...

1959
00:57:41,930 --> 00:57:42,750
met een burn-out...

1960
00:57:42,750 --> 00:57:44,090
denken dat ze een burn-out hebben.

1961
00:57:44,790 --> 00:57:45,690
Maar als je dan gaat vragen...

1962
00:57:45,690 --> 00:57:47,130
is je baan nou echt zo zwaar?

1963
00:57:47,890 --> 00:57:48,070
Nee.

1964
00:57:48,430 --> 00:57:49,510
Of het is soms een bore-out.

1965
00:57:49,690 --> 00:57:50,630
Dat is veel te veel herhaling.

1966
00:57:50,710 --> 00:57:51,430
Veel te veel hetzelfde.

1967
00:57:53,190 --> 00:57:54,570
Maar dan zie je vaak...

1968
00:57:54,570 --> 00:57:55,350
dat dat komt gewoon...

1969
00:57:55,350 --> 00:57:56,610
omdat ze gewoon te lang...

1970
00:57:56,610 --> 00:57:57,850
onder druk hebben gestaan.

1971
00:57:58,010 --> 00:57:59,370
Dat stresssysteem wordt te lang...

1972
00:57:59,370 --> 00:57:59,850
onder druk staan.

1973
00:58:00,210 --> 00:58:01,290
Kinderen die uit huis gaan...

1974
00:58:01,290 --> 00:58:02,550
nou ik heb het zelf ervaren...

1975
00:58:02,550 --> 00:58:03,110
met mijn dochter.

1976
00:58:03,550 --> 00:58:04,830
Gelukkig komt ze nog steeds...

1977
00:58:04,830 --> 00:58:05,230
veel thuis.

1978
00:58:05,570 --> 00:58:06,770
Maar de eerste twee weken...

1979
00:58:06,770 --> 00:58:07,150
dacht ik...

1980
00:58:07,150 --> 00:58:08,270
ik raak in een depressie.

1981
00:58:08,770 --> 00:58:09,890
Ik vond het vreselijk.

1982
00:58:10,630 --> 00:58:11,570
Want dat stuk zorg...

1983
00:58:11,570 --> 00:58:12,210
gelukkig heb ik nog...

1984
00:58:12,210 --> 00:58:13,050
een klein mannetje thuis.

1985
00:58:13,410 --> 00:58:14,670
Maar als ik dat niet had...

1986
00:58:14,670 --> 00:58:16,450
dan weet ik ook even niet...

1987
00:58:16,450 --> 00:58:18,310
hoe lang dat proces had geduurd.

1988
00:58:18,610 --> 00:58:20,070
Er ontstaat toch een leegte...

1989
00:58:20,070 --> 00:58:20,630
in je leven dan.

1990
00:58:20,670 --> 00:58:21,210
Het zorgen...

1991
00:58:21,210 --> 00:58:21,830
maar kijk...

1992
00:58:21,830 --> 00:58:23,770
wat ook heel mooi is aan de natuur...

1993
00:58:23,770 --> 00:58:26,690
het zorghormoon, serotonine...

1994
00:58:26,690 --> 00:58:28,370
wordt gestuurd door oestrogen.

1995
00:58:28,510 --> 00:58:29,410
Dat is jouw zorghormoon.

1996
00:58:29,750 --> 00:58:31,250
Dat neemt niet voor niks af.

1997
00:58:31,690 --> 00:58:33,190
Dus je groeit zelf wel...

1998
00:58:33,190 --> 00:58:34,050
naar die fase toe.

1999
00:58:34,050 --> 00:58:35,070
Dat je soms wat minder...

2000
00:58:35,610 --> 00:58:36,490
behoefte hebt om te zorgen.

2001
00:58:37,010 --> 00:58:38,530
Ik had laatst ook een vrouw...

2002
00:58:38,530 --> 00:58:39,190
die zei tegen mij...

2003
00:58:39,190 --> 00:58:40,550
die was in de zestig...

2004
00:58:40,550 --> 00:58:41,290
en ze zei...

2005
00:58:41,290 --> 00:58:42,690
ik kan dat hele zorgen...

2006
00:58:42,690 --> 00:58:43,190
kan niet meer aan.

2007
00:58:43,270 --> 00:58:44,550
Ik heb tegen mijn man gezegd...

2008
00:58:44,550 --> 00:58:45,410
ik stop met koken.

2009
00:58:45,970 --> 00:58:46,710
Ik stop er gewoon mee.

2010
00:58:47,250 --> 00:58:48,450
Ik heb er gewoon geen zin meer in.

2011
00:58:49,010 --> 00:58:51,130
En dat zie je dus heel veel vrouwen.

2012
00:58:51,710 --> 00:58:53,030
En dat is dus wat jij net zei...

2013
00:58:53,030 --> 00:58:54,570
want sommigen zien eruit als hun broer.

2014
00:58:54,690 --> 00:58:56,050
Op bepaalde leeftijd...

2015
00:58:56,050 --> 00:58:57,150
zo zeventig...

2016
00:58:57,150 --> 00:58:58,490
dan zie je vaak dat die vrouwen...

2017
00:58:58,490 --> 00:59:00,110
wat meer testo's rond gaan krijgen.

2018
00:59:00,290 --> 00:59:01,090
Dat gebeurt gewoon.

2019
00:59:01,150 --> 00:59:01,870
Gebeurt echt.

2020
00:59:02,130 --> 00:59:03,090
Gebeurt biologisch.

2021
00:59:03,090 --> 00:59:05,130
En dan zie je ook vaak...

2022
00:59:05,130 --> 00:59:06,770
dat mannen worden dan wel weer wat softer.

2023
00:59:07,050 --> 00:59:08,470
Dus die testo's rond neemt af.

2024
00:59:08,670 --> 00:59:09,610
En dan zie je vaak...

2025
00:59:09,610 --> 00:59:11,070
dat de vrouw heeft gewoon de broek aan.

2026
00:59:11,230 --> 00:59:12,410
Die bepaalt.

2027
00:59:13,070 --> 00:59:14,150
Terwijl het misschien jaren geleden...

2028
00:59:14,770 --> 00:59:15,430
andersom was.

2029
00:59:16,430 --> 00:59:17,050
Geestig hè...

2030
00:59:17,050 --> 00:59:17,910
om er zo mee te maken.

2031
00:59:18,710 --> 00:59:19,550
Tot slot...

2032
00:59:19,550 --> 00:59:21,710
wat zijn de wijze lessen...

2033
00:59:21,710 --> 00:59:22,730
die je zelf hebt geleerd...

2034
00:59:22,730 --> 00:59:23,670
in de afgelopen jaren?

2035
00:59:24,550 --> 00:59:25,550
Die je met ons wilt delen.

2036
00:59:26,170 --> 00:59:27,090
Dat je...

2037
00:59:29,430 --> 00:59:29,870
Nou...

2038
00:59:29,870 --> 00:59:31,430
wat ik heel erg belangrijk vind...

2039
00:59:31,430 --> 00:59:32,590
dat vrouwen gaan begrijpen...

2040
00:59:32,590 --> 00:59:34,750
is dat ze hun klachten...

2041
00:59:34,750 --> 00:59:36,430
of hun symptomen serieus moeten nemen.

2042
00:59:36,870 --> 00:59:37,790
Dus niet maar denken...

2043
00:59:37,790 --> 00:59:38,810
je moet altijd doorgaan.

2044
00:59:38,910 --> 00:59:40,330
Want dat vraagt deze maatschappij.

2045
00:59:40,470 --> 00:59:42,050
Of ik durf er niet over te praten.

2046
00:59:42,270 --> 00:59:43,230
Anderen hebben er geen last van.

2047
00:59:43,570 --> 00:59:44,910
Daar was het magazine ook voor bedoeld.

2048
00:59:45,270 --> 00:59:46,430
Gewoon het openbreken.

2049
00:59:46,510 --> 00:59:47,170
We zijn vrouwen.

2050
00:59:47,250 --> 00:59:48,870
We hebben op allerlei manieren...

2051
00:59:48,870 --> 00:59:49,830
er allemaal wel een keer last van.

2052
00:59:50,250 --> 00:59:51,130
Dus dat is echt belangrijk.

2053
00:59:51,290 --> 00:59:51,950
Je bent niet anders.

2054
00:59:52,030 --> 00:59:52,670
Je bent niet gek.

2055
00:59:53,610 --> 00:59:55,190
Ga er gewoon lekker duiken in.

2056
00:59:55,230 --> 00:59:55,810
En verdiep je erin.

2057
00:59:57,410 --> 00:59:57,770
Maar...

2058
00:59:57,770 --> 00:59:59,590
wat echt belangrijk is...

2059
01:00:01,890 --> 01:00:03,110
zoek voor jezelf...

2060
01:00:03,110 --> 01:00:04,550
waar je echt blij van wordt...

2061
01:00:04,550 --> 01:00:05,410
en waar je van ontspant.

2062
01:00:06,270 --> 01:00:06,630
Want...

2063
01:00:06,630 --> 01:00:07,470
ik denk dat heel veel vrouwen...

2064
01:00:07,470 --> 01:00:08,110
het niet eens meer weten.

2065
01:00:09,550 --> 01:00:09,910
Dus...

2066
01:00:09,910 --> 01:00:10,630
Dat ze niet meer weten...

2067
01:00:10,630 --> 01:00:11,410
waar ze blij van worden?

2068
01:00:11,450 --> 01:00:11,670
Nee.

2069
01:00:12,050 --> 01:00:13,370
Ik heb dit zoveel gezien...

2070
01:00:13,370 --> 01:00:14,350
in lezingen die ik heb gegeven.

2071
01:00:14,950 --> 01:00:16,010
Dat is denk ik niet alleen voor vrouwen.

2072
01:00:16,250 --> 01:00:17,430
Nee, ik denk ook wel voor mannen.

2073
01:00:18,130 --> 01:00:19,310
Waar word je nou echt blij van?

2074
01:00:20,270 --> 01:00:20,570
Ja.

2075
01:00:20,570 --> 01:00:22,070
Ja, waar laat je nou van op?

2076
01:00:22,270 --> 01:00:23,770
Wat zijn de momenten dat je denkt...

2077
01:00:23,770 --> 01:00:25,210
oh, ik denk nu even niet aan mijn

2078
01:00:25,210 --> 01:00:25,490
werk...

2079
01:00:25,490 --> 01:00:27,010
of aan zorgen of wat dan ook.

2080
01:00:28,470 --> 01:00:28,830
En...

2081
01:00:28,830 --> 01:00:29,570
vroeger hadden we...

2082
01:00:29,570 --> 01:00:30,790
natuurlijk veel minder afleiding.

2083
01:00:30,870 --> 01:00:32,070
Nu hebben we zoveel afleiding...

2084
01:00:32,070 --> 01:00:33,350
als op het moment dat we ons even

2085
01:00:33,350 --> 01:00:33,830
vervelen...

2086
01:00:33,830 --> 01:00:34,630
pakken we die telefoon.

2087
01:00:35,530 --> 01:00:35,970
Dus...

2088
01:00:35,970 --> 01:00:37,770
terwijl eigenlijk zit juist die...

2089
01:00:37,770 --> 01:00:39,850
ontspanning ook vaak in de connectie.

2090
01:00:39,950 --> 01:00:42,010
Dus even echt een gesprek met een vriendin.

2091
01:00:42,110 --> 01:00:44,030
Dat hebben wij heel erg nodig...

2092
01:00:44,030 --> 01:00:45,070
om onze hormonen ook te voeden.

2093
01:00:45,390 --> 01:00:46,370
Dus die connectie...

2094
01:00:46,370 --> 01:00:47,570
we hebben altijd zo geleefd.

2095
01:00:48,170 --> 01:00:49,310
Met elkaar in verbinding.

2096
01:00:49,730 --> 01:00:51,130
En we leven nu heel anoniem.

2097
01:00:51,650 --> 01:00:52,410
En heel veel...

2098
01:00:52,410 --> 01:00:53,570
ik moet het zelf oplossen.

2099
01:00:53,990 --> 01:00:55,570
Dus als ik één ding zou kunnen zeggen...

2100
01:00:56,330 --> 01:00:56,810
weet je...

2101
01:00:56,810 --> 01:00:57,750
praten over met...

2102
01:00:58,610 --> 01:00:59,490
een vriendin...

2103
01:00:59,490 --> 01:01:01,190
ga lekker lachen met die vriendin.

2104
01:01:01,490 --> 01:01:02,710
Zoek elkaar weer op...

2105
01:01:02,710 --> 01:01:03,650
of je partner of met wie...

2106
01:01:03,650 --> 01:01:04,890
dat maakt niet uit.

2107
01:01:06,610 --> 01:01:07,050
Maar...

2108
01:01:07,050 --> 01:01:08,390
je hoeft het echt allemaal niet alleen te

2109
01:01:08,390 --> 01:01:08,590
doen.

2110
01:01:10,050 --> 01:01:10,490
Dankjewel.

2111
01:01:11,390 --> 01:01:11,790
Graag gedaan.