Hormonen worden gestuurd door ons brein, maar zij
worden heel erg beïnvloed door wat je eet,
hoeveel stress je hebt, hoe je slaapt, beweeg
je, wat is er gebeurd in je leven,
wat vertel jij jezelf iedere dag keer op
keer.
Dus als jij dat patroon weet te berekenen,
is die in één keer weer een soort
van in balans.
En dan hebben we het nog niet eens
over de perimenopauze, menopauze, waarin dus echt heel
veel van.
Dat is een ander woord, wat is menopauze?
Dit is veel man als iets, hebben we
over.
Onze gast in de podcast vandaag is Vivian
Reijs.
Ze is bekend als de hormonexpert van Nederland.
In een vorig leven was ze te zien
als televisiepresentatrice van lifestyleprogramma's.
Daarna volgden ze meerdere opleidingen.
Zo is ze nu gediplomeerd ortomoleculair therapeut vanuit
divisie klinische psychoneuroimmunologie.
Als expert spreekt en schrijft ze over hormonen,
voeding, mentale gezondheid en leefstijl.
Vandaag in de Rust in je Hoofd podcast,
Vivian Reijs.
Wat fijn dat je er bent.
En ik heb zoveel vragen aan je, want
meestal weet ik wel heel veel van de
thema's waar we over praten in deze podcast.
Maar in jouw geval, echt, ik schreef het
je van de week al, ik heb geen
idee.
Vivian Reijs, je weet alles van hormonen, de
hormonexpert ben je van Nederland, durf ik wel
te zeggen.
Ik heb geen idee, wat zijn hormonen en
waarom zitten die bevrouwen altijd dwars?
Ja, nou ja, niet alleen bij vrouwen.
Of hebben mannen daar ook last van?
Je hebt ze zeker.
Ga ons daar alles over vertellen.
Ja, zeker.
Wij worden natuurlijk allemaal gedreven door hormonen, mannen
en vrouwen.
Maar bij vrouwen bewegen ze mee in een
cyclus.
En in die cyclus zijn ze eigenlijk iedere
dag anders.
Dus vrouwen zijn ook gewoon iedere dag anders.
Maar we zijn natuurlijk eigenlijk zo gewend en
opgegroeid dat we iedere dag hetzelfde moeten zijn.
Want als je kijkt naar vrouwengezondheid, is het
pas sinds de laatste 10 jaar, 15 jaar,
dat we pas echt kijken naar het vrouwelijk
lichaam.
Dat er onderzoeken worden gedaan op het vrouwelijk
lichaam.
Want voorheen ging het alleen maar over de
man.
Dus als jij een medicijn voorgeschreven krijgt, dan
krijgen wij dezelfde dosering.
Dat is eigenlijk raar.
Dat is heel raar.
Zeker, kijk even naar jouw postuur en mijn
postuur.
En dat daar nooit over nagedacht eigenlijk is,
dat is natuurlijk best wel gek.
Serieus joh.
Ja, dus het is echt nog helemaal niet
zo heel lang dat er echt zo naar
vrouwen gekeken wordt.
Ik heb laatst nog een hele mooie lezing
bijgewoond van Janneke Wittenkoek, de cardioloog die praat
over het vrouwenhart.
Hoe kort ze dat pas ontdekt hebben eigenlijk,
dat vrouwen totaal andere klachten kunnen krijgen als
het gaat om hartklachten dan mannen.
En dat ze daar nu allemaal onderzoeken en
dat dat echt in beweging is.
En dat hetzelfde gaat over hormonale klachten, weet
je wel.
Dus een vrouw wordt gewoon gedreven door haar
cyclus, door haar voortplantingshormonen eigenlijk.
Want als je bekijkt vanuit de evolutie, dan
draait alles om voortplanten en overleven.
Waarop overleven altijd voorrang heeft, want we moeten
wel zorgen dat we overleven.
En als we teveel stress hebben, dus dat
wat weer hand in hand gaat met overleven,
dan onderdrukt dat weer ons voor onze voortplanting.
Want ja, in een stressvolle situatie wil je
eigenlijk niet dat een vrouw zwanger raakt, omdat
dat kost veel te veel energie.
Het lichaam is eigenlijk de hele dag aan
het kijken of we energie aan het verdelen.
En dan zie je dus dat wij eigenlijk
zo uit de ritme leven van hoe eigenlijk
een vrouw bedoeld is.
Cyclus leven en we hebben veel te veel
stress, prikkels, we zullen het allemaal nog wel
bespreken.
En dat beïnvloedt onze hormoonhuishouding negatief.
Wat zijn hormonen?
Hormonen zijn eigenlijk boodschappers die aangestuurd worden door
het brein, door de hypothalamus.
Ik noem het altijd de grote dirigent en
die geeft een seintje naar de hypofyse.
En die hypofyse zegt tegen bijvoorbeeld je schildklier,
die hebben we allebei, van hé, ik heb
het nu een beetje koud of ik heb
energie nodig, ga schildklierhormoon aanmaken om mij te
voorzien van energie of van meer warmte.
Nou, zo doet hij dat naar alle klieren
die hormonen produceren.
Dus de bijnieren die cortisol, de stresshormonen, adrenaline
produceren, maar ook de geslachtsklieren en de pancreas,
de alveleesklier die insuline produceert.
Dus als je gaat eten dan wordt die
alveleesklier even krijgt een zetje.
Nou, en dus ook de geslachtsklieren en dat
proces, het lichaam bestaat eigenlijk uit drie assen,
zo noem je dat in de hormonenwereld.
Het is een beetje technisch, maar dan heb
je de HPA-as, dat is je stressas.
Die staat altijd bovenaan, die gaat altijd voor.
Want zoals ik net al zei, overleven heeft
altijd voorrang op voortplanten.
Dan heb je de HPT-as, dat is
je energie, dus zonder schildklierfunctie functioneer je ook
niet.
En dan heb je de HPG-as, dat
is je geslachtsklieras.
En eigenlijk in ritme van, is er stress
aanwezig, zal altijd de HPA-as je stressas
voorrang hebben.
Zal die je andere assen misschien een beetje
onderdrukken.
Dus veel vrouwen krijgen op latere leeftijd bijvoorbeeld
ook schildklierklachten.
Dat is ook niet zo heel gek, want
veel stress gehad, zeker vrouwen in deze tijd.
Dus je krijgt misschien problemen met vruchtbaarheid als
je veel stress hebt, want het onderdrukt jouw
ijsprong.
Dus het zit zo prachtig in elkaar, maar
bij vrouwen merken daar gewoon veel meer van
dan mannen.
Omdat mannen zijn testosteron gedreven, of testosteron dominant.
Wij hebben ook testosteron, mannen zijn testosteron dominant.
Maar die hebben eigenlijk een geleidelijke dagcyclus.
Dus ongeveer vanaf 6 uur ochtend tot 1,
2 uur in de middag dan stijgt testosteron
een beetje.
Zie je ook dat mannen zijn dan vaak
ook daadkrachtiger.
Aan het einde van de dag worden ze
wat losser, wat zachter.
Heeft dat allemaal met die hormonen te maken?
Ja, want hormonen worden niet alleen gedreven door
die klieren, maar sturen ook ons gedrag aan.
Dus bijvoorbeeld, testosteron stimuleert dopamine.
Dus mannen zijn over het algemeen meer dopaminair
dan vrouwen dat zijn.
Vrouwen met hoog testosteron zijn vaak ook die
echte zakenvrouwen met pit.
Die hebben over het algemeen meer dopamine en
zijn veel meer prestatie gericht.
Dat is wat testosteron doet.
En vrouwen zijn over het algemeen meer oestrogeen
gedreven.
Dat is het hormoon wat een vrouw vrouw
maakt.
Dus borstvorming, heupvorming, mooie haren en wat echt
in relatie staat tot vruchtbaarheid.
Maar dat is ook een heel belangrijk hormoon
voor het aansturen van je serotonine.
Dus het stofje waar je natuurlijk blij en
gelukkig door wordt, maar ook het stofje wat
zorgt voor zorg.
Je hebt het misschien zelf nu ervaren met
het hebben van een kind.
Dat jouw vrouw zit nu waarschijnlijk, als het
goed is, hoog in haar oestrogeen.
Nog steeds.
En dat is ook heel belangrijk.
En jij zit, als het goed is, nu
ook nog even hoog in je, wat lager
in je testosteron.
Zo moet ik het eigenlijk zeggen.
Want het is heel belangrijk dat, evolutionair gezien,
dat jij niet nu naar een ander gezin
gaat.
Dus dat is heel mooi beschermd door de
natuur.
Je hebt heel veel opleidingen gedaan om dit
allemaal te weten.
Want dit is echt wel wetenschap.
Ik zeg misschien een beetje gekscherend, ik weet
er niks van.
Maar ik weet er ook niet zoveel van.
En ik heb me natuurlijk een beetje verdiept
in wat jij doet.
Hoe ben jij hiertoe gekomen om dit te
gaan doen?
Nou, ik was best wel lang al met
voeding en leeftijd bezig.
Want dat had mij al heel lang getriggerd.
Omdat ik mijn hele jeugd altijd last had
van mijn gezondheid.
Dus darmklachten.
En ik liep van de een naar de
ander.
Totdat ik op een gegeven moment vond dat
ik het boek een leven lang vind.
Jeetje, dat ken je misschien ook nog wel.
Eén van de eerste boeken die daarover gingen.
En daar ben ik heel erg van opgeknapt.
En toen was het bij mij dat ik
dacht, oh wauw, wat voeding eigenlijk kan doen.
Maar een aantal jaar later, toen bleek ik
toch wel heel veel last te hebben van
mijn hormonen.
Ik had PMS, het premenstrueelsyndroom.
Dat betekent dat ik me dus eigenlijk twee
weken, drie weken in de cyclus goed voelde.
En echt een week voor mijn menstruatie, gewoon
totaal niet meer mezelf.
Dus echt, ik ben van natuur een opgewekt
iemand.
Ik heb best wel wat dopamine ook.
En dat kakt er gewoon helemaal in.
En ik vond dat, ja, ik kon mijn
vinger er ook niet op leggen.
Want er was bijna niks bekend over hormonen.
En op een gegeven moment kwam ik in
contact met Ralph Moorman.
Toevallig, gisteren heb ik hem nog gezien.
Dus echt een vriend geworden eigenlijk.
En die zei tegen mij, ik ga mijn
eerste opleiding starten over hormonen.
Wil je het niet gewoon meedoen en kijken
of het iets voor jou is?
En toen vielen voor mij alle kwartjes.
Dat waren alleen maar aha-momenten.
Toen dacht ik, oh ja, dat is waar
het door het kwam.
En toen heb ik dat virus te pakken.
En toen dacht ik, nou moet ik nog
meer leren en leren.
Maar er was heel weinig nog in Nederland.
Hij was eigenlijk de eerste Ralph.
Hij was absoluut de eerste, ja.
Toen ben je allerlei opleidingen gaan doen.
Ja.
Orthomoleculair therapeut.
Ik vind dat een moeilijk woord.
Ja.
Wat betekent dat?
Want dat ben je.
Ja, het betekent eigenlijk dat je gaat kijken
hoe je door middel van stofjes, dus door
middel van leefstijl en misschien supletie, of het
aanvullen van bepaalde extra vitamines, mineralen, je leefstijl
gaat optimaliseren.
Maar voeding is altijd de basis.
Dus ik vond dat heel erg fijn om
te doen, omdat ik toen ook pas begreep
bijvoorbeeld wat gluten met mij deed, of wat
suiker met mij deed.
Want ik dacht dat ik heel gezond at,
maar ik at tegelijk ook een zak gedroogde
vijgen op een dag.
Dus ik weet niet hoeveel suikerklontjes kwamen er
wel niet binnen.
Dat is niet goed.
Je mag er een paar, maar niet een
zak.
Dus heel veel mensen denken ook vaak, ja,
maar ik eet toch heel gezond?
En dan schrijven ze het op.
En dan denk ik, nou, als je het
echt eens even gaat uitrekenen, dan heb je
geen idee hoeveel suiker je eigenlijk wel niet
binnenkomt.
En niet alleen dat.
Maar op een gegeven moment vond ik dat
heel leuk, maar ik wilde meer.
Want ik vind de psyche achter de aandoening
of je klachten eigenlijk veel leuker.
En toen ben ik P&E gaan doen.
Dat is psychoneuroimmunologie.
En dat is een driejarige opleiding.
Dat was een hele pittige opleiding, want toen
had ik net James, mijn zoontje.
Maar daar ga je echt kijken naar het
terugdraaien van de film.
Dus de klachten die mensen nu hebben, dat
noem je eigenlijk de foto.
Dit is gewoon het moment, de momentopname.
Maar waar zijn die klachten eigenlijk ontstaan?
En daar zit altijd natuurlijk, nou dat weet
je als geen ander, een stukje trauma of
early life stress.
Daar is een hele reis aan vooraf gegaan.
Je hebt niet in één keer iets.
Ja, een schaafwond of een gebroken been, maar
ja.
Zo, dat is een hele studie geweest.
Nou ja, ik kwam er eigenlijk achter, en
dat is denk ik het gevaar wat ik
in heel veel therapeuten zie hebben.
Als je er eenmaal in zit, dan weet
je eigenlijk helemaal niks.
Nee, dan kom je er pas achter hoeveel
er is.
Het blijft natuurlijk een doorlopend proces.
En dan door het te gaan doen en
ermee aan de slag te gaan, leer je
en leer je ook de feedback die je
krijgt vanuit mensen met wie je werkt.
In hoeverre hebben hormonen nou, want je noemde
het woord al, stress, hoeveel invloed hebben hormonen
op stress?
Of heeft stress invloed op je hormonen?
Jazeker, nou ja, kijk cortisol is jouw absolute
overlevingshormoon.
Dus zonder cortisol gaan we dood.
Dus het lichaam, we zijn net als dieren,
weet je.
Als er stress aanwezig is, dan gaan eigenlijk
alle systemen soort van op slot.
Dan moet je gaan overleven.
En de evolutie wil nooit, of nooit, die
wil eigenlijk niet zo graag zwanger worden in
een stressvolle situatie.
En je ziet het bijvoorbeeld ook bij vrouwen
die in een oorlogsgebied leven, die constant onder
echt pittige, heftige stress bestaat eigenlijk niet, dat
ze vaak op een gegeven moment geen cyclus
meer hebben.
Dat ze ook niet meer ongesteld worden.
Door de stress.
Ja, dat onderdrukt het.
Dus ja, en het lichaam zit zo mooi
in elkaar.
Het doet nooit iets voor niets.
Dus het is altijd ook de eerste stap
in toen ik nog een-op-eens deed.
Dat doe ik al een paar jaar niet
meer.
Mijn eerste vraag is, maar wat geeft jou
nou stress?
En soms heb je het niet eens in
de gaten.
Er zijn heel veel vrouwen die zeggen, ja,
maar ik heb een leuke baan.
Ik heb een hele fijne relatie.
Ik had ooit een keer een vrouw die
raakte maar niet zwanger.
En die deed echt werkelijk alles goed.
Met haar voeding en sport en supletie.
En ze had eigenlijk helemaal geen stress.
Totdat ik ging doorvragen aan haar, maar als
je nou één ding zou kunnen noemen.
Wat zit je dan, waar worstel je mee?
Zij zei, ja, ik woon nog wel steeds
in het huis waar hij met zijn ex
woonde.
En dat gaf haar ongemerkt onderhuids eigenlijk toch
heel veel stress.
Onbewuste stress.
En zij zijn verhuisd.
En een jaar later kreeg ik een berichtje
dat ze zwanger was.
Dat is vaak het geval.
Als mensen of vrouwen niet zwanger kunnen worden.
Heel vaak.
Er worden allerlei medische oorzaken gezocht.
Die er ook zijn hoor.
Die kunnen er zeker zijn.
Die kunnen er absoluut zijn.
Maar ik weet uit mijn eigen ervaring.
Dat het heel vaak terug te herleiden is
naar een onbewuste stress.
Heb jij dat ook zo ervaren?
Jazeker.
Ik heb het ook al zelf ervaren.
Ik heb toen James heel klein was.
Ik ben vrij vroeg gaan scheiden.
Hij worstelde ontzettend met slaapproblemen.
Dus ik sliep geen nacht meer door.
Ik werd minimaal.
Misschien heb jij het nu ook.
Maar drie, vier keer wakker.
Maar dat duurde bij mij niet de eerste
maand.
Dat was echt de eerste vier, vijf jaar.
En dan zo'n stressvolle scheiding eroverheen.
Dan kan je alles goed doen.
Want ik deed echt alles goed in die
periode.
En was ik heel strikt met mijn voeding
en alles.
Maar het haalt je volledig onderuit.
Wat is dan die stress?
Ik denk dat sowieso vrouwen een gevoeliger stresssysteem
hebben.
Dat is ook de bedoeling, evolutionair.
Want wij moeten ook.
Ik weet niet of jij dat ervaart.
Maar vaak als er een kindje komt.
Dan is de vrouw de eerste die het
kind hoort huilen s'nachts.
Dat is ook onze zintuigen staan dan allemaal
veel meer op scherp.
Ik ken ook weinig vrouwen die zeggen.
Sinds ik kinderen heb gekregen slaap ik nog
echt heel diep.
Vanaf dat moment wordt je slaap gewoon veranderd.
Dat heb ik zelf ook hoor.
Tuurlijk.
Maar dat gaat straks bij jou.
Als het goed is neemt dat weer een
beetje af.
Dat hoort nog een beetje bij deze fase.
En dat is heel mooi met testosteron.
Want testosteron is echt een omgevingshormoon.
Dus dat wordt heel erg gestimuleerd.
Dus stel jij bent nu met je vrouw
en je kindje.
En dan is jouw testosteron laag.
Maar stel je gaat nu met een groep
vrienden naar een voetbalwedstrijd.
Met allemaal hooligans en alleen maar kerels.
Dan stijgt jouw testosteron.
Dus het wordt beïnvloed door de omgeving?
Ja, omdat het jou dient.
Dus een hormoon is heel gevoelig voor.
Het moet jou helpen overleven.
En als dat jou helpt overleven door dan
op dat moment meer testosteron.
Kijk maar naar een vrouw die altijd in
een mannelijke omgeving heeft gewerkt.
Over het algemeen is het meer een testosteronvrouw.
Toch zijn er op dit moment in onze
samenleving heel veel mensen.
Die last hebben van mentale problemen.
Stress, angst, paniekaanvallen.
Jongeren hoor ik daar heel veel over.
Ik krijg heel veel berichtjes van paniekaanvallen.
Een beetje met zichzelf in de knoop zitten.
Hoe lossen die hormonen dat dan wel of
niet voor ze op?
Ons lichaam kan heel goed met stress omgaan.
Maar die reactie moet ook weer uit.
En die reactie gaat bij de meeste vrouwen
gewoon niet meer uit.
Omdat ze chronische stress ervaren door alleen al
het kijken naar Instagram de hele dag.
De hele dag maar aan.
En prikkels en zien wat een ander.
En eigenlijk alleen maar denken in tekorten.
Oh, zij heeft dat.
Dat hele leven heb ik niet.
En dat is natuurlijk ook vaak allemaal nep.
Dat klopt ook niet.
Dus alleen al dat.
We hebben natuurlijk verkeerde voeding.
We eten over het algemeen veel te veel
bewerkt.
Veel te veel suikers, veel te veel eetmomenten.
Wat eigenlijk allemaal ook stress gegeven aan het
lichaam.
Dan, evolutionair gezien.
Vrouwen werkten pas eigenlijk ook vanaf de jaren
zeventig, tachtig.
Dus dat het echt heel normaal was dat
vrouwen werkten.
Dus wij willen heel erg zelfstandig zijn.
Maar vanuit de evolutie is het als je
kinderen krijgt heel gezond om ook voor je
kinderen te kunnen zorgen.
Niet dat een moeder die fulltime werkt dat
niet doet hoor.
Maar die ballen allebei hoog houden.
Dat is best wel pittig.
Maar we leven wel in zo'n maatschappij.
En ik ben er zelf net zo debit
aan.
Ik ben ook altijd blijven werken, want ik
vind mijn werk ook veel te leuk.
Maar je bent als moeder altijd een beetje
in conflict.
Ik ken geen moeder die zegt, ik vind
het een heerlijke balans.
Vier, vijf dagen werken en dan mijn kind
van de crash halen.
Het blijft een worsteling vaak.
Dus ja, die stresslevels.
Er wordt gewoon van vrouwen eigenlijk te veel
verwacht.
Door wie dan?
Eigenlijk door niemand, maar door onszelf.
Ja, dat doen we natuurlijk gewoon zelf.
Kijk, als de omgeving of de mensen om
jou heen dat van jou verwachten, daadwerkelijk dat
echt aan jou vragen, dan begrijp ik het.
Maar dat is bijna nooit zo.
Het is een denkbeeldig verwachtingspatroon dat wij of
vrouwen hebben.
Wat de wereld van iemand verwacht.
Of wat je dus zelf bedenkt.
Tenzij, kijk, toen ik ging scheiden, moest ik
wel voor mezelf zorgen.
Dat wilde ik ook.
Dus er is ook noodzaak.
Er zijn ook heel veel vrouwen die moeten
gewoon.
Alleen ik zie wel dat heel veel vrouwen
de lat voor zichzelf veel te hoog leggen.
Dus ze willen er ook nog eens heel
goed uitzien.
Ze willen nog sporten, ze willen de tijd
voor hun vrienden hebben.
Ze willen de leukste moeder zijn.
We want it all, maar dat kan gewoon
niet.
Dus soms moet je even dan ergens een
beetje gas terugnemen.
De stress komt voor een groot gedeelte omdat
wij te veel willen.
Dat denk ik.
Ja, dat denk ik ook.
Ja, dat denk ik echt.
En ik denk dat we nu zo.
En dat is een beetje wat ik heel
erg voel.
We leven zo in een individualistische maatschappij.
Waarin heel veel vrouwen het ook lastig vinden
om hulp te vragen.
Vroeger leefden we in communities.
Dus iedereen hielp elkaar.
Heel veel vrouwen of mensen wonen niet meer
bij hun ouders in de buurt.
Het is bijna niet meer normaal om.
Ik zou het liefst dat mijn dochter over
een paar jaar lekker bij mij in de
straat komt wonen.
Zodat ik ook voor haar kinderen kan zorgen.
Maar dat is bijna uniek.
Als je dit wel eens ziet, dan denk
je.
Wauw, wat bijzonder.
Terwijl vroeger deden we niet anders.
In heel veel landen is dit nog normaal
overigens.
Precies, maar wij leven nu zoveel.
We moeten niet afhankelijk zijn van een man.
Niet afhankelijk van anderen.
Dus we leggen ons zoveel druk op.
En daarmee ook soms een stukje.
Hoe zeg ik dat?
Het idee van ik moet dit allemaal zelf
doen.
En ik moet voor mezelf kiezen.
Ik moet mijn eigen grenzen aangeven.
Waardoor je soms juist het contact verliest.
Waar we eigenlijk zoveel behoefte aan hebben als
vrouw.
Zo ervaren we.
Maar dit is heel rationeel gestuurd.
Dit bedenken wij.
Wat hebben hormonen hiermee te maken?
Nou, dat die reageren daarop.
En ook op jouw gedachten.
Op die gedachten.
Ja, want als jij denkt van.
Oh shit, misschien gaat mijn bedrijf wel failliet
of worden.
Of mijn man vreemd of whatever.
Ja, dan maakt die gedachten alleen al net
zoveel stresshormonen aan.
Dan dat het werkelijk gebeurt.
En dat is wat er constant gebeurt.
We hebben veel te veel prikkels.
We zien veel te veel.
Het nieuws, nou ja.
Ik wil graag het nieuws kijken om op
de hoogte te blijven.
Maar ik vind het echt verschrikkelijk wat ik
zie.
Zeker als je een beetje gevoelig bent.
Dus je neemt alles mee.
Ik moet ook mezelf echt bewaken.
Om die stress niet de hele dag maar
aan te hebben staan.
Neem je dan ook uitmomenten voor jezelf?
Ja, en dat raadt ook echt iedereen aan.
Voor mij is de natuur echt het meest
helende.
Ik woon ook in een dorp waar ik
dichtbij de natuur woon.
Ik loop zo de bos in.
Ik heb twee honden.
Maar ik voel zelf nu al.
En dat zeiden we net al even een
beetje in het vorige gesprek.
Ik verlang echt naar strakjes ooit weer een
boerderijtje.
Waar ik ook vandaan kom.
Nog meer rust en nog meer natuur om
me heen.
En dieren.
Dat ontspant mij heel erg.
Denk je niet allemaal rust in ons leven?
Zeker wel.
Uiteindelijk wel.
Als ik naar mensen kijk.
Jij werkt ook met veel mensen.
Als ik dan echt kijk naar de lange
termijn.
Dan denk ik van iedereen wil eigenlijk rust.
Rust betekent een stukje veiligheid.
Geborgenheid.
De rust om niet telkens maar alert te
hoeven zijn.
Dat was in corona natuurlijk.
Toen hoorde ik echt heel veel vriendinnen om
mij heen.
Oh ik vind die tijdklok heerlijk.
Want ik mag dan op een gegeven moment
even niks meer.
Je mocht jezelf toestaan om even niks meer
te doen.
Ook niet sociaal.
Geen schoolgesprekken.
Gewoon niks.
Dus nee, dat klopt ook wat je zegt.
Waarom, als we dat van onszelf zouden weten.
Dat we echt die rust, dat we daarnaar
verlangen.
Dat we die nodig hebben ook.
Waarom gedragen we ons dan zo contra?
Dat we altijd te veel willen.
Te veel doen.
Ik denk dat we heel erg in een
meer-meer maatschappij leven momenteel.
Dan heb je toch weer dat het van
buitenaf verwacht wordt.
Of wordt beïnvloed.
Nou, maar ook wat je ziet.
Kijk, vroeger door social media zie je.
Zijn de wensen van anderen worden heel anders.
Dus vroeger zag je niet.
Ik had echt geen idee waar mijn buurmeisje
op vakantie ging.
Dus ik had er geen beeld bij.
Maar als jij nu naar Saint-Tropez gaat
zitten.
Je kan alles zien.
En dan denk je.
Oh, dat wil ik eigenlijk ook wel.
Dus je meet je ook niet meer aan
jouw eigen scene of zo.
De wereld maakt ons al rustiger.
Maar dat is een feit.
En daar moet je dan mee om kunnen
gaan.
Je moet je daarvan bewust zijn, denk ik.
En misschien, wij kunnen dat.
Maar, ik weet niet.
Jouw dochter is 21.
Nou, dat is best lastig.
Voor de generatie helemaal.
Want die zijn middelbare school was coronatijd.
Dus dat heeft echt wel heel veel impact
op hun sociale gebeuren gehad.
Daarnaast zijn zij.
Kijk, ik zie het nu al bij mijn
zoontje.
Over twee jaar is denk ik social media
in Nederland voor kinderen ook verboden.
Althans, dat hoop ik.
Je zoon is 10.
Dus dat wordt.
Ja, je ziet het nu al.
Spanje gaat volgens mij ook al meedoen.
Er komen steeds meer landen bij.
Nou, vind ik heel fijn.
Want hij gaat al anders opgroeien dan zij.
Zij heeft al zoveel gezien.
Zij kan geen seconde zonder haar telefoon.
Nog niet eens naar de toilet.
En ik vind dat heel zorgwekkend.
Hoe ga je ermee om dan?
Ik heb er zelf ook last van.
Dat vind ik zo erg.
Dus, ik heb een online bedrijf waarop eigenlijk
ik mijn kantoor de hele dag bij me
heb.
Ja, maar ik heb daar met jongere mensen
vaak wel gesprek over.
Dat ik zeg van, mijn werk zit in
die telefoon.
Mijn bedrijf zit in een laptop en een
telefoon.
Al mijn bankzaken, dat zal je ook hebben.
Al je afspraken, aansturen van mensen.
Alles doe je met dat apparaatje.
Wat ik heel mooi vind.
Dat dat kan.
Want daardoor kan jij overal waar je bent,
kun je zijn en dat nog steeds doen.
Maar je moet wel het inzicht hebben en
de discipline om af en toe te zeggen,
nu even niet.
Kan jij dat?
Ja.
Ik moet wel zeggen, ik ben af en
toe mijn telefoon kwijt.
Dat maakt me soms onrustig.
We hebben dan een best wel groot terrein
en een huis met allemaal gebouwen.
En dan ligt die ergens.
En dan weet ik niet waar die is.
En dat geeft me soms rust dat ik
denk van, laat ook maar vandaag.
Ik vind hem wel weer.
O, heerlijk.
Maar als ik weet dat ik hem nodig
heb, omdat ik verwacht iets.
Dan maakt het me onrustig.
Maar het maakt mij niet onrustig, omdat ik
dan denk, maar nu kan ik niet op
Instagram.
Dat interesseert me helemaal niks.
Ik zou het allerliefste volledig verdwijnen van alle
social media.
Ik ook.
Waarom doen wij dat dan niet?
Nou, ik heb voor mezelf een soort punt
afgesproken.
Ik wil over twee jaar een beetje een
andere stap gaan nemen.
En dat wordt voor mij ook wel een
moment dat ik daar ook denk ik mee
ga stoppen.
Dat zeg ik nu.
Maar nu is het onderdeel van jouw werk.
Ja, maar ik haal bewust, het is straks
weekend, haal ik mijn app eraf.
Want het slokt mij helemaal op.
Want het doet ook iets met mijn dopamine.
Niet eens dat ik zo behoefte heb om
naar anderen te kijken.
Maar ik ga heel goed, ik ben een
creatief brein.
Dus ik hoef maar iets te zien wat
ik denk, o, leuk.
En dan ga ik daar iets mee doen.
Of heb ik het gevoel dat ik ergens
iets mee moet doen.
Of dat boek moet kopen.
Ik acteer daar meteen op.
En dat is super vermoeiend.
En dat weet ik nu van mezelf.
Dus ik moet mezelf dus beschermen om dat
ding eraf te gooien.
En dan merk ik, dag één zit ik
nog te zoeken.
Dan ga ik heel veel Pinterest.
Want dan ga ik vervangen.
Maar Pinterest geeft mij alleen maar een gevoel
van, o, leuk.
In mijn interieur kan dan ook zo.
Dat geeft een soort van ontspanning.
En dag twee dan is dat weg.
En dan komt er zoveel meer rust in
mijn systeem.
Voor mij is eigenlijk Instagram mijn grootste stressfactor
als het gaat om mijn telefoon.
En mijn groepsappjes.
Maar er zitten ook heel veel goede dingen
op die telefoon.
Wij zitten erop.
Ja, en ik haal ook inspiratie uit.
Ja, maar dat bedoel ik.
Ik haal er heel veel inspiratie uit.
Als ik dingen, korte filmpjes op Instagram.
Ik ga vaak naar YouTube.
Langere talks die ik dan luister.
Ik leer daarvan.
Ik vind het interessant.
Een luisterboek.
Of ik lees een boek op mijn telefoon.
Maar dat vind ik dus, laten we zeggen,
functioneel ermee omgaan.
Als je zelf maar nog in controle bent.
Ik zie het niet anders dan dat je
zegt, je hebt toegang tot alles op die
telefoon.
Alsof er een oneindige hoeveelheid drank of drugs
in de keuken staat.
En dat je er niet vanaf kan blijven.
Nee, ik zie alleen wel hoe verslavend ze
het hebben gemaakt.
Dus hoe snel je even verdwijnt.
Ja, is zo.
Een half uur verder denk ik, hé, wat
heb ik nou eigenlijk gedaan?
Ja, is zo.
En dat vind ik wel erg.
En die jongeren, ik kan mezelf er tegen
beschermen.
Omdat ik er zo bewust van ben.
En ik voel de onrust in mijn hoofd.
Dat ik denk, oké, nu weg dat ding.
En dan moet ik even aarden ofzo.
Even met mijn voeten in de grond buiten.
Of ga ik even een rondje wandelen met
de hond.
En dan die telefoon niet mee.
Maar jongeren, daar kan je dat nog niet
van verwachten.
Nee.
Vind ik.
Is moeilijk.
Is echt moeilijk.
Hoe is het met de rust in jouw
hoofd?
Nou.
Mijn hoofd staat wel altijd aan.
Heb je wel eens rust in je hoofd?
Ja, maar ik moet daar dus wel mijn
best voor doen.
Hoe doe je dat dan?
Nou ja, ik wandel iedere dag.
Ik moet wandelen.
Dat is gewoon mijn ding.
Maar ik zoek dus ook wel heel veel
de natuur op.
Maar ik hou dus ook heel erg van
skiën.
En de bergen.
En de bergen zijn echt voor mij.
Ja, dat ontspant mij heel erg.
Maar sauna.
Ik heb thuis een sauna.
Die heb ik op een gegeven moment gekocht.
Omdat ik echt voelde van, dit geeft mij
echt die ontspanning.
Dan gaat mijn hoofd even uit.
Maar ook creatief bezig zijn.
Bijvoorbeeld, ik ben dat magazine gestart.
Mensen op mijn kantoor die zeiden, we zien
een hele andere vif.
Omdat dan kan ik heerlijk creatief bezig zijn.
Maar dat geeft geen rust, toch?
Nee, dat geeft geen rust.
Maar dat geeft creativiteit.
En dat is aan de ene kant veel
meer rust dan alleen maar denken.
Oké, we moeten dit en we moeten dat.
Of staat die actie aan of dit.
Dat is een ander type drukte in je
hoofd.
Nee, dat ben ik met je eens.
Maar ik zie al wel altijd bezig zijn.
Ik ben altijd bezig.
En dat is absoluut mijn valkuil.
En daarom, voor mijn gevoel, werk ik nu
ergens naar een punt toe.
En dan ga ik een half jaar of
een jaar vrij nemen.
En dan ga ik gewoon eens kijken wat
er gaat gebeuren.
En ik voel al wel een beetje waar
ik naartoe wil.
Maar daar ben ik echt nog niet.
Ik kan nog niet.
Soms vraag ik aan het universum, geef me
dan even nog meer tekens.
Maar het is het nog niet.
Dus ik ben er ook nog niet klaar
voor.
Praat je veel met het universum?
Ja.
Hoeveel?
Hoe vaak?
Dagelijks.
Hoe gaat dat dan?
Ja, ik weet niet hoe dat komt.
Maar ik was denk ik wel als jong
meisje al.
Mijn vader is heel jong overleden toen ik
tien was.
En ik denk dat dat toch...
Mijn moeder las toen ook van die boeken
van Wayne Dyer al.
Niet morgen, maar nu.
Dus ik denk dat ik wel een beetje
ben opgegroeid met...
Er is meer dan dat.
En dat heeft mij ook heel veel houw
vastgegeven.
Dus ik ben altijd wel bewust van...
Er is een bron, of god, of hoe
je het ook wil noemen.
En daar ben ik ook...
Ik voel ook letterlijk dat ik een onderdeel
ben.
Snap je?
Dus dat we allemaal een onderdeel zijn.
Maar ik voel dat ook gewoon zo.
En als ik dan in de natuur ben,
dan voel ik me veel meer in contact
met de bron.
Met die bron.
En dat heb ik nodig, omdat ik dan
ook...
Dan komen er ook soms weer ideeën.
Of dat ik denk, oh ja, een andere
kijk op dingen.
Maar ook bijvoorbeeld ideeën.
Ik voel ook vaak...
Bijvoorbeeld met dat magazine.
Ik lag op mijn bedje.
We hadden best wel heftige drukke weken of
maanden gehad.
Ik moest er even uit.
Dus ik lag op mijn bedje.
En in één keer dacht ik, oh, er
moet gewoon een magazine komen.
En dat komt dan binnen.
Maar dan voel ik ook, moet ik wel
nu iets mee doen.
Want ik weet niet of je ooit dat
boek hebt gelezen.
Dat Big Magic van...
Hoe heet ze nou?
Elizabeth Gilbert of zo.
En zij zei ook, een idee wordt gewoon
gestuurd.
Het is er al.
En het zoekt iemand.
En als jij het niet doet, gaat iemand
anders doen.
En dan kom jij later met, ja, dat
was mijn idee.
Nee, dat was niet jouw idee.
Dat idee was er al.
Maar jij hebt er niks mee gedaan.
Precies.
Wat grappig.
En zo zie ik dat ook.
Dus toen ben je dat gaan doen.
En dan voel ik ook meteen van, dit
moet ik doen.
En sommige dingen denk ik, nee, dat is
misschien niet aan mij.
Dat mag bij iemand anders.
Een magazine over hormonen.
Ja.
Is daar behoefte aan?
Ja.
Zijn er mensen in geïnteresseerd?
Ja.
Hoeveel kan je schrijven over hormonen?
Heel veel.
Ja.
Alleen al, wat vrouwen heel fijn vinden, is
herkenning.
Dus we hebben...
De eerste editie was een gokje.
Dus ik lag op mijn bed en ik
pakte mijn boekje.
Ik dacht, dit moet er komen.
Ik had allemaal ideeën wat erin moest.
Toen heb ik Linda van Manifestatie Magazine gebeld.
Die ken ik.
Ik zeg, hoe werkt dat eigenlijk, een magazine
maken?
En hoe snel kan ik het dan maken?
En in de winkel krijgen?
Maar dat was in februari.
Ja, begin maart.
En toen zei ik, ik wil eigenlijk wel
voor de zomer.
Zij zei, dat gaat je niet lukken.
Nee, dat gaat je echt niet lukken.
Maar dat moet.
Want mensen moeten het meenemen op vakantie.
En dat is dan wel met zo'n
idee.
Dan denk ik, daar moet je dan niet
te lang mee wachten.
Als ik voel dat het moet.
Dus toen zei ze, nou ja, ik wil
je wel helpen.
En toen hebben we echt megagas gegeven.
En de vormgever, Wendy, die had twee magazines.
En Manifestatie Magazine, die moest op dezelfde moment
naar de drukker.
Oh, dat was echt voor haar verschrikkelijk.
Dus we hebben het tweede magazine iets anders
gepland.
Maar we hebben het wel gedaan.
En wat we terug kregen van wat mensen
eigenlijk het allerleukste vonden, waren die verhalen.
Dus de herkenning van, oh, zij heeft dat
ook.
Want we praten sinds twee, drie jaar pas
meer over hormonen.
Maar dat is echt nog niet zo heel
lang.
Ik schreef mijn eerste boek daarover vijf jaar
geleden.
Dat was echt nog wel een van de
eerste boeken.
Nu heb je heel veel boeken over hormonen.
Heb je heel veel podcasts, Facebook groepen.
Het wordt eindelijk gewoon nu doorbroken.
Is het ook niet een makkelijke vluchtweg om
te kunnen onderbouwen waarom ik stemmingswisselingen heb?
Of waarom ik die week een zaggereinig mens
ben?
Ja, zeker.
Je kan altijd wel zeggen, en dat doen
mannen natuurlijk ook vaak van, oh, je moet
tegen ongesteld worden.
Ja, herkenbare dingen.
Zeker.
En het heeft ook vaak daarmee te maken,
maar omdat het dus ook die andere stofjes
aanstuurt.
Serotonine, dopamine, jagaba, dus progestron.
Maar leer je er ook van ermee omgaan,
zodat je, natuurlijk je mag allemaal wel eens
je off moment hebben, maar dat je er
beter mee kan omgaan ook.
Dat je iets hebt, dat is fijn, maar
hoe ga je ermee om?
Nee, zeker.
Want hormonen worden gestuurd door ons brein, maar
zij worden heel erg beïnvloed door wat je
eet, hoeveel stress je hebt, hoe je slaapt,
beweeg je, wat is er gebeurd in je
leven, wat vertel jij jezelf iedere dag keer
op keer.
En dat stuurt die hormonen, het hormonale stelsel
aan.
Dus als jij dat patroon weet te doorbreken,
dus bijvoorbeeld die vrouw die dus een verstoorde
cyclus had, maar die weet in één keer,
hey, ik moet gaan verhuizen, is die in
één keer weer een soort van imbalans.
Ik wist, ik moet stoppen met al die
suikers die ik had.
Ik had veel te veel kolenhydraten, veel te
veel suikers.
Mijn lever, ik had ziekte van pfeiffer gehad
toen ik jong was en die is gewoon
in mijn systeem blijven hangen.
Dus ik moest ook echt even mijn lever
goed ondersteunen.
Die lever is heel belangrijk voor het omzetten
van hormonen.
Dus als die niet goed functioneert, of je
drinkt bijvoorbeeld veel alcohol, of je eet veel
te veel suikers of vruchtensappen, dan komt die
lever gewoon veel te veel onder druk te
staan.
En dan worden die omzettingen gewoon niet goed
gedaan.
Zijn je darmen, heb je problemen met je
darmen?
Daar worden hormonen verwerkt, afgevoerd, maar gaat dat
niet goed?
Worden ze weer heropgenomen?
Dat zorgt allemaal voor klachten.
Dus leefstijl is altijd de eerste stap.
Als ik het zo hoor, is leven niet
echt eenvoudig.
Nou ja, je moet gewoon weten wat je
moet doen.
Ja, maar hoe weet je dat?
Wie leert je dat?
Er zijn heel veel boeken die je erover
kunt leren.
Inmiddels wel.
Welk boek zou je aanraden?
Mag je eigen boek zijn?
Nou ja, Herstel je hormonen in tien stappen
is gewoon echt een goed basisboek.
Ook voor mannen?
Ja, voor mannen ook.
Voor iedereen?
Nou ja, het gaat over vrouwen, maar het
is wel leuk om je vrouw te begrijpen.
En dan hebben we het nog niet eens
over de perimenopauze, menopauze.
Waarin dus echt heel veel verandert.
Nou, dat is een ander woord, want ik
las dat dan.
Ik was even op je site bezig.
Wat is menopauze?
Dit is veel mannen zien.
Ja, nou ja.
We hebben nu veel meer over de perimenopauze.
Want de perimenopauze begint dus al vanaf ongeveer
bij vrouwen vanaf veertig jaar.
En de menopauze is eigenlijk maar de fase
dat die menstruatie stopt.
Dus heb je een jaar lang geen menstruatie
gehad, dan pas ben je in de menopauze.
Maar we hebben jaren gesproken over de menopauze
en de overgang.
Maar wat bedoeld werd, was de perimenopauze.
En dat is de fase waar heel veel
vrouwen nu in zitten.
Ikzelf ook.
En dan voel je echt dat hormonen veranderen.
Wanneer zit je daarin dan?
Nou, vanaf je veertigste en het wordt eigenlijk
ongeveer.
En bij de ene vrouw begint het pas
met 48 en de andere met 42.
Dat is bij iedereen anders.
Sommige 38.
En dat is ook heel erg afhankelijk van
hoe vroeg was je moeder in de overgang.
Ja, heeft dat er mee te maken?
Jazeker, dat speelt zeker mee.
Wat gebeurt er met je dan in die
periode?
Nou, je geslachtshormonen voortplanten heeft geen functie meer.
Dus evolutionair gezien werden vrouwen natuurlijk ook nooit
zo oud zoals wij nu worden.
Dus begin 1900 was de gemiddelde leeftijd van
een vrouw 48 jaar.
Kun je nagaan?
Dus we zijn gewoon eigenlijk een leeftijd bijna
verdubbeld.
Je ziet nu wel steeds meer vrouwen rond
de 40, boven de 40, die zwanger worden
nog.
Kinderen, heel bewust.
Ja, ja.
Kijk, mijn mentor, die Leo van der Zeide
helaas overleden, die zei vrouwen zijn op hun
vruchtbaas tussen hun 19 en 25.
Dus hij vond het best wel zorgwekkend dat
heel veel vrouwen pas eerst willen carrière willen
maken.
Wat hij ook snapte.
Maar hij zei voor je lichaam en ook
voor uiteindelijk voor jouw eigen herstel is het
best wel pittig om op latere leeftijd kinderen
te krijgen.
Maar gelukkig lukt het.
Er zijn ook heel veel vrouwen bij wie
dat dan toch helaas niet meer lukt.
Dus wat gebeurt er, vraag jij mij, die
geslachtshormonen die nemen af.
Er komt steeds minder vaak een ijsprong.
Dus ze menstrueren nog wel.
Dus ze denken, oh, ik menstrueer gewoon nog
wel.
Maar er is niet altijd meer een ijsprong.
Dan heb je natuurlijk een celdood.
Dus op een gegeven moment dan stopt die
menstruatie.
En doordat eustrogeen en progesteron afnemen, vooral, desto
zonder een beetje, maar eustrogeen stimuleert je serotonine.
Progesteron stimuleert je GABA.
Dus GABA is je ontspanner.
Als dat afneemt worden vrouwen van die stresskipjes
en chagrijnig en een kort lontje.
En slapen ze slechter.
Want ze hebben gewoon veel minder GABA.
Neemt eustrogeen af.
Serotonine neemt af.
Ze worden minder blij.
Dus heel veel vrouwen denken, ik ben depressief.
Gaan ook naar de huisarts en denken, ja,
ik heb een burn-out of ik ben
depressief.
Krijgen dan soms ook antidepressieve vervolgens.
Ik denk dat het heel herkenbaar is voor
veel mensen die nu naar je luisteren.
Ja, want...
Heb je dit zelf ook meegemaakt?
Nou, ja, ik weet natuurlijk al heel lang
wat ik moet doen.
Dus ik stuur echt goed bij.
Preventief.
Ja, preventief.
Dus ik weet wat ik moet doen.
Ik doe ook mijn voeding.
Maar wat ik bijvoorbeeld...
Van die kleine dingen wat ik zelf heb
gemerkt.
Ik kon in één keer niet meer zo
goed tegen koffie.
Koffie jaagde echt mijn zenuwstelsel, mijn stresshormonen mega
omhoog.
Dus ik kon ook slechter slapen.
Midden in de nacht wakker.
Je moet dan gewoon wel weten wat je
kan doen.
Met voeding en leefstijl.
Misschien, ik drink nu even geen koffie een
paar weken.
Word ik wel rustiger van.
Ja joh.
Merk je dat?
Ja.
Ik vind het jammer.
Want ik vind het zo lekker.
Maar ja, dan moet je even je moment
kiezen waarop je weet.
Oké, nu voel ik me heel relaxed.
En kan ik die koffie bijvoorbeeld wel aan.
Of ik combineer het met wat eten.
Want dan heeft het al minder effect.
Maar het zijn kleine dingen.
Dus tuurlijk heb ik het ook gevoeld.
Ik weet alleen wat ik moet doen.
Ik wist het niet.
Ik wist eigenlijk helemaal niks.
Ik ben even aan het denken.
Toen ik een jaar of veertig was.
Beetje voordat ik begon met wat ik nu
doe.
Toen zakte ik echt in een heel diep,
groot, oneindig zwart gat.
Toen kwam ik bij Dirk Zoutewelle in Putten
volgens mij.
En die gingen allemaal onderzoeken doen.
En ik moest bloedonderzoeken doen.
En toen kreeg ik echt zo'n rij
met potjes met supplementen bij.
Ik had nog nooit van supplementen gehoord.
Ik moest serotonine slikken.
Dopamine slikken.
Ik moest GABA.
Probiotica.
Echt alles.
Ik moest een partij slikken.
Dat is een goed businessmodel.
Dat is het ook.
Maar blijkbaar was het nodig.
En ik had geen idee.
Ik wist niet wat het was.
En ook niet hoezo.
Maar ik zat in een hele dikke depressie.
En daarna ben ik me erin gaan verdiepen.
Wat heb ik nou eigenlijk?
En waarom moet ik dit slikken?
En waarom helpt dit dan?
Je hebt ook eigen supplementen.
Vooral voor vrouwen.
Wat ik me later ben gaan afvragen.
Ik slik ook van alles en nog wat.
En al heel lang nu die supplementen van
Richard.
Hoe weet je nou wat je moet slikken?
Er is zoveel.
Ja, dat weet je ook niet zelf.
Zo 1, 2, 3.
Maar hoe kom je erachter?
Je kan bijvoorbeeld naar een oortomoleculaartherapeut gaan.
En die kunnen natuurlijk dingen doormeten.
Of die kunnen aan jouw symptomen al zien.
Ja, kleine dingen.
Doe je dan bloedonderzoek?
Dat kan.
Je kan het ook via bloedonderzoek doen.
Maar bijvoorbeeld, je ziet bij heel veel vrouwen
dat ze een vitamin D tekort hebben.
Die in Nederland wonen.
Jouw vrouw zou dat niet hebben.
Althans kan, maar minder kan.
Omega 3.
Wij leven nou eenmaal in een land.
Als ik vraag aan mijn vriendinnen.
Hoe vaak eet jij een vet visje?
Nou, misschien 4, 5 keer per jaar.
Niet wekelijks.
Dus omega 3 zitten we vaak veel te
laag in.
Het is een hele belangrijke ontstekingsremmer.
Heel belangrijk voor ons brein.
Ook voor je serotonine.
Magnesium.
Heel lastig mineraal om uit je voedingsgoed op
te kunnen nemen.
Maar dat moeten we allemaal slikken, volgens mij.
Precies.
Dus er zijn een aantal dingen waar we
eigenlijk allemaal.
Maar ja, als jij verder wil kijken.
Heb ik een zinc tekort?
Of heb ik een B12 tekort?
Ja, dan is het gewoon waardevol om toch
eens een keer.
Of een bloed of bij een bioresonantie.
Als je daarin gelooft.
Ja, ik geloof daarin.
Wat is dat?
Dat je eigenlijk kijkt ook via frequentie en
trilling.
Dat ze kunnen meten.
Ik doe zelf bijvoorbeeld een oligoscan.
Daar zijn de meningen ook over verdeeld.
Het is eigenlijk een test op de huid.
Dan kunnen ze heel goed al meten waar
jouw tekorten zitten.
Maar ik geloof erin.
Omdat ik zelf heb ervaren.
Wat bepaalde tekorten met mij hebben gedaan.
Dus de symptomen.
Je kan ze allemaal opzoeken.
Als jij een B12 tekort hebt.
Dan zal je vaak wel te weinig energie
hebben.
Beetje duizelig vaak in je hoofd.
Eet je vaak weinig dierlijk.
Je uithoudingsvermogen.
Misschien spiertrillingen.
Dus je kan het overal opzoeken.
Maar dat betekent niet dat je alles in
één keer moet slikken.
Want ondanks dat ik orthomoleculair geschoold ben.
En ik zelf ook een bedrijf heb.
Ben ik er helemaal niet voor om twintig
pillen per dag te slikken.
Dus wat jij allemaal mee kreeg.
Zou ik nooit doen.
Maar de basis is wel heel erg belangrijk.
En een goede multi op zijn tijd is
ook wel heel erg belangrijk.
En wat wij hebben gedaan met mijn merk.
Is dat je met kruiden heel goed hormonen
kan ondersteunen.
Dus daarom is mijn merk ook voor vrouwen.
Omdat we daarmee die hormonen een beetje kunnen
ondersteunen.
Wat je aan het begin zei over die
medicatie.
Geldt dat ook voor supplementen?
Zou ik meer moeten slikken dan jij bijvoorbeeld?
Of andere supplementen?
Ja het kan wel zijn dat je een
andere dosis nodig hebt.
Maar dat is altijd wel goed om dat
even te checken.
Want in zo'n doosje is die dosis
hetzelfde toch?
Ja dat klopt.
En ik zeg ook altijd.
We krijgen natuurlijk heel veel van dit soort
vragen bij vrouwen.
Probeer begin eerst eens met één.
En kijk eens even wat dat voor je
doet.
Ik ben bijvoorbeeld zelf heel gevoelig.
Ik slik ook een aantal van mijn supplementen.
Sommige is voor mij één per dag genoeg.
Maar er zijn vrouwen die voelen helemaal niks
van één.
Die hebben er eigenlijk twee of drie nodig.
Hoe weet je dat dan?
Ja dat voel je.
Dat moet je gewoon proberen?
Ja dat moet je proberen.
En hoe lang slik je een supplement voordat
dat voelbaar of merkbaar is?
Ook afhankelijk van jouw eigen opname capaciteit.
Ook in je darmen.
Dus hoe gezond zijn jouw darmen?
Hoe gezond eet je?
Ja en nogmaals als jij heel gezond eet.
Dan heb je misschien helemaal niks nodig.
Maar er is best wel wat weerstand.
Dat merk ik ook zeker in de mainstream.
Ik zeg ook niet dat iedereen iets nodig
heeft.
Nee ik ook niet.
Maar ik merk wel dat veel mensen wel
wat nodig hebben.
Laat ik het zo zeggen.
Ja ik zie wel dat heel veel mensen
beter slapen sinds ze magnesium nemen.
Dat ze beter die cognitieve functies.
Dat ze het idee hebben.
Ik voel me wat scherper als ik omega
3 slik.
Bijvoorbeeld dat soort dingen.
Of dat rheumatische klachten.
Dus de ontstekingsachtige klachten afnemen.
Ja dat is super fijn.
Maar het is ook omstreden.
Omdat je altijd afhankelijk bent van hoe iemand
het opneemt.
Een orthomoleculair therapeut is niet een dokter.
Niet een arts.
Nee ik ben ook geen arts.
Maar het is wel iets wat heel belangrijk
is.
Laten we zeggen in het totale plaatje gezondheidszorg.
Zeker en in Duitsland werken zij ook samen
met artsen.
En dat is zo grappig.
Dat Nederland daar best wel.
In Duitsland doen ze ook bioresonance in het
ziekenhuis.
Zeker.
En hier niet.
Nee.
Dat is toch raar.
Nee daar heb je ook homeopathen.
Dus het is zo mooi aanvullend.
En ik vind wel dat ik steeds meer
ook artsen zie.
Ook huisartsen die er wel steeds meer voor
openstaan.
Die ook gewoon zeggen.
Ik red het alleen niet in die 10
minuten dat ik een patiënt zie.
Wat ik ook helemaal begrijp.
Maar die dan wel bijvoorbeeld zeggen.
Ga dit boek eens lezen.
Of bijvoorbeeld mijn boeken liggen ook bij sommige
gynaecologen.
Of bij sommige artsen in de wachtkamer.
En dan denk ik.
Wat fijn weet je.
Dat ze toch daar voor openstaan.
Maar er is nog steeds een grote groep.
Die daar echt niet in gelooft.
En die ook best wel boos is vaak.
Of boos reageert op mensen zoals ik.
Waarom zijn ze boos denk je?
Ja ik denk dat veranderingen sowieso moeilijk.
Als je ergens niet in gelooft.
Dan is dat lastig.
Het vult elkaar toch heel mooi aan.
Vind ik ook.
Want het is niet en en.
Wij hebben de artsen heel hard nodig.
Ik kan me voorstellen.
Het is niet of of bedoel ik.
Sorry.
Ik kan me voorstellen.
Er zijn zoveel mensen met mentale problemen.
Het is ongekend hoeveel mensen dat zijn.
In Nederland praten we gewoon over 2, 2
,5 miljoen mensen.
Die er echt wel serieus last van hebben.
Vijf miljoen mensen die slaapproblemen hebben.
Ik weet wel.
Een beetje meditatie.
Die app.
Dat helpt allemaal goed.
Draagt er absoluut aan bij.
Maar voeding is natuurlijk essentieel.
Heel erg belangrijk.
En ik weet dat met supletie kun je
daar dus.
Daar kun je mensen mee helpen.
Je kan ondersteunen.
Dat is anders dan medicatie.
En die worden wel heel vaak gegeven.
Jazeker.
Ik vind dat soms ook te makkelijk.
Dus als ik zie een vrouw van 47
die worstelt met.
Die altijd gewoon opgewekt is en blij.
En in één keer gaat ze in die
perimenopauze.
En ze worstelt met een gevoel van burnout
of een depressie.
En de huisarts geeft haar dan een antidepressiva.
Terwijl zij misschien heel erg gebaat is bij
hormonen.
Dus bio-identieke hormonen bijvoorbeeld.
Dan denk ik wat zonde.
Er zijn heel veel mensen die hebben heel
veel baat bij antidepressiva.
Begrijp me niet verkeerd.
Maar er zijn ook heel veel vrouwen die
gewoon gezond zijn.
Waar eigenlijk de pure hormoondaling die klachten veroorzaakt.
En die dan op een gegeven moment.
Bio-identieke hormonen zijn gaan gebruiken.
En dan mega.
Dat ze denken, oh jee ik ben er
weer.
Als je er dan weer bent.
Dus laten we zeggen het probleem is opgelost.
Er voorbij.
Heb je dan die supplementen of die hormonen.
Dat heb je niet meer nodig?
Nou ik denk wel dat je.
Kijk als jij eenmaal goed op de rit
zit.
Dan heb je die kruiden enzo allemaal niet
meer nodig.
Maar ik geloof wel dat je nog steeds
bepaalde stofjes nodig hebt.
Zoals vitamines, mineralen.
Maar bijvoorbeeld ook als vrouwen slecht slapen.
De hormonen werken niet per se op lekker
slapen.
Bij heel veel vrouwen.
Dus het is vooral heel erg op het
stukje gemoed.
En je wil daar ook niet te vroeg
mee beginnen.
Dus ik snap ook wel dat artsen het
lastig vinden.
Hoe ze daarmee om moeten gaan.
Ik wil ook niet zeggen dat een goed
is en het ander niet.
Dat begrijp ik niet verkeerd.
Hormonen kan je niet slikken toch?
Jawel, de pil is gewoon een samenstelling van
hormonen.
Alleen die wil je niet.
Maar wat kan je dan wel slikken?
De synthetische hormonen zijn nog steeds via de
mond.
Oraal.
Maar je krijgt nu gelukkig...
Huisartsen gaan er ook steeds mee werken.
Het zijn bio-identieke hormonen.
En die doe je via de huid vaak.
Behalve de progestron.
Die neem je wel oraal.
Maar de rest is eigenlijk allemaal via de
huid.
Dus via een spray, via een gel of
een pleister.
O, dat wist ik helemaal niet.
En wat doet dat dan?
Dat vult eigenlijk je eigen tekorten weer aan.
Maar dan moet je dus eerst weten wat
die tekorten zijn.
Kijk, zelfs de huisartsen zijn nu wel zover...
Als je een lage oestrogeen hebt, dan is
de kans heel groot dat je je down
voelt.
Dat je eigenlijk nergens meer zin in hebt.
Als je die symptomen ineens krijgt, dan weet
je eigenlijk wel...
Oké, ik ben dus in die perimenopause.
En dan is het gewoon de biologie.
Die hormonen nemen af.
Die dalen en die fluctueren ook nog een
beetje in het begin.
En op een gegeven moment wordt het zo
laag.
Als je richting die laatste menstruaties gaat...
Dan zie je dat vrouwen echt instorten soms.
Het ziekteverzuim onder deze leeftijdscategorie is enorm.
Dus we zouden er allemaal zoveel baat bij
hebben.
Maar tegelijk hebben deze vrouwen niet alleen een
beetje smeren en een pilletje nodig.
Want leefstijl blijft superbelangrijk.
En dat is soms een beetje lastig.
Dat je soms ziet dat vrouwen denken...
Iedereen wil het liefst met één pilletje zich
helemaal fantastisch voelen.
Maar als je nog steeds die wijn elke
avond blijft drinken...
Of je drinkt tien koppen koffie op een
dag...
Of je hebt nog steeds heel veel stress.
Of je hebt een huwelijk waar je helemaal
niet goed in gaat.
Dan blijft dat allemaal nog steeds hetzelfde.
Want dat heeft allemaal nog steeds reactie op
je lichaam.
Je noemde het al.
Die wil je niet slikken.
De pil.
Wat is er zo niet goed aan de
pil?
Ik zeg niet dat je hem nooit mag
slikken.
Ik denk dat hij voor jonge meiden in
bepaalde periodes als ze vruchtbaar worden...
Soms heel goed kan zijn.
Er zijn steeds meer jonge meisjes, wat ik
een heel mooie beweging vind...
Die al jonger naar een spiraal gaan.
Dus 16, 17.
Er zitten natuurlijk veel minder hormonen in.
Dus dat is eigenlijk wel heel fijn.
Wat het eigenlijk doet...
Is dat het je eigen natuurlijke cyclus onderdrukt.
Dus die assen waar we het in het
begin over hadden.
Die HPG-as.
Die onderdrukt het.
Wat betekent...
Als je bijvoorbeeld heel jong start met de
pil.
Je bent dertien.
Je hebt net je eerste menstruaties gehad.
Je gaat met de pil starten.
Dat jouw eigen cyclus nog helemaal niet echt
goed op gang is gekomen.
En dat is ook normaal.
Want die cyclus heeft gemiddeld ongeveer al anderhalf,
twee jaar nodig...
Om goed op gang te komen.
Om echt vruchtbaar te worden.
Dus als je meteen menstrueert...
Betekent niet meteen dat je vruchtbaar bent.
Maar als je die onderdrukt...
En je bent 37.
Je hebt carrière gemaakt.
En je hebt dan van je dertiende tot
je 37e die pil geslikt.
En jouw eigen cyclus is nooit op gang
gekomen.
Dan is het natuurlijk niet heel gek...
Dat sommige vrouwen er misschien wel twee, drie
jaar over doen om zwanger te worden.
Dus het is best wel...
Het is...
Ja, ik zeg helemaal niet dat ik tegen
ben.
Prima een aantal jaar de pil als je
het nodig hebt.
Maar er zijn ook genoeg andere alternatieven.
Een spiraal is een hartstikke mooi alternatief.
Je hebt tegenwoordig ook wel iets lichtere pillen.
En daarnaast, je neemt het oraal.
En eigenlijk wil je oestrogenen niet oraal toedienen.
Het valt mij op dat steeds meer vrouwen
het niet meer slikken.
Nee, maar het gevaar is ook...
En dat moeten we ook niet vergeten.
Want ik sta best wel veel ook in
contact met gynekologen die zeggen...
Er zijn wel heel veel jonge meisjes die
zwanger raken.
Doordat op TikTok iedereen of iedereen maar zegt...
Veel vrouwen, meisjes roepen...
Je moet een cyclus checken.
En dat is hartstikke safe.
Ja, dat is heel vaak niet zo safe.
Althans, dat kan, maar het kan ook niet.
Het kan ook echt misgaan.
Dus ja, dan zou ik zeggen...
Kies dan even een tijdje voor de pil.
En ga dan op een gegeven moment, als
je dan twintig bent...
Lekker over op een spiraal, bijvoorbeeld.
Maar ja, de pil, als het niet hoeft...
Mijn dochter heeft het twee jaar gebruikt en
is overgestapt op een spiraal.
Ja, dat vind ik wel fijn.
Maar ik ben wel blij dat ze het
nam toen ze een vriendje kreeg.
En niet zwanger is geraakt.
Je noemde menopauze.
Wat mij opvalt...
En nogmaals, jij bent de expert.
In onze leeftijdscategorie...
Jij bent een stuk jonger dan ik natuurlijk.
Maar laten we zeggen, vrouwen van in de
veertig...
Als ze naar de eindveertig gaan en dan
boven de vijftig komen...
Dan zijn alle kinderen het huis uit.
En ik zie dat in mijn omgeving regelmatig
gebeuren.
Die man is nog steeds heel erg druk
aan het werk.
Of die gaat met zijn vrienden skiën en
die...
Ja, koopt een motor.
Nou ja, is een menopauze hetzelfde als wat
een midlifecrisis voor mannen is?
Een menopauze?
Die hebben we ook.
En wat is dat dan?
Nou ja, bij mannen neemt testosteron al eigenlijk
af vanaf 35.
Alleen dat gaat zo langzaam met 1%
per jaar geloof ik.
Dus dat voelen mannen pas als ze richting
die vijftig gaan.
En dan neemt het testosteron af.
En wat gebeurt er dan vaak bij mannen?
Dan worden ze kalend.
Ze worden wat dikker.
Ze krijgen in één keer zo'n buikje.
Het lipido gaat een beetje naar beneden.
En het voelt voor heel veel mannen een
soort van laatste kans...
om dan nog eventjes aantrekkelijk te zijn, te
veroveren.
Is dat het?
Ja.
En dan koop je een motor.
Dan koop je een motor.
Of een Ferrari.
Of je neemt een jongere vriendin.
Dat gebeurt allemaal.
Maar dat wordt zeker ook beïnvloed door hormonen.
Maar ik kan mij voorstellen...
Laat ik het zo zeggen.
Die jongere vriendin.
Ik kan me dat voorstellen, want dan kom
je weer thuis...
waar jouw vrouw van 50 plus zit...
die niet gezellig is.
Maar weet je hoe erg dat is voor
die vrouw?
Want die vrouw wil helemaal niet zo zijn.
Maar als die vrouw niet geholpen wordt...
Weet je hoeveel vrouwen er op een gegeven
moment...
met hun leeftijd aan de slag gaan?
Die begrijpen, oké, dit komt door mijn hormonen.
Wat ik nu heb.
Er is eigenlijk niks met mijzelf aan de
hand.
Ik ben nog steeds diezelfde vrouw.
Maar ik moet met mijn leeftijd aan de
slag.
Misschien bioïditieke hormonen.
Misschien wat kruiden.
Whatever.
Ik krijg echt berichten van mannen.
Die zeggen, ik heb mijn vrouw weer terug.
Hoe dan?
Doordat zij gewoon weer blij is.
Dus als je die hormonen...
op een gegeven moment gaat aanvullen, vullen.
Dat kan en met kruiden of met bioïditieke
hormonen.
Als zij een beetje lekker gaat sporten.
Ze gaat een beetje meer dopamine aanmaken.
Ze gaat door die hormonen meer serotonine.
Dan wordt ze weer blij.
Dan krijgt ze weer energie.
En dan is het heel belangrijk...
dat je daarin niet elkaar kwijtraakt.
Want heel veel scheidingen vinden plaats...
in deze fase.
Ik zie eigenlijk twee stromingen.
De ene is...
vrouwen gaan met hun vriendinnen...
lekker witte wijn drinken.
En die gaat ook het eigen leven leven.
Vindt de man een beetje vermoeiend.
En die dijen uit.
En gaan er uitzien als hun broer, zeg
maar.
Of ze worden zo spiritueel.
En een soort Jomanda.
Dat die man ook denkt van...
Jezus, dit...
Het is ook heel moeilijk.
Want voor een vrouw is het...
Ik vind het voor ons ook best wel
soms heel pittig.
Want we willen allemaal...
een goed, blij uit blijven zien.
Een man die verouderd is mooi...
en aantrekkelijk.
En een vrouw die verouderd...
dat vinden we toch lastig.
Wie vindt dat?
Ik vind dat niet.
Maar dat was wel wat de maatschappij...
altijd ons een beetje heeft gezegd.
Maar al die verbouwde vrouwen...
Ik hou er ook niet van.
Dus ik kies daar ook niet voor.
Maar bijvoorbeeld Suzanne Smit...
heeft zo'n mooi boek hier over geschreven.
De Tweede Helft van Je Leven.
Heb je haar al geïnterviewd?
Dat moet je eigenlijk echt doen.
Prachtig.
Wat een goeie.
Ja.
En zij zegt het ook gewoon heel mooi.
Wij vonden het altijd leuk...
als een man dan dacht...
als we gezien werden door mannen.
Dus we wilden eigenlijk...
door de bril van de mannen...
kijken naar onszelf.
En zij bewoordt dat allemaal veel mooier.
Zij is natuurlijk een schrijfster.
Maar toen dacht ik...
wat gek eigenlijk...
dat we onszelf eigenlijk...
alleen maar hebben gemeten aan...
vindt een man ons aantrekkelijk of mooi.
En je ziet dat dat dan...
op een gegeven moment afneemt.
Dat moet dan.
En dan komt er een andere laag onder...
bij vrouwen.
En dat is die verdiepingslaag.
En bij mannen...
die ontstaat vaak niet bij mannen.
Dus zij verliezen dan...
de connectie met elkaar.
Want die vrouw wil wat dieper.
En die denkt...
ja, dat oppervlakken...
heb ik nu allemaal wel gezien.
En dan zie je vaak...
dat zij voor zichzelf...
het spirituele pad gaat.
Of ze gaat inderdaad lekker borrelen.
Maar je ziet weinig stellen...
die gewoon nog echt...
helemaal in balans zijn met elkaar.
Maar ik vind dat mannen daar...
ook echt wel een slag te slaan hebben.
Door die vrouw te gaan begrijpen...
wat gebeurt er nou eigenlijk...
in die menopauze?
En help haar.
Schat, moeten we dus niet...
naar de huisarts om te kijken...
wat we kunnen doen?
Of moeten we niet eens...
naar een goede hormoontherapeut?
Wat kunnen we doen?
Maar als ik je zo hoor...
dan zou je bijna zeggen...
elke vrouw...
in elk geval.
Dat is ook waar jij op richt natuurlijk.
Maar laten we zeggen...
alle vrouwen...
die richting die eindveert gaan...
als je dit gaat signaleren...
dat je eigenlijk heel erg...
naar je hormonen moet gaan kijken.
Ja, zeker.
Ik denk echt dat...
dat de meeste vrouwen...
die zich depressief voelen...
als je het altijd al bent geweest...
is het al een verhaal.
Daar heb ik het niet over.
Of als je het al lang duurt...
of je hebt iets heftigs meegemaakt.
Dat snap ik.
Maar als het gebeurt...
in één keer zo...
45, 46...
en je gaat je echt anders voelen...
dan komt het door je hormonen.
En er is niks anders gebeurd.
Er is niet een scheiding...
of wat dan ook.
Het komt gewoon door die hormonen.
Waar kun je dan naartoe?
Want jij kan niet...
heel de wereld redden.
Nee, nee.
Ik zou sowieso...
eerst eens beginnen met...
gewoon kennisvergaren.
Dus gewoon boeken erover lezen.
Dan praat erover met...
Ja, huisartsen zijn echt...
steeds meer huisartsen...
die hier voor open staan.
Staat je er niet voor open...
dan zou ik zeggen...
ga echt naar een andere huisarts.
Want er zijn er genoeg...
die er wel voor open staan.
Er zijn ook heel veel mooie...
initiatieven ook van artsen...
die bijvoorbeeld dan...
online consulten geven.
Ik werk met gynaecologen samen...
die ook dit zelf nog doen.
Maar verbind je wel met...
er is heel veel kennis.
En ga niet diezelfde zoektocht...
Podcasten kun je luisteren.
Ja, ja.
Je hebt je eigen podcast.
Zeker.
En daar proberen we het...
want wat ik ook heel erg belangrijk...
vind...
het is best wel een zwaar thema.
En er gebeurt heel veel.
Dus vrouwen verliezen of hun baan...
of moeten ermee stoppen...
of verliezen hun huwelijk...
willen helemaal niet die vrouw zijn...
die ze zijn.
En wij willen...
dat vrouwen zich gehoord voelen.
Maar daar gebeurt al heel veel.
Maar we willen ook af en toe even...
het licht erin geven.
Dus soms moet je ook even...
naar jezelf kijken.
En ik vergeet ook soms echt dingen.
En dat ik denk...
mijn geheugen was vroeger scherper.
We noemen ook...
we hebben ook altijd...
een meenormisseur.
Dus je doet af en toe gekke dingen.
Maar als je er ook maar af en
toe...
een beetje om kan lachen.
Dat is ook belangrijk.
Dus je moet jezelf serieus nemen.
Maar je moet ook jezelf...
soms een beetje denken...
nou ja...
het hoort er ook soms een beetje bij.
Zou het kunnen helpen...
als je dit ziet aankomen?
Want je weet dat het gaat gebeuren.
Dat je hier gewoon al eerder...
mee aan de slag gaat.
Ik denk dat dit gaat gebeuren.
Voordat je in die periode komt.
Ik denk dat dit gaat gebeuren.
Ik zie ook steeds meer huisartsen...
die ook zelf wel...
echt ook nu zien...
nieuwsgierig zijn.
Hoe kunnen we mensen eerder signaleren...
dat er iets aan de hand is?
Ook burn-out bijvoorbeeld.
Heel veel vrouwen worden...
met een burn-out...
denken dat ze een burn-out hebben.
Maar als je dan gaat vragen...
is je baan nou echt zo zwaar?
Nee.
Of het is soms een bore-out.
Dat is veel te veel herhaling.
Veel te veel hetzelfde.
Maar dan zie je vaak...
dat dat komt gewoon...
omdat ze gewoon te lang...
onder druk hebben gestaan.
Dat stresssysteem wordt te lang...
onder druk staan.
Kinderen die uit huis gaan...
nou ik heb het zelf ervaren...
met mijn dochter.
Gelukkig komt ze nog steeds...
veel thuis.
Maar de eerste twee weken...
dacht ik...
ik raak in een depressie.
Ik vond het vreselijk.
Want dat stuk zorg...
gelukkig heb ik nog...
een klein mannetje thuis.
Maar als ik dat niet had...
dan weet ik ook even niet...
hoe lang dat proces had geduurd.
Er ontstaat toch een leegte...
in je leven dan.
Het zorgen...
maar kijk...
wat ook heel mooi is aan de natuur...
het zorghormoon, serotonine...
wordt gestuurd door oestrogen.
Dat is jouw zorghormoon.
Dat neemt niet voor niks af.
Dus je groeit zelf wel...
naar die fase toe.
Dat je soms wat minder...
behoefte hebt om te zorgen.
Ik had laatst ook een vrouw...
die zei tegen mij...
die was in de zestig...
en ze zei...
ik kan dat hele zorgen...
kan niet meer aan.
Ik heb tegen mijn man gezegd...
ik stop met koken.
Ik stop er gewoon mee.
Ik heb er gewoon geen zin meer in.
En dat zie je dus heel veel vrouwen.
En dat is dus wat jij net zei...
want sommigen zien eruit als hun broer.
Op bepaalde leeftijd...
zo zeventig...
dan zie je vaak dat die vrouwen...
wat meer testo's rond gaan krijgen.
Dat gebeurt gewoon.
Gebeurt echt.
Gebeurt biologisch.
En dan zie je ook vaak...
dat mannen worden dan wel weer wat softer.
Dus die testo's rond neemt af.
En dan zie je vaak...
dat de vrouw heeft gewoon de broek aan.
Die bepaalt.
Terwijl het misschien jaren geleden...
andersom was.
Geestig hè...
om er zo mee te maken.
Tot slot...
wat zijn de wijze lessen...
die je zelf hebt geleerd...
in de afgelopen jaren?
Die je met ons wilt delen.
Dat je...
Nou...
wat ik heel erg belangrijk vind...
dat vrouwen gaan begrijpen...
is dat ze hun klachten...
of hun symptomen serieus moeten nemen.
Dus niet maar denken...
je moet altijd doorgaan.
Want dat vraagt deze maatschappij.
Of ik durf er niet over te praten.
Anderen hebben er geen last van.
Daar was het magazine ook voor bedoeld.
Gewoon het openbreken.
We zijn vrouwen.
We hebben op allerlei manieren...
er allemaal wel een keer last van.
Dus dat is echt belangrijk.
Je bent niet anders.
Je bent niet gek.
Ga er gewoon lekker duiken in.
En verdiep je erin.
Maar...
wat echt belangrijk is...
zoek voor jezelf...
waar je echt blij van wordt...
en waar je van ontspant.
Want...
ik denk dat heel veel vrouwen...
het niet eens meer weten.
Dus...
Dat ze niet meer weten...
waar ze blij van worden?
Nee.
Ik heb dit zoveel gezien...
in lezingen die ik heb gegeven.
Dat is denk ik niet alleen voor vrouwen.
Nee, ik denk ook wel voor mannen.
Waar word je nou echt blij van?
Ja.
Ja, waar laat je nou van op?
Wat zijn de momenten dat je denkt...
oh, ik denk nu even niet aan mijn
werk...
of aan zorgen of wat dan ook.
En...
vroeger hadden we...
natuurlijk veel minder afleiding.
Nu hebben we zoveel afleiding...
als op het moment dat we ons even
vervelen...
pakken we die telefoon.
Dus...
terwijl eigenlijk zit juist die...
ontspanning ook vaak in de connectie.
Dus even echt een gesprek met een vriendin.
Dat hebben wij heel erg nodig...
om onze hormonen ook te voeden.
Dus die connectie...
we hebben altijd zo geleefd.
Met elkaar in verbinding.
En we leven nu heel anoniem.
En heel veel...
ik moet het zelf oplossen.
Dus als ik één ding zou kunnen zeggen...
weet je...
praten over met...
een vriendin...
ga lekker lachen met die vriendin.
Zoek elkaar weer op...
of je partner of met wie...
dat maakt niet uit.
Maar...
je hoeft het echt allemaal niet alleen te
doen.
Dankjewel.
Graag gedaan.