1
00:00:00,130 --> 00:00:01,890
Burn-out is een cadeau.

2
00:00:02,050 --> 00:00:03,250
Wat bedoel jij met die uitspraak?

3
00:00:03,310 --> 00:00:06,370
Er is een heel businessmodel waarbij we elkaar

4
00:00:06,370 --> 00:00:07,830
proberen wijs te maken...

5
00:00:07,830 --> 00:00:09,010
...dat burn-out iets is waar je zo

6
00:00:09,010 --> 00:00:10,310
snel mogelijk van af moet.

7
00:00:10,530 --> 00:00:12,130
Hoe snel je weer aan het werk bent,

8
00:00:12,470 --> 00:00:13,930
dat is dan de succesmaat.

9
00:00:14,150 --> 00:00:15,290
Dat is niet wat burn-out is.

10
00:00:15,370 --> 00:00:17,350
Burn-out is jouw systeem weigert dienst.

11
00:00:17,630 --> 00:00:19,590
Dat is heel zwaar geschud van jouw systeem.

12
00:00:19,690 --> 00:00:22,010
Dus wat probeert jouw systeem je nou duidelijk

13
00:00:22,010 --> 00:00:22,310
te maken?

14
00:00:22,410 --> 00:00:23,770
In plaats van hoe kom ik hier zo

15
00:00:23,770 --> 00:00:24,710
snel mogelijk van af...

16
00:00:24,710 --> 00:00:26,310
...en alle statistieken laten hetzelfde zien.

17
00:00:26,310 --> 00:00:28,410
Mensen die het puzzeltje wat eraan vooraf is

18
00:00:28,410 --> 00:00:29,430
gegaan niet leggen...

19
00:00:29,430 --> 00:00:30,790
...die krijgen hem over een paar jaar geheid

20
00:00:30,790 --> 00:00:31,049
weer.

21
00:00:31,310 --> 00:00:33,130
Dus als je er niks van geleerd hebt...

22
00:00:33,130 --> 00:00:35,470
...als je niet hebt geleerd dat betere zelfzorg...

23
00:00:35,470 --> 00:00:37,430
...meer rust, minder doen wat je baas aan

24
00:00:37,430 --> 00:00:37,990
je vraagt...

25
00:00:37,990 --> 00:00:39,790
...minder luisteren naar je partner...

26
00:00:39,790 --> 00:00:43,010
...dan ben je gedoemd in hetzelfde spiraaltje weer

27
00:00:43,010 --> 00:00:44,530
opnieuw daartegen aan te lopen.

28
00:00:44,650 --> 00:00:47,810
Hij is een bekende psychiater, maar in 2021

29
00:00:47,810 --> 00:00:49,390
deed hij afstand van die titel.

30
00:00:49,830 --> 00:00:52,450
Bram Bakker studeerde geneeskunde en promoveerde op de

31
00:00:52,450 --> 00:00:52,910
thema's...

32
00:00:52,910 --> 00:00:54,770
...paniekaanvallen en angststoornissen.

33
00:00:54,770 --> 00:00:57,890
Hij werkte bij verschillende ziekenhuizen, GGZ's...

34
00:00:57,890 --> 00:01:00,430
...en was directeur van een aantal verslavingsklinieken.

35
00:01:00,910 --> 00:01:02,850
Momenteel werkt hij met een aantal partners aan

36
00:01:02,850 --> 00:01:04,150
de Balanskliniek...

37
00:01:04,150 --> 00:01:06,690
...een gezondheidsplatform voor het vinden, verbinden...

38
00:01:06,690 --> 00:01:08,590
...en delen van kennis op weg naar een

39
00:01:08,590 --> 00:01:09,670
betere gezondheid.

40
00:01:10,170 --> 00:01:12,570
Bram deelt zijn eigen visie, kennis en boodschap

41
00:01:12,570 --> 00:01:15,110
via podcasts, theaterprogramma's...

42
00:01:15,110 --> 00:01:16,650
...en hij schreef inmiddels veel boeken.

43
00:01:17,030 --> 00:01:19,430
Zijn nieuwste boek heet Hart Lopen als Lichaamswerk.

44
00:01:19,930 --> 00:01:22,330
Vandaag in de Rust in Je Hoofd podcast...

45
00:01:22,330 --> 00:01:23,570
...Bram Bakker.

46
00:01:23,570 --> 00:01:25,710
En hoe is het met de rust in

47
00:01:25,710 --> 00:01:26,450
zijn hoofd?

48
00:01:26,870 --> 00:01:28,910
De wereld is gek, jij niet.

49
00:01:29,070 --> 00:01:29,890
Dat zijn jouw woorden.

50
00:01:30,890 --> 00:01:32,230
En toen dacht ik, dan moet ik met

51
00:01:32,230 --> 00:01:33,270
Bram Bakker gaan praten...

52
00:01:33,270 --> 00:01:35,030
...want ik weet niet of de wereld gek

53
00:01:35,030 --> 00:01:35,530
is...

54
00:01:35,530 --> 00:01:37,470
...maar heel veel mensen in de wereld hebben

55
00:01:37,470 --> 00:01:39,290
wel last van iets...

56
00:01:39,290 --> 00:01:40,770
...wij ook waarschijnlijk...

57
00:01:40,770 --> 00:01:43,270
...waardoor we inmiddels in een wereld terecht zijn

58
00:01:43,270 --> 00:01:45,390
gekomen waarvan ik wel denk...

59
00:01:45,390 --> 00:01:47,610
...we moeten iets gaan veranderen om er een

60
00:01:47,610 --> 00:01:48,730
mooiere wereld van te maken.

61
00:01:48,890 --> 00:01:49,770
Dat is een beetje mijn motto.

62
00:01:49,950 --> 00:01:51,610
Dat was ook één van de redenen om

63
00:01:51,610 --> 00:01:52,750
met deze podcast te starten.

64
00:01:53,350 --> 00:01:55,250
Veel mensen hebben last van onrust in hun

65
00:01:55,250 --> 00:01:57,390
hoofd, stress, burn-outs...

66
00:01:57,390 --> 00:01:59,250
...angst aanvallen, paniek aanvallen.

67
00:01:59,610 --> 00:02:02,850
Allemaal jouw speelveld waar je heel veel over

68
00:02:02,850 --> 00:02:02,990
weet.

69
00:02:03,150 --> 00:02:05,250
Verslavingen, laten we die daar vast ook noemen.

70
00:02:05,350 --> 00:02:06,790
Daar wil ik zeker nog wat over praten.

71
00:02:07,370 --> 00:02:09,289
Maar eerst eens even naar die wereld is

72
00:02:09,289 --> 00:02:09,530
gek.

73
00:02:09,889 --> 00:02:12,490
Hoe komt het dat de wereld zo krankzinnig

74
00:02:12,490 --> 00:02:13,070
is geworden?

75
00:02:14,970 --> 00:02:19,430
Ik denk dat als je het plat slaat...

76
00:02:19,430 --> 00:02:24,250
...dat het harmonieuze, collectieve, met elkaar, warm, veilig

77
00:02:24,250 --> 00:02:26,110
gezin, dorp...

78
00:02:26,110 --> 00:02:27,770
...dat dat verloren is gegaan.

79
00:02:28,150 --> 00:02:30,670
De wereld is te onpersoonlijk en te groot

80
00:02:30,670 --> 00:02:31,050
geworden.

81
00:02:32,350 --> 00:02:36,150
En waar er vroeger een zorgzame samenleving was...

82
00:02:36,150 --> 00:02:39,130
...waar niet eens woorden voor bestonden, waar mantelzorg

83
00:02:39,130 --> 00:02:41,090
de norm was...

84
00:02:41,090 --> 00:02:45,650
...moet nu alles in een zorgmodel voorzien worden

85
00:02:45,650 --> 00:02:46,270
van een sticker.

86
00:02:46,270 --> 00:02:50,450
Worden mensen daarmee ook gelijk in wisselbaar gemaakt?

87
00:02:50,590 --> 00:02:51,710
Want je wordt je diagnose.

88
00:02:51,870 --> 00:02:54,590
Jij bent een ADHD'er, ik ben een

89
00:02:54,590 --> 00:02:55,010
autist.

90
00:02:55,230 --> 00:02:56,570
Nou, dat mag je helemaal niet zeggen, want

91
00:02:56,570 --> 00:02:57,350
dat is een scheldwoord.

92
00:02:58,070 --> 00:03:01,130
We zitten elkaar te beoordelen op stickertjes, alsof

93
00:03:01,130 --> 00:03:01,990
we allemaal hetzelfde zijn.

94
00:03:02,250 --> 00:03:03,630
Het idee is, we zijn allemaal anders.

95
00:03:03,970 --> 00:03:06,150
En in een veilige, warme omgeving waarin je

96
00:03:06,150 --> 00:03:07,410
gekend wordt zoals je bent...

97
00:03:07,410 --> 00:03:08,650
...en waarin je mag zijn zoals je bent,

98
00:03:09,290 --> 00:03:10,730
gebeuren veel minder ongelukken.

99
00:03:12,410 --> 00:03:14,390
Waar is het misgegaan, als je het zo

100
00:03:14,390 --> 00:03:14,750
kan zeggen?

101
00:03:14,750 --> 00:03:16,630
Ik vraag me af of het vroeger nou

102
00:03:16,630 --> 00:03:17,910
echt heel anders was...

103
00:03:17,910 --> 00:03:20,210
...in de tijd van onze opa's en oma's,

104
00:03:20,350 --> 00:03:21,570
toen wij jong waren.

105
00:03:22,190 --> 00:03:24,170
Ik denk wel dat die wereld anders was,

106
00:03:24,250 --> 00:03:26,390
dat er meer zorgzaamheid was.

107
00:03:27,590 --> 00:03:30,290
Er was natuurlijk geen social media, geen internet.

108
00:03:31,010 --> 00:03:33,450
De druk van buitenaf was misschien veel kleiner.

109
00:03:33,870 --> 00:03:36,350
We letten minder op elkaar, maar we zorgden

110
00:03:36,350 --> 00:03:37,410
misschien wat meer voor elkaar.

111
00:03:38,530 --> 00:03:40,850
Maar je voelt wel dat er onrust is

112
00:03:40,850 --> 00:03:41,570
in de samenleving.

113
00:03:41,570 --> 00:03:44,290
Er is veel conflict, er is veel politicisatie.

114
00:03:44,990 --> 00:03:46,550
En er zijn heel veel mensen met mentale

115
00:03:46,550 --> 00:03:47,590
problemen, veel jongeren.

116
00:03:48,030 --> 00:03:50,350
Een op de twee mensen in Nederland is

117
00:03:50,350 --> 00:03:52,290
aan de antidepressiva, heeft middelen.

118
00:03:52,590 --> 00:03:54,150
Wat jij zegt, iedereen heeft wel een label.

119
00:03:55,290 --> 00:03:56,930
Jij komt uit die gezondheidszorg.

120
00:03:57,310 --> 00:03:59,670
Jij was psychiater, volgens mij blijf je dat

121
00:03:59,670 --> 00:04:00,050
altijd.

122
00:04:00,470 --> 00:04:01,850
Alleen heb je het naamboordje niet meer.

123
00:04:02,690 --> 00:04:04,390
Je hebt zoveel mensen gezien in al die

124
00:04:04,390 --> 00:04:06,130
jaren, als directeur van een klinieke.

125
00:04:06,670 --> 00:04:08,790
Je hebt bij de GGZ gezeten, ziekenhuizen.

126
00:04:09,370 --> 00:04:11,170
Wat denk jij nou dat het probleem is

127
00:04:11,170 --> 00:04:13,290
dat zoveel mensen last hebben van die mentale

128
00:04:13,290 --> 00:04:14,950
problemen nu in deze wereld?

129
00:04:16,190 --> 00:04:18,290
Om te beginnen is het heel simpel.

130
00:04:18,430 --> 00:04:20,550
Mensen weten zich geen raad met hun emoties.

131
00:04:21,089 --> 00:04:23,670
En de opdracht, kijk dat de wereld is

132
00:04:23,670 --> 00:04:24,410
gek en niet jij.

133
00:04:24,490 --> 00:04:26,670
Dat komt eigenlijk van mijn grote inspirator Jan

134
00:04:26,670 --> 00:04:27,230
Foedraene.

135
00:04:27,910 --> 00:04:29,930
Die zei, je moet niet tegen mensen zeggen

136
00:04:29,930 --> 00:04:30,530
dat ze gek zijn.

137
00:04:30,610 --> 00:04:31,850
Je moet je stinkende best doen om te

138
00:04:31,850 --> 00:04:33,270
begrijpen waarom ze zo zijn geworden.

139
00:04:33,640 --> 00:04:36,230
En dan heeft iedereen een verhaal wat resulteert

140
00:04:36,230 --> 00:04:38,710
in een diagnose of gekte.

141
00:04:39,350 --> 00:04:42,090
Dus Foedraene zei eigenlijk, het werkterrein is wat

142
00:04:42,090 --> 00:04:43,050
gaat eraan vooraf.

143
00:04:44,430 --> 00:04:47,330
Gezondheidszorg is een businessmodel waarbij ze met elkaar

144
00:04:47,330 --> 00:04:48,030
hebben afgesproken.

145
00:04:48,150 --> 00:04:50,090
Als jij voldoet aan de criteria van een

146
00:04:50,090 --> 00:04:51,910
depressie of een paniekstoornis.

147
00:04:52,190 --> 00:04:55,110
Dan moet je evidence based worden behandeld met

148
00:04:55,110 --> 00:04:58,490
bijna altijd medicatie of cognitieve gedragstherapie.

149
00:04:58,950 --> 00:04:59,670
En dan komt het goed.

150
00:05:00,590 --> 00:05:03,030
Helaas is het niet zo, want wat erin

151
00:05:03,030 --> 00:05:05,590
heeft geresulteerd dat jij somber of angstig werd.

152
00:05:06,530 --> 00:05:08,210
Dat is het werk, daar is het te

153
00:05:08,210 --> 00:05:08,450
doen.

154
00:05:09,010 --> 00:05:11,610
En wij verzuimen met elkaar dat werk te

155
00:05:11,610 --> 00:05:11,770
doen.

156
00:05:11,910 --> 00:05:14,430
Want we hebben haast en we hebben geen

157
00:05:14,430 --> 00:05:15,810
vrienden waar we dingen mee bespreken.

158
00:05:15,890 --> 00:05:17,370
Dus we rennen naar een professional en we

159
00:05:17,370 --> 00:05:19,510
zeggen, ik heb paniek aanvallen, help mij.

160
00:05:22,430 --> 00:05:24,510
Terwijl, wat speelt zich hier af?

161
00:05:26,110 --> 00:05:30,550
Kijk, de psychiatrie is ten onder gegaan aan

162
00:05:30,550 --> 00:05:31,630
het hersenziekte model.

163
00:05:32,370 --> 00:05:36,510
Want mentale problemen zijn helemaal geen hersenziekte.

164
00:05:36,870 --> 00:05:38,290
Dat is een bedenksel.

165
00:05:39,410 --> 00:05:43,150
Als jij de hele dag moe bent, dan

166
00:05:43,150 --> 00:05:44,470
doe je goed om naar de dokter te

167
00:05:44,470 --> 00:05:44,690
gaan.

168
00:05:44,850 --> 00:05:45,870
Dan laat je je bloed nakijken.

169
00:05:45,970 --> 00:05:47,250
Misschien heb je verhoogde bloedbezinking.

170
00:05:47,430 --> 00:05:49,030
Misschien heb je te langzaam werkende schildkier.

171
00:05:49,430 --> 00:05:51,390
Misschien heb je helemaal pech en heb je

172
00:05:51,390 --> 00:05:52,710
iets kwaadaardigs onder de leden.

173
00:05:52,710 --> 00:05:55,350
Dus je kan vanuit moeheid bij een dokter

174
00:05:55,350 --> 00:06:00,110
achter een oorzaak komen van die vermoeidheid.

175
00:06:01,310 --> 00:06:02,450
Of verhoogde bloedbezinking.

176
00:06:02,810 --> 00:06:04,170
Maar dat is lekker helder.

177
00:06:04,370 --> 00:06:05,870
Dus ga vooral naar de dokter als je

178
00:06:05,870 --> 00:06:07,770
iets makkelijk objectieveerbaars hebt.

179
00:06:08,690 --> 00:06:11,770
Maar nou sta jij al weken op met

180
00:06:11,770 --> 00:06:13,070
het gevoel van, hoe kom ik deze dag

181
00:06:13,070 --> 00:06:13,250
door?

182
00:06:13,330 --> 00:06:14,190
Voor mij hoeft het niet meer.

183
00:06:14,730 --> 00:06:16,190
En dood lijkt me eigenlijk net zo prima

184
00:06:16,190 --> 00:06:17,450
als welleven.

185
00:06:18,170 --> 00:06:19,070
En dan kom ik en dan zeg ik,

186
00:06:19,330 --> 00:06:20,890
nou, dat is een hersenziekte.

187
00:06:20,990 --> 00:06:22,610
Dat houdt verband met de serotonine gehaald.

188
00:06:22,610 --> 00:06:24,630
Uw serotonine gehaald in uw hersen is te

189
00:06:24,630 --> 00:06:24,990
laag.

190
00:06:25,150 --> 00:06:26,590
Wilt u deze vragenlijst invullen?

191
00:06:26,930 --> 00:06:28,830
Dan kunnen wij evidence based u gaan behandelen

192
00:06:28,830 --> 00:06:30,690
met uw serotonine probleem.

193
00:06:30,770 --> 00:06:32,270
Dat zegt de psychiater in het ziekenhuis.

194
00:06:32,370 --> 00:06:34,710
Nou, daar is de psychiatrie van het pad

195
00:06:34,710 --> 00:06:35,190
geraakt.

196
00:06:35,290 --> 00:06:36,450
En dit is in de jaren tachtig van

197
00:06:36,450 --> 00:06:38,350
de vorige eeuw ontstaan.

198
00:06:38,890 --> 00:06:40,130
En het was een verdienmodel.

199
00:06:40,350 --> 00:06:42,430
Dus de farmaceutische industrie had medicijnen.

200
00:06:42,510 --> 00:06:44,210
Die wilden ze graag in de markt zetten.

201
00:06:44,710 --> 00:06:47,810
En toen hebben ze dat serotonine onzin verhaal

202
00:06:47,810 --> 00:06:48,130
bedacht.

203
00:06:48,250 --> 00:06:50,430
Want serotonine is een belangrijk stofje.

204
00:06:50,430 --> 00:06:52,570
Het speelt in ieders leven een rol.

205
00:06:53,310 --> 00:06:56,290
En waarschijnlijk is een ontregeling van je serotonine

206
00:06:56,290 --> 00:06:58,650
heeft impact op je stemming.

207
00:06:58,750 --> 00:07:00,750
Als je je MDMA wel eens hebt gebruikt,

208
00:07:00,830 --> 00:07:02,850
dan weet je de dag erna of twee

209
00:07:02,850 --> 00:07:03,430
dagen daarna.

210
00:07:03,470 --> 00:07:04,550
Dan heb ik een stemmingsdip.

211
00:07:04,770 --> 00:07:07,970
Dat is een kickback van die MDMA.

212
00:07:08,170 --> 00:07:08,910
Dus even ben je helemaal.

213
00:07:09,350 --> 00:07:10,570
En daarna zak je.

214
00:07:10,730 --> 00:07:11,970
Nou, dat is serotonine.

215
00:07:12,310 --> 00:07:14,350
En dat kun je gewoon wetenschappelijk bewezen.

216
00:07:14,810 --> 00:07:15,750
Kan je dat laten zien.

217
00:07:16,070 --> 00:07:18,250
Maar is helemaal geen bewijs dat stemming of

218
00:07:18,250 --> 00:07:19,150
angstproblemen.

219
00:07:19,150 --> 00:07:20,910
Dat die te maken hebben met een verstoring

220
00:07:20,910 --> 00:07:21,750
in de serotonine.

221
00:07:22,410 --> 00:07:23,050
En dan kun je wel zeggen, ja, wij

222
00:07:23,050 --> 00:07:24,770
hebben hier pillen die herstellen dat.

223
00:07:25,210 --> 00:07:26,290
Maar je hebt het gewoon verzonnen.

224
00:07:27,190 --> 00:07:28,170
Het is niet wat het is.

225
00:07:29,530 --> 00:07:33,390
Jij bent gepromoveerd op paniekanvallen en angststoornissen.

226
00:07:33,930 --> 00:07:37,090
En op destijds het grootste antidepressivum in Nederland.

227
00:07:37,770 --> 00:07:38,930
En ik zeg er altijd eerlijk bij.

228
00:07:38,990 --> 00:07:40,150
Ik was fout in de oorlog, want ik

229
00:07:40,150 --> 00:07:41,230
heb voor het bedrijf gewerkt.

230
00:07:41,910 --> 00:07:43,850
Dus ik heb eraan bijgedragen dat het zo

231
00:07:43,850 --> 00:07:44,550
groot is geworden.

232
00:07:44,750 --> 00:07:45,690
Maar je wist niet beter toen.

233
00:07:45,970 --> 00:07:46,870
Ik geloofde erin.

234
00:07:47,430 --> 00:07:50,950
Is dat niet waarom heel veel artsen toch

235
00:07:50,950 --> 00:07:53,510
nog steeds bepaalde medicatie voorschrijven.

236
00:07:53,710 --> 00:07:55,870
Of zoals je zegt, bepaalde systemen volgen.

237
00:07:55,950 --> 00:07:57,930
Omdat ze geloven dat dat het goede is.

238
00:07:59,010 --> 00:08:01,010
Nou, kijk, daarom blijf ik er toch een

239
00:08:01,010 --> 00:08:02,070
beetje tegen aanschoppen.

240
00:08:02,190 --> 00:08:04,010
En ben ik blij dat jij mij deze

241
00:08:04,010 --> 00:08:04,750
vragen stelt.

242
00:08:05,230 --> 00:08:08,850
Nog steeds, iedere dag, worden in Nederland mensen

243
00:08:08,850 --> 00:08:10,830
met dit type klachten.

244
00:08:10,910 --> 00:08:13,490
Door huisartsen op dit soort medicatie ingesteld.

245
00:08:14,190 --> 00:08:16,230
En alle statistieken laten hetzelfde zien.

246
00:08:16,230 --> 00:08:18,530
Als je mazzel hebt, nemen je klachten een

247
00:08:18,530 --> 00:08:19,070
beetje af.

248
00:08:19,630 --> 00:08:20,650
Maar genezen doet het niet.

249
00:08:21,250 --> 00:08:22,550
Want het is niet zo'n ziekte als

250
00:08:22,550 --> 00:08:23,350
een longontsteking.

251
00:08:23,490 --> 00:08:25,730
Waarbij het antibiotica met beestje dood wat de

252
00:08:25,730 --> 00:08:26,510
longontsteking voorschrijft.

253
00:08:26,870 --> 00:08:28,110
Dan praat je over genezing.

254
00:08:28,370 --> 00:08:30,710
Maar er geneest niemand door een antidepressivum te

255
00:08:30,710 --> 00:08:30,970
slikken.

256
00:08:31,210 --> 00:08:32,070
Echt niemand.

257
00:08:32,450 --> 00:08:34,770
Hoeveel mensen slikken dat soort medicijnen?

258
00:08:34,789 --> 00:08:35,909
Meer dan een miljoen nog steeds.

259
00:08:36,010 --> 00:08:36,490
In Nederland?

260
00:08:36,590 --> 00:08:36,750
Ja.

261
00:08:37,350 --> 00:08:37,789
Antidepressieven?

262
00:08:37,850 --> 00:08:37,970
Ja.

263
00:08:38,169 --> 00:08:39,610
En waarom slikken die mensen dat?

264
00:08:39,730 --> 00:08:41,250
Omdat de dokter heeft gezegd.

265
00:08:41,669 --> 00:08:43,970
En tegenwoordig vaker de huisarts dan de psychiater.

266
00:08:43,970 --> 00:08:46,050
Want de psychiater is zo schaars en onbereikbaar

267
00:08:46,050 --> 00:08:46,270
geworden.

268
00:08:46,390 --> 00:08:47,450
Het gaat allemaal via de huisarts.

269
00:08:47,930 --> 00:08:50,590
Omdat de huisarts in een consult van 10

270
00:08:50,590 --> 00:08:51,290
minuten vaststelt.

271
00:08:52,250 --> 00:08:53,670
Uw serotonine is te laag.

272
00:08:53,910 --> 00:08:58,750
En omdat mensen nog altijd gezagsgetrouw zijn.

273
00:08:58,930 --> 00:09:00,230
En tegen die dokter opkijken.

274
00:09:00,850 --> 00:09:01,990
Zegt ze, nou ja, hij zal het wel

275
00:09:01,990 --> 00:09:02,350
weten.

276
00:09:02,910 --> 00:09:05,110
En ik ben natuurlijk kritisch.

277
00:09:05,150 --> 00:09:05,810
En dan vraag ik de mensen.

278
00:09:06,110 --> 00:09:07,710
Hoe heeft die dokter dat vastgesteld?

279
00:09:08,770 --> 00:09:09,830
Ja, dat weet ik eigenlijk ook niet.

280
00:09:09,890 --> 00:09:10,950
Kijk je heel diep in je ogen?

281
00:09:11,130 --> 00:09:12,450
Nee, hij keek vooral op zijn computerscherm.

282
00:09:12,450 --> 00:09:13,990
Ik zeg maar, hoe weet die man dan

283
00:09:13,990 --> 00:09:15,310
dat het aan je serotonine ligt?

284
00:09:15,470 --> 00:09:16,650
Ja, hij heeft ervoor gestudeerd.

285
00:09:16,710 --> 00:09:17,510
Hij zal het toch wel weten?

286
00:09:17,970 --> 00:09:19,370
Nee, het is hem wijsgemaakt.

287
00:09:20,070 --> 00:09:20,850
Dit is boeiend.

288
00:09:21,330 --> 00:09:22,710
Want veel mensen zeggen ook tegen mij.

289
00:09:22,770 --> 00:09:24,050
Ja, die dokter weet toch wel waar hij

290
00:09:24,050 --> 00:09:24,810
het over heeft.

291
00:09:24,890 --> 00:09:26,090
Jij hebt er niet voor gestudeerd.

292
00:09:26,210 --> 00:09:28,070
Ik zeg ja, maar ik zie heel veel

293
00:09:28,070 --> 00:09:30,590
mensen die komen ook bij mij.

294
00:09:30,710 --> 00:09:32,370
Net zoals jij mensen in je praktijk hebt

295
00:09:32,370 --> 00:09:33,270
en gehad.

296
00:09:34,330 --> 00:09:36,530
Die zijn al lang aan de antidepressiva.

297
00:09:36,830 --> 00:09:38,770
En zijn daar dus aan verslaafd geraakt.

298
00:09:38,830 --> 00:09:41,030
Want dat is eigenlijk het meest voorkomende probleem.

299
00:09:41,030 --> 00:09:42,430
Dat ik hoor, die pillen zelf.

300
00:09:42,510 --> 00:09:44,510
Die kunnen kortstondig misschien nog wel even werken.

301
00:09:45,070 --> 00:09:47,950
Even aan de bovenkant de pijn er een

302
00:09:47,950 --> 00:09:48,550
beetje uit halen.

303
00:09:49,290 --> 00:09:51,870
Maar als je het langdurig slikt, dan is

304
00:09:51,870 --> 00:09:52,550
het niet goed voor je.

305
00:09:52,610 --> 00:09:53,050
Dat blijkt.

306
00:09:53,130 --> 00:09:54,670
En dan hebben mensen een ander probleem.

307
00:09:54,810 --> 00:09:55,610
Dan komen ze weer bij jou.

308
00:09:55,830 --> 00:09:57,470
Ik ben verslaafd aan pillen.

309
00:09:58,070 --> 00:10:01,070
En dan heeft de farmaceutische industrie in de

310
00:10:01,070 --> 00:10:03,010
tijd dat ik er werkte, al zijn stinkende

311
00:10:03,010 --> 00:10:04,410
best gedaan om te zeggen, het is geen

312
00:10:04,410 --> 00:10:05,030
verslaving.

313
00:10:05,150 --> 00:10:06,770
Want bij verslaving moet je iedere dag wat

314
00:10:06,770 --> 00:10:07,590
meer gebruiken.

315
00:10:07,630 --> 00:10:08,430
En dat is hier niet.

316
00:10:10,110 --> 00:10:12,610
Dus je hebt ontwenningsverschijnselen als je er af

317
00:10:12,610 --> 00:10:12,790
wilt.

318
00:10:13,270 --> 00:10:14,090
En daar moet je doorheen.

319
00:10:14,530 --> 00:10:16,690
Hebben ze vervolgens programma's ontwikkeld om mensen ervan

320
00:10:16,690 --> 00:10:17,270
af te helpen?

321
00:10:17,630 --> 00:10:19,390
Nee, want ze hebben alleen onderzoek gedaan om

322
00:10:19,390 --> 00:10:21,090
zoveel mogelijk mensen, zoveel mogelijk van die pillen

323
00:10:21,090 --> 00:10:21,570
te voeren.

324
00:10:21,910 --> 00:10:23,230
Want dat was goed voor de omzet.

325
00:10:23,430 --> 00:10:24,930
Het onderzoek krijgen ze er weer vanaf.

326
00:10:25,270 --> 00:10:26,010
Is niet gedaan.

327
00:10:26,430 --> 00:10:29,170
En daardoor slikken nu in Nederland honderdduizenden mensen

328
00:10:29,170 --> 00:10:32,810
30, 40 jaar lang medicijnen die hun problemen

329
00:10:32,810 --> 00:10:33,690
niet hebben opgelost.

330
00:10:33,950 --> 00:10:35,730
Die er wel gemiddeld toe hebben geleid dat

331
00:10:35,730 --> 00:10:37,290
ze 5, 6 kilo zwaarder zijn geworden.

332
00:10:37,670 --> 00:10:39,450
80 procent heeft nooit meer een orgasme.

333
00:10:39,870 --> 00:10:41,590
40 tot 60 procent heeft ook helemaal geen

334
00:10:41,590 --> 00:10:42,030
zin meer.

335
00:10:42,670 --> 00:10:44,390
En dan zeggen wij, wees maar blij dat

336
00:10:44,390 --> 00:10:45,470
het niet meer zo zwaard is als het

337
00:10:45,470 --> 00:10:45,710
was.

338
00:10:45,930 --> 00:10:48,190
Want op symptoomniveau is het minder gruwelijk dan

339
00:10:48,190 --> 00:10:48,750
toen je begon.

340
00:10:48,910 --> 00:10:49,510
Ja, dat is waar.

341
00:10:49,870 --> 00:10:51,310
En hoe zou jij dat dan oplossen?

342
00:10:51,530 --> 00:10:53,370
Wat is een betere manier om dit aan

343
00:10:53,370 --> 00:10:53,750
te pakken?

344
00:10:55,230 --> 00:10:58,650
Ik denk, als jij een probleem hebt, een

345
00:10:58,650 --> 00:10:59,790
groot en belangrijk probleem.

346
00:10:59,890 --> 00:11:01,070
En je gaat naar de dokter.

347
00:11:01,670 --> 00:11:03,970
Dat je eigenlijk altijd maar één ding moet

348
00:11:03,970 --> 00:11:04,190
doen.

349
00:11:04,310 --> 00:11:05,850
En die dokter dringend aankijken.

350
00:11:05,850 --> 00:11:09,170
Zeggen, als het nou uw vrouw was of

351
00:11:09,170 --> 00:11:11,950
uw kind, zou u dan deze behandeling ook

352
00:11:11,950 --> 00:11:12,370
inzetten?

353
00:11:12,850 --> 00:11:15,410
Nou, dan zul je zien dat heel veel

354
00:11:15,410 --> 00:11:18,690
huisartsenpsychiaters zeer terughoudend zijn met het voorschrijven van

355
00:11:18,690 --> 00:11:21,050
antidepressiva in hun eigen kring.

356
00:11:21,310 --> 00:11:24,450
Omdat ze allemaal weten, ja, op symptoomniveau kan

357
00:11:24,450 --> 00:11:24,870
het helpen.

358
00:11:25,090 --> 00:11:26,310
Maar kom er maar weer eens af.

359
00:11:27,490 --> 00:11:28,550
En dat is één van de redenen waarom

360
00:11:28,550 --> 00:11:29,290
ik ben uitgestapt.

361
00:11:29,390 --> 00:11:32,110
Ik dacht, ja, ik moet volgens allerlei beroepsprotocollen

362
00:11:32,110 --> 00:11:34,090
en richtlijnen, moet ik dat inzetten?

363
00:11:34,310 --> 00:11:35,450
Maar ik geloof er zelf niet in.

364
00:11:36,830 --> 00:11:40,510
Want jij bent in 2021 gestopt als psychiater.

365
00:11:40,630 --> 00:11:41,810
Daar heb je lang voor gestudeerd.

366
00:11:42,790 --> 00:11:43,930
Best wel lang in gewerkt.

367
00:11:44,430 --> 00:11:45,950
Het was je passie, is volgens mij nog

368
00:11:45,950 --> 00:11:47,530
steeds een drijfje in je leven.

369
00:11:47,730 --> 00:11:48,570
Toch stop je dan.

370
00:11:48,730 --> 00:11:49,470
Dat is het mooiste vak.

371
00:11:49,530 --> 00:11:50,690
Dan zeg je, ik stop ermee om dokter

372
00:11:50,690 --> 00:11:51,090
te zijn.

373
00:11:52,470 --> 00:11:54,030
Daar ging natuurlijk meer aan vooraf.

374
00:11:54,410 --> 00:11:56,490
Je had ook persoonlijk heel veel dingen in

375
00:11:56,490 --> 00:11:56,790
je leven.

376
00:11:58,210 --> 00:12:00,090
Maar wat was nou echt beroepsmatig, dat je

377
00:12:00,090 --> 00:12:01,830
zegt, dat was voor mij de druppel, toen

378
00:12:01,830 --> 00:12:02,910
ben ik ermee gestopt?

379
00:12:04,690 --> 00:12:08,330
Nou, ik kreeg een keer een tuchtzaak aangespannen

380
00:12:08,330 --> 00:12:14,350
door de boze partner, aanstaande ex-partner van

381
00:12:14,350 --> 00:12:15,330
een patiënt van mij.

382
00:12:15,450 --> 00:12:16,810
En die patiënt van mij had een briefje

383
00:12:16,810 --> 00:12:19,210
nodig in verband met woonruimte.

384
00:12:19,330 --> 00:12:21,870
En ik had haar advocaat dat briefje geschreven

385
00:12:21,870 --> 00:12:23,090
om die vrouw te helpen.

386
00:12:23,250 --> 00:12:25,270
En die man was onaangenaam.

387
00:12:26,210 --> 00:12:29,770
En er was een richtlijn die zei, wij

388
00:12:29,770 --> 00:12:32,450
psychiaters mogen niet communiceren met advocaat.

389
00:12:32,450 --> 00:12:33,850
Dat heeft iemand verzonnen.

390
00:12:34,650 --> 00:12:36,470
En er zijn vast goede argumenten waarom het

391
00:12:36,470 --> 00:12:37,470
niet mag, maar ik vond dat ik een

392
00:12:37,470 --> 00:12:38,910
heel goed argument had om het wel te

393
00:12:38,910 --> 00:12:39,510
doen.

394
00:12:39,810 --> 00:12:40,850
Dus het was richtlijn.

395
00:12:40,970 --> 00:12:41,730
Toen kwam ik bij het Turk College.

396
00:12:41,910 --> 00:12:43,290
Toen zei het Turk College, ja, als u

397
00:12:43,290 --> 00:12:45,830
deze richtlijn schendt, dan krijgt u een waarschuwing.

398
00:12:45,990 --> 00:12:47,050
Ik zei, wat is dat nou voor gelul?

399
00:12:47,110 --> 00:12:47,770
Dat is een richtlijn.

400
00:12:48,110 --> 00:12:50,230
Nee, maar u hoort de jurisprudentie te kennen.

401
00:12:50,650 --> 00:12:52,750
Schenden van deze richtlijn is een waarschuwing.

402
00:12:52,930 --> 00:12:53,590
Ik zei, dat vind ik belachelijk.

403
00:12:53,650 --> 00:12:54,370
Moet je het een wet noemen?

404
00:12:54,530 --> 00:12:55,730
Weet je, als ik 51 rij waar ik

405
00:12:55,730 --> 00:12:56,950
50 mag, krijg ik een bon, dan ben

406
00:12:56,950 --> 00:12:57,610
ik chagrijnig.

407
00:12:57,610 --> 00:12:59,190
Maar ik begrijp ook wel, dan moet je

408
00:12:59,190 --> 00:13:00,050
geen 51 rijden.

409
00:13:00,170 --> 00:13:00,950
Dus noem het dan een wet.

410
00:13:01,550 --> 00:13:03,270
Toen zeiden ze, oh, u heeft nog een

411
00:13:03,270 --> 00:13:04,090
grote mond ook.

412
00:13:04,430 --> 00:13:06,250
We doen niet waarschuwing, we doen berisping.

413
00:13:07,110 --> 00:13:08,030
Toen kwam ik ook nog in een of

414
00:13:08,030 --> 00:13:11,010
andere digitale beklaagde bank, waarbij al mijn fans

415
00:13:11,010 --> 00:13:12,650
zeker wisten dat ik met mijn vingers aan

416
00:13:12,650 --> 00:13:15,850
een vrouwelijke patiënten had gezeten, dat de tuchtzaak

417
00:13:15,850 --> 00:13:16,590
daar over ging.

418
00:13:17,710 --> 00:13:18,870
Toen had ik het gehad.

419
00:13:19,250 --> 00:13:21,670
Je was altijd eigenlijk wel de psychiater in

420
00:13:21,670 --> 00:13:22,950
Nederland, misschien wel de bekendste.

421
00:13:23,850 --> 00:13:24,210
Beruchtste.

422
00:13:24,650 --> 00:13:25,010
Beruchtste.

423
00:13:27,590 --> 00:13:29,510
Je was wat recalcitrant.

424
00:13:31,410 --> 00:13:33,590
Je had een andere visie op bepaalde dingen.

425
00:13:33,830 --> 00:13:36,190
Je vindt het niet altijd nodig om medicatie

426
00:13:36,190 --> 00:13:36,910
voor te schrijven.

427
00:13:37,970 --> 00:13:38,370
Absoluut niet.

428
00:13:38,370 --> 00:13:40,050
Was dat ook iets dat je zegt, ja

429
00:13:40,050 --> 00:13:41,570
toch, de farmaceutische industrie.

430
00:13:42,070 --> 00:13:43,990
Zeker sinds corona is dat natuurlijk wel een

431
00:13:43,990 --> 00:13:46,150
ding geworden, dat mensen zeggen, ja, verdienmodel en

432
00:13:46,150 --> 00:13:46,370
dit.

433
00:13:47,150 --> 00:13:49,010
Ik zeg niet dat medicatie slecht is.

434
00:13:49,070 --> 00:13:49,730
Dat heeft ons wel wat geleerd over de

435
00:13:49,730 --> 00:13:50,570
farmaceutische industrie.

436
00:13:50,590 --> 00:13:51,150
Ja, wat dan?

437
00:13:51,650 --> 00:13:53,190
Nou, dat ze heel veel kunnen.

438
00:13:53,930 --> 00:13:54,650
Heel veel macht hebben.

439
00:13:54,650 --> 00:13:56,390
Ja, en of je nou voor of tegen

440
00:13:56,390 --> 00:13:56,990
het vaccin bent.

441
00:13:57,090 --> 00:13:59,530
Ze hadden toen ze het beestje geïdentificeerd hadden

442
00:13:59,530 --> 00:14:00,750
ze ook snel een middel.

443
00:14:01,950 --> 00:14:03,910
En wat je ook moet weten, er worden

444
00:14:03,910 --> 00:14:05,710
geen nieuwe antidepressiva meer ontwikkeld.

445
00:14:06,170 --> 00:14:08,470
En dat komt omdat die farmaceuten allang begrepen

446
00:14:08,470 --> 00:14:09,790
hebben, het is geen hersenziekte.

447
00:14:09,890 --> 00:14:11,450
Want als ze zouden weten waar de depressie

448
00:14:11,450 --> 00:14:13,790
zit, dan kunnen ze betere medicijnen ontwikkelen.

449
00:14:13,890 --> 00:14:15,610
Dus al die antidepressiva zijn uit patent.

450
00:14:16,330 --> 00:14:20,430
Dus de farmaceutische industrie heeft zich teruggetrokken uit

451
00:14:20,430 --> 00:14:22,130
het domein van de mentale problemen.

452
00:14:22,130 --> 00:14:25,770
Is de zorg nu eigenlijk een speelveld tussen

453
00:14:25,770 --> 00:14:28,850
de farmaceutische industrie en de zorgverzekeraars?

454
00:14:29,850 --> 00:14:32,170
En hebben artsen en de zorgen, de mensen

455
00:14:32,170 --> 00:14:34,190
die echt het beste voor hebben met patiënten,

456
00:14:34,710 --> 00:14:36,250
hebben zich daar maar een beetje aan te

457
00:14:36,250 --> 00:14:36,510
houden?

458
00:14:36,610 --> 00:14:38,930
Want die bepalen de wetten daarboven.

459
00:14:39,610 --> 00:14:41,850
Ja, veel mensen denken dat, maar dat hoor

460
00:14:41,850 --> 00:14:42,170
je veel.

461
00:14:42,590 --> 00:14:44,310
Ja, en als je het puur feitelijk bekijkt,

462
00:14:44,390 --> 00:14:47,410
is de farmaceutische industrie helemaal geen partij meer.

463
00:14:47,490 --> 00:14:49,410
Omdat die patenten zijn verloren kosten die pillen

464
00:14:49,410 --> 00:14:50,090
helemaal niks.

465
00:14:50,490 --> 00:14:53,270
Maar het model, het DSM-stickerboek, wat de

466
00:14:53,270 --> 00:14:56,390
psychiaters en psychologen gebruiken, dat is door de

467
00:14:56,390 --> 00:15:01,390
farmaceutische industrie erin gezet, jaren 80 vorige eeuw.

468
00:15:01,890 --> 00:15:05,270
En tot en met onze zorgverzekeraars werken met

469
00:15:05,270 --> 00:15:05,970
dat model.

470
00:15:06,330 --> 00:15:07,830
Vroeger in dat DSM-boek staat, maakt niet

471
00:15:07,830 --> 00:15:09,150
uit hoe je aan de symptomen bent gekomen,

472
00:15:09,230 --> 00:15:10,570
als je vijf van de negen kruisjes hebt,

473
00:15:10,870 --> 00:15:11,810
heb je de stoornis.

474
00:15:12,290 --> 00:15:13,890
Nou, en nu moeten al die mensen een

475
00:15:13,890 --> 00:15:16,350
labeltje uit het DSM-boek krijgen, want anders

476
00:15:16,350 --> 00:15:17,150
is er geen zorg.

477
00:15:17,150 --> 00:15:19,990
Dus al die mensen met complexe levens, die

478
00:15:19,990 --> 00:15:24,110
krijgen allemaal hetzelfde stickertje en dezelfde aanbieding en

479
00:15:24,110 --> 00:15:24,710
dat helpt niet.

480
00:15:25,330 --> 00:15:28,590
Ja, ik stond er ook wel wat radicaal

481
00:15:28,590 --> 00:15:30,690
in, dat ik dacht, ja, pharma bepaalt alles.

482
00:15:31,310 --> 00:15:33,210
Nu heeft mijn vader ziekte van kaler al

483
00:15:33,210 --> 00:15:36,370
twee jaar nu en de doktoren zeggen, ja,

484
00:15:36,410 --> 00:15:38,270
als het niet nodig is, willen we niet

485
00:15:38,270 --> 00:15:39,890
doorgaan met die medicatie.

486
00:15:39,890 --> 00:15:46,190
Dus Lena Lipomide, Dexamethasone, en toen zeiden ze

487
00:15:46,190 --> 00:15:47,910
na een tijdje, we willen er eigenlijk mee

488
00:15:47,910 --> 00:15:48,610
gaan stoppen.

489
00:15:48,750 --> 00:15:49,670
Wat goed van die dokters.

490
00:15:49,830 --> 00:15:51,450
Ja, om te kijken hoe het gaat, want

491
00:15:51,450 --> 00:15:55,730
die eiwitniveaus, die blijven goed, alle bloedwaarden zijn

492
00:15:55,730 --> 00:15:56,010
goed.

493
00:15:56,830 --> 00:15:58,070
Dus toen dacht ik ook van, had ik

494
00:15:58,070 --> 00:15:58,990
het ook met die arts over.

495
00:15:59,070 --> 00:16:00,430
Ik vind het fijn dat ik nu elke

496
00:16:00,430 --> 00:16:02,270
maand, twee jaar lang al in ziekenhuizen kom

497
00:16:02,270 --> 00:16:03,010
om met ze te praten.

498
00:16:03,270 --> 00:16:04,510
Heb ik er wel een beetje andere kijk

499
00:16:04,510 --> 00:16:06,630
op gekregen, dat er artsen niet alleen maar

500
00:16:06,630 --> 00:16:08,290
proberen om pillen te verkopen.

501
00:16:08,450 --> 00:16:09,410
Dat vind ik heel fijn.

502
00:16:09,410 --> 00:16:11,210
Laten we dat nog maar een keer expliciteren.

503
00:16:11,430 --> 00:16:14,610
Dokters doen hun werk met goede bedoelingen en

504
00:16:14,610 --> 00:16:15,910
dokters zijn niet achterlijk.

505
00:16:16,410 --> 00:16:18,530
En de corticosteroïden, want daar hebben we het

506
00:16:18,530 --> 00:16:20,870
over, daar geldt eigenlijk hetzelfde als de antidepressiva,

507
00:16:21,570 --> 00:16:24,050
die bestaan al tientallen jaren en al tientallen

508
00:16:24,050 --> 00:16:27,870
jaren worden die ingezet als symptoombestrijding, vergelijk paracetamol

509
00:16:27,870 --> 00:16:28,510
bij hoofdpijn.

510
00:16:29,290 --> 00:16:31,910
Als het helpt, fijn op symptoomniveau, maar over

511
00:16:31,910 --> 00:16:33,530
de oorzaak van de hoofdpijn zegt het niks.

512
00:16:34,890 --> 00:16:37,290
Kaler is als er in het blad slaat

513
00:16:37,290 --> 00:16:39,490
iets in de hoek van de auto-immuunziekte,

514
00:16:39,850 --> 00:16:43,270
dus de afweer van het lichaam werkt niet

515
00:16:43,270 --> 00:16:43,550
goed.

516
00:16:44,110 --> 00:16:46,410
En wat was de traditie en cultuur onder

517
00:16:46,410 --> 00:16:48,790
dokters, dan leggen we het afweersysteem plat met

518
00:16:48,790 --> 00:16:49,750
corticosteroïden.

519
00:16:50,970 --> 00:16:53,130
Op symptoomniveau prima als je een hele dikke

520
00:16:53,130 --> 00:16:56,470
rode opgezwollen gewricht hebt van de reuma, dan

521
00:16:56,470 --> 00:16:58,110
helpt een shotje prednison wel.

522
00:16:58,390 --> 00:16:59,090
Lost het iets op?

523
00:16:59,490 --> 00:17:01,190
Nee natuurlijk, want het is symptoombestrijding.

524
00:17:01,190 --> 00:17:03,410
Dus die dokters realiseren zich ook steeds meer,

525
00:17:03,730 --> 00:17:06,410
we zijn aan het symptoombestrijden en we hebben

526
00:17:06,410 --> 00:17:07,490
andere antwoorden nodig.

527
00:17:08,670 --> 00:17:11,390
Piepende oren, tinnitus, mega groot probleem.

528
00:17:11,730 --> 00:17:13,050
Steeds meer mensen hebben piepende oren.

529
00:17:13,530 --> 00:17:14,829
Ga je naar de KNO-arts, doe je

530
00:17:14,829 --> 00:17:17,210
een hersenscan bij, fijn voor de firma Philips,

531
00:17:17,250 --> 00:17:18,050
want die zitten in scans.

532
00:17:18,410 --> 00:17:20,270
Dus er rijdt een heel industrietje op onderzoek

533
00:17:20,270 --> 00:17:23,190
naar tinnitus, maar meer dan 95% vinden

534
00:17:23,190 --> 00:17:24,030
we geen verklaring.

535
00:17:25,050 --> 00:17:27,349
En de echt interessante vraag is, wat willen

536
00:17:27,349 --> 00:17:28,690
jouw piepende oren jou vertellen?

537
00:17:29,290 --> 00:17:31,810
En we hebben dus dokters nodig die bereid

538
00:17:31,810 --> 00:17:33,690
zijn en op zoek gaan naar wat zit

539
00:17:33,690 --> 00:17:36,110
eronder, wat ging eraan vooraf en wat heeft

540
00:17:36,110 --> 00:17:39,670
gemaakt dat het lichaam zich tegen zichzelf keert.

541
00:17:39,790 --> 00:17:41,430
Wat wil het lichaam ons laten weten?

542
00:17:41,830 --> 00:17:43,010
Want het lichaam ligt nooit.

543
00:17:43,150 --> 00:17:46,030
Daar geloof jij meer in, dat wat het

544
00:17:46,030 --> 00:17:49,030
lichaam ons vertelt door ziekte, dat er een

545
00:17:49,030 --> 00:17:49,710
boodschap in zit.

546
00:17:50,150 --> 00:17:51,730
Dat we daarnaar moeten luisteren.

547
00:17:51,730 --> 00:17:55,650
Kijk, mijn grote inspirator de afgelopen jaren is

548
00:17:55,650 --> 00:18:01,150
Iskabor Mathé, een arts, therapeut, ervaringsdeskundige.

549
00:18:02,870 --> 00:18:05,990
Mathé en ik delen veel en hij is

550
00:18:05,990 --> 00:18:07,110
groter, beter, beroemder.

551
00:18:07,690 --> 00:18:09,150
Maar ik trek me aan hem op, want

552
00:18:09,150 --> 00:18:12,530
hij heeft al 18 jaar geleden denk ik

553
00:18:12,530 --> 00:18:14,290
een boek geschreven dat heet Wanneer Je Lichaam

554
00:18:14,290 --> 00:18:14,790
Nee Zegt.

555
00:18:15,410 --> 00:18:16,870
En het is een raarst interessant boek.

556
00:18:17,230 --> 00:18:17,630
Waarom?

557
00:18:17,630 --> 00:18:21,550
Omdat er allemaal wetenschappelijke literatuur door hem bij

558
00:18:21,550 --> 00:18:23,950
elkaar is gezet, waarvan hij ook altijd zegt,

559
00:18:24,130 --> 00:18:26,750
dat leer je niet op de medische opleiding.

560
00:18:27,050 --> 00:18:28,930
En er is dus heel veel kennis die

561
00:18:28,930 --> 00:18:30,370
wordt ons niet bijgebracht.

562
00:18:30,810 --> 00:18:33,710
Dus de ziekte van Parkinson, die krijgt niet

563
00:18:33,710 --> 00:18:35,150
iedereen, die krijg je niet zomaar.

564
00:18:35,430 --> 00:18:38,750
Zelfs hele ernstige, gruwelijke ziektes als MS en

565
00:18:38,750 --> 00:18:41,230
ALS, er is een verband tussen wie jij

566
00:18:41,230 --> 00:18:43,130
bent en dat je die ziekte krijgt.

567
00:18:43,610 --> 00:18:44,770
Dat is toch fascinerend.

568
00:18:45,250 --> 00:18:46,770
En ik ben er geen expert in, maar

569
00:18:46,770 --> 00:18:49,270
ik geloof oprecht dat we met die manier

570
00:18:49,270 --> 00:18:51,250
van kijken verder kunnen komen dan met alleen

571
00:18:51,250 --> 00:18:52,810
maar symptomen bestrijden.

572
00:18:52,890 --> 00:18:54,750
Ja, Mathé is nu 81 inmiddels.

573
00:18:55,290 --> 00:18:56,910
Er zijn veel van die psychiaters in de

574
00:18:56,910 --> 00:18:59,310
tachtig die ineens een soort revival hebben.

575
00:19:00,170 --> 00:19:01,450
Over twintig jaar word ik echt beroemd.

576
00:19:01,470 --> 00:19:03,010
Misschien wel, dat wil ik net zeggen.

577
00:19:03,690 --> 00:19:06,250
De waarheid komt later pas, want zij werden

578
00:19:06,250 --> 00:19:07,950
eerst ook niet heel erg geloofd.

579
00:19:08,150 --> 00:19:09,730
Nee, we hebben natuurlijk onze Bessel van der

580
00:19:09,730 --> 00:19:12,330
Kolk, Body Keeps the Score, ook een titel

581
00:19:12,330 --> 00:19:13,050
die alles zegt.

582
00:19:14,430 --> 00:19:16,610
Eén van mijn helden is ook Pieter Leeuwarden,

583
00:19:16,730 --> 00:19:18,430
de tijger ontwaakt en de stem van je

584
00:19:18,430 --> 00:19:18,750
lichaam.

585
00:19:19,010 --> 00:19:20,190
Dat is kippenvel.

586
00:19:20,290 --> 00:19:21,890
Als je dat leest, denk je, oh shit

587
00:19:21,890 --> 00:19:22,050
man.

588
00:19:22,050 --> 00:19:23,030
Ben je bekend met Bruce Lipton?

589
00:19:23,390 --> 00:19:23,890
Ja, tuurlijk.

590
00:19:24,130 --> 00:19:25,410
Die komt naar Nederland overigens ook nog.

591
00:19:25,430 --> 00:19:27,270
Ja, hij komt bij Jorn in Tyvek.

592
00:19:27,790 --> 00:19:30,370
Ja, zo boeiend.

593
00:19:30,470 --> 00:19:31,830
Ik ben hem nu al een jaar of

594
00:19:31,830 --> 00:19:33,430
twee aan het bestuderen over die epigenetica.

595
00:19:34,410 --> 00:19:35,710
Hoeveel invloed dat dus heeft.

596
00:19:35,730 --> 00:19:36,390
Daar moeten we heen.

597
00:19:36,490 --> 00:19:37,230
Die epigenetica.

598
00:19:37,410 --> 00:19:39,410
Omdat veel mensen en doktoren ook zeggen, ja,

599
00:19:39,430 --> 00:19:40,410
maar dat is gewoon DNA.

600
00:19:40,630 --> 00:19:41,670
Dat zit nou eenmaal in jou.

601
00:19:41,670 --> 00:19:43,750
Je bent zoals je bent door je DNA.

602
00:19:45,230 --> 00:19:48,010
Dat DNA past zich dus aan aan jouw

603
00:19:48,010 --> 00:19:48,490
omgeving.

604
00:19:48,750 --> 00:19:50,510
En dat is ook wetenschappelijk aangetoond.

605
00:19:51,550 --> 00:19:53,730
En dan komen we bij, wie ben je

606
00:19:53,730 --> 00:19:55,610
nou eigenlijk geworden en waardoor?

607
00:19:56,550 --> 00:19:59,130
Kijk, wat ik een van de meest waanzinnige

608
00:19:59,130 --> 00:20:02,930
onderzoeken vind, is dat jij en ik en

609
00:20:02,930 --> 00:20:05,170
ik denk iedereen die hiernaar kijkt of luistert,

610
00:20:05,310 --> 00:20:09,890
begrijpen wel dat als de conceptie heeft plaatsgevonden

611
00:20:09,890 --> 00:20:12,050
en het gaat vervolgens negen maanden niet zo

612
00:20:12,050 --> 00:20:12,870
lekker met je moeder.

613
00:20:12,950 --> 00:20:15,910
Die heeft stress, paniek, financiële zorgen.

614
00:20:16,110 --> 00:20:17,270
Ze heeft geen huis, weet ik veel wat.

615
00:20:17,670 --> 00:20:19,230
Dat dat iets met jou als kindje doet.

616
00:20:19,370 --> 00:20:21,290
Dus er komt dan na negen maanden in

617
00:20:21,290 --> 00:20:23,450
de buik van een gestresste moeder, komt er

618
00:20:23,450 --> 00:20:26,230
een ander baby tevoorschijn dan wanneer die moeder

619
00:20:26,230 --> 00:20:29,850
negen maanden in vrijheid en rust en kalmte

620
00:20:29,850 --> 00:20:31,070
en liefde heeft doorgebracht.

621
00:20:31,170 --> 00:20:31,830
Dat begrijpt iedereen.

622
00:20:31,970 --> 00:20:32,910
Dat is toch in hogere wiskunde?

623
00:20:33,750 --> 00:20:37,410
Dat zegt zelfs Dick Zwaap, de op hol

624
00:20:37,410 --> 00:20:38,710
geslagen hersenwetenschapper.

625
00:20:38,710 --> 00:20:44,090
Goeie onderzoeker, maar wij zijn ons brein over

626
00:20:44,090 --> 00:20:44,970
die eerste negen maanden.

627
00:20:45,090 --> 00:20:46,310
Dat is het interessante, want daar gebeurt al

628
00:20:46,310 --> 00:20:46,870
heel veel.

629
00:20:47,570 --> 00:20:49,170
Maar hij is bijvoorbeeld iemand die dus zegt

630
00:20:49,170 --> 00:20:51,410
dat heel veel, 80% zegt hij, is

631
00:20:51,410 --> 00:20:52,610
genetisch bepaald.

632
00:20:52,690 --> 00:20:55,310
Ja, maar Dick Zwaap is te oud en

633
00:20:55,310 --> 00:20:56,050
Dick Zwaap is af.

634
00:20:56,130 --> 00:20:58,410
Want die epigenetica, dat is wel de toekomst

635
00:20:58,410 --> 00:20:59,170
van het onderzoek.

636
00:20:59,290 --> 00:21:01,530
Dus dat is ook hoopgevend dat wij die

637
00:21:01,530 --> 00:21:05,090
transgenerationele shit nu echt goed gaan onderzoeken en

638
00:21:05,090 --> 00:21:07,930
vooral meenemen in onze manier van denken, kijken

639
00:21:07,930 --> 00:21:08,410
en voelen.

640
00:21:09,030 --> 00:21:10,750
Daar is hoop.

641
00:21:11,510 --> 00:21:15,450
Jongetjes worden niet ineens recalcitrante gekke ventjes.

642
00:21:15,630 --> 00:21:18,450
Er zitten altijd ouders achter en grootouders waarmee

643
00:21:18,450 --> 00:21:20,810
dingen zijn gebeurd die bij dat kind terechtkomen.

644
00:21:21,030 --> 00:21:23,890
Dus mijn onderzoeksanecdote af.

645
00:21:24,750 --> 00:21:28,410
Als je in die negen maanden zwangerschap een

646
00:21:28,410 --> 00:21:32,410
vader hebt waarmee het slecht gaat, dan komt

647
00:21:32,410 --> 00:21:33,930
er ook een ander babytje op aarde.

648
00:21:33,930 --> 00:21:35,530
Dus het is niet zo dat het alleen

649
00:21:35,530 --> 00:21:37,850
maar via de navelstreng en in de baarmoeder

650
00:21:37,850 --> 00:21:39,370
dat kindje bereikt.

651
00:21:39,450 --> 00:21:41,430
Het bereikt dat kindje ook als het met

652
00:21:41,430 --> 00:21:42,810
die vader niet goed is.

653
00:21:43,250 --> 00:21:44,710
Dan kan je zeggen, ja, dat is abracadabra

654
00:21:44,710 --> 00:21:45,970
en handsklok, moet het maar oplossen.

655
00:21:46,110 --> 00:21:49,730
Nee, dat is de impact die het heeft

656
00:21:49,730 --> 00:21:52,630
als jouw biologische ouders als het daar niet

657
00:21:52,630 --> 00:21:53,350
goed mee gaat.

658
00:21:53,510 --> 00:21:56,190
En dat is niet beperkt tot de moeder.

659
00:21:56,290 --> 00:21:57,930
We kijken heel erg naar de moeder, maar

660
00:21:57,930 --> 00:21:59,630
die vader is net zo belangrijk.

661
00:22:00,010 --> 00:22:01,250
Een afwezige vader, man.

662
00:22:01,310 --> 00:22:03,270
Weet je hoe bron van ellende dat is?

663
00:22:03,270 --> 00:22:04,730
Wat voor impact heeft dat dan op een

664
00:22:04,730 --> 00:22:06,150
kind als die vader er niet is tijdens

665
00:22:06,150 --> 00:22:06,790
een zwangerschap?

666
00:22:06,930 --> 00:22:08,490
Want ja, dat heeft die baby toch helemaal

667
00:22:08,490 --> 00:22:09,550
niet in de gaten.

668
00:22:09,610 --> 00:22:10,610
Ja, die baby heeft het wel in de

669
00:22:10,610 --> 00:22:10,890
gaten.

670
00:22:11,450 --> 00:22:11,830
Hoe dan?

671
00:22:12,570 --> 00:22:15,110
Dat is natuurlijk ongelooflijk lastig vast te stellen.

672
00:22:15,270 --> 00:22:18,970
Maar waarschijnlijk komt de interactie tussen die ouders

673
00:22:18,970 --> 00:22:20,990
bij dat kind terecht.

674
00:22:21,250 --> 00:22:22,290
En als het met die vader niet goed

675
00:22:22,290 --> 00:22:24,830
gaat, heeft die moeder zorgen over dat kind.

676
00:22:25,210 --> 00:22:27,390
En die zorgen die ze heeft zitten in

677
00:22:27,390 --> 00:22:27,990
haar systeem.

678
00:22:28,110 --> 00:22:30,490
Misschien is zij het doorgeefluik van dat het

679
00:22:30,490 --> 00:22:31,550
met papa niet goed gaat.

680
00:22:32,070 --> 00:22:33,810
Daar moeten we veel meer over weten.

681
00:22:34,090 --> 00:22:35,190
Dat is epigenetica.

682
00:22:36,130 --> 00:22:38,510
Maar dat is een harde tak van wetenschap.

683
00:22:39,230 --> 00:22:40,810
En mensen als Swaap kunnen wel zeggen dat

684
00:22:40,810 --> 00:22:42,450
is flauwekul.

685
00:22:42,710 --> 00:22:45,570
Want dit kan ons verder helpen.

686
00:22:45,830 --> 00:22:49,790
Lipton heeft aangetoond dat dat DNA zich aanpast

687
00:22:49,790 --> 00:22:51,810
op basis van zijn omgeving.

688
00:22:52,230 --> 00:22:54,030
Wil je ook meer rust in je hoofd?

689
00:22:54,530 --> 00:22:55,970
Mag ik je dan uitnodigen om het gewoon

690
00:22:55,970 --> 00:22:57,330
eens een week te proberen?

691
00:22:57,330 --> 00:22:59,750
In de Meditation Moments app vind je meer

692
00:22:59,750 --> 00:23:01,930
dan 700 geleide meditaties.

693
00:23:03,350 --> 00:23:07,970
Ademhalingsoefeningen, muziek, afformaties, slaapverhalen, yoga en flow sessies

694
00:23:07,970 --> 00:23:08,910
en nog veel meer.

695
00:23:09,370 --> 00:23:11,450
Alles om meer rust te ervaren in je

696
00:23:11,450 --> 00:23:12,830
hoofd en in je leven.

697
00:23:13,450 --> 00:23:15,090
Download de app gratis in de App Store

698
00:23:15,090 --> 00:23:15,810
of Google Play.

699
00:23:16,270 --> 00:23:20,290
Of ga naar meditationmoments.nl. En probeer de

700
00:23:20,290 --> 00:23:23,250
premium versie 7 dagen helemaal gratis.

701
00:23:25,250 --> 00:23:26,830
Dus als we dan weer terug gaan naar

702
00:23:26,830 --> 00:23:27,750
de maatschappij nu.

703
00:23:27,830 --> 00:23:28,950
En we zeggen, hoe komt het nou dat

704
00:23:28,950 --> 00:23:30,430
wij denken dat de wereld gek is geworden?

705
00:23:31,350 --> 00:23:32,910
En je gaat eens kijken naar de afgelopen

706
00:23:32,910 --> 00:23:34,250
20, 40 jaar.

707
00:23:35,150 --> 00:23:37,370
Hoe heel veel kinderen op deze aarde zijn

708
00:23:37,370 --> 00:23:37,830
gekomen.

709
00:23:38,190 --> 00:23:40,690
In onrustige thuissituaties.

710
00:23:41,530 --> 00:23:43,970
Veel vaker alleenstaande moeders.

711
00:23:44,470 --> 00:23:47,150
Veel vaker dat er wat speelde tussen in

712
00:23:47,150 --> 00:23:47,710
die relatie.

713
00:23:48,730 --> 00:23:50,230
Twee ouders die altijd werkten.

714
00:23:50,230 --> 00:23:52,330
Kinderen die heel snel, daar schrik ik altijd

715
00:23:52,330 --> 00:23:54,870
van, die heel snel uit handen worden gegeven

716
00:23:54,870 --> 00:23:55,190
naar.

717
00:23:55,450 --> 00:23:56,250
Daar gaat het mis.

718
00:23:56,390 --> 00:23:57,890
Van alles en nog wat en iedereen.

719
00:23:59,210 --> 00:24:00,670
En dan krijg je dus, nou ja, dat

720
00:24:00,670 --> 00:24:02,490
is misschien gechargeerd, ontspoorde mensen.

721
00:24:02,830 --> 00:24:04,850
En leidt dat tot een ontspoorde samenleving waar

722
00:24:04,850 --> 00:24:06,370
we een beetje op afstevenen nu natuurlijk.

723
00:24:06,790 --> 00:24:07,950
Dus hoe kunnen we dit repareren?

724
00:24:08,030 --> 00:24:09,470
Door helemaal terug te gaan naar die basis.

725
00:24:10,050 --> 00:24:11,910
Eigenlijk vanaf het moment van die zwangerschap.

726
00:24:12,770 --> 00:24:15,110
Daar een nieuwe systematiek te gaan toepassen.

727
00:24:15,350 --> 00:24:15,910
Ben je dat mee eens?

728
00:24:16,410 --> 00:24:16,770
Jazeker.

729
00:24:16,770 --> 00:24:20,250
Maar als het gaat over ons emotioneel welbevinden.

730
00:24:20,850 --> 00:24:22,810
Dan zijn wij inmiddels zo ver dat wij

731
00:24:22,810 --> 00:24:25,130
in de moderne westerse wereld.

732
00:24:25,150 --> 00:24:26,150
Tussen aanleidingstekens.

733
00:24:26,730 --> 00:24:28,190
Wij zijn het ontwikkelingsgebied.

734
00:24:29,010 --> 00:24:31,370
En wat wij dan de primitieve volken noemen.

735
00:24:31,570 --> 00:24:33,150
In Zuid-Amerika en Afrika.

736
00:24:33,790 --> 00:24:34,990
Die begrijpen het veel beter.

737
00:24:35,150 --> 00:24:36,910
Want die leven kort op elkaar.

738
00:24:37,050 --> 00:24:38,430
Die zullen de hele dag hun kind mee.

739
00:24:38,470 --> 00:24:39,910
Die leggen dat kind niet steeds weg.

740
00:24:40,450 --> 00:24:41,170
Die hebben aandacht.

741
00:24:41,290 --> 00:24:41,830
Die hebben tijd.

742
00:24:41,950 --> 00:24:42,550
Die hebben ruimte.

743
00:24:43,070 --> 00:24:45,390
Die hebben niet zoveel euro's als wij gekkies.

744
00:24:45,390 --> 00:24:48,310
Maar in de emotionele zorg voor elkaar.

745
00:24:48,430 --> 00:24:49,470
En vooral voor het nageslacht.

746
00:24:49,630 --> 00:24:50,570
Doen ze het veel beter.

747
00:24:51,070 --> 00:24:51,590
Veel beter.

748
00:24:51,650 --> 00:24:53,070
Er is een waanzinnige documentaire.

749
00:24:53,510 --> 00:24:54,230
Ik weet niet hoe die heet.

750
00:24:54,350 --> 00:24:55,330
Cindy liet hem me zien laatst.

751
00:24:55,350 --> 00:24:56,290
Die gaat over baby's.

752
00:24:56,590 --> 00:24:57,770
Ik ben er veel mee bezig dit jaar.

753
00:24:59,370 --> 00:25:00,670
Ik vond het zo interessant.

754
00:25:00,990 --> 00:25:03,050
Nadat ik Lipton was gaan bestuderen.

755
00:25:03,170 --> 00:25:03,370
Dat ik dacht.

756
00:25:03,450 --> 00:25:05,470
Ik wil alles weten over hoe dat zit.

757
00:25:05,570 --> 00:25:07,490
Want dat heeft zoveel impact.

758
00:25:07,550 --> 00:25:08,970
Misschien ook op jou en mij gehad.

759
00:25:09,070 --> 00:25:10,210
Waarom wij nu zijn wie we zijn.

760
00:25:11,150 --> 00:25:11,870
Die documentaire.

761
00:25:12,010 --> 00:25:13,450
Daar wordt geen woord in gesproken.

762
00:25:13,450 --> 00:25:16,230
En die documentairemaker is dus de hele wereld

763
00:25:16,230 --> 00:25:17,210
rond gegaan.

764
00:25:17,330 --> 00:25:20,070
En die laat, zoals jij zegt, volkeren overal

765
00:25:20,070 --> 00:25:20,330
zien.

766
00:25:20,430 --> 00:25:21,030
Met baby's.

767
00:25:21,050 --> 00:25:22,070
Hoe ze omgaan met die baby.

768
00:25:22,850 --> 00:25:25,770
En dan kom je dus in Lapland.

769
00:25:25,970 --> 00:25:26,590
In Afrika.

770
00:25:26,710 --> 00:25:29,150
Waar die baby altijd huid op huid contact

771
00:25:29,150 --> 00:25:29,490
heeft.

772
00:25:29,870 --> 00:25:30,770
Geen iPads.

773
00:25:30,830 --> 00:25:31,310
Helemaal niks.

774
00:25:31,730 --> 00:25:33,890
Je ziet van die kleine zwarte mannetjes spelen

775
00:25:33,890 --> 00:25:34,830
met niks.

776
00:25:35,150 --> 00:25:36,910
In een of ander dorpje in Afrika.

777
00:25:37,470 --> 00:25:39,810
En dan de tegenstelling met de westerse wereld.

778
00:25:39,950 --> 00:25:40,950
Amerika, New York.

779
00:25:41,930 --> 00:25:43,290
Volgens mij Amsterdam zit er ook in.

780
00:25:43,290 --> 00:25:45,270
Een baby van een met een iPad en

781
00:25:45,270 --> 00:25:45,930
een telefoon.

782
00:25:47,130 --> 00:25:50,830
En dat je zelfs als naïeve buitenstaande denkt

783
00:25:50,830 --> 00:25:51,030
van.

784
00:25:51,610 --> 00:25:52,970
Wat zijn we hier eigenlijk aan het doen?

785
00:25:53,350 --> 00:25:54,630
Het geeft in ieder geval te denken.

786
00:25:56,030 --> 00:25:57,910
En het is zo mooi om te zien

787
00:25:57,910 --> 00:25:58,150
dat.

788
00:25:58,570 --> 00:26:00,310
Want je voelt gewoon dat contact.

789
00:26:00,410 --> 00:26:01,910
En die liefde en die verbinding.

790
00:26:02,330 --> 00:26:04,290
Die zijn we een beetje aan het verliezen.

791
00:26:04,370 --> 00:26:06,810
Doordat we eigenlijk kinderen veel te vroeg.

792
00:26:07,090 --> 00:26:07,610
Laat ik maar zeggen.

793
00:26:07,830 --> 00:26:10,070
Op een paar maanden al buiten de deur

794
00:26:10,070 --> 00:26:10,250
zetten.

795
00:26:10,390 --> 00:26:11,790
Nu moet je het zelf maar uitzoeken.

796
00:26:11,790 --> 00:26:14,270
En dat leidt volgens mij tot onthechting.

797
00:26:14,550 --> 00:26:15,050
Zeker.

798
00:26:15,470 --> 00:26:18,130
We zijn extreem hulpbehoevende diertjes.

799
00:26:18,310 --> 00:26:19,530
Als ze op aarde komen.

800
00:26:19,970 --> 00:26:22,590
Onze honden, katten, paarden en reiten.

801
00:26:22,790 --> 00:26:25,110
Die staan na een paar dagen of weken

802
00:26:25,110 --> 00:26:25,910
op eigen benen.

803
00:26:26,290 --> 00:26:28,730
Dan kunnen de eerste twee er helemaal niks.

804
00:26:28,830 --> 00:26:30,490
We gaan hartstikke dood als er niet iemand

805
00:26:30,490 --> 00:26:31,350
ons eten geeft.

806
00:26:31,850 --> 00:26:33,230
We kunnen ook helemaal niet nadenken.

807
00:26:33,730 --> 00:26:35,190
We kunnen nauwelijks waarnemen.

808
00:26:35,430 --> 00:26:36,510
We kunnen een beetje voelen.

809
00:26:36,810 --> 00:26:38,790
Dus het eerste waar je mee begint.

810
00:26:38,790 --> 00:26:42,330
En dan moeten mensen nu hele dure zelfbetale

811
00:26:42,330 --> 00:26:43,410
haptonomie vervolgen.

812
00:26:43,690 --> 00:26:46,270
Maar onze tastzin, die ontwikkelen.

813
00:26:46,490 --> 00:26:47,470
Hoe doe je dat?

814
00:26:48,310 --> 00:26:48,830
Vruddigen.

815
00:26:49,330 --> 00:26:50,490
En wat gebeurt er dan?

816
00:26:50,810 --> 00:26:52,510
Dan ga je veel goedstofjes aanmaken.

817
00:26:52,630 --> 00:26:54,590
Oxytocine, dopamine, serotonine.

818
00:26:54,750 --> 00:26:55,510
Laat het niet vergeten.

819
00:26:55,890 --> 00:26:58,550
En dan word je een rustiger, gelukkiger, evenwichtiger

820
00:26:58,550 --> 00:26:58,850
mens.

821
00:26:59,290 --> 00:27:00,490
En als er dan stress komt.

822
00:27:00,750 --> 00:27:01,950
Want dat hoort bij het leven.

823
00:27:02,430 --> 00:27:03,990
Dan is je lichaam daarop voorbereid.

824
00:27:04,090 --> 00:27:04,970
Dan schiet het in de actiemodus.

825
00:27:05,790 --> 00:27:07,030
Schakelt de tegenstand eruit.

826
00:27:07,030 --> 00:27:08,530
En het wordt weer rustig.

827
00:27:08,930 --> 00:27:11,290
Maar als jij wordt weggelegd.

828
00:27:11,450 --> 00:27:12,610
Als als klein babytje.

829
00:27:13,070 --> 00:27:13,870
En vervolgens word je wakker.

830
00:27:13,950 --> 00:27:15,090
Je hebt een vieze luier en honger.

831
00:27:15,450 --> 00:27:16,470
En je moet gaan schreeuwen.

832
00:27:18,090 --> 00:27:19,750
Voor aandacht van papa of mama.

833
00:27:19,850 --> 00:27:21,310
Of wie ook maar voor jou moet zorgen.

834
00:27:21,670 --> 00:27:23,270
Dan ga je dus eigenlijk al in de

835
00:27:23,270 --> 00:27:23,950
stressmodus.

836
00:27:24,630 --> 00:27:26,470
Volstrekt onnodig en overbodig.

837
00:27:26,990 --> 00:27:29,330
En gebeuren er dus in het brein allemaal

838
00:27:29,330 --> 00:27:30,050
dingen.

839
00:27:30,250 --> 00:27:32,890
Die voorspellen dat de kans dat je later

840
00:27:32,890 --> 00:27:35,210
allerlei gezondheidsproblemen krijgt.

841
00:27:36,130 --> 00:27:37,710
Het is je inkoppertje.

842
00:27:37,870 --> 00:27:40,470
Het begint bij de eerste 2 tot 7.

843
00:27:40,710 --> 00:27:42,550
De eerste 2 jaar zijn heel belangrijk.

844
00:27:42,710 --> 00:27:43,950
Dan van 2 tot 7.

845
00:27:44,090 --> 00:27:46,290
Is ook uitermate belangrijk voor de programmering.

846
00:27:46,290 --> 00:27:47,350
Hoe wij worden gevormd.

847
00:27:47,750 --> 00:27:49,550
Dan gaan we even verder in de tijd.

848
00:27:49,750 --> 00:27:50,690
En dan wil ik een beetje naar die

849
00:27:50,690 --> 00:27:51,290
angststoornissen.

850
00:27:51,510 --> 00:27:53,250
En paniekstoornissen.

851
00:27:53,510 --> 00:27:53,910
Angstaanvallen.

852
00:27:54,870 --> 00:27:56,350
Ik kom zoveel jongeren tegen.

853
00:27:56,990 --> 00:27:58,050
Ik durf bijna altijd te zeggen.

854
00:27:58,290 --> 00:27:59,410
Zo'n beetje 1 op de 3.

855
00:27:59,750 --> 00:28:00,690
Misschien wel 1 op de 2.

856
00:28:01,070 --> 00:28:02,710
Hebben last van paniekaanvallen.

857
00:28:03,470 --> 00:28:04,050
En dan vraag ik.

858
00:28:04,090 --> 00:28:04,750
Wat is dat dan?

859
00:28:04,750 --> 00:28:05,550
Wat voel je dan?

860
00:28:05,650 --> 00:28:07,010
En dat kunnen ze heel vaak niet onder

861
00:28:07,010 --> 00:28:07,750
woorden brengen.

862
00:28:08,410 --> 00:28:09,930
Jij hebt daar echt heel lang op gestudeerd.

863
00:28:10,090 --> 00:28:11,410
Je hebt volgens mij heel veel mensen meegemaakt.

864
00:28:11,650 --> 00:28:12,230
Wat is dat nou?

865
00:28:12,290 --> 00:28:13,010
Een paniekaanval.

866
00:28:13,130 --> 00:28:13,910
Of een angststoornis.

867
00:28:14,910 --> 00:28:18,390
Nou, in het psychiatrische model waar mijn proefschrift

868
00:28:18,390 --> 00:28:18,910
over ging.

869
00:28:19,070 --> 00:28:20,590
Moest je dan die jonge mensen uitleggen.

870
00:28:20,670 --> 00:28:21,790
Dat het niet rationeel was.

871
00:28:21,850 --> 00:28:22,710
Dat ze op zo'n moment denken.

872
00:28:22,750 --> 00:28:23,830
Ik word gek of ik ga dood.

873
00:28:23,930 --> 00:28:26,630
Wat toch vrij beangsterende gedachten zijn.

874
00:28:26,710 --> 00:28:28,350
Dus dan krijg je cognitieve therapie.

875
00:28:28,490 --> 00:28:30,130
En dan werd aan jou uitgelegd dat het

876
00:28:30,130 --> 00:28:30,930
niet rationeel was.

877
00:28:31,010 --> 00:28:32,030
Om bang te zijn dat je gek wordt

878
00:28:32,030 --> 00:28:32,650
of dood gaat.

879
00:28:34,090 --> 00:28:37,830
De kans op een verkeersongeluk of kanker of

880
00:28:37,830 --> 00:28:38,910
suïcide is groter.

881
00:28:39,090 --> 00:28:40,510
Dus het is misschien niet rationeel dat je

882
00:28:40,510 --> 00:28:41,510
denkt ik krijg een hartinfarct.

883
00:28:42,710 --> 00:28:44,830
Maar je lichaam laat je iets weten.

884
00:28:45,230 --> 00:28:46,950
Dus wat dat eigenlijk is.

885
00:28:46,990 --> 00:28:48,850
Is niks meer of minder dan stress.

886
00:28:49,030 --> 00:28:49,450
Alarm.

887
00:28:49,690 --> 00:28:51,250
Er gaat hier iets aan.

888
00:28:51,950 --> 00:28:53,010
In het lichaam zelf.

889
00:28:53,070 --> 00:28:56,250
In het lichaam is een gevoel van bedreiging.

890
00:28:56,490 --> 00:28:57,650
En het gaat er dan dus niet om

891
00:28:57,650 --> 00:28:59,990
of er letterlijk een tijger voor je neus

892
00:28:59,990 --> 00:29:00,170
staat.

893
00:29:00,170 --> 00:29:03,130
Het gaat erom dat in jouw lichaam spookt

894
00:29:03,130 --> 00:29:04,630
het alsof er een tijger voor je neus

895
00:29:04,630 --> 00:29:04,730
zit.

896
00:29:05,350 --> 00:29:06,990
En daar gaat het al vaak mis.

897
00:29:07,450 --> 00:29:09,570
Want dan gaan mensen een soort juridisch feiten

898
00:29:09,570 --> 00:29:09,970
checken.

899
00:29:10,050 --> 00:29:11,270
Dan zeggen ze ja, je bent bang voor

900
00:29:11,270 --> 00:29:12,050
iets wat er niet is.

901
00:29:12,290 --> 00:29:12,950
Dat maakt niet uit.

902
00:29:13,010 --> 00:29:15,230
Want in jouw lichaam is het wel.

903
00:29:15,790 --> 00:29:17,730
Dus over gevoel kan je niet twisten.

904
00:29:17,850 --> 00:29:20,170
Dus je voelt iets heel heftigs.

905
00:29:20,950 --> 00:29:23,070
En dan gaan we zeggen het valt wel

906
00:29:23,070 --> 00:29:23,430
mee.

907
00:29:24,030 --> 00:29:25,870
Neem maar een pammetje of we hebben pillen.

908
00:29:26,190 --> 00:29:28,330
Nee, je moet het gevoel ontzettend serieus nemen.

909
00:29:28,330 --> 00:29:29,990
Je moet zeggen nou, er spelen dus hele

910
00:29:29,990 --> 00:29:31,150
heftige emoties in je.

911
00:29:31,750 --> 00:29:33,930
Laten we eens gaan kijken waar dat door

912
00:29:33,930 --> 00:29:34,530
veroorzaakt is.

913
00:29:34,570 --> 00:29:35,190
Heb je dat al lang?

914
00:29:35,330 --> 00:29:35,970
Zijn er dingen gebeurd?

915
00:29:35,970 --> 00:29:37,510
Waar wordt dat dan door veroorzaakt?

916
00:29:37,850 --> 00:29:38,310
Onveiligheid.

917
00:29:39,530 --> 00:29:44,330
In de basis is hechtingsproblematiek het thema onder

918
00:29:44,330 --> 00:29:45,570
alle psychische stoornissen.

919
00:29:45,950 --> 00:29:47,350
En je noemt het woord al stress.

920
00:29:47,450 --> 00:29:48,150
Wat is stress?

921
00:29:49,130 --> 00:29:53,310
Dat is de aanmaak van met name cortisol.

922
00:29:53,310 --> 00:29:56,170
En dat is een stofje wat ons helpt

923
00:29:56,170 --> 00:29:58,570
te overleven als we langdurig onder druk staan

924
00:29:58,570 --> 00:29:59,390
en bedreigd worden.

925
00:30:00,650 --> 00:30:03,390
En de aanmaak van cortisol werkt door.

926
00:30:03,450 --> 00:30:04,810
Dat wordt aangemaakt in de bijnieren.

927
00:30:05,410 --> 00:30:06,440
Werkt door in ons hele systeem.

928
00:30:07,050 --> 00:30:09,380
Want cortisol is eigenlijk een lichaamseigen ontstekingsremmer.

929
00:30:10,350 --> 00:30:12,430
Dus als je veel stress hebt, neemt je

930
00:30:12,430 --> 00:30:13,150
weerstand af.

931
00:30:13,290 --> 00:30:14,670
Dus je wordt sneller ziek.

932
00:30:15,550 --> 00:30:17,810
Dus als je niet verkouden wil worden, moet

933
00:30:17,810 --> 00:30:19,790
je misschien eens kijken hoe je zorgt dat

934
00:30:19,790 --> 00:30:20,650
je minder stress hebt.

935
00:30:21,050 --> 00:30:22,290
Maar dat is natuurlijk geen business model.

936
00:30:22,290 --> 00:30:24,630
Want het business model is, de mensen die

937
00:30:24,630 --> 00:30:26,110
ziek zijn, die gaan we behandelen.

938
00:30:27,010 --> 00:30:30,290
Maar een ontregel, het is de hpa's, hypothalamus,

939
00:30:30,390 --> 00:30:31,690
hypofysiobinia's.

940
00:30:32,470 --> 00:30:34,770
Een ontregeling in die hpa's die zo heel

941
00:30:34,770 --> 00:30:36,930
vroeg kan ontstaan door onveilige hechting.

942
00:30:37,770 --> 00:30:40,750
Onveilige hechting geeft stress, werkt de rest van

943
00:30:40,750 --> 00:30:41,390
het leven door.

944
00:30:42,350 --> 00:30:46,110
En is dat dan vooral lichamelijk of is

945
00:30:46,110 --> 00:30:48,410
het ook grotendeels mentaal die stress?

946
00:30:48,590 --> 00:30:50,730
Is het iets wat we inbeelden of is

947
00:30:50,730 --> 00:30:51,310
het tweeledig?

948
00:30:51,310 --> 00:30:52,150
Ja, dat is een mooi punt.

949
00:30:52,410 --> 00:30:54,830
Want het onderscheid lichaam en mentaal is volstrekt

950
00:30:54,830 --> 00:30:55,470
arbitrair.

951
00:30:55,610 --> 00:30:57,310
Dat was ooit een of andere lijpe Franse

952
00:30:57,310 --> 00:30:59,690
filosoof, meneer Descartes, die zei cogito ergo sum.

953
00:31:00,270 --> 00:31:02,070
De rest is geschiedenis, had hij het maar

954
00:31:02,070 --> 00:31:02,790
nooit gezegd.

955
00:31:02,890 --> 00:31:05,890
Want het feit dat wij kunnen nadenken maakt

956
00:31:05,890 --> 00:31:08,510
ons iets andere zoogdieren dan alle andere zoogdieren.

957
00:31:08,990 --> 00:31:11,050
Maar de overeenkomsten zijn veel belangrijker.

958
00:31:11,750 --> 00:31:16,350
En een ontregeling van je stresssysteem kan in

959
00:31:16,350 --> 00:31:17,410
alles resulteren.

960
00:31:17,410 --> 00:31:18,810
Het kan erin resulteren dat je angster wordt,

961
00:31:18,910 --> 00:31:20,210
dat je depressief wordt, dat je een eetstoornis

962
00:31:20,210 --> 00:31:21,290
krijgt, dat je verslaafd raakt.

963
00:31:21,730 --> 00:31:24,510
Maar ook dat je fibromiologie krijgt.

964
00:31:24,930 --> 00:31:26,570
Of een autoimmunziekte als reuma.

965
00:31:26,870 --> 00:31:29,270
Of chronisch vermoeidheidssyndroom.

966
00:31:29,450 --> 00:31:30,450
Of piepende oren.

967
00:31:30,930 --> 00:31:31,950
You name it.

968
00:31:32,830 --> 00:31:33,910
Maar zijn dan heel veel van dit soort

969
00:31:33,910 --> 00:31:37,850
ziekten toch, hebben die een psychische aanleiding?

970
00:31:38,450 --> 00:31:40,250
Of komt het echt uit het lichamelijke?

971
00:31:42,010 --> 00:31:45,630
Eigenlijk bijna alle gezondheidsproblemen zijn stress gerelateerd.

972
00:31:45,630 --> 00:31:48,110
Dus je ziet eigenlijk een ontregeling van die

973
00:31:48,110 --> 00:31:50,830
HPA's onder al die verschillende labeltjes.

974
00:31:51,450 --> 00:31:53,470
Maar het vervelende is, de zorg is dus

975
00:31:53,470 --> 00:31:55,830
helemaal ingericht, piep je oren naar de KNO

976
00:31:55,830 --> 00:31:56,050
-arts.

977
00:31:57,450 --> 00:32:00,730
Heb je abnormaal veel spierpijn, naar de reumatoloog.

978
00:32:00,870 --> 00:32:07,710
Dus het grote verband, het gemeenschappelijke kenmerk van

979
00:32:07,710 --> 00:32:10,770
al die verschillende uitingen, dat zien we niet.

980
00:32:10,770 --> 00:32:14,190
Dat is natuurlijk het betoog van grote intelligente

981
00:32:14,190 --> 00:32:16,670
mannen als Gabor Mathé en Bessel van der

982
00:32:16,670 --> 00:32:16,970
Kork.

983
00:32:17,190 --> 00:32:19,030
Kijk nou eens naar wat eronder zit.

984
00:32:19,750 --> 00:32:21,390
Mathé gaat natuurlijk ook naar die traumas van

985
00:32:21,390 --> 00:32:21,770
vroeger.

986
00:32:22,710 --> 00:32:24,930
Dat doe je ook in je boek, oud

987
00:32:24,930 --> 00:32:25,110
zeer.

988
00:32:25,890 --> 00:32:28,350
Wat ik heel belangrijk vind, en daarom heb

989
00:32:28,350 --> 00:32:29,650
ik het oud zeer genoemd.

990
00:32:30,030 --> 00:32:31,990
Het gaat niet alleen om wat er gebeurd

991
00:32:31,990 --> 00:32:34,370
is wat niet had moeten gebeuren.

992
00:32:34,910 --> 00:32:39,090
Dus gebeurtenissen met enorm veel impact die je

993
00:32:39,090 --> 00:32:40,110
iedereen wilt besparen.

994
00:32:40,110 --> 00:32:42,370
Het gaat ook, en daar hebben we het

995
00:32:42,370 --> 00:32:44,950
al best over gehad, wat je niet hebt

996
00:32:44,950 --> 00:32:47,210
gekregen terwijl je het wel had kunnen gebruiken.

997
00:32:47,330 --> 00:32:49,750
En dat is knuffelen, lijf-op-lijf contact,

998
00:32:49,890 --> 00:32:53,910
warmte, beschikbare ouders, liefde, de zachte afdeling.

999
00:32:54,130 --> 00:32:56,750
Maar die zachte afdeling is gewoon keihard een

1000
00:32:56,750 --> 00:33:00,990
verklaring bij 80% van al onze gezondheidsproblemen.

1001
00:33:02,330 --> 00:33:04,610
Als mensen die nu kijken last hebben van

1002
00:33:04,610 --> 00:33:08,690
dit soort angststoornissen, paniekaanvallen, wat adviseren ze dan?

1003
00:33:09,890 --> 00:33:13,110
Ga je lijf in, ga verkennen wat er

1004
00:33:13,110 --> 00:33:15,110
speelt en ga niet het toedekken.

1005
00:33:15,450 --> 00:33:16,910
En kun je dat zelf of zeg je

1006
00:33:16,910 --> 00:33:18,210
daar heb je toch hulp bij nodig?

1007
00:33:18,370 --> 00:33:21,350
Want ik merk wel dat mensen zo gestresst

1008
00:33:21,350 --> 00:33:21,490
zijn.

1009
00:33:21,650 --> 00:33:22,750
Nee, daar heb je absoluut hulp bij nodig.

1010
00:33:23,150 --> 00:33:24,630
En naar wie moet je dan toe als

1011
00:33:24,630 --> 00:33:26,590
je niet naar de huisarts of de psychiater

1012
00:33:26,590 --> 00:33:26,970
moet gaan?

1013
00:33:27,130 --> 00:33:30,030
Wij bouwen nu aan een platform de balanskliniek

1014
00:33:30,030 --> 00:33:32,830
wat niet een business model is, maar een

1015
00:33:32,830 --> 00:33:33,430
beweging.

1016
00:33:33,430 --> 00:33:35,930
En bij ons kun je zoeken, we hebben

1017
00:33:35,930 --> 00:33:38,630
ongeveer bij 250 mensen nu, naar wie bij

1018
00:33:38,630 --> 00:33:40,530
jou in de buurt op welke thema's bekwaam

1019
00:33:40,530 --> 00:33:40,710
is.

1020
00:33:40,830 --> 00:33:41,670
Dat zijn hulpverleners?

1021
00:33:41,690 --> 00:33:45,490
Dat zijn hulpverleners, maar die zijn persoonlijk.

1022
00:33:45,810 --> 00:33:47,470
Dus jij ziet dat is een man of

1023
00:33:47,470 --> 00:33:48,970
een vrouw die woont daar en daar en

1024
00:33:48,970 --> 00:33:49,990
die daar bekwaam in.

1025
00:33:50,350 --> 00:33:51,790
En dan kan je een beetje invoelen op,

1026
00:33:52,350 --> 00:33:52,870
klikt dat?

1027
00:33:53,650 --> 00:33:55,310
En het probleem bij de jeugdzorg en de

1028
00:33:55,310 --> 00:33:57,790
GGZ is natuurlijk, je wordt verwezen en dan

1029
00:33:57,790 --> 00:33:59,250
krijg je iemand toegewezen, waarvan je alleen maar

1030
00:33:59,250 --> 00:34:01,610
weet hij of zij heeft het diploma, waardoor

1031
00:34:01,610 --> 00:34:02,950
de zorgverzekeraar het vergoedt.

1032
00:34:02,950 --> 00:34:04,310
Wat is de GGZ?

1033
00:34:05,750 --> 00:34:09,969
Dat is een mega groot onderdeel van ons

1034
00:34:09,969 --> 00:34:10,949
gezondheidszorgsysteem.

1035
00:34:12,590 --> 00:34:15,030
Ik dacht altijd dat dat een soort officiële

1036
00:34:15,030 --> 00:34:18,150
instantie was met mensen waarop je kunt bouwen,

1037
00:34:18,889 --> 00:34:20,469
maar dat schijnt toch ook allemaal een soort

1038
00:34:20,469 --> 00:34:25,030
losstandig eigen winkeltjes te zijn, begrijp ik, met

1039
00:34:25,030 --> 00:34:26,570
mensen die allemaal andere belangen hebben.

1040
00:34:26,690 --> 00:34:28,909
De grootste GGZ instelling in dit land heeft

1041
00:34:28,909 --> 00:34:31,429
ongeveer evenveel personeelsleden als de Nederlandse politie.

1042
00:34:31,429 --> 00:34:34,590
Dus dan praat je over bedrijven met 25

1043
00:34:34,590 --> 00:34:35,790
.000 werknemers.

1044
00:34:36,610 --> 00:34:39,610
Die zijn georganiseerd in allerlei segmenten.

1045
00:34:39,730 --> 00:34:41,409
Dus die hebben een potje jeugdzorg, een potje

1046
00:34:41,409 --> 00:34:43,830
verslavingszorg en een potje persoonlijkheidsstoornis.

1047
00:34:45,110 --> 00:34:47,690
En dan jij meldt je aan en dan

1048
00:34:47,690 --> 00:34:50,810
gaan ze kijken, wat past het beste bij

1049
00:34:50,810 --> 00:34:50,949
jou?

1050
00:34:51,030 --> 00:34:52,489
En dan word je daarheen doorverwezen.

1051
00:34:53,389 --> 00:34:55,750
En dan helpt het meestal niet afdoende, maar

1052
00:34:55,750 --> 00:34:56,670
dan hebben ze natuurlijk wel business.

1053
00:34:58,290 --> 00:35:02,470
Ik kom weleens mensen tegen die bij mij

1054
00:35:02,470 --> 00:35:04,050
komen en zeggen ja, ik heb echt wel

1055
00:35:04,050 --> 00:35:04,770
hulp nodig nu.

1056
00:35:05,430 --> 00:35:06,990
En dan zeg ik, ga naar de GGZ.

1057
00:35:07,470 --> 00:35:08,310
En dan zeggen ze ja, heb ik al

1058
00:35:08,310 --> 00:35:10,130
gedaan, maar over zes maanden is er pas

1059
00:35:10,130 --> 00:35:11,310
tijd of over drie maanden.

1060
00:35:11,430 --> 00:35:12,250
Maar duurt dat lang?

1061
00:35:13,110 --> 00:35:13,350
Lang.

1062
00:35:13,990 --> 00:35:16,090
In gevallen waarbij ik denk, het is best

1063
00:35:16,090 --> 00:35:16,850
wel urgent.

1064
00:35:17,030 --> 00:35:19,450
Hier is nu hulp bij nodig of morgen,

1065
00:35:19,570 --> 00:35:20,990
maar niet pas over een aantal weken.

1066
00:35:21,870 --> 00:35:23,750
Hoe komt het dan dat die GGZ zo

1067
00:35:23,750 --> 00:35:25,850
onderbezet zijn of dat die wachtlijsten zo lang

1068
00:35:25,850 --> 00:35:26,090
zijn?

1069
00:35:26,830 --> 00:35:30,110
Nou, kijk, nu word ik weer boos.

1070
00:35:30,230 --> 00:35:32,810
Dus nu kom ik weer mijn oude psychiatergedaante.

1071
00:35:33,530 --> 00:35:35,230
Ik vind dat ze die zorgen om te

1072
00:35:35,230 --> 00:35:36,370
beginnen heel anders moeten inrichten.

1073
00:35:36,490 --> 00:35:38,230
Ik vind dat mensen in nood op hele

1074
00:35:38,230 --> 00:35:40,650
korte termijn door een zeer ervaren man of

1075
00:35:40,650 --> 00:35:43,130
vrouw gesproken moeten worden.

1076
00:35:43,490 --> 00:35:45,510
Zodat hij of zij kan zeggen, deze moet

1077
00:35:45,510 --> 00:35:47,630
snel hulp krijgen en deze mag nog wel

1078
00:35:47,630 --> 00:35:48,250
even wachten.

1079
00:35:48,750 --> 00:35:50,650
En zo is het niet ingericht.

1080
00:35:50,650 --> 00:35:53,650
Je krijgt iemand in de opleiding na een

1081
00:35:53,650 --> 00:35:56,010
wachtlijst waarbij niet uitmerkt welk probleem je hebt,

1082
00:35:56,070 --> 00:35:57,610
want iedereen gaat op dezelfde wachtlijst.

1083
00:35:58,490 --> 00:35:59,490
Ja, dat is toch gekkenwerken?

1084
00:35:59,570 --> 00:36:00,110
Hoe werkt het dan?

1085
00:36:00,230 --> 00:36:02,350
Ik kan me het zo moeilijk voorstellen.

1086
00:36:02,810 --> 00:36:05,690
Elke hulpverlener, elke arts wil toch mensen helpen.

1087
00:36:05,770 --> 00:36:07,930
Dat is de reden dat je dat gaat

1088
00:36:07,930 --> 00:36:08,210
doen.

1089
00:36:09,550 --> 00:36:11,030
En hoe kan het dan toch, is het

1090
00:36:11,030 --> 00:36:12,650
dan het systeem dat het niet toelaat?

1091
00:36:14,430 --> 00:36:16,330
Kijk, een van de argumenten om er niet

1092
00:36:16,330 --> 00:36:17,730
uit te stappen was voor mij.

1093
00:36:17,830 --> 00:36:20,410
Mensen met psychische problemen hebben heel vaak niet

1094
00:36:20,410 --> 00:36:21,010
zoveel geld.

1095
00:36:21,210 --> 00:36:22,510
Die hebben heel vaak geen werk, die hebben

1096
00:36:22,510 --> 00:36:23,370
vaak problemen met huis.

1097
00:36:23,770 --> 00:36:25,490
Het hangt allemaal met elkaar samen.

1098
00:36:25,610 --> 00:36:27,070
En ik dacht, als ik er nu uit

1099
00:36:27,070 --> 00:36:28,790
stap en zeg, je kan bij mij voor

1100
00:36:28,790 --> 00:36:30,930
coaching, moet je btw betalen, eigen rekening.

1101
00:36:31,470 --> 00:36:33,050
Dan sluit ik heel veel mensen buiten.

1102
00:36:33,290 --> 00:36:36,730
Er zijn heel veel dokters die echt idealistisch

1103
00:36:36,730 --> 00:36:38,890
zeggen, wij willen er voor iedereen zijn.

1104
00:36:38,890 --> 00:36:42,090
Maar ze worden gedwongen te werken in een

1105
00:36:42,090 --> 00:36:48,270
model wat aantoonbaar niet functioneert.

1106
00:36:49,550 --> 00:36:53,610
De kosten voor de elektronische patiëntendossiers, ook zo

1107
00:36:53,610 --> 00:36:56,890
'n uitvoering, die nemen onderhand 30-40%

1108
00:36:56,890 --> 00:36:59,550
van het totale zorgbudget in beslag.

1109
00:36:59,670 --> 00:37:00,590
Wat betekent dat geld?

1110
00:37:00,670 --> 00:37:02,030
Wat is bedoeld om mensen te helpen?

1111
00:37:02,670 --> 00:37:06,950
Verdwijnt naar ICT bedrijven die EPD's ontwerpen.

1112
00:37:06,950 --> 00:37:08,210
Dat klopt niet.

1113
00:37:08,450 --> 00:37:10,210
Dus dat gaat steeds meer wringen en er

1114
00:37:10,210 --> 00:37:12,530
zijn steeds meer mensen die zeggen, ik stap

1115
00:37:12,530 --> 00:37:14,230
eruit en dan ga ik wel werken met

1116
00:37:14,230 --> 00:37:16,910
de mensen die het kunnen en willen betalen.

1117
00:37:17,010 --> 00:37:18,190
Dan hoeven ze al die vragenlijsten niet in

1118
00:37:18,190 --> 00:37:19,570
te vullen, dan krijgen ze geen diagnose, dan

1119
00:37:19,570 --> 00:37:21,950
krijgen ze hulp op het probleem wat ze

1120
00:37:21,950 --> 00:37:22,850
inbrengen.

1121
00:37:23,270 --> 00:37:26,190
Is dat zorgsysteem op korte termijn anders in

1122
00:37:26,190 --> 00:37:27,150
te richten?

1123
00:37:27,490 --> 00:37:29,670
En volgens jouw visie, hoe zou je dat

1124
00:37:29,670 --> 00:37:34,590
beter kunnen inrichten in een afzienbare periode, dat

1125
00:37:34,590 --> 00:37:37,230
er niet weer acht kabinetten moeten gaan duren?

1126
00:37:38,810 --> 00:37:41,630
Mijn fantasie is dat wij met die balanskliniek

1127
00:37:41,630 --> 00:37:44,890
laten zien dat je mensen snel, adequaat en

1128
00:37:44,890 --> 00:37:47,170
kostenefficiënt kan helpen door ze gewoon te geven

1129
00:37:47,170 --> 00:37:48,010
wat ze nodig hebben.

1130
00:37:48,670 --> 00:37:50,730
En dat is niet een protocol met twaalf

1131
00:37:50,730 --> 00:37:53,470
gesprekken de komende drie maanden.

1132
00:37:53,850 --> 00:37:56,210
Dat is maatwerk en dat betekent misschien de

1133
00:37:56,210 --> 00:37:58,330
eerste week vier keer en dan over een

1134
00:37:58,330 --> 00:37:59,630
jaar weer een keer.

1135
00:38:00,290 --> 00:38:01,990
Want iedereen is anders en wat je nodig

1136
00:38:01,990 --> 00:38:02,270
hebt.

1137
00:38:02,270 --> 00:38:05,150
Dus door het persoonlijk te maken en alle

1138
00:38:05,150 --> 00:38:09,030
bureaucratische hobbels weg te nemen, worden de wachtlijsten

1139
00:38:09,030 --> 00:38:11,590
korter, gaan de kosten omlaag en als wij

1140
00:38:11,590 --> 00:38:14,450
groot en sterk genoeg zijn, dan hoop ik

1141
00:38:14,450 --> 00:38:16,150
dat een zorgverzekeraar ons overneemt.

1142
00:38:16,250 --> 00:38:18,270
Want de kosten zijn natuurlijk te groot.

1143
00:38:19,250 --> 00:38:22,490
Is de bedoeling om dit dan landelijk te

1144
00:38:22,490 --> 00:38:22,830
laten?

1145
00:38:22,930 --> 00:38:23,530
Het is al landelijk.

1146
00:38:23,550 --> 00:38:24,030
Het is landelijk.

1147
00:38:25,230 --> 00:38:27,150
Dus wil je verder groeien of zou het

1148
00:38:27,150 --> 00:38:29,190
helpen als er meer mensen zoals jullie dit

1149
00:38:29,190 --> 00:38:31,510
soort nieuwe initiatieven opzetten?

1150
00:38:31,510 --> 00:38:33,550
We zijn nu een beweging.

1151
00:38:33,830 --> 00:38:35,990
Dus mensen sluiten zich aan, betalen eenmalig een

1152
00:38:35,990 --> 00:38:38,770
bijdrage die wij doorzetten in de ontwikkeling van

1153
00:38:38,770 --> 00:38:39,670
ICT, noem maar op.

1154
00:38:39,810 --> 00:38:41,190
Dus ik ben er jaren mee bezig.

1155
00:38:41,310 --> 00:38:43,170
Ik verdien er geen euro aan, maar dat

1156
00:38:43,170 --> 00:38:43,870
is mijn ambitie niet.

1157
00:38:43,930 --> 00:38:45,310
Mijn ambitie is om iets neer te zetten

1158
00:38:45,310 --> 00:38:52,630
wat inhoudelijk alternatief biedt voor de toedekgewoonte in

1159
00:38:52,630 --> 00:38:53,890
de reguliere zorg.

1160
00:38:54,490 --> 00:38:55,550
Want daar willen we naartoe.

1161
00:38:55,750 --> 00:38:57,630
Dat de zorg verbetert, dat er meer mensen

1162
00:38:57,630 --> 00:38:59,330
wat wij zeggen rust in hun hoofd hebben,

1163
00:38:59,330 --> 00:39:02,710
meer balans in hun leven, minder stress, waardoor

1164
00:39:02,710 --> 00:39:04,930
ze tijd hebben om die nieuwe kinderen, die

1165
00:39:04,930 --> 00:39:06,750
nieuwe baby's aandacht en liefde te geven.

1166
00:39:07,430 --> 00:39:10,270
Het zal een tijdje duren, maar over vijftig

1167
00:39:10,270 --> 00:39:12,530
jaar we naar een wat meer liefdevolle samenleving

1168
00:39:12,530 --> 00:39:12,970
kunnen gaan.

1169
00:39:13,970 --> 00:39:15,290
Dat is een beetje mijn visie.

1170
00:39:15,650 --> 00:39:16,810
Ik zit meer natuurlijk af en toe in

1171
00:39:16,810 --> 00:39:17,710
die spirituele hoek.

1172
00:39:17,850 --> 00:39:21,030
Maar ik merk wel dat het holistisch, spirituele

1173
00:39:21,030 --> 00:39:24,070
en het wetenschappelijke komen wel steeds dichter bij

1174
00:39:24,070 --> 00:39:24,350
elkaar.

1175
00:39:24,530 --> 00:39:25,570
Ja, dat is hoopgevens.

1176
00:39:25,570 --> 00:39:29,990
Ik denk dus dat de holistische benadering eigenlijk

1177
00:39:29,990 --> 00:39:32,170
in de basis de benadering moet zijn.

1178
00:39:33,150 --> 00:39:35,430
En als jij je been breekt, dan ben

1179
00:39:35,430 --> 00:39:37,470
je helemaal niet spiritueel en holistisch.

1180
00:39:37,470 --> 00:39:38,610
Dan zeg je, fix even mijn been.

1181
00:39:39,390 --> 00:39:40,650
En het maakt ook dan niet uit hoe

1182
00:39:40,650 --> 00:39:41,670
het gekomen is dat je je been hebt

1183
00:39:41,670 --> 00:39:42,050
gebroken.

1184
00:39:42,550 --> 00:39:44,330
Maar als het gaat over je emotioneel welbevinden,

1185
00:39:44,590 --> 00:39:46,010
heeft iedereen een ander verhaal.

1186
00:39:46,330 --> 00:39:48,190
Dan ga je toch niet zeggen, allemaal aan

1187
00:39:48,190 --> 00:39:49,810
de sirokzalt of de prozak.

1188
00:39:51,070 --> 00:39:51,750
Come on.

1189
00:39:53,010 --> 00:40:00,410
Je vertelde mij net dat je vader onlangs

1190
00:40:00,410 --> 00:40:01,230
is overleden.

1191
00:40:01,870 --> 00:40:05,150
Mijn moeder is een paar maanden geleden overleden.

1192
00:40:06,090 --> 00:40:07,690
Dat heeft meer impact op mij dan ik

1193
00:40:07,690 --> 00:40:08,450
had gedacht.

1194
00:40:09,250 --> 00:40:11,210
Heeft het bij jou ook meer impact dan

1195
00:40:11,210 --> 00:40:12,350
je had verwacht?

1196
00:40:13,470 --> 00:40:14,530
Of gaat het wel volgens plan?

1197
00:40:15,150 --> 00:40:17,630
Nou, mijn vader is zo lang ziek geweest.

1198
00:40:17,630 --> 00:40:23,850
En hij was 89 toen hij uiteindelijk het

1199
00:40:23,850 --> 00:40:24,570
leven losliet.

1200
00:40:24,770 --> 00:40:26,110
Want dat was ongeveer het proces waar hij

1201
00:40:26,110 --> 00:40:26,490
in zat.

1202
00:40:27,330 --> 00:40:29,010
Toen was dat denk ik voor iedereen vooral

1203
00:40:29,010 --> 00:40:29,650
opluchting.

1204
00:40:30,550 --> 00:40:31,870
Het zat er al zo lang aan te

1205
00:40:31,870 --> 00:40:32,110
komen.

1206
00:40:32,230 --> 00:40:33,230
En hij was dan met mijn moeder en

1207
00:40:33,230 --> 00:40:33,950
hij woonde nog thuis.

1208
00:40:34,170 --> 00:40:35,850
Dus het was eigenlijk wel een beetje een

1209
00:40:35,850 --> 00:40:37,790
overlijden zoals je dat wenst.

1210
00:40:38,330 --> 00:40:40,170
En 89 is toch ook echt heel oud.

1211
00:40:42,190 --> 00:40:44,670
Wat heel veel met mij gedaan heeft is

1212
00:40:44,670 --> 00:40:48,910
dat er op mijn grotendeels onbekende redenen niemand

1213
00:40:48,910 --> 00:40:52,930
van zijn familie bij de crematie is geweest.

1214
00:40:53,070 --> 00:40:54,070
Bij de uitvaartplechtigheid.

1215
00:40:54,370 --> 00:40:57,210
Dus er is in die familie iets gebeurd.

1216
00:40:57,990 --> 00:40:59,870
En in de relatie tussen mijn vader en

1217
00:40:59,870 --> 00:41:00,150
mijn moeder.

1218
00:41:00,270 --> 00:41:02,190
Want mijn moeder heeft daar hoe dan ook

1219
00:41:02,190 --> 00:41:03,310
een grote rol in gespeeld.

1220
00:41:03,470 --> 00:41:06,870
Waardoor de helft van mijn stamboom niet op

1221
00:41:06,870 --> 00:41:08,030
de uitvaart van mijn vader was.

1222
00:41:08,150 --> 00:41:09,050
En daar heb ik last van.

1223
00:41:09,530 --> 00:41:12,330
Want hij heeft gewoon broers en een zus.

1224
00:41:13,430 --> 00:41:15,450
En ik weet dat die wel hadden willen

1225
00:41:15,450 --> 00:41:16,730
komen, maar die waren niet welkom.

1226
00:41:16,830 --> 00:41:18,250
Wat is daar nou gebeurd?

1227
00:41:19,230 --> 00:41:20,610
Nou, dus dat houdt mij nu bezig.

1228
00:41:20,730 --> 00:41:22,030
En dat heeft me ook op het spoor

1229
00:41:22,030 --> 00:41:24,570
gebracht van waar ik me nu de komende

1230
00:41:24,570 --> 00:41:25,430
jaren mee bezighoud.

1231
00:41:26,670 --> 00:41:29,050
Hoeveel impact heeft een afwezige vader wel niet?

1232
00:41:30,050 --> 00:41:31,130
In je hele leven?

1233
00:41:31,210 --> 00:41:31,750
Ja, enorm.

1234
00:41:31,790 --> 00:41:32,870
Was hij er vroeger ook niet?

1235
00:41:34,410 --> 00:41:35,190
Emotioneel, fysiek?

1236
00:41:35,630 --> 00:41:36,210
Eigenlijk niet.

1237
00:41:36,210 --> 00:41:37,210
Ja, op vakanties.

1238
00:41:37,990 --> 00:41:39,910
Maar dat waren ook de fijnste momenten.

1239
00:41:39,970 --> 00:41:41,410
Dat herinner ik me dat we op vakantie

1240
00:41:41,410 --> 00:41:41,750
waren.

1241
00:41:42,390 --> 00:41:44,450
Maar mijn vader was vertegenwoordiger.

1242
00:41:44,990 --> 00:41:46,110
Wat helemaal niet bij hem paste.

1243
00:41:46,150 --> 00:41:47,950
Maar dat maakte dat hij altijd lang en

1244
00:41:47,950 --> 00:41:48,650
veel weg was.

1245
00:41:49,290 --> 00:41:51,450
Mijn moeder was gedwongen fulltime huisvrouw.

1246
00:41:51,530 --> 00:41:52,530
Want zo ging het in die tijd.

1247
00:41:53,810 --> 00:41:55,830
Ja, en dat met terugwekkende kracht kan je

1248
00:41:55,830 --> 00:41:56,030
zeggen.

1249
00:41:56,250 --> 00:41:58,350
Dat is een gezinsvorm geweest die hem niet

1250
00:41:58,350 --> 00:41:58,770
paste.

1251
00:41:58,850 --> 00:41:59,790
Die mijn moeder niet paste.

1252
00:41:59,830 --> 00:42:01,230
En die onze kinderen ook geen goed heeft

1253
00:42:01,230 --> 00:42:01,530
gedaan.

1254
00:42:01,670 --> 00:42:03,650
Ik denk toch in onze tijd toen.

1255
00:42:03,730 --> 00:42:04,750
Jij bent iets ouder dan ik.

1256
00:42:04,750 --> 00:42:07,710
Dat vaders er best wel vaak niet waren.

1257
00:42:07,990 --> 00:42:08,650
Het was de norm.

1258
00:42:09,370 --> 00:42:10,730
Mijn vader was er ook heel veel niet.

1259
00:42:11,250 --> 00:42:12,650
De cultuur van die tijd.

1260
00:42:12,930 --> 00:42:14,050
Niet lullen maar poetsen.

1261
00:42:14,510 --> 00:42:15,430
Jongens huilen niet.

1262
00:42:16,170 --> 00:42:18,150
Ik weet echt niet of ik een huilerig

1263
00:42:18,150 --> 00:42:18,630
ventje was.

1264
00:42:18,750 --> 00:42:19,710
Maar als ik huilde dan kreeg ik van

1265
00:42:19,710 --> 00:42:20,410
mijn moeder een knal.

1266
00:42:22,250 --> 00:42:24,070
Zo werd huilen niet gedoogd.

1267
00:42:27,000 --> 00:42:29,460
Wat heb je over jezelf geleerd de afgelopen

1268
00:42:29,460 --> 00:42:31,480
25 jaar?

1269
00:42:32,520 --> 00:42:34,460
Vanaf het moment dat je zelf psychiater werd.

1270
00:42:34,460 --> 00:42:36,260
Totdat je nu hier aan tafel zit.

1271
00:42:37,300 --> 00:42:38,860
Er is zoveel gebeurd ook in jouw leven.

1272
00:42:39,360 --> 00:42:41,200
Je hebt heel veel boeken geschreven.

1273
00:42:41,680 --> 00:42:42,460
Ik was aan het tellen.

1274
00:42:42,540 --> 00:42:43,540
Ik kwam tot 28.

1275
00:42:44,340 --> 00:42:46,400
Chad zei kunnen er ook 35 zijn.

1276
00:42:47,160 --> 00:42:48,040
Je hebt veel boeken geschreven.

1277
00:42:48,100 --> 00:42:48,700
Je doet veel.

1278
00:42:49,340 --> 00:42:50,280
Je schrijft boeken.

1279
00:42:50,400 --> 00:42:51,320
Je doet heel veel podcast.

1280
00:42:51,480 --> 00:42:53,300
Je gaat nu het theater weer in met

1281
00:42:53,300 --> 00:42:53,780
oud-zeer.

1282
00:42:54,500 --> 00:42:55,800
Je hebt meerdere theatershows gedaan.

1283
00:42:55,920 --> 00:42:56,720
Je loopt veel hard.

1284
00:42:57,220 --> 00:42:58,640
Je loopt heel snel op de marathon.

1285
00:42:59,040 --> 00:43:00,460
2,45 of zoiets.

1286
00:43:00,620 --> 00:43:01,800
Ja, dat heb ik kort wel gelopen.

1287
00:43:01,800 --> 00:43:02,440
Dat is best wel snel.

1288
00:43:03,080 --> 00:43:05,340
Je hebt veel dingen gedaan.

1289
00:43:07,280 --> 00:43:09,660
Wie ben je uiteindelijk geworden nu?

1290
00:43:11,690 --> 00:43:13,450
Ik hoop dat ik onderweg ben.

1291
00:43:14,450 --> 00:43:16,930
Om een jongetje te worden wat niet zoveel

1292
00:43:16,930 --> 00:43:17,230
hoeft.

1293
00:43:17,550 --> 00:43:19,430
Die zichzelf gunt om veel te spelen.

1294
00:43:21,490 --> 00:43:23,970
Al die druktemakerij had natuurlijk een functie.

1295
00:43:24,730 --> 00:43:29,570
Ons brein is er om onze overlevingskansen te

1296
00:43:29,570 --> 00:43:30,030
vergroten.

1297
00:43:30,930 --> 00:43:32,590
Omdat het zo onveilig was thuis.

1298
00:43:32,590 --> 00:43:34,350
Toen ben ik heel erg in mijn hoofd

1299
00:43:34,350 --> 00:43:34,730
gegaan.

1300
00:43:34,910 --> 00:43:38,770
Dus ik heb ook alle kenmerken van ADD

1301
00:43:38,770 --> 00:43:39,630
of ADHD.

1302
00:43:40,850 --> 00:43:42,170
Maar daar gaat iets aan vooraf.

1303
00:43:42,470 --> 00:43:44,010
Een belangrijk boek van Gabo en Mathé.

1304
00:43:44,070 --> 00:43:44,910
Het verstrooide brein.

1305
00:43:45,570 --> 00:43:47,890
Heel veel jonge mensen herkennen zich daarin.

1306
00:43:48,650 --> 00:43:50,930
Je vlucht in je hoofd als het hier

1307
00:43:50,930 --> 00:43:51,850
niet veilig is.

1308
00:43:52,210 --> 00:43:54,030
Sluit je dan die emoties af in je

1309
00:43:54,030 --> 00:43:54,430
lichaam?

1310
00:43:54,770 --> 00:43:55,990
Ja, dat ben je je natuurlijk helemaal niet

1311
00:43:55,990 --> 00:43:56,350
bewust.

1312
00:43:56,630 --> 00:43:57,330
Maar dat gebeurt.

1313
00:43:57,450 --> 00:43:58,370
Natuurlijk gebeurt dat.

1314
00:43:58,370 --> 00:44:01,790
En ik ben eigenlijk onderweg om die emoties

1315
00:44:01,790 --> 00:44:02,770
meer bewust te worden.

1316
00:44:03,790 --> 00:44:05,590
En het was nogal een dorre bende hier

1317
00:44:05,590 --> 00:44:06,550
in mijn binnenwereld.

1318
00:44:07,310 --> 00:44:09,710
Heb je eigen ziekte daar ook aan bijgedragen?

1319
00:44:10,090 --> 00:44:10,450
Zeker.

1320
00:44:10,570 --> 00:44:12,910
Ik kreeg een evenwichtsprobleem waar de neurologen negen

1321
00:44:12,910 --> 00:44:14,010
maanden op gestudeerd hebben.

1322
00:44:14,110 --> 00:44:15,090
En ze hebben niks kunnen vinden.

1323
00:44:16,150 --> 00:44:18,450
En het was natuurlijk mijn lichaam wat me

1324
00:44:18,450 --> 00:44:18,850
liet weten.

1325
00:44:18,930 --> 00:44:19,890
Zo gaat het niet langer.

1326
00:44:20,890 --> 00:44:22,370
Dus achteraf zeg je dan dank je wel

1327
00:44:22,370 --> 00:44:24,110
lichaam dat jij dienst weigerde.

1328
00:44:24,670 --> 00:44:26,110
Want dat heeft me op het spoor gezet

1329
00:44:26,110 --> 00:44:27,630
om te komen waar ik nu ben.

1330
00:44:27,630 --> 00:44:28,810
Ik ben een beetje laat begonnen.

1331
00:44:28,930 --> 00:44:29,870
Ik was 3,54.

1332
00:44:30,190 --> 00:44:32,030
Toen ben ik deze weg gaan lopen.

1333
00:44:32,590 --> 00:44:33,830
Maar ik word wel rustiger.

1334
00:44:34,230 --> 00:44:35,590
Alles bij elkaar doe ik denk ik iets

1335
00:44:35,590 --> 00:44:35,970
minder.

1336
00:44:37,270 --> 00:44:38,690
Je hebt volgens mij ook ergens gezegd.

1337
00:44:38,830 --> 00:44:41,530
Het is heel belangrijk dat je uiteindelijk weet

1338
00:44:41,530 --> 00:44:42,110
wie je bent.

1339
00:44:42,490 --> 00:44:43,570
Wie je bent geworden.

1340
00:44:43,810 --> 00:44:46,450
En wat de weg daaraan vooraf is gegaan

1341
00:44:46,450 --> 00:44:48,290
om te komen waar je nu bent.

1342
00:44:48,890 --> 00:44:50,110
En dan komen we weer terug bij die

1343
00:44:50,110 --> 00:44:50,850
vaders en moeders.

1344
00:44:50,890 --> 00:44:51,970
En die hele opvoeding natuurlijk.

1345
00:44:52,070 --> 00:44:53,010
En alles wat er gebeurt.

1346
00:44:53,070 --> 00:44:54,230
De invloeden van buitenaf.

1347
00:44:54,750 --> 00:44:56,130
Vanuit je eigen ervaring.

1348
00:44:56,130 --> 00:44:58,270
Kun je zeggen dat eigenlijk heel veel mensen

1349
00:44:58,270 --> 00:44:59,910
niet zo goed weten wie ze diep van

1350
00:44:59,910 --> 00:45:00,570
binnen echt zijn?

1351
00:45:01,790 --> 00:45:01,990
Ja.

1352
00:45:02,870 --> 00:45:04,690
Ga er maar van uit dat je dat

1353
00:45:04,690 --> 00:45:05,210
niet weet.

1354
00:45:05,710 --> 00:45:07,070
En ga er ook maar van uit dat

1355
00:45:07,070 --> 00:45:12,410
een leven leiden wat optimaal bij jou past.

1356
00:45:13,710 --> 00:45:16,950
Met inbegrip van dood, ellende en verlies.

1357
00:45:17,050 --> 00:45:18,570
Want dat is ook het leven.

1358
00:45:19,530 --> 00:45:21,570
Dat dat maar één ding vraagt.

1359
00:45:21,570 --> 00:45:23,830
En dat is naar binnen gaan.

1360
00:45:24,150 --> 00:45:26,870
En gaan verkennen wat zit daar.

1361
00:45:27,370 --> 00:45:27,830
Bewustwording.

1362
00:45:28,230 --> 00:45:28,550
Ja.

1363
00:45:28,770 --> 00:45:30,590
En ik ben natuurlijk een vreselijke druktemaker.

1364
00:45:30,870 --> 00:45:33,210
En overal heel hard tegenaan aan het schoppen.

1365
00:45:33,270 --> 00:45:34,670
Maar dat is niet wie ik werkelijk ben.

1366
00:45:34,910 --> 00:45:36,990
Gewoon een jongetje die graag gezien wilde worden.

1367
00:45:37,290 --> 00:45:39,290
En die dacht als ik nou maar goed

1368
00:45:39,290 --> 00:45:39,870
mijn best doe.

1369
00:45:40,390 --> 00:45:41,710
Dan gaat mijn moeder op een dag wel

1370
00:45:41,710 --> 00:45:42,850
zeggen dat ze trots op me is.

1371
00:45:43,310 --> 00:45:44,670
Nou dat gaat mijn moeder niet doen.

1372
00:45:45,870 --> 00:45:46,790
Maar ja.

1373
00:45:47,310 --> 00:45:49,970
Ik denk dat ik misschien twee boeken had

1374
00:45:49,970 --> 00:45:50,570
geschreven.

1375
00:45:50,570 --> 00:45:52,630
Als ik niet zo op zoek was geweest

1376
00:45:52,630 --> 00:45:53,650
naar erkenning van mijn moeder.

1377
00:45:53,770 --> 00:45:54,930
Die uit het boekenvak komt.

1378
00:45:55,370 --> 00:45:56,450
Het toeval bestaat niet.

1379
00:45:58,430 --> 00:46:00,410
En dit is mijn verhaal.

1380
00:46:00,570 --> 00:46:03,130
Maar iedereen van onze leeftijd, zeg ik dan

1381
00:46:03,130 --> 00:46:03,510
maar even.

1382
00:46:04,130 --> 00:46:05,510
Die heeft zo'n verhaal.

1383
00:46:05,770 --> 00:46:06,650
Iedereen heeft een verhaal.

1384
00:46:06,750 --> 00:46:06,950
Ja.

1385
00:46:07,150 --> 00:46:10,610
En mensen vergeten zo vaak hoe bepalend hun

1386
00:46:10,610 --> 00:46:11,210
verhaal is geweest.

1387
00:46:12,470 --> 00:46:16,710
Een van mijn favoriete quotes is van Robbie

1388
00:46:16,710 --> 00:46:17,250
Williams.

1389
00:46:17,330 --> 00:46:19,110
Die natuurlijk ook niet goed geëindigd is.

1390
00:46:20,670 --> 00:46:21,210
Verslaving.

1391
00:46:21,410 --> 00:46:21,830
Suicide.

1392
00:46:22,970 --> 00:46:25,250
Maar hij zei ergens.

1393
00:46:25,790 --> 00:46:29,230
Everyone you meet is fighting a battle you

1394
00:46:29,230 --> 00:46:30,230
know nothing about.

1395
00:46:30,850 --> 00:46:31,750
So be kind.

1396
00:46:32,250 --> 00:46:32,590
Always.

1397
00:46:33,330 --> 00:46:34,630
Het is heel belangrijk om je dit te

1398
00:46:34,630 --> 00:46:35,090
realiseren.

1399
00:46:35,270 --> 00:46:35,410
Dat.

1400
00:46:35,570 --> 00:46:36,510
Altijd maar denken.

1401
00:46:36,650 --> 00:46:38,190
Ik zit tegenover iemand en ik kan het

1402
00:46:38,190 --> 00:46:39,410
wel een irritante zak vinden.

1403
00:46:39,530 --> 00:46:40,230
Of een dom wijf.

1404
00:46:40,450 --> 00:46:41,910
Of weet ik wat allemaal niet.

1405
00:46:42,310 --> 00:46:45,030
Maar jij weet niet het verhaal van de

1406
00:46:45,030 --> 00:46:45,930
man en vrouw tegenover.

1407
00:46:46,270 --> 00:46:48,190
En waarom hij of zij chagrijnen doet.

1408
00:46:48,190 --> 00:46:49,750
Jij weet het niet.

1409
00:46:50,070 --> 00:46:51,830
Dus wees vriendelijk.

1410
00:46:54,110 --> 00:46:55,490
Burnout is een cadeau.

1411
00:46:56,350 --> 00:46:57,450
Verpakt in prikkeldraad.

1412
00:46:57,470 --> 00:46:58,690
Maar je moet het wel uitpakken.

1413
00:46:58,910 --> 00:46:59,810
Ook jouw woorden.

1414
00:47:01,370 --> 00:47:03,290
Ik vond het grappig dat ik die uitspraak

1415
00:47:03,290 --> 00:47:03,970
van je tegenkwam.

1416
00:47:04,170 --> 00:47:05,870
Want in mijn eigen theaterprogramma Rust in Je

1417
00:47:05,870 --> 00:47:06,770
Hoofd sta ik op het podium.

1418
00:47:07,730 --> 00:47:09,510
Doe ik een beetje de draak steken met

1419
00:47:09,510 --> 00:47:09,990
burn-out.

1420
00:47:10,090 --> 00:47:11,610
En dan zeg ik dus ook van burn

1421
00:47:11,610 --> 00:47:12,330
-out is een cadeau.

1422
00:47:14,270 --> 00:47:15,810
Meestal staat er dan in de zaal wel

1423
00:47:15,810 --> 00:47:16,270
iemand op.

1424
00:47:16,370 --> 00:47:17,550
Of na afloop komt er iemand naar me

1425
00:47:17,550 --> 00:47:17,750
toe.

1426
00:47:17,750 --> 00:47:19,590
En die probeert me erna te vermoorden.

1427
00:47:20,030 --> 00:47:21,750
En jij weet niet waar je over praat.

1428
00:47:25,070 --> 00:47:26,790
Dat heeft me wel doen relativeren.

1429
00:47:27,910 --> 00:47:29,530
Maar wat bedoel jij met die uitspraak?

1430
00:47:29,590 --> 00:47:30,630
Kun je dat uitleggen?

1431
00:47:35,040 --> 00:47:37,120
Er is een heel business model.

1432
00:47:37,660 --> 00:47:40,020
Luister maar naar de reclamespotjes op de radio.

1433
00:47:40,340 --> 00:47:43,980
Waarbij we elkaar proberen wijs te maken.

1434
00:47:44,120 --> 00:47:45,520
Dat burn-out is waar je zo snel

1435
00:47:45,520 --> 00:47:47,440
mogelijk van af moet.

1436
00:47:47,440 --> 00:47:49,420
Dus hoe snel je weer aan het werk

1437
00:47:49,420 --> 00:47:49,700
bent.

1438
00:47:50,040 --> 00:47:51,520
Dat is dan de succesmaat.

1439
00:47:52,200 --> 00:47:53,820
Maar dat is niet wat burn-out is.

1440
00:47:53,900 --> 00:47:55,900
Burn-out is jouw systeem weigerd dienst.

1441
00:47:56,760 --> 00:47:59,320
En dat is heel zwaar geschud van jouw

1442
00:47:59,320 --> 00:47:59,720
systeem.

1443
00:47:59,840 --> 00:48:02,140
Dus wat probeert jouw systeem je nou duidelijk

1444
00:48:02,140 --> 00:48:02,440
te maken?

1445
00:48:02,540 --> 00:48:04,300
En bij mij, ik had geen burn-out.

1446
00:48:04,400 --> 00:48:06,120
Ik had cerebellaire attractie.

1447
00:48:06,600 --> 00:48:07,580
Maar het was precies hetzelfde.

1448
00:48:07,860 --> 00:48:09,280
Mijn evenwicht was van dat een of andere

1449
00:48:09,280 --> 00:48:10,360
moment weg.

1450
00:48:11,540 --> 00:48:13,440
Een objectieve oorzaak is nooit gevonden.

1451
00:48:13,680 --> 00:48:15,180
Dat wordt bij burn-out ook nooit gevonden.

1452
00:48:15,180 --> 00:48:19,820
Maar het was wel het zwaarste alarmsignaal wat

1453
00:48:19,820 --> 00:48:21,120
mijn lijf kon afgeven.

1454
00:48:21,520 --> 00:48:23,300
Dus in plaats van hoe kom ik hier

1455
00:48:23,300 --> 00:48:24,280
zo snel mogelijk van af.

1456
00:48:24,400 --> 00:48:25,940
En alle statistieken laten hetzelfde zien.

1457
00:48:26,140 --> 00:48:28,280
Mensen die het puzzeltje wat er aan vooraf

1458
00:48:28,280 --> 00:48:29,240
is gegaan niet leggen.

1459
00:48:29,740 --> 00:48:31,420
Die krijgen hem over een paar jaar geheid

1460
00:48:31,420 --> 00:48:31,700
weer.

1461
00:48:31,900 --> 00:48:33,520
Dus als je er niks van geleerd hebt.

1462
00:48:33,900 --> 00:48:36,040
Als je niet hebt geleerd dat betere zelfzorg.

1463
00:48:36,540 --> 00:48:37,180
Meer rust.

1464
00:48:38,220 --> 00:48:40,140
Minder doen wat je baas aan je vraagt.

1465
00:48:40,380 --> 00:48:41,760
Minder luisteren naar je partner.

1466
00:48:41,980 --> 00:48:43,500
Of weet ik wat allemaal niet.

1467
00:48:44,640 --> 00:48:48,380
Dan ben je gedoemd in hetzelfde spiraaltje weer

1468
00:48:48,380 --> 00:48:50,260
opnieuw daartegen aan te lopen.

1469
00:48:50,320 --> 00:48:52,740
Dus die burn-out is niks anders dan

1470
00:48:52,740 --> 00:48:54,180
een heel belangrijk signaal.

1471
00:48:54,320 --> 00:48:55,380
Dat je er iets mee moet doen.

1472
00:48:55,540 --> 00:48:57,360
En jij zegt het cadeautje is dat je

1473
00:48:57,360 --> 00:48:58,140
het signaal krijgt.

1474
00:48:58,440 --> 00:48:59,300
Maar je moet er wel wat mee doen.

1475
00:48:59,400 --> 00:49:01,520
Doe je er niks mee blijft het terugkomen.

1476
00:49:01,640 --> 00:49:03,220
Totdat je totaal los bent eigenlijk.

1477
00:49:03,760 --> 00:49:06,300
Kijk in de wereld van de familieopstellingen die

1478
00:49:06,300 --> 00:49:07,180
jij natuurlijk ook kent.

1479
00:49:08,720 --> 00:49:11,780
Is een harde regel dat als het goed

1480
00:49:11,780 --> 00:49:12,400
is voor jou.

1481
00:49:13,700 --> 00:49:15,060
Dan is het goed voor iedereen.

1482
00:49:15,620 --> 00:49:16,880
En mensen geloven dat niet.

1483
00:49:17,060 --> 00:49:19,000
Mensen denken dat ze bij zichzelf vandaan moeten

1484
00:49:19,000 --> 00:49:20,660
bewegen om voor hun kinderen te zorgen.

1485
00:49:21,460 --> 00:49:23,300
Maar kinderen hebben maar één behoefte.

1486
00:49:23,420 --> 00:49:25,060
Dat is ouders waar het goed mee gaat.

1487
00:49:25,420 --> 00:49:26,580
Bovendien als het goed gaat met de ouders

1488
00:49:26,580 --> 00:49:28,260
gaat het ook goed met de kinderen.

1489
00:49:28,420 --> 00:49:30,280
Dus hoe meer wij aan onszelf werken.

1490
00:49:30,400 --> 00:49:32,700
Hoe beter de relatie met onze kinderen wordt.

1491
00:49:32,840 --> 00:49:34,440
Kan ik uit eigen ervaring vertellen.

1492
00:49:34,520 --> 00:49:36,180
Want de relatie met mijn kinderen is beter.

1493
00:49:36,600 --> 00:49:37,880
Dan in de tijd dat ik zo'n

1494
00:49:37,880 --> 00:49:39,320
succesvolle workaholic was.

1495
00:49:39,320 --> 00:49:42,080
Want ik heb meer tijd, ruimte en aandacht

1496
00:49:42,080 --> 00:49:43,860
in mezelf.

1497
00:49:44,040 --> 00:49:46,200
Maar daar ook in het contact met hun.

1498
00:49:46,520 --> 00:49:48,300
Is dat dan toch ook iets wat komt

1499
00:49:48,300 --> 00:49:48,940
met de jaren.

1500
00:49:49,180 --> 00:49:51,060
Doordat dat inzicht is en ervaring.

1501
00:49:51,320 --> 00:49:53,120
Dat je denkt van ik was altijd veel

1502
00:49:53,120 --> 00:49:53,840
te hard aan het werken.

1503
00:49:53,920 --> 00:49:55,360
En ik was te veel met mezelf bezig.

1504
00:49:55,460 --> 00:49:57,220
En ik stopte mijn emoties weg.

1505
00:49:57,720 --> 00:49:59,800
En als je zestien bent of vijfentwintig of

1506
00:49:59,800 --> 00:50:00,440
vijfendertig.

1507
00:50:00,780 --> 00:50:02,200
Heb je dat gewoon veel minder in de

1508
00:50:02,200 --> 00:50:02,480
gaten.

1509
00:50:04,140 --> 00:50:06,260
Ja dat is zeker zo.

1510
00:50:06,260 --> 00:50:08,340
De andere kant is alle hoop op een

1511
00:50:08,340 --> 00:50:09,280
betere toekomst.

1512
00:50:09,460 --> 00:50:11,840
Ligt wat mij betreft in jonge mensen.

1513
00:50:12,340 --> 00:50:14,220
Niet alleen op school.

1514
00:50:14,700 --> 00:50:16,040
Al ver voordat ze naar school gaan.

1515
00:50:16,620 --> 00:50:20,020
Leren om kwetsbare moeilijke emoties te delen.

1516
00:50:20,260 --> 00:50:21,000
Delen is helen.

1517
00:50:21,220 --> 00:50:22,720
Echt keiharde wet.

1518
00:50:23,120 --> 00:50:24,840
En zeg je dan dat moet je meer

1519
00:50:24,840 --> 00:50:26,040
in de opvoeding thuis doen.

1520
00:50:26,320 --> 00:50:27,880
Of toch ook in het onderwijs.

1521
00:50:28,080 --> 00:50:29,300
Het kind op schoot nemen.

1522
00:50:29,420 --> 00:50:31,040
Vertel eens wat gaat er in je om.

1523
00:50:31,520 --> 00:50:33,320
En dan niet van ja stel je niet

1524
00:50:33,320 --> 00:50:33,600
aan.

1525
00:50:35,340 --> 00:50:40,420
Kijk mijn dochter is een grappig explosief temperamentvol

1526
00:50:40,420 --> 00:50:40,720
type.

1527
00:50:40,940 --> 00:50:42,220
En die kwam wel eens thuis van de

1528
00:50:42,220 --> 00:50:42,880
middelbare school.

1529
00:50:43,080 --> 00:50:44,940
En dan zei ze de aardrijkskundeleraar moet dood.

1530
00:50:45,800 --> 00:50:48,960
En ze heeft een hele intelligente rationele verstandige

1531
00:50:48,960 --> 00:50:49,280
moeder.

1532
00:50:49,840 --> 00:50:51,800
En die zei dat lijkt me nou niet

1533
00:50:51,800 --> 00:50:52,380
een goed plan.

1534
00:50:52,480 --> 00:50:53,760
Want die man doet toch echt zijn best.

1535
00:50:54,000 --> 00:50:55,540
Het zal wel meevallen.

1536
00:50:56,620 --> 00:50:58,060
En zij werd dan nog bozer.

1537
00:50:58,460 --> 00:51:01,240
Want haar moeder begreep niet dat de aardrijkskundeleraar

1538
00:51:01,240 --> 00:51:01,800
dood moest.

1539
00:51:01,800 --> 00:51:03,200
Op een gegeven moment.

1540
00:51:03,420 --> 00:51:06,300
En het gaat er niet om dat mijn

1541
00:51:06,300 --> 00:51:07,360
houding beter was.

1542
00:51:08,520 --> 00:51:10,440
Kwam ik in het contact met mijn dochter

1543
00:51:10,440 --> 00:51:11,200
op het spoor van.

1544
00:51:11,680 --> 00:51:12,660
Nou oké.

1545
00:51:12,960 --> 00:51:13,620
Dat vind jij.

1546
00:51:13,840 --> 00:51:15,480
Heb je al nagedacht over de manier waarop

1547
00:51:15,480 --> 00:51:16,960
we het vondens ter uitvoer gaan brengen.

1548
00:51:17,540 --> 00:51:18,560
En dan begon ze te lachen.

1549
00:51:19,660 --> 00:51:20,420
En vervolgens zei ik.

1550
00:51:20,600 --> 00:51:22,940
Wat is er nou gebeurd waarom je zo

1551
00:51:22,940 --> 00:51:24,520
boos bent op die man.

1552
00:51:25,820 --> 00:51:28,320
En dan krijg je een heel ander gesprek.

1553
00:51:28,320 --> 00:51:31,820
En ik denk dat het oefenen van op

1554
00:51:31,820 --> 00:51:33,520
die manier met jonge mensen omgaan.

1555
00:51:34,520 --> 00:51:36,600
Het serieus nemen van hun emoties.

1556
00:51:38,100 --> 00:51:39,360
We zijn emotiedieren.

1557
00:51:39,680 --> 00:51:42,260
En als we 25 zijn kan onze prefrontale

1558
00:51:42,260 --> 00:51:43,460
cortex het een beetje dempen.

1559
00:51:44,020 --> 00:51:46,300
Maar tot we 25 zijn worden we aangestuurd

1560
00:51:46,300 --> 00:51:47,020
door emoties.

1561
00:51:47,420 --> 00:51:50,420
Je bent 14 en je wordt gedumpt door

1562
00:51:50,420 --> 00:51:51,280
de liefde van je leven.

1563
00:51:51,400 --> 00:51:51,940
Dan denk je dan.

1564
00:51:52,020 --> 00:51:53,380
Dan ga je jezelf met een mes bewerken.

1565
00:51:53,520 --> 00:51:56,340
Dat is een begrijpelijke reactie op iets wat

1566
00:51:56,340 --> 00:51:57,620
grote emotionele impact heeft.

1567
00:51:58,140 --> 00:51:59,920
Als je 43 bent en je wordt gedumpt

1568
00:51:59,920 --> 00:52:00,780
door de liefde van je leven.

1569
00:52:00,940 --> 00:52:02,400
Dan ga je misschien ook down the drain.

1570
00:52:02,800 --> 00:52:03,940
Maar om jezelf dan met een mes te

1571
00:52:03,940 --> 00:52:04,580
gaan bewerken.

1572
00:52:05,200 --> 00:52:06,460
De meesten doen dat dan niet meer.

1573
00:52:06,600 --> 00:52:09,380
Dus die jonge mensen lopen over van emoties.

1574
00:52:10,220 --> 00:52:11,040
En dan gaan wij zeggen.

1575
00:52:11,720 --> 00:52:12,820
Denk eens een beetje goed na.

1576
00:52:13,660 --> 00:52:15,280
Google maar even wat je kan doen als

1577
00:52:15,280 --> 00:52:16,060
je daar last van hebt.

1578
00:52:16,400 --> 00:52:17,940
Nee neem die emoties serieus.

1579
00:52:18,280 --> 00:52:19,600
Stuur niet op de oplossing.

1580
00:52:19,860 --> 00:52:22,100
Stuur op het aandacht geven aan wat er

1581
00:52:22,100 --> 00:52:22,460
speelt.

1582
00:52:23,240 --> 00:52:25,380
Maar het is best pittig om dat aan

1583
00:52:25,380 --> 00:52:28,620
10 tot 25 jarigen uit te leggen.

1584
00:52:29,300 --> 00:52:30,420
Dat kan je natuurlijk wel vertellen.

1585
00:52:30,540 --> 00:52:30,900
En dan denken ze.

1586
00:52:31,460 --> 00:52:34,800
Pap, Bram, jij, coach, moeder.

1587
00:52:35,280 --> 00:52:36,240
Kan jij mooi zeggen.

1588
00:52:36,760 --> 00:52:37,660
Maar zo voel ik dat niet.

1589
00:52:38,480 --> 00:52:39,080
Hij moet dood.

1590
00:52:39,780 --> 00:52:40,740
Die adres kunnen leren.

1591
00:52:42,280 --> 00:52:43,560
Nou het is toch zo.

1592
00:52:44,420 --> 00:52:45,760
Hij leeft nog hoor die adres kunnen leren.

1593
00:52:46,000 --> 00:52:49,160
Het is toch zo dat de winst voor

1594
00:52:49,160 --> 00:52:50,260
mijn dochter was.

1595
00:52:50,260 --> 00:52:52,760
Dat ze zich gehoord en begrepen voelde.

1596
00:52:53,440 --> 00:52:54,760
Omdat je met haar ging praten.

1597
00:52:55,000 --> 00:52:57,800
Nou omdat ik haar gevoel serieus nam.

1598
00:52:58,200 --> 00:53:00,060
Dus het voorstel om hem om te leggen

1599
00:53:00,060 --> 00:53:00,980
dat vond ik waanzinnig.

1600
00:53:01,100 --> 00:53:02,480
Maar ik begreep wel dat er een hele

1601
00:53:02,480 --> 00:53:05,660
grote heftige emotie in haar rondging.

1602
00:53:06,040 --> 00:53:08,620
En ze heeft een heel uitgesproken rechtvaardigheidsgevoel.

1603
00:53:08,760 --> 00:53:10,600
Dus er was iets gebeurd en dat vond

1604
00:53:10,600 --> 00:53:11,740
zij onrechtvaardig.

1605
00:53:12,020 --> 00:53:13,520
En het gesprek ging dus al heel snel

1606
00:53:13,520 --> 00:53:14,580
niet meer over de adres kunnen leren.

1607
00:53:14,720 --> 00:53:16,740
Maar over wat nou had gemaakt dat ze

1608
00:53:16,740 --> 00:53:19,400
zich zo oneerlijk behandeld voelde.

1609
00:53:19,400 --> 00:53:22,080
Ook zo'n enorme grote fout.

1610
00:53:22,240 --> 00:53:24,320
Dus kindjes roepen al heel vroeg het is

1611
00:53:24,320 --> 00:53:24,820
niet eerlijk.

1612
00:53:24,920 --> 00:53:29,120
En dan gaan ouders uitleggen dat dat wel

1613
00:53:29,120 --> 00:53:29,540
zo is.

1614
00:53:29,660 --> 00:53:30,300
Dat het zo werkt.

1615
00:53:30,420 --> 00:53:32,020
Nee de wereld is niet eerlijk.

1616
00:53:32,140 --> 00:53:34,040
Laten we gewoon die kinderen vertellen hoe het

1617
00:53:34,040 --> 00:53:34,220
zit.

1618
00:53:34,520 --> 00:53:35,540
Het is niet eerlijk.

1619
00:53:36,680 --> 00:53:38,820
En dat is niet begonnen sinds Trump president

1620
00:53:38,820 --> 00:53:39,180
is.

1621
00:53:39,800 --> 00:53:41,260
Oneerlijkheid is de wereld.

1622
00:53:41,820 --> 00:53:44,000
Dus laten we ze helpen om zich daartegen

1623
00:53:44,000 --> 00:53:44,860
te weer te stellen.

1624
00:53:45,820 --> 00:53:47,180
En eerlijkheid is een prachtig doel.

1625
00:53:47,180 --> 00:53:49,080
Maar dat is niet wat het leven is.

1626
00:53:49,840 --> 00:53:52,440
Jonge mensen hebben veel mentale problemen.

1627
00:53:52,920 --> 00:53:53,320
Niet alleen nu.

1628
00:53:53,420 --> 00:53:54,780
Dat is denk ik altijd wel zo geweest.

1629
00:53:55,140 --> 00:53:56,080
En niet alleen jonge mensen.

1630
00:53:56,180 --> 00:53:58,400
Want als jongere mensen ouder worden hebben ze

1631
00:53:58,400 --> 00:54:00,420
nog vaak die mentale problemen.

1632
00:54:01,480 --> 00:54:02,840
Het neemt wel toe hè.

1633
00:54:02,860 --> 00:54:05,540
De leeftijd waarop de problemen ontstaan.

1634
00:54:05,780 --> 00:54:08,660
Toen ik begon aan mijn opleiding waren er

1635
00:54:08,660 --> 00:54:11,140
geen suicides van mensen jonger dan 20.

1636
00:54:11,240 --> 00:54:12,400
Dat bestond gewoon niet.

1637
00:54:12,400 --> 00:54:15,640
Nu heb je al 9, 10, 11 jarigen

1638
00:54:15,640 --> 00:54:16,880
die zich het leven benemen.

1639
00:54:17,720 --> 00:54:20,020
Dat is dus in 30, 40 jaar is

1640
00:54:20,020 --> 00:54:21,160
dat ontstaan.

1641
00:54:21,980 --> 00:54:23,240
Laat het eens op je inwerken.

1642
00:54:23,480 --> 00:54:25,480
De kinderkanker is steeds beter behandelbaar.

1643
00:54:26,120 --> 00:54:26,640
Leve Kika.

1644
00:54:27,460 --> 00:54:29,600
Maar er over nadenken hoe het komt dat

1645
00:54:29,600 --> 00:54:31,240
een 10-jarige uit het leven stapt.

1646
00:54:31,740 --> 00:54:33,200
En wat dat over ons zegt.

1647
00:54:33,960 --> 00:54:35,140
Daar hebben we geen trek in.

1648
00:54:35,300 --> 00:54:35,720
Dat doen we niet.

1649
00:54:35,740 --> 00:54:36,860
Wat zegt het over ons dan?

1650
00:54:39,120 --> 00:54:42,700
Dat we de eenzaamheid en de wanhoop van

1651
00:54:42,700 --> 00:54:45,680
hele jonge beestjes al niet meer waarnemen.

1652
00:54:45,820 --> 00:54:46,860
Of niet serieus nemen.

1653
00:54:47,180 --> 00:54:49,070
Of wegparkeren als aanstellerij.

1654
00:54:49,600 --> 00:54:50,660
Want dat gebeurt ook vaak hè.

1655
00:54:51,180 --> 00:54:53,000
Mensen die ermee dreigen die doen het niet.

1656
00:54:53,320 --> 00:54:54,720
Dat is een totale onzin.

1657
00:54:55,480 --> 00:54:57,030
Maar vond het mooi dat jij ergens zei.

1658
00:54:57,920 --> 00:55:00,400
Degene die dreigt met zelfmoord wil niet dood

1659
00:55:00,400 --> 00:55:02,300
maar wil eigenlijk een ander leven.

1660
00:55:02,300 --> 00:55:09,840
Ik ben oprecht overtuigd dat suïcide een oplossing

1661
00:55:09,840 --> 00:55:11,260
is waarvan je nooit gaat weten of het

1662
00:55:11,260 --> 00:55:12,180
de oplossing was.

1663
00:55:12,300 --> 00:55:13,660
Daarom ben ik ook tegen de doodstraf.

1664
00:55:13,980 --> 00:55:15,160
Je kan zeggen 9 van de 10 keer

1665
00:55:15,160 --> 00:55:15,660
is het recht.

1666
00:55:15,780 --> 00:55:18,940
Maar je wil toch niet iemand ombrengen die

1667
00:55:18,940 --> 00:55:19,580
het niet verdient.

1668
00:55:20,760 --> 00:55:22,560
En ik heb er genoeg meegemaakt.

1669
00:55:22,680 --> 00:55:24,040
Niet tot de dag van vandaag leven.

1670
00:55:24,300 --> 00:55:27,680
Maar echt op een haartje voor de intercity

1671
00:55:27,680 --> 00:55:28,240
zijn gestapt.

1672
00:55:28,240 --> 00:55:32,040
Ik stopte bij de radio bij 538 toen

1673
00:55:32,040 --> 00:55:33,060
ik 29 was.

1674
00:55:34,300 --> 00:55:36,240
En toen ging alles in mijn leven fout.

1675
00:55:37,420 --> 00:55:41,060
Ik had een ingewikkelde relatie met iemand die

1676
00:55:41,060 --> 00:55:42,240
chronisch ziek was.

1677
00:55:42,900 --> 00:55:44,440
Doktoren zeiden die gaat niet heel lang meer

1678
00:55:44,440 --> 00:55:44,720
leven.

1679
00:55:44,800 --> 00:55:45,440
Ik was heel jong.

1680
00:55:45,940 --> 00:55:47,140
Mijn oma overleed.

1681
00:55:47,280 --> 00:55:48,200
Ik was mijn baan kwijt.

1682
00:55:48,260 --> 00:55:49,860
Ik was allemaal geld verloren op de beurs.

1683
00:55:50,780 --> 00:55:51,480
Zij was heel ziek.

1684
00:55:51,580 --> 00:55:52,600
Dus wij hadden thuis, ik heb er een

1685
00:55:52,600 --> 00:55:54,300
boek over geschreven, een soort apotheek.

1686
00:55:54,300 --> 00:55:58,020
Ik kon gewoon elke dag oxazapam innemen met

1687
00:55:58,020 --> 00:55:58,340
wodka.

1688
00:55:59,100 --> 00:56:02,040
En dat was mijn dagelijkse gang van zaken.

1689
00:56:02,420 --> 00:56:03,740
En ik vond het niet eens gek.

1690
00:56:04,600 --> 00:56:05,520
En ik dronk heel veel.

1691
00:56:05,600 --> 00:56:07,060
En ik nam echt wel heel veel van

1692
00:56:07,060 --> 00:56:07,740
haar pillen.

1693
00:56:08,880 --> 00:56:10,420
Om mezelf te verdoven.

1694
00:56:10,760 --> 00:56:12,940
Om het maar even niet te voelen.

1695
00:56:13,240 --> 00:56:14,600
Maar ik heb zo vaak gedacht in die

1696
00:56:14,600 --> 00:56:14,840
tijd.

1697
00:56:15,280 --> 00:56:16,360
Wat zou nou meer pijn doen?

1698
00:56:16,440 --> 00:56:17,620
Of wat zou minder pijn doen?

1699
00:56:17,680 --> 00:56:20,260
Voor de trein springen of van een flatgebouw.

1700
00:56:21,740 --> 00:56:24,500
Dat werd de aanleiding voor een theaterprogramma.

1701
00:56:24,840 --> 00:56:26,720
Maar als ik me dat nu...

1702
00:56:26,720 --> 00:56:28,780
Dat is 25 jaar geleden.

1703
00:56:28,900 --> 00:56:30,760
Als ik met de kennis van nu daaraan

1704
00:56:30,760 --> 00:56:31,200
terugdenk.

1705
00:56:31,340 --> 00:56:32,260
Dan denk ik van...

1706
00:56:32,800 --> 00:56:33,240
Wow.

1707
00:56:33,860 --> 00:56:35,740
Wat is er toen met mij gebeurd?

1708
00:56:35,920 --> 00:56:37,480
En wat me nog meer bezighoudt.

1709
00:56:38,160 --> 00:56:40,420
Ik heb er heel lang niet over gesproken.

1710
00:56:41,340 --> 00:56:42,880
Ik wil niet zeggen dat ik verslaafd was.

1711
00:56:42,920 --> 00:56:44,320
Maar ik dronk natuurlijk bizar veel.

1712
00:56:44,920 --> 00:56:46,160
Je dempte van alles af.

1713
00:56:46,200 --> 00:56:46,820
Van alles.

1714
00:56:47,720 --> 00:56:48,980
Ik ging heel veel werken.

1715
00:56:49,620 --> 00:56:50,420
Ook dempen.

1716
00:56:51,440 --> 00:56:52,700
En ik zorgde voor haar.

1717
00:56:52,880 --> 00:56:54,340
Want dat vond ik wel heel belangrijk.

1718
00:56:54,400 --> 00:56:55,240
Om voor haar te zorgen.

1719
00:56:55,340 --> 00:56:56,760
Want zij was ziek en depressief.

1720
00:56:56,920 --> 00:56:59,520
Ze lag echt toen maandenlang in bed.

1721
00:56:59,600 --> 00:57:00,240
Gordijnen dicht.

1722
00:57:00,460 --> 00:57:01,360
Deken over je hoofd.

1723
00:57:02,720 --> 00:57:05,420
Wat me zo heeft verbaasd.

1724
00:57:05,580 --> 00:57:07,140
Omdat ik er later.

1725
00:57:07,320 --> 00:57:09,240
10, 12 jaar later pas over ging praten.

1726
00:57:09,540 --> 00:57:10,400
En het ging vertellen.

1727
00:57:10,520 --> 00:57:11,440
En er een boek over schreef.

1728
00:57:12,380 --> 00:57:15,520
Bijna niemand heeft mij ooit gevraagd.

1729
00:57:17,720 --> 00:57:18,940
Heb je het verzonnen?

1730
00:57:19,080 --> 00:57:20,280
Of is het nou echt allemaal echt?

1731
00:57:20,780 --> 00:57:21,860
Voelde je je nou echt zo kut op

1732
00:57:21,860 --> 00:57:22,320
dat moment?

1733
00:57:23,260 --> 00:57:24,660
Wat was nou de aanleiding?

1734
00:57:24,820 --> 00:57:25,520
Eigenlijk niemand.

1735
00:57:26,300 --> 00:57:27,520
Ook niet van mijn inner circle.

1736
00:57:27,900 --> 00:57:28,740
Op een enkeling na.

1737
00:57:29,140 --> 00:57:31,080
Is daarover echt een gesprek aangegaan.

1738
00:57:31,160 --> 00:57:31,420
Dat ik dacht.

1739
00:57:32,240 --> 00:57:34,660
Ik kan daar gelukkig nu heel goed mee

1740
00:57:34,660 --> 00:57:35,140
omgaan.

1741
00:57:35,600 --> 00:57:36,500
Maar ik kan me voorstellen.

1742
00:57:36,580 --> 00:57:39,000
Dat heel veel mensen zich daar heel eenzaam

1743
00:57:39,000 --> 00:57:39,420
in voelen.

1744
00:57:40,640 --> 00:57:43,760
Het is natuurlijk een prachtig voorbeeld.

1745
00:57:43,760 --> 00:57:45,160
Hoe je uiteindelijk.

1746
00:57:45,700 --> 00:57:47,760
Mede dankzij wat je toen hebt meegemaakt.

1747
00:57:48,100 --> 00:57:49,560
Kan zijn wie je nu bent.

1748
00:57:49,720 --> 00:57:50,760
En doen wat je nu doet.

1749
00:57:51,440 --> 00:57:53,160
Het is een soort happy end.

1750
00:57:53,840 --> 00:57:55,600
Ik ben een beroepsgedeformeerde gek.

1751
00:57:55,740 --> 00:57:57,420
Ik ben dan gelijk gefascineerd door.

1752
00:57:57,540 --> 00:57:58,500
Wat maakte dat jij.

1753
00:57:59,280 --> 00:58:02,500
In een relatie met zo'n mevrouw belandde.

1754
00:58:02,760 --> 00:58:06,080
Dat je die kopingstijl van verdoven met werken.

1755
00:58:07,380 --> 00:58:08,660
Weet ik hoe je het verdoofde.

1756
00:58:09,020 --> 00:58:10,100
Waar is dat begonnen?

1757
00:58:10,320 --> 00:58:11,900
Is dat jouw geschiedenis?

1758
00:58:11,900 --> 00:58:12,900
Dat is heel boeiend.

1759
00:58:13,120 --> 00:58:15,200
En je krijgt.

1760
00:58:15,480 --> 00:58:17,740
Dat is denk ik ook een natuurwet.

1761
00:58:17,880 --> 00:58:19,500
Je krijgt een partner die bij je past.

1762
00:58:20,000 --> 00:58:21,660
Je ziet vaak mensen zeggen.

1763
00:58:21,740 --> 00:58:23,240
Ik heb een hele zieke partner.

1764
00:58:23,840 --> 00:58:24,480
Maar geloof me.

1765
00:58:24,520 --> 00:58:25,740
Dan ben je zelf ook heel ziek.

1766
00:58:26,040 --> 00:58:28,740
We gaan gewoon iemand kiezen.

1767
00:58:29,240 --> 00:58:30,920
Die vergelijkbaar is.

1768
00:58:31,420 --> 00:58:32,620
In gekwetstheid.

1769
00:58:32,740 --> 00:58:33,120
In pijn.

1770
00:58:33,320 --> 00:58:35,020
In ontwikkeling.

1771
00:58:36,640 --> 00:58:38,020
Ik ben pririater geworden.

1772
00:58:38,040 --> 00:58:39,120
Omdat ik zelf knettergek was.

1773
00:58:39,120 --> 00:58:40,540
En uiteindelijk.

1774
00:58:40,660 --> 00:58:41,800
Dat durf ik nu te zeggen.

1775
00:58:42,320 --> 00:58:43,480
Waren de meeste patiënten.

1776
00:58:44,460 --> 00:58:46,000
Hooguit even gek als ik.

1777
00:58:46,220 --> 00:58:48,260
Maar er waren een stuk minder gek.

1778
00:58:48,700 --> 00:58:49,800
En dat ging ik maar doen.

1779
00:58:49,840 --> 00:58:50,700
Alsof ik het begreep.

1780
00:58:51,520 --> 00:58:53,540
Het werk is natuurlijk dat je gaat begrijpen.

1781
00:58:53,640 --> 00:58:54,260
Wie ben ik?

1782
00:58:56,060 --> 00:58:58,160
Dit is een geweldig.

1783
00:58:59,940 --> 00:59:00,820
Interessant verhaal.

1784
00:59:01,160 --> 00:59:02,460
We kennen elkaar niet.

1785
00:59:02,640 --> 00:59:03,120
Maar ik denk dan.

1786
00:59:03,320 --> 00:59:04,580
Dat is interessant.

1787
00:59:04,980 --> 00:59:07,620
Wat ik van jou wel weet en ken.

1788
00:59:07,620 --> 00:59:08,980
Dat is dus daar.

1789
00:59:09,640 --> 00:59:10,860
Daar is dat al begonnen.

1790
00:59:11,360 --> 00:59:12,940
De shit van je verleden is de mest

1791
00:59:12,940 --> 00:59:13,560
van je toekomst.

1792
00:59:14,220 --> 00:59:14,760
Ik zeg ook.

1793
00:59:14,900 --> 00:59:16,560
Zonder die gebeurtenissen.

1794
00:59:16,780 --> 00:59:17,440
En zonder haar.

1795
00:59:17,700 --> 00:59:19,540
Had ik dit leven niet gehad.

1796
00:59:19,600 --> 00:59:20,740
Had ik nooit kunnen zijn wie ik nu

1797
00:59:20,740 --> 00:59:20,960
ben.

1798
00:59:21,700 --> 00:59:23,560
Ik ben daar bovenop gekomen.

1799
00:59:23,660 --> 00:59:24,120
Gelukkig.

1800
00:59:24,600 --> 00:59:26,480
Ook omdat ik daar hulp bij heb gehad.

1801
00:59:26,740 --> 00:59:27,260
Uiteindelijk.

1802
00:59:27,680 --> 00:59:30,220
Op termijn van mensen die me daarin konden

1803
00:59:30,220 --> 00:59:30,660
helpen.

1804
00:59:32,380 --> 00:59:33,920
Maar het leidde wel tot.

1805
00:59:33,920 --> 00:59:35,620
Eén tot het werk wat ik nu doe

1806
00:59:35,620 --> 00:59:35,960
natuurlijk.

1807
00:59:36,580 --> 00:59:37,260
Maar ook tot.

1808
00:59:37,980 --> 00:59:39,600
In aanraking komen met.

1809
00:59:39,740 --> 00:59:41,180
Mensen die heel erg verslaafd zijn.

1810
00:59:41,340 --> 00:59:42,600
Die regelmatig bij mij komen.

1811
00:59:43,220 --> 00:59:44,180
Drugs, drank.

1812
00:59:45,400 --> 00:59:46,980
Gokken, gamen.

1813
00:59:47,500 --> 00:59:48,660
Leeft die vrouw nog?

1814
00:59:48,760 --> 00:59:49,720
Ja ze leeft nog steeds.

1815
00:59:49,920 --> 00:59:51,480
Dat is ook heel interessant.

1816
00:59:53,640 --> 00:59:55,420
Ergens hebben jullie elkaar losgelaten.

1817
00:59:57,040 --> 00:59:57,940
Wat je zei.

1818
00:59:57,980 --> 00:59:59,440
Namelijk net iets dat je bang was.

1819
01:00:00,160 --> 01:00:01,680
Dat ze niet zou overleven.

1820
01:00:01,680 --> 01:00:03,140
Jullie zijn uit elkaar.

1821
01:00:03,600 --> 01:00:06,040
Ze heeft op een gegeven moment.

1822
01:00:06,820 --> 01:00:08,020
Dat is heel privé natuurlijk.

1823
01:00:09,080 --> 01:00:10,180
Realiseerde zij zich wel.

1824
01:00:10,700 --> 01:00:12,300
Ik kan jou niet het leven bieden.

1825
01:00:12,340 --> 01:00:13,960
Wat jij wil en wat je nodig hebt.

1826
01:00:14,420 --> 01:00:16,380
Want ik ben gebonden door deze ziekte.

1827
01:00:17,540 --> 01:00:18,160
En zij heeft gezegd.

1828
01:00:18,220 --> 01:00:19,060
Ik laat jou los.

1829
01:00:20,520 --> 01:00:22,480
Maar we hebben elkaar nooit losgelaten.

1830
01:00:23,100 --> 01:00:24,280
Dus ik zorg nog steeds voor haar.

1831
01:00:25,040 --> 01:00:25,480
Logisch.

1832
01:00:25,600 --> 01:00:27,240
Dat vind ik mijn verantwoordelijkheid.

1833
01:00:27,340 --> 01:00:28,520
Dat is overigens echt liefde.

1834
01:00:30,140 --> 01:00:31,400
Daarom heb ik er ook een boek over

1835
01:00:31,400 --> 01:00:31,780
geschreven.

1836
01:00:31,960 --> 01:00:33,800
En dat was dan een fictief verhaal.

1837
01:00:34,000 --> 01:00:36,380
Want daarin overlijdt ze op het einde.

1838
01:00:36,840 --> 01:00:38,240
Waardoor je heel veel mensen krijgt die zeggen.

1839
01:00:38,300 --> 01:00:39,120
Dat heb ik ook gehad.

1840
01:00:39,800 --> 01:00:41,320
Dat stukje heb ik erbij verzond.

1841
01:00:41,360 --> 01:00:42,020
Maar de rest was echt.

1842
01:00:43,560 --> 01:00:44,940
Maar ik heb wel heel veel van haar

1843
01:00:44,940 --> 01:00:45,440
geleerd.

1844
01:00:46,840 --> 01:00:47,740
Van wie ze is.

1845
01:00:47,840 --> 01:00:49,400
En de hele situatie natuurlijk.

1846
01:00:49,760 --> 01:00:51,160
Dat heeft mij wel gevormd.

1847
01:00:51,460 --> 01:00:52,440
Heel belangrijk geweest.

1848
01:00:53,060 --> 01:00:54,380
En zij ook van jou.

1849
01:00:55,400 --> 01:00:57,020
Je kan natuurlijk heel snel zeggen.

1850
01:00:57,020 --> 01:00:58,580
Dat is niet goed geëindigd met die twee.

1851
01:00:58,720 --> 01:01:01,060
Maar misschien is het eigenlijk best goed geëindigd.

1852
01:01:01,460 --> 01:01:02,720
Het is eigenlijk best goed geëindigd.

1853
01:01:03,120 --> 01:01:04,880
Er zijn weinig mensen die zo met elkaar

1854
01:01:04,880 --> 01:01:05,540
kunnen omgaan.

1855
01:01:05,640 --> 01:01:06,420
Het is een medisch wonder.

1856
01:01:06,660 --> 01:01:08,740
Want 30 jaar geleden.

1857
01:01:08,880 --> 01:01:09,860
Zei elke dokter.

1858
01:01:10,000 --> 01:01:12,120
Dit kan nooit meer dan een paar jaar

1859
01:01:12,120 --> 01:01:12,620
gaan duren.

1860
01:01:13,640 --> 01:01:14,900
Dat is ook een rare wetenschap.

1861
01:01:15,000 --> 01:01:17,320
Als doktoren continu tegen je zeggen.

1862
01:01:17,740 --> 01:01:19,380
Het kan ieder moment afgelopen zijn.

1863
01:01:20,040 --> 01:01:20,820
En 30 jaar later.

1864
01:01:20,960 --> 01:01:22,760
Gaat het natuurlijk niet optimaal met je.

1865
01:01:22,800 --> 01:01:23,480
Want je bent ziek.

1866
01:01:23,480 --> 01:01:25,040
Je hebt heel veel problemen.

1867
01:01:25,360 --> 01:01:26,900
En kasten vol met pillen en medicatie.

1868
01:01:27,320 --> 01:01:28,080
Maar je bent er nog.

1869
01:01:28,980 --> 01:01:30,280
En je kunt toch nog.

1870
01:01:32,140 --> 01:01:33,460
Zingeving halen uit het leven.

1871
01:01:33,960 --> 01:01:35,000
Dat is natuurlijk belangrijk.

1872
01:01:35,180 --> 01:01:36,900
Ik denk dat dat wel een ding is.

1873
01:01:38,160 --> 01:01:39,720
Ik haal haar ook wel eens aan.

1874
01:01:39,840 --> 01:01:40,280
Dan zeg ik van ja.

1875
01:01:40,880 --> 01:01:41,940
Iedereen mag klagen.

1876
01:01:42,160 --> 01:01:44,140
Maar als ik haar leven zie.

1877
01:01:44,360 --> 01:01:46,360
En alle ellende die zij moet doorstaan.

1878
01:01:47,220 --> 01:01:48,620
Met een hoop shit vroeger.

1879
01:01:48,700 --> 01:01:49,780
Toen ze heel klein was.

1880
01:01:49,780 --> 01:01:51,960
Nu kan ik dat ook beter plaatsen.

1881
01:01:52,120 --> 01:01:53,800
Ook door boeken van de cabaret.

1882
01:01:53,980 --> 01:01:55,700
Ik begrijp wel.

1883
01:01:55,840 --> 01:01:57,980
Hoe haar levensloop is gegaan.

1884
01:01:58,080 --> 01:01:59,040
Waarom ze is wie ze is.

1885
01:01:59,500 --> 01:02:00,960
Natuurlijk was ik vroeger heel boos.

1886
01:02:01,060 --> 01:02:02,200
Want ik begreep haar niet.

1887
01:02:02,300 --> 01:02:03,580
Ik kon niet met emoties omgaan.

1888
01:02:03,680 --> 01:02:05,860
Ik was nog een 6 jaar jonger dan

1889
01:02:05,860 --> 01:02:06,080
zij.

1890
01:02:06,640 --> 01:02:08,560
Ik gooide echt met serviezen door de kamer.

1891
01:02:09,500 --> 01:02:11,520
Maar nu kan ik haar volledig begrijpen.

1892
01:02:11,860 --> 01:02:13,920
Zij kan niks doen aan dat gedrag.

1893
01:02:14,320 --> 01:02:15,280
En ik toen ook niet.

1894
01:02:16,220 --> 01:02:17,640
En dan zie je dat relaties.

1895
01:02:17,640 --> 01:02:19,380
En dat zal vaker voorkomen.

1896
01:02:19,720 --> 01:02:20,920
Volledig uit de hand lopen.

1897
01:02:22,460 --> 01:02:23,840
En heel vaak loopt dat niet goed af.

1898
01:02:23,920 --> 01:02:25,160
In dit geval hebben we er allebei veel

1899
01:02:25,160 --> 01:02:25,760
van kunnen leren.

1900
01:02:26,700 --> 01:02:28,260
En dat is denk ik.

1901
01:02:28,320 --> 01:02:30,680
De meest gezonde manier.

1902
01:02:30,800 --> 01:02:32,080
Van naar een relatie kijken.

1903
01:02:32,260 --> 01:02:33,460
Als een ontwikkelmodel.

1904
01:02:33,800 --> 01:02:35,200
Je loopt samen.

1905
01:02:36,140 --> 01:02:37,420
Op door het leven.

1906
01:02:38,200 --> 01:02:40,100
En als je goed uitwisselt.

1907
01:02:40,180 --> 01:02:41,220
Waar jij bent.

1908
01:02:41,300 --> 01:02:41,880
Wat je doet.

1909
01:02:42,320 --> 01:02:43,740
Dan kan dat heel lang goed gaan.

1910
01:02:43,740 --> 01:02:46,660
Maar ik gebruik vaak de metafoor van de

1911
01:02:46,660 --> 01:02:47,140
treinrails.

1912
01:02:47,260 --> 01:02:48,880
Als een van de rails naar rechts buigt.

1913
01:02:48,920 --> 01:02:49,800
En die ander gaat rechtdoor.

1914
01:02:50,240 --> 01:02:53,100
Dan ontspoort het wagonnetje vanzelf.

1915
01:02:53,260 --> 01:02:54,080
Dat is een mooie metafoor.

1916
01:02:54,120 --> 01:02:55,700
En als je dat wilt.

1917
01:02:55,760 --> 01:02:56,380
Je bent er oké mee.

1918
01:02:56,740 --> 01:02:57,560
Dan stopt het.

1919
01:02:57,880 --> 01:02:59,560
Ik denk dat heel veel relaties te redden

1920
01:02:59,560 --> 01:02:59,840
zijn.

1921
01:02:59,960 --> 01:03:01,240
Als mensen maar doorgaan.

1922
01:03:01,280 --> 01:03:02,620
Met elkaar feedback geven.

1923
01:03:02,900 --> 01:03:04,420
Wat kan ik van jou leren.

1924
01:03:04,820 --> 01:03:06,100
Wat kan jij van mij leren.

1925
01:03:06,640 --> 01:03:09,040
We wijzen natuurlijk heel vaak naar die ander.

1926
01:03:09,040 --> 01:03:11,280
Als jij bent dit of dat.

1927
01:03:11,360 --> 01:03:12,280
En daardoor kan ik niet.

1928
01:03:12,400 --> 01:03:13,400
Dan leer je niks.

1929
01:03:13,940 --> 01:03:15,320
Ik deed het vroeger ook natuurlijk.

1930
01:03:15,860 --> 01:03:17,000
Het was nooit mijn schuld.

1931
01:03:17,180 --> 01:03:19,680
Het was haar schuld, zijn schuld, jouw schuld.

1932
01:03:20,260 --> 01:03:21,600
Totdat ik me ging realiseren.

1933
01:03:21,780 --> 01:03:22,700
Iemand vertelde me ooit.

1934
01:03:23,620 --> 01:03:24,840
Je bent altijd aan het vechten.

1935
01:03:25,700 --> 01:03:27,860
Op het moment dat jij dit doet.

1936
01:03:28,680 --> 01:03:29,860
Dan doet de ander nog een paar keer

1937
01:03:29,860 --> 01:03:30,020
dat.

1938
01:03:30,080 --> 01:03:30,880
En dan geeft die ander op.

1939
01:03:31,160 --> 01:03:33,280
Er zijn twee mensen nodig om het gevecht

1940
01:03:33,280 --> 01:03:33,780
te voeren.

1941
01:03:33,900 --> 01:03:34,660
Als jij niet meer vecht.

1942
01:03:35,480 --> 01:03:36,920
Dan heb je niet verloren.

1943
01:03:37,420 --> 01:03:38,820
Maar dan houdt het gevecht op.

1944
01:03:40,040 --> 01:03:41,000
Lang verhaal.

1945
01:03:41,140 --> 01:03:42,240
Uiteindelijk heb ik geleerd.

1946
01:03:43,020 --> 01:03:44,540
Het gaat wel heel erg over mij nu.

1947
01:03:45,320 --> 01:03:46,540
Er is maar één vijand.

1948
01:03:46,700 --> 01:03:47,940
En dat is jouw innerlijke vijand.

1949
01:03:48,340 --> 01:03:49,700
En als je stopt met vechten tegen je

1950
01:03:49,700 --> 01:03:50,540
innerlijke vijand.

1951
01:03:50,720 --> 01:03:52,720
Dan ontstaat er rust in jou.

1952
01:03:53,020 --> 01:03:53,760
Daar komen we weer bij.

1953
01:03:53,980 --> 01:03:55,240
Het onderwerp van deze podcast.

1954
01:03:55,620 --> 01:03:58,280
Ik heb echt wel de laatste tien jaar.

1955
01:03:58,380 --> 01:04:00,120
Die rust gevonden in mijzelf.

1956
01:04:03,260 --> 01:04:04,680
Wat zou jouw advies zijn.

1957
01:04:04,680 --> 01:04:07,120
Wat is jouw advies aan iedereen die kijkt.

1958
01:04:08,020 --> 01:04:09,460
Die last heeft van stress.

1959
01:04:09,800 --> 01:04:10,280
Onrust.

1960
01:04:10,920 --> 01:04:11,880
Allerlei stoornissen.

1961
01:04:12,060 --> 01:04:12,440
Burn-out.

1962
01:04:12,800 --> 01:04:13,980
Hoe kun je nou meer rust in je

1963
01:04:13,980 --> 01:04:15,300
eigen leven creëren.

1964
01:04:17,340 --> 01:04:18,980
Doe jezelf volledig.

1965
01:04:19,400 --> 01:04:20,320
Te aanvaarden.

1966
01:04:20,500 --> 01:04:21,360
En te omarmen.

1967
01:04:22,200 --> 01:04:23,060
Zoals je bent.

1968
01:04:24,140 --> 01:04:25,400
Ik zeg vaak tegen mensen.

1969
01:04:25,520 --> 01:04:27,280
Jouw diagnose is paradijsvogel.

1970
01:04:28,460 --> 01:04:30,260
En wat de rest van de wereld.

1971
01:04:30,380 --> 01:04:32,020
Van jou als paradijsvogel vindt.

1972
01:04:32,120 --> 01:04:33,000
Dat is niet van jou.

1973
01:04:33,000 --> 01:04:33,900
Dat is van de wereld.

1974
01:04:34,400 --> 01:04:36,220
Wees er trots op.

1975
01:04:36,520 --> 01:04:37,300
Blij mee.

1976
01:04:37,540 --> 01:04:39,260
Dankbaar voor dat jij een paradijsvogel bent.

1977
01:04:39,300 --> 01:04:41,000
Dat is een hele bijzondere beest.

1978
01:04:41,740 --> 01:04:43,840
En dat misschien sommige kleuren.

1979
01:04:44,080 --> 01:04:46,160
Van de paradijsvogel je niet aanstaan.

1980
01:04:47,040 --> 01:04:47,960
Dat is jammer.

1981
01:04:48,120 --> 01:04:49,180
Maar het gaat om het pakketje.

1982
01:04:49,920 --> 01:04:51,280
Je houdt van iemand.

1983
01:04:52,240 --> 01:04:53,150
In zijn geheel.

1984
01:04:53,740 --> 01:04:54,240
En niet.

1985
01:04:55,660 --> 01:04:56,580
Als je zegt.

1986
01:04:56,640 --> 01:04:57,380
Je hebt een stoornis.

1987
01:04:57,460 --> 01:04:59,000
Dan wijs je een deel van iemand af.

1988
01:04:59,780 --> 01:05:01,840
En onze uitdaging is.

1989
01:05:02,280 --> 01:05:02,680
Juist.

1990
01:05:03,060 --> 01:05:05,300
Het hele pakket te omarmen.

1991
01:05:06,580 --> 01:05:08,100
Op alle niveaus.

1992
01:05:09,340 --> 01:05:10,280
En als je dat lukt.

1993
01:05:10,980 --> 01:05:12,440
Dan kan je uitreiken naar de andere.

1994
01:05:12,540 --> 01:05:13,340
Dan kan je gaan verbinden.

1995
01:05:15,200 --> 01:05:16,220
Maar dan moet het hier.

1996
01:05:16,380 --> 01:05:17,140
Moet dit openstaan.

1997
01:05:18,260 --> 01:05:19,400
Hoe is het met de rust in je

1998
01:05:19,400 --> 01:05:20,060
eigen hoofd.

1999
01:05:20,220 --> 01:05:20,580
Op dit moment.

2000
01:05:20,860 --> 01:05:21,660
Dat neemt toe.

2001
01:05:22,540 --> 01:05:24,020
Maar je had het net even over relaties.

2002
01:05:24,100 --> 01:05:27,680
Ik kan goed doen.

2003
01:05:27,680 --> 01:05:29,220
Alsof ik het prima weet.

2004
01:05:29,320 --> 01:05:30,700
Maar ik ben niet zo'n groot fan

2005
01:05:30,700 --> 01:05:31,260
van mezelf.

2006
01:05:31,400 --> 01:05:33,280
Dus al mijn mislukte relaties.

2007
01:05:33,560 --> 01:05:34,520
Een serieus aantal.

2008
01:05:35,480 --> 01:05:37,040
Daarvan gaf ik mezelf het de schuld.

2009
01:05:38,800 --> 01:05:39,060
En.

2010
01:05:39,480 --> 01:05:40,760
Sinds een paar maanden.

2011
01:05:40,820 --> 01:05:42,860
Daar zal het overlijden van mijn vader wel

2012
01:05:42,860 --> 01:05:43,560
verband mee houden.

2013
01:05:43,640 --> 01:05:44,220
Heb ik bedacht.

2014
01:05:45,160 --> 01:05:46,860
Ik moet er gewoon niet in een relatie

2015
01:05:46,860 --> 01:05:47,200
nu.

2016
01:05:47,500 --> 01:05:49,180
Ik moet eerst zorgen dat ik.

2017
01:05:49,840 --> 01:05:50,740
Paradijsvogel Bram.

2018
01:05:52,480 --> 01:05:53,440
Volledig aanvaard.

2019
01:05:53,580 --> 01:05:53,960
Omarm.

2020
01:05:54,260 --> 01:05:54,740
Accepteer.

2021
01:05:54,740 --> 01:05:56,580
En durven uit te spreken.

2022
01:05:56,780 --> 01:05:58,400
Dat dat best een leuke vent is.

2023
01:05:58,820 --> 01:06:00,200
En als ik dat echt geloof.

2024
01:06:00,560 --> 01:06:01,900
Als ik die overtuiging heb.

2025
01:06:02,840 --> 01:06:04,040
Dan komt er ergens iemand.

2026
01:06:04,600 --> 01:06:06,620
Vanuit het universum op mijn weg.

2027
01:06:06,880 --> 01:06:08,720
En dan leefde ze nog lang en gelukkig.

2028
01:06:08,920 --> 01:06:10,260
En dat.

2029
01:06:10,740 --> 01:06:12,520
Maar als ik dat steeds oversla.

2030
01:06:12,660 --> 01:06:13,240
En steeds denk.

2031
01:06:13,700 --> 01:06:14,840
Dat is een knappe vrouw.

2032
01:06:15,320 --> 01:06:16,060
En die is professor.

2033
01:06:16,280 --> 01:06:17,260
En die heeft een mooie carrière.

2034
01:06:17,400 --> 01:06:18,020
En een goed huis.

2035
01:06:18,020 --> 01:06:19,140
Die moet ik hebben.

2036
01:06:19,560 --> 01:06:20,260
Zo deed ik het.

2037
01:06:20,460 --> 01:06:22,580
Altijd hele representatieve geslaagde.

2038
01:06:23,900 --> 01:06:24,860
Vriendinnen gehad.

2039
01:06:25,300 --> 01:06:26,580
Dat er altijd toe leidde.

2040
01:06:26,700 --> 01:06:28,380
Dat mijn moeder dan vroeg.

2041
01:06:28,600 --> 01:06:29,900
Waar heb jij deze aan verdiend.

2042
01:06:31,060 --> 01:06:33,220
Mijn moeder vond mijn vriendinnetjes.

2043
01:06:33,600 --> 01:06:35,260
Vrijwel zonder uitzondering leuker.

2044
01:06:35,320 --> 01:06:36,240
Dan haar eigen zoon.

2045
01:06:37,680 --> 01:06:39,700
Dus ik was steeds aan het bewijzen.

2046
01:06:39,840 --> 01:06:41,300
Bovendien ik had natuurlijk ook verwarring.

2047
01:06:41,460 --> 01:06:42,800
Want uiteindelijk gaat het om.

2048
01:06:42,900 --> 01:06:44,960
Een kinderlijke behoefte aan een moeder.

2049
01:06:44,960 --> 01:06:46,160
Die trots op je is.

2050
01:06:46,460 --> 01:06:47,380
En die moeder had ik niet.

2051
01:06:47,920 --> 01:06:49,680
Het werk is dat ik om te beginnen

2052
01:06:49,680 --> 01:06:51,540
maar eens trots leer zijn.

2053
01:06:51,900 --> 01:06:52,780
Op wie ik ben.

2054
01:06:53,280 --> 01:06:54,240
En dat is natuurlijk niet dat ik hier

2055
01:06:54,240 --> 01:06:54,460
binnenkom.

2056
01:06:54,580 --> 01:06:56,280
Ik heb 25 boeken geschreven.

2057
01:06:56,900 --> 01:06:58,260
Dat is dat ik hier binnenkom.

2058
01:06:59,580 --> 01:07:01,240
Wat leuk dat hij mij uitnodigt.

2059
01:07:01,500 --> 01:07:03,020
En wat fijn dat ik mijn verhaal mag

2060
01:07:03,020 --> 01:07:03,220
doen.

2061
01:07:03,340 --> 01:07:04,680
En laat ik nou goed mijn verhaal doen.

2062
01:07:05,420 --> 01:07:06,600
En niet bezig zijn met.

2063
01:07:07,500 --> 01:07:09,000
Misschien komen er dan nog meer mensen.

2064
01:07:09,020 --> 01:07:10,080
Naar de theatervoorstelling.

2065
01:07:10,240 --> 01:07:11,180
Daar gaat het niet om.

2066
01:07:11,180 --> 01:07:13,740
Je moet in het leven geven.

2067
01:07:13,860 --> 01:07:14,660
Je moet niet nemen.

2068
01:07:15,060 --> 01:07:16,760
Je moet in ieder geval altijd meer geven

2069
01:07:16,760 --> 01:07:17,480
dan je neemt.

2070
01:07:17,940 --> 01:07:18,380
Absoluut.

2071
01:07:19,520 --> 01:07:21,180
Is er nog iets wat je wilt vertellen?

2072
01:07:22,020 --> 01:07:23,320
Tot slot van deze podcast.

2073
01:07:23,700 --> 01:07:25,080
We hebben veel besproken.

2074
01:07:25,180 --> 01:07:26,200
Maar er is altijd meer natuurlijk.

2075
01:07:27,540 --> 01:07:28,300
Iets belangrijks.

2076
01:07:29,320 --> 01:07:30,220
Het blijft dat ik zeg.

2077
01:07:30,320 --> 01:07:32,320
Wat kunnen we doen om de wereld.

2078
01:07:32,360 --> 01:07:33,760
De samenleving mooier te maken.

2079
01:07:35,560 --> 01:07:36,820
Ik geloof niet dat we dat.

2080
01:07:36,940 --> 01:07:38,420
Grote geheel kunnen verbeteren.

2081
01:07:38,420 --> 01:07:41,220
Ik begin bij mezelf.

2082
01:07:41,320 --> 01:07:41,820
Als ik dat doe.

2083
01:07:41,940 --> 01:07:44,000
Dan heeft dat uitwerking op de mensen om

2084
01:07:44,000 --> 01:07:44,320
mij heen.

2085
01:07:44,420 --> 01:07:45,520
Ik help de mensen om mij heen.

2086
01:07:45,640 --> 01:07:47,160
Als iedereen dat doet.

2087
01:07:47,420 --> 01:07:48,740
Dan verspreidt zich dat.

2088
01:07:48,880 --> 01:07:50,100
Dan moet het snel kunnen gaan.

2089
01:07:52,100 --> 01:07:53,340
Wat ik zou willen.

2090
01:07:54,020 --> 01:07:55,760
En dat durf ik te zeggen.

2091
01:07:55,940 --> 01:07:58,420
Omdat dat ook iets is wat ik zelf

2092
01:07:58,420 --> 01:07:58,700
doe.

2093
01:07:59,940 --> 01:08:01,180
Zorgen voor een paar mensen.

2094
01:08:01,740 --> 01:08:03,980
Er zijn een paar jonge mensen.

2095
01:08:03,980 --> 01:08:04,740
In mijn leven.

2096
01:08:05,100 --> 01:08:06,040
Die het zwaar hebben.

2097
01:08:06,040 --> 01:08:08,100
Met uiteenlopende omstandigheden.

2098
01:08:08,820 --> 01:08:09,800
Maar die geen.

2099
01:08:10,960 --> 01:08:11,400
Beschikbare.

2100
01:08:12,740 --> 01:08:13,180
Bewulpzame.

2101
01:08:13,780 --> 01:08:14,660
Ouders hebben.

2102
01:08:16,120 --> 01:08:17,620
Daar ben ik een beetje een.

2103
01:08:18,240 --> 01:08:19,120
Vader figuur.

2104
01:08:20,200 --> 01:08:21,700
Dat doe ik niet om ze beter te

2105
01:08:21,700 --> 01:08:21,939
maken.

2106
01:08:22,120 --> 01:08:23,420
Dat doe ik omdat ik merk.

2107
01:08:23,800 --> 01:08:25,240
Dat ik het fijn vind om.

2108
01:08:25,899 --> 01:08:27,060
Liefde aan ze te geven.

2109
01:08:27,279 --> 01:08:28,359
En dat ik ook merk dat zij het

2110
01:08:28,359 --> 01:08:29,180
fijn vinden om liefde te krijgen.

2111
01:08:30,240 --> 01:08:31,439
Zo zit ik zelf ook al.

2112
01:08:31,720 --> 01:08:32,580
Weet je hoeveel jaar.

2113
01:08:32,580 --> 01:08:34,240
Bij een 70 plus therapeut.

2114
01:08:34,500 --> 01:08:35,319
En dan ga ik 1 keer in de

2115
01:08:35,319 --> 01:08:35,760
maand naar haar toe.

2116
01:08:35,819 --> 01:08:36,660
Dat vind ik zo fijn.

2117
01:08:36,760 --> 01:08:37,819
Want die vrouw houdt van me.

2118
01:08:41,140 --> 01:08:42,160
Liefde geven aan.

2119
01:08:43,540 --> 01:08:44,899
Een paar mensen in je omgeving.

2120
01:08:45,020 --> 01:08:45,720
Als we dat allemaal doen.

2121
01:08:46,899 --> 01:08:47,439
Komt het goed.

2122
01:08:47,520 --> 01:08:49,100
Geef je ook voldoende om jezelf inmiddels?

2123
01:08:52,640 --> 01:08:54,060
Dat is een lastige vraag.

2124
01:08:58,040 --> 01:08:58,960
Het allerlaatste boek.

2125
01:08:59,080 --> 01:09:00,760
Gaat over hardlopen als lichaamswerk.

2126
01:09:01,020 --> 01:09:02,660
Ik was echt.

2127
01:09:02,660 --> 01:09:04,920
Ik moest heel goed in mezelf afbeulen.

2128
01:09:05,040 --> 01:09:06,540
Ik kon fysiek afzien.

2129
01:09:06,720 --> 01:09:07,399
Dat wil je niet weten.

2130
01:09:07,620 --> 01:09:09,479
Ik heb matig talent voor hardlopen.

2131
01:09:09,560 --> 01:09:10,300
Ik weeg teveel.

2132
01:09:11,640 --> 01:09:12,479
Maar ik liep een tijd.

2133
01:09:12,580 --> 01:09:14,359
Als je 85 kilo weegt.

2134
01:09:14,560 --> 01:09:15,640
Dat kan bijna niet.

2135
01:09:16,319 --> 01:09:18,240
Je moet 65 kilo wegen.

2136
01:09:18,620 --> 01:09:21,640
Ik kwam moeiteloos onder de 3 uur.

2137
01:09:22,439 --> 01:09:23,380
Het deed pijn man.

2138
01:09:23,720 --> 01:09:24,840
Maar er was iets anders.

2139
01:09:24,920 --> 01:09:26,020
Wat veel meer pijn deed.

2140
01:09:26,420 --> 01:09:27,700
Dat zette ik uit.

2141
01:09:27,700 --> 01:09:29,319
Het was de verdoving.

2142
01:09:29,580 --> 01:09:32,040
Van al die kwetsbare gevoelige emoties.

2143
01:09:32,899 --> 01:09:33,380
Daaronder.

2144
01:09:36,140 --> 01:09:37,660
Dat gaat nu beter.

2145
01:09:37,899 --> 01:09:39,740
Ik hoef nu minder hard te lopen.

2146
01:09:40,300 --> 01:09:42,240
Je loopt ook hard om je hoofd leeg

2147
01:09:42,240 --> 01:09:42,620
te maken.

2148
01:09:42,779 --> 01:09:43,979
Ik word er heel rustig van.

2149
01:09:44,160 --> 01:09:45,200
Ik ben te onrustig.

2150
01:09:45,279 --> 01:09:46,859
Om op een kleedje te gaan zitten mediteren.

2151
01:09:48,800 --> 01:09:49,720
Stilte momentjes.

2152
01:09:49,740 --> 01:09:50,700
Neem je die wel voor jezelf?

2153
01:09:51,180 --> 01:09:53,520
Ik ben in een polder gaan wonen.

2154
01:09:54,320 --> 01:09:55,640
In the middle of nowhere.

2155
01:09:55,640 --> 01:09:56,920
Daar is stilte.

2156
01:09:57,280 --> 01:09:58,540
Daar kom ik tot rust.

2157
01:09:59,280 --> 01:10:01,500
In de Randstad was te veel ruis.

2158
01:10:01,600 --> 01:10:04,060
Rumoer, achtergrond, lawaai.

2159
01:10:05,420 --> 01:10:07,480
Ik heb een plek in Spanje.

2160
01:10:07,660 --> 01:10:10,380
Waar ik af en toe met clubjes mensenretreates

2161
01:10:10,380 --> 01:10:11,020
organiseer.

2162
01:10:12,180 --> 01:10:12,780
Prachtig.

2163
01:10:13,360 --> 01:10:13,660
Doodstil.

2164
01:10:14,340 --> 01:10:16,420
Mensen in verbinding brengen met hun binnenwereld.

2165
01:10:16,540 --> 01:10:18,220
Ze laten delen over hun kwetsbaarheid.

2166
01:10:19,680 --> 01:10:21,780
Daar doe ik het heel goed op.

2167
01:10:22,280 --> 01:10:24,100
Dan ben ik mezelf ook aan het helpen.

2168
01:10:26,320 --> 01:10:27,260
Dankjewel Bram Bakker.

2169
01:10:27,340 --> 01:10:28,480
Mooie woorden, wijze woorden.

2170
01:10:28,520 --> 01:10:29,920
Dank voor al jouw interesse.

2171
01:10:30,220 --> 01:10:31,640
Ik vond het een eer hier te mogen

2172
01:10:31,640 --> 01:10:31,920
zijn.

2173
01:10:32,460 --> 01:10:34,660
Ik vond het super tof om je zo

2174
01:10:34,660 --> 01:10:36,080
hier te gast te mogen hebben.

2175
01:10:36,340 --> 01:10:36,660
Dankjewel.

2176
01:10:36,780 --> 01:10:38,480
Ik kom bij jou in het theater kijken.

2177
01:10:39,460 --> 01:10:40,340
Jij gaat ook in het theater.

2178
01:10:41,760 --> 01:10:42,160
Oudzeer.

2179
01:10:44,140 --> 01:10:45,580
Over vroeger dat nog pijn doet.

2180
01:10:46,940 --> 01:10:48,940
Er is nog veel werk te doen.

2181
01:10:49,060 --> 01:10:50,840
Ja, er is altijd werk te doen.

2182
01:10:51,660 --> 01:10:53,200
De dag dat je denkt dat je er

2183
01:10:53,200 --> 01:10:53,500
bent.

2184
01:10:53,500 --> 01:10:54,720
Karma is a bitch.

2185
01:10:54,860 --> 01:10:56,200
Zegt mijn vriend Harry altijd.

2186
01:10:56,360 --> 01:10:57,560
Als je denkt dat je er bent.

2187
01:10:58,420 --> 01:11:00,000
Valt er iemand dood neer waarvan je het

2188
01:11:00,000 --> 01:11:00,920
nooit had gedacht.

2189
01:11:01,880 --> 01:11:02,540
Dankjewel Bram.

2190
01:11:04,660 --> 01:11:07,120
Als deze aflevering je iets heeft gebracht.

2191
01:11:07,260 --> 01:11:07,900
Een momentje rust.

2192
01:11:08,000 --> 01:11:08,780
Een helder inzicht.

2193
01:11:08,900 --> 01:11:10,400
Of misschien vond je het gewoon leuk om

2194
01:11:10,400 --> 01:11:10,880
te kijken.

2195
01:11:11,600 --> 01:11:12,260
Like dan.

2196
01:11:12,480 --> 01:11:13,800
Abonneer je op ons kanaal.

2197
01:11:14,080 --> 01:11:14,780
Klik op het belletje.

2198
01:11:14,840 --> 01:11:16,060
Dan krijg je een melding als er een

2199
01:11:16,060 --> 01:11:17,680
nieuwe aflevering online staat.

2200
01:11:18,400 --> 01:11:19,860
En reageer onder deze video.

2201
01:11:20,440 --> 01:11:21,440
Misschien heb je een vraag.

2202
01:11:21,580 --> 01:11:23,560
Misschien kunnen we je nog verder helpen.

2203
01:11:23,720 --> 01:11:25,900
In elk geval bedankt voor het kijken.

2204
01:11:26,380 --> 01:11:28,440
En graag tot een volgende rust in je

2205
01:11:28,440 --> 01:11:28,820
hoofd.