1
00:00:00,340 --> 00:00:01,840
We krijgen denk ik door de maatschappij veel

2
00:00:01,840 --> 00:00:02,520
te horen.

3
00:00:02,840 --> 00:00:04,200
Je bent nog niet goed hierin en je

4
00:00:04,200 --> 00:00:05,320
bent nog niet goed daarom.

5
00:00:05,440 --> 00:00:06,680
En dit is ook een reden om jezelf

6
00:00:06,680 --> 00:00:07,940
nog niet te kunnen accepteren.

7
00:00:07,980 --> 00:00:09,740
Omdat we bepaalde dingen nog niet bereikt hebben.

8
00:00:09,880 --> 00:00:11,360
Omdat we nog niet rijk zijn of een

9
00:00:11,360 --> 00:00:13,800
sportauto hebben of een fijne relatie hebben op

10
00:00:13,800 --> 00:00:14,540
onze dertigste.

11
00:00:14,720 --> 00:00:16,520
Je komt ook met een bepaald genenpakket de

12
00:00:16,520 --> 00:00:17,000
wereld in.

13
00:00:17,120 --> 00:00:19,440
Dat je mogelijkheden geeft voor bepaalde dingen, maar

14
00:00:19,440 --> 00:00:20,520
je ook beperkt in andere dingen.

15
00:00:21,040 --> 00:00:23,800
Je komt ook met een familiehistorie de wereld

16
00:00:23,800 --> 00:00:24,060
in.

17
00:00:24,280 --> 00:00:26,700
En misschien ook wel met sociaal-economische omstandigheden.

18
00:00:26,700 --> 00:00:28,940
Daarbinnen is het heel goed om zoveel mogelijk

19
00:00:28,940 --> 00:00:30,520
controle over je eigen hoofd te hebben.

20
00:00:30,800 --> 00:00:32,980
Maar dat is iets anders dan eigenlijk zeggen

21
00:00:32,980 --> 00:00:34,040
succes is kiesbaar.

22
00:00:34,480 --> 00:00:36,040
Ik denk toch dat het kiesbaar is.

23
00:00:36,520 --> 00:00:39,220
Hij is psycholoog, spreker en schrijver van onder

24
00:00:39,220 --> 00:00:40,580
andere Fokking Druk.

25
00:00:41,020 --> 00:00:43,080
Je bent al genoeg en werk kan ook

26
00:00:43,080 --> 00:00:43,380
uit.

27
00:00:43,760 --> 00:00:47,080
Thijs Launsbach is gespecialiseerd in stress, burn-out

28
00:00:47,080 --> 00:00:48,240
en mentale veerkracht.

29
00:00:48,480 --> 00:00:50,640
En wordt regelmatig gevraagd als expert in de

30
00:00:50,640 --> 00:00:50,900
media.

31
00:00:51,560 --> 00:00:53,920
Thijs geeft lezingen op hoge scholen, bij bedrijven

32
00:00:53,920 --> 00:00:54,540
en op festivals.

33
00:00:55,060 --> 00:00:57,360
Zijn kracht ligt in het helder en praktisch

34
00:00:57,360 --> 00:00:59,280
uitleggen van mentale problemen...

35
00:00:59,280 --> 00:01:00,920
...waar velen dagelijks mee worstelen.

36
00:01:01,340 --> 00:01:03,080
Vandaag in de Rust in Je Hoofd podcast.

37
00:01:03,640 --> 00:01:04,600
Thijs Launsbach.

38
00:01:05,160 --> 00:01:06,560
En hoe is het met de rust in

39
00:01:06,560 --> 00:01:07,240
zijn hoofd?

40
00:01:08,340 --> 00:01:09,760
Thijs, fijn dat je er bent.

41
00:01:10,020 --> 00:01:10,560
Vind ik ook.

42
00:01:10,640 --> 00:01:11,500
We hebben je nodig.

43
00:01:12,280 --> 00:01:12,840
Oh ja?

44
00:01:13,160 --> 00:01:15,460
Ik heb begrepen dat er zoveel onrust is

45
00:01:15,460 --> 00:01:15,980
in de wereld.

46
00:01:16,120 --> 00:01:17,520
En stress en burn-out.

47
00:01:17,720 --> 00:01:20,000
En mensen die eigenlijk niet meer zo goed

48
00:01:20,000 --> 00:01:21,260
weten wat ze met hun leven aan moeten.

49
00:01:21,600 --> 00:01:23,560
Daar overdrijf ik het een klein beetje natuurlijk.

50
00:01:23,560 --> 00:01:26,220
Want als de ene helft, die getallen lezen

51
00:01:26,220 --> 00:01:28,220
we, de ene helft van Nederland mentale problemen

52
00:01:28,220 --> 00:01:28,980
heeft...

53
00:01:28,980 --> 00:01:30,840
...gaat het met de andere helft gelukkig best

54
00:01:30,840 --> 00:01:31,220
wel goed.

55
00:01:31,880 --> 00:01:33,640
Maar laten we ons dus richten vandaag op

56
00:01:33,640 --> 00:01:34,980
die mensen.

57
00:01:35,080 --> 00:01:36,420
Zo'n beetje een op de twee Nederlanders

58
00:01:36,420 --> 00:01:37,340
en ook heel veel jongeren.

59
00:01:38,260 --> 00:01:40,980
Zeggen dat ze last hebben van mentale problemen.

60
00:01:42,080 --> 00:01:43,300
Wat zijn het voor problemen?

61
00:01:44,740 --> 00:01:45,540
Ja, dat is een goede vraag.

62
00:01:45,640 --> 00:01:47,060
Die een op de twee, die ken ik

63
00:01:47,060 --> 00:01:47,560
nog niet.

64
00:01:47,980 --> 00:01:49,740
Wat ik wel weet is dat ongeveer een

65
00:01:49,740 --> 00:01:51,960
kwart van de mensen ergens in het leven...

66
00:01:51,960 --> 00:01:54,240
...krijgt met een, ja, wat je dan een

67
00:01:54,240 --> 00:01:55,540
stoornis noemt.

68
00:01:56,840 --> 00:01:58,900
We kunnen er straks nog dieper induiken over

69
00:01:58,900 --> 00:02:01,180
of dat wel überhaupt een goede manier is

70
00:02:01,180 --> 00:02:02,880
om naar mentaal lijden te kijken.

71
00:02:04,620 --> 00:02:06,740
Dus die krijgen een stoornis in het verhaal

72
00:02:06,740 --> 00:02:10,640
van depressie of ADHD of angst of trauma

73
00:02:10,640 --> 00:02:12,280
of noem het allemaal maar op, verslaving.

74
00:02:13,220 --> 00:02:15,360
Maar ik kan me ook voorstellen, ik verbaas

75
00:02:15,360 --> 00:02:16,400
me niks als je zegt een op de

76
00:02:16,400 --> 00:02:18,400
twee heeft te maken met mentale moeilijkheden.

77
00:02:18,400 --> 00:02:19,420
Dus ik denk dat daar ook nog een

78
00:02:19,420 --> 00:02:22,360
categorie in zit van gewoon tegen moeilijke dingen

79
00:02:22,360 --> 00:02:23,360
in je leven aanlopen.

80
00:02:24,560 --> 00:02:26,500
En daar soms ook wat bijgedachten bij hebben

81
00:02:26,500 --> 00:02:29,120
of dat maar wat moeilijk trekken.

82
00:02:30,320 --> 00:02:31,860
Dus ik vermoed dat als je dat zo

83
00:02:31,860 --> 00:02:33,660
noemt, dat die twee groepen bij elkaar zijn.

84
00:02:34,880 --> 00:02:37,300
En ik denk ook wat klopt aan die

85
00:02:37,300 --> 00:02:39,080
andere groep is dat het redelijk goed gaat,

86
00:02:39,180 --> 00:02:40,520
maar dat betekent natuurlijk niet dat ze nooit

87
00:02:40,520 --> 00:02:41,140
problemen hebben.

88
00:02:41,740 --> 00:02:43,800
En ik denk dat dat ook wel een

89
00:02:43,800 --> 00:02:46,120
beetje bij het leven hoort natuurlijk.

90
00:02:46,120 --> 00:02:48,620
Misschien is het wel onderdeel van het leven.

91
00:02:48,760 --> 00:02:51,400
Ja, onderdeel van het leven is sowieso dat

92
00:02:51,400 --> 00:02:54,800
je tegen dingen aanloopt en helaas is dat

93
00:02:54,800 --> 00:02:56,640
niet gelijk verdeeld.

94
00:02:56,760 --> 00:02:58,640
Je hebt mensen die relatief weinig voor hun

95
00:02:58,640 --> 00:03:00,280
kiezen krijgen en je hebt mensen die verschrikkelijk

96
00:03:00,280 --> 00:03:01,300
veel voor hun kiezen krijgen.

97
00:03:02,460 --> 00:03:03,940
Vers twee is dan natuurlijk hoe je daarmee

98
00:03:03,940 --> 00:03:05,340
omgaat en of je dat een beetje kunt

99
00:03:05,340 --> 00:03:05,680
handelen.

100
00:03:05,780 --> 00:03:06,960
En dat heeft niet alleen te maken met

101
00:03:06,960 --> 00:03:08,360
wat het is, maar ook met heb je

102
00:03:08,360 --> 00:03:12,020
een supportsysteem, heb je de psychologische vaardigheden aangeleerd

103
00:03:12,020 --> 00:03:13,020
om daarmee om te kunnen gaan.

104
00:03:13,460 --> 00:03:14,640
Dus daar ligt ook nog een verschil tussen

105
00:03:14,640 --> 00:03:14,920
mensen.

106
00:03:15,520 --> 00:03:18,440
Jij liep ook tegen iets aan en daar

107
00:03:18,440 --> 00:03:20,280
heb je je nieuwe boek over geschreven.

108
00:03:21,260 --> 00:03:27,040
Het is jullie zo gegund, een roman, maar

109
00:03:27,040 --> 00:03:30,280
ook wel jullie eigen verhaal.

110
00:03:30,360 --> 00:03:32,860
Ik heb geleerd dat je dit als autofictie

111
00:03:32,860 --> 00:03:33,200
noemt.

112
00:03:33,340 --> 00:03:35,780
Dat is een fictief, laten we zeggen een

113
00:03:35,780 --> 00:03:39,140
roman vorm voor het verhaal dat je zelf

114
00:03:39,140 --> 00:03:39,280
hebt meegemaakt.

115
00:03:39,280 --> 00:03:42,460
Het is geen autobiografie, maar het is wel

116
00:03:42,460 --> 00:03:45,860
ongeveer het verhaal en het gaat over wat

117
00:03:45,860 --> 00:03:48,340
wij, en ik zeg wij, mijn partner en

118
00:03:48,340 --> 00:03:51,660
ik, mijn vrouw en ik, de afgelopen jaren

119
00:03:51,660 --> 00:03:52,400
hebben meegemaakt.

120
00:03:52,900 --> 00:03:56,120
En dat was als twee halverwege dertigers richting

121
00:03:56,120 --> 00:03:59,420
einddertigers heel graag kinderen willen, maar dat dat

122
00:03:59,420 --> 00:04:00,080
niet lukte.

123
00:04:00,840 --> 00:04:01,700
Leidt dat tot stress?

124
00:04:02,180 --> 00:04:05,740
Ja, het leidt tot al die dingen, boosheid

125
00:04:05,740 --> 00:04:08,460
en angst en frustratie.

126
00:04:09,740 --> 00:04:12,620
Wanhoop en zelfverwijt en schuldgevoelens over was ik

127
00:04:12,620 --> 00:04:15,800
maar eerder begonnen, had ik maar gezonder geleefd,

128
00:04:16,279 --> 00:04:17,260
had ik maar andere dingen.

129
00:04:17,300 --> 00:04:19,660
Naar jezelf toe of ook naar elkaar toe?

130
00:04:20,420 --> 00:04:20,899
Beide.

131
00:04:22,020 --> 00:04:23,820
We zijn al heel lang bij elkaar, dus

132
00:04:23,820 --> 00:04:25,780
we zijn nu elf jaar bij elkaar ongeveer.

133
00:04:26,200 --> 00:04:27,700
Dus we hadden al wat training.

134
00:04:29,180 --> 00:04:31,240
Ik denk sowieso dat, misschien heb jij er

135
00:04:31,240 --> 00:04:33,460
een andere mening over of denken mensen thuis

136
00:04:33,460 --> 00:04:35,340
die dit horen er anders over, maar dat

137
00:04:35,340 --> 00:04:37,740
een relatie best ploetig is, zeker een succesvolle

138
00:04:37,740 --> 00:04:39,980
relatie van langere tijd, dan kom je elkaar

139
00:04:39,980 --> 00:04:43,660
echt heel hard tegen en heeft ieder stel

140
00:04:43,660 --> 00:04:48,260
zo zijn eigen rolklemmen en eigen conflicten die

141
00:04:48,260 --> 00:04:49,400
eigenlijk steeds maar weer terugkomen.

142
00:04:50,020 --> 00:04:51,740
Dus ik denk dat we dat altijd al

143
00:04:51,740 --> 00:04:54,520
hadden, maar in zo'n fertiliteitstraject, we zijn

144
00:04:54,520 --> 00:04:57,040
dus een heel vruchtbaarheidstraject ingegaan met hulp van

145
00:04:57,040 --> 00:05:00,220
het ziekenhuis enzo, is dat eigenlijk gewoon nog

146
00:05:00,220 --> 00:05:01,400
meer op spanning komen te staan.

147
00:05:02,380 --> 00:05:04,700
Dus dat is er gebeurd.

148
00:05:04,900 --> 00:05:06,100
Wat bedoel je met spanning dan?

149
00:05:06,320 --> 00:05:06,460
Ja.

150
00:05:09,420 --> 00:05:12,740
Ik denk dat dat voor ons gold dat

151
00:05:12,740 --> 00:05:15,400
ons kernconflict, ik denk dat ieder stel een

152
00:05:15,400 --> 00:05:18,460
kernconflict heeft, heeft te maken met hoe praat

153
00:05:18,460 --> 00:05:19,280
je over problemen.

154
00:05:20,280 --> 00:05:21,840
En ik ben iemand die zich pas veilig

155
00:05:21,840 --> 00:05:23,320
voelt op het moment dat alles op tafel

156
00:05:23,320 --> 00:05:24,920
ligt en alles uitgesproken is en dat ik

157
00:05:24,920 --> 00:05:26,760
weet, dit is er aan de hand, dit

158
00:05:26,760 --> 00:05:28,640
zijn de emoties die ermee van doen hebben.

159
00:05:28,640 --> 00:05:30,520
En dat ik me wat onveilig voel op

160
00:05:30,520 --> 00:05:32,280
het moment dat ik niet goed kan peilen

161
00:05:32,280 --> 00:05:33,360
wat er nou precies speelt.

162
00:05:34,960 --> 00:05:37,720
Linde, mijn partner, heeft een heel andere conflictstijl.

163
00:05:38,300 --> 00:05:40,000
Die slaat namelijk een beetje dicht op het

164
00:05:40,000 --> 00:05:41,720
moment dat er spanning is of een conflict

165
00:05:41,720 --> 00:05:43,460
is of iets niet goed zit.

166
00:05:44,180 --> 00:05:46,040
En die moet het eerst zelf doormaken voordat

167
00:05:46,040 --> 00:05:46,900
ze erover kan praten.

168
00:05:47,360 --> 00:05:48,880
Dus wat je dan krijgt is een conflict

169
00:05:48,880 --> 00:05:50,560
van de ene partij, namelijk ik, die zegt,

170
00:05:50,660 --> 00:05:52,540
ik voel het toch, er is iets aan

171
00:05:52,540 --> 00:05:53,580
de hand, vertel het me nou.

172
00:05:54,360 --> 00:05:56,760
En de andere partij die zegt, doe niet

173
00:05:56,760 --> 00:05:58,320
zo clingy, ik moet het eerst zelf even

174
00:05:58,320 --> 00:05:59,480
oplossen en dan kom ik wel weer bij

175
00:05:59,480 --> 00:05:59,960
je, zeg maar.

176
00:06:00,040 --> 00:06:01,660
Dus dat is één van die spanningen die

177
00:06:01,660 --> 00:06:02,480
er waren.

178
00:06:06,420 --> 00:06:08,760
Als je geluk hebt in zo'n traject,

179
00:06:09,080 --> 00:06:10,400
dan kun je heel veel steun bij elkaar

180
00:06:10,400 --> 00:06:10,780
vinden.

181
00:06:10,920 --> 00:06:12,100
Maar er zijn ook gewoon momenten dat je

182
00:06:12,100 --> 00:06:14,460
elkaar even kwijt bent en dat je ook

183
00:06:14,460 --> 00:06:16,980
elkaar een beetje los moet laten en niet

184
00:06:16,980 --> 00:06:21,420
de veronderstelling moet hebben of de eis moet

185
00:06:21,420 --> 00:06:22,920
hebben dat het allemaal harmonie is.

186
00:06:24,060 --> 00:06:26,360
Dus loslaten en het vertrouwen hebben dat je

187
00:06:26,360 --> 00:06:28,280
elkaar wel weer kunt vinden is ook wel

188
00:06:28,280 --> 00:06:29,920
een thema geweest van het boek.

189
00:06:29,940 --> 00:06:31,840
En toen gebeurde er eigenlijk een wonder.

190
00:06:32,060 --> 00:06:35,000
Ja, dus we hebben eerst het hele traject

191
00:06:35,000 --> 00:06:38,300
gedaan van zelf proberen, helemaal doorgelicht worden, onderzocht

192
00:06:38,300 --> 00:06:38,680
worden.

193
00:06:39,320 --> 00:06:41,880
En daarna, toen eenmaal duidelijk was wat er

194
00:06:41,880 --> 00:06:43,720
aan de hand was, namelijk dat bij allebei

195
00:06:43,720 --> 00:06:46,960
de kanten er wel iets schortte, een traject

196
00:06:46,960 --> 00:06:48,960
met wat je dan noemt IUI, dus dat

197
00:06:48,960 --> 00:06:49,840
is inseminatie.

198
00:06:50,360 --> 00:06:52,800
Dat een aantal keer gedaan, ook nog een

199
00:06:52,800 --> 00:06:55,300
miskraam helaas voor onze kiezer gekregen.

200
00:06:57,060 --> 00:06:58,480
Met een hele hoop tranen.

201
00:06:59,000 --> 00:07:00,440
Daarna dan weer door naar IVF.

202
00:07:00,580 --> 00:07:04,040
Dat hele traject doorlopen, de oogst tussen aanhalingstekens

203
00:07:04,040 --> 00:07:04,940
doorlopen.

204
00:07:05,420 --> 00:07:08,560
Linde allemaal, die is het onderwerp van al

205
00:07:08,560 --> 00:07:09,260
die behandelingen.

206
00:07:10,360 --> 00:07:11,580
En toen hebben we het horen gekregen van

207
00:07:11,580 --> 00:07:12,400
de...

208
00:07:12,400 --> 00:07:14,880
Toen waren er dus tien of elf embryo's

209
00:07:14,880 --> 00:07:16,540
die klaar waren om teruggeplaatst te worden.

210
00:07:16,640 --> 00:07:18,480
We moesten even wachten met de terugplaatsing.

211
00:07:18,480 --> 00:07:22,500
En toen gebeurde dus in die anderhalve cyclus,

212
00:07:22,560 --> 00:07:24,160
dat we nog even moesten wachten tot de

213
00:07:24,160 --> 00:07:27,220
terugplaatsing kon plaatsvinden, een wonder.

214
00:07:27,520 --> 00:07:30,340
Iets dat we totaal niet meer hadden verwacht

215
00:07:30,340 --> 00:07:32,140
dat dat nog spontaan zou kunnen gebeuren.

216
00:07:32,280 --> 00:07:37,600
Dus na honderd hormooninjecties en 28 behandelingen en

217
00:07:37,600 --> 00:07:39,180
een miskraam en al die dingen bij elkaar,

218
00:07:40,320 --> 00:07:42,820
gebeurde er, ja, ik kan het niet anders

219
00:07:42,820 --> 00:07:45,940
omschrijven, een grappig kosmisch misverstand.

220
00:07:46,540 --> 00:07:48,620
Of, ik zei het ergens in het boek,

221
00:07:48,780 --> 00:07:50,400
of er is toch een god en die

222
00:07:50,400 --> 00:07:52,720
heeft een heel opmerkelijk gevoel voor dramatische ironie.

223
00:07:52,820 --> 00:07:53,260
Dat kan ook.

224
00:07:54,720 --> 00:07:57,800
Maar ja, dus dat gebeurde dan toch nog

225
00:07:57,800 --> 00:07:58,980
spontaan na al die ellende.

226
00:08:00,000 --> 00:08:02,200
En hij is nu bijna een jaar.

227
00:08:02,840 --> 00:08:03,220
Ja.

228
00:08:03,840 --> 00:08:05,000
Ja, het gaat hard, man.

229
00:08:05,200 --> 00:08:08,860
Als ik je zo dit hoor vertellen, ik

230
00:08:08,860 --> 00:08:10,340
voel ook wat je...

231
00:08:10,340 --> 00:08:12,300
Ik denk dat iedereen wel ziet hoe je

232
00:08:12,300 --> 00:08:12,700
het vertelt.

233
00:08:12,700 --> 00:08:15,480
Dit was niet een hele rustgevende periode voor

234
00:08:15,480 --> 00:08:15,960
jullie thuis.

235
00:08:16,580 --> 00:08:17,860
Nee, nee, dat klopt.

236
00:08:18,900 --> 00:08:20,640
Had je toen slapeloze nachten?

237
00:08:21,840 --> 00:08:23,300
Nee, ik heb het geluk dat ik redelijk

238
00:08:23,300 --> 00:08:23,900
goed slaap.

239
00:08:24,940 --> 00:08:27,440
Maar ik heb wel heel veel gepiekerd.

240
00:08:28,760 --> 00:08:30,020
Wat is piekeren dan?

241
00:08:31,640 --> 00:08:37,220
Ja, steeds maar opnieuw zorgen maken dat het

242
00:08:37,220 --> 00:08:37,659
niet lukt.

243
00:08:38,799 --> 00:08:40,880
Of proberen alles te doen dat in je

244
00:08:40,880 --> 00:08:42,200
macht ligt om er iets mee te doen.

245
00:08:45,360 --> 00:08:47,120
Dit hele proces...

246
00:08:47,120 --> 00:08:48,680
En ik denk dat dat ook geldt voor

247
00:08:48,680 --> 00:08:50,500
als er iemand in je omgeving ziek wordt

248
00:08:50,500 --> 00:08:52,660
of als er iets anders akeligs in je

249
00:08:52,660 --> 00:08:53,180
leven gebeurt.

250
00:08:53,320 --> 00:08:55,860
Het gaat heel erg over controle hebben en

251
00:08:55,860 --> 00:08:58,520
controle loslaten en controle proberen te krijgen op

252
00:08:58,520 --> 00:08:58,700
dingen.

253
00:08:59,920 --> 00:09:02,720
Dit is nou typisch zo'n virtualiteitsbehandeling waarbij

254
00:09:02,720 --> 00:09:04,300
je die controle niet hebt.

255
00:09:04,480 --> 00:09:05,600
En je moet het maar overleveren.

256
00:09:05,600 --> 00:09:10,200
Je hebt te maken met een bepaalde kansberekening

257
00:09:10,200 --> 00:09:12,080
dat het misschien gaat lukken, maar je kan

258
00:09:12,080 --> 00:09:12,700
niet zoveel doen.

259
00:09:13,220 --> 00:09:14,760
Voor mij zorgde dat dat ik heel erg

260
00:09:14,760 --> 00:09:17,080
doorschoot in controle, behoeftigheid, in andere dingen.

261
00:09:17,260 --> 00:09:18,880
Dus ik ging heel hard sporten.

262
00:09:19,020 --> 00:09:21,360
Ik ging supergezond eten, supergezond leven.

263
00:09:22,480 --> 00:09:24,320
En was daar vooral heel erg mee bezig.

264
00:09:24,440 --> 00:09:25,360
Ik dacht, het zal me toch niet gebeuren

265
00:09:25,360 --> 00:09:28,180
dat er iets kan zijn dat misschien kan

266
00:09:28,180 --> 00:09:29,360
helpen dat ik niet probeer.

267
00:09:30,560 --> 00:09:31,640
Ben je een controlfreak?

268
00:09:32,430 --> 00:09:35,840
Ik ben wel in dit hele programma tegengekomen

269
00:09:35,840 --> 00:09:38,800
dat er toch iets van controlebehoeftigheid in zit.

270
00:09:39,300 --> 00:09:42,460
Ik hoop over het algemeen in mijn leven

271
00:09:42,460 --> 00:09:42,700
niet.

272
00:09:42,780 --> 00:09:44,200
Ik denk dat ik niet zo'n controlfreak

273
00:09:44,200 --> 00:09:45,320
in mijn werk ben, bijvoorbeeld.

274
00:09:49,210 --> 00:09:54,880
Dit was wel een dermate scène van controleverlies

275
00:09:54,880 --> 00:09:58,460
ook wel dat ik toch wel merkte dat

276
00:09:58,460 --> 00:10:00,180
die controlebehoeftigheid erg kan spelen.

277
00:10:00,780 --> 00:10:01,800
Hoe is het nu met de rust in

278
00:10:01,800 --> 00:10:02,180
jouw hoofd?

279
00:10:03,200 --> 00:10:04,080
Eigenlijk best wel goed.

280
00:10:06,000 --> 00:10:07,020
Je bent lekker relaxed.

281
00:10:07,740 --> 00:10:08,500
Het leven is lekker.

282
00:10:08,740 --> 00:10:11,980
Ik denk dat wat voor jou ook geldt...

283
00:10:11,980 --> 00:10:14,720
We hebben het daar voor de camera's en

284
00:10:14,720 --> 00:10:16,120
de microfoons al even over gehad.

285
00:10:16,320 --> 00:10:18,260
Ik kan me zo voorstellen dat jij ook

286
00:10:18,260 --> 00:10:19,660
een man bent wie zijn agenda over het

287
00:10:19,660 --> 00:10:21,280
algemeen heel snel heel vol komt zitten.

288
00:10:21,940 --> 00:10:24,480
En een dynamisch leven met veel schakelen en

289
00:10:24,480 --> 00:10:26,980
veel verschillende dingen en verschillende uitingsvormen.

290
00:10:28,000 --> 00:10:30,500
Dus dat is eigenlijk altijd al zo geweest.

291
00:10:30,520 --> 00:10:31,720
Het vraagt natuurlijk wat je net ook zei.

292
00:10:31,760 --> 00:10:32,340
Heb je er last van?

293
00:10:32,420 --> 00:10:32,960
Hoe ga je erom?

294
00:10:34,760 --> 00:10:36,460
Rust in mijn hoofd heb ik over het

295
00:10:36,460 --> 00:10:36,980
algemeen wel.

296
00:10:37,060 --> 00:10:38,100
Rust in mijn agenda niet zo.

297
00:10:38,160 --> 00:10:39,760
Want je schrijft elke week een column in

298
00:10:39,760 --> 00:10:39,940
het AD.

299
00:10:40,300 --> 00:10:41,800
Ja, het zijn inmiddels elke twee weken.

300
00:10:43,060 --> 00:10:44,700
Want ze wilden ook wel eens wat nieuws.

301
00:10:44,800 --> 00:10:45,940
Dus na vijf jaar hebben ze gezegd, doe

302
00:10:45,940 --> 00:10:46,660
maar één keer in de twee weken.

303
00:10:46,880 --> 00:10:47,840
Je hebt heel veel boeken geschreven.

304
00:10:48,340 --> 00:10:49,760
Hoe lang schrijf je gemiddeld over een boek?

305
00:10:50,000 --> 00:10:52,940
Ja, dat is heel erg wisselend.

306
00:10:54,000 --> 00:10:54,760
Want het kost veel tijd.

307
00:10:56,640 --> 00:10:59,420
Grappig genoeg heb ik het afgelopen acht jaar

308
00:10:59,420 --> 00:11:01,240
ongeveer één per jaar gedaan.

309
00:11:02,000 --> 00:11:03,820
Maar het was vrij excentriek dat het kan.

310
00:11:04,640 --> 00:11:07,500
Maar dat zijn soms schrijfprojecten van een heel

311
00:11:07,500 --> 00:11:07,780
jaar.

312
00:11:08,040 --> 00:11:09,440
En soms zijn dat wat kortere trajecten.

313
00:11:09,500 --> 00:11:10,760
En je spreekt heel veel.

314
00:11:11,040 --> 00:11:11,140
Ja.

315
00:11:11,640 --> 00:11:13,060
Ik weet niet hoeveel, maar het stond zo

316
00:11:13,060 --> 00:11:14,060
'n beetje twee keer per week.

317
00:11:14,680 --> 00:11:16,460
Ja, tussen de vijftig en honderd keer per

318
00:11:16,460 --> 00:11:17,520
jaar.

319
00:11:17,720 --> 00:11:18,400
Echt heel veel.

320
00:11:18,600 --> 00:11:20,300
Dat betekent dat je dus veel bezig bent.

321
00:11:20,680 --> 00:11:21,500
Veel uit huis bent.

322
00:11:23,100 --> 00:11:24,980
Mag ik zeggen, jouw missie is toch wel

323
00:11:24,980 --> 00:11:28,340
een beetje spreken over stress, stressmanagement, de millennials.

324
00:11:29,540 --> 00:11:30,940
Ja, wat gaat er nou mis in de

325
00:11:30,940 --> 00:11:31,460
samenleving?

326
00:11:31,620 --> 00:11:32,880
Dat is een beetje ook de reden dat

327
00:11:32,880 --> 00:11:34,080
ik dacht van ja, ik wil met jou

328
00:11:34,080 --> 00:11:34,520
praten.

329
00:11:34,640 --> 00:11:35,640
Daar moeten we het over hebben, ja.

330
00:11:35,740 --> 00:11:38,120
We hebben het, zei jij, online hebben we

331
00:11:38,120 --> 00:11:38,860
wel eens contact gehad.

332
00:11:38,940 --> 00:11:40,140
Ben ik het niet altijd met jou eens.

333
00:11:40,760 --> 00:11:42,600
Ik doe af en toe hele ongenuanceerde uitspraken.

334
00:11:42,620 --> 00:11:43,340
Weet je nog wat het was?

335
00:11:43,340 --> 00:11:44,020
Ik weet echt niet meer wat.

336
00:11:44,200 --> 00:11:45,520
Nee, ik weet het nog wel.

337
00:11:46,500 --> 00:11:48,480
En misschien is dat ook wel sowieso leuk

338
00:11:48,480 --> 00:11:49,340
om daarover te hebben.

339
00:11:49,340 --> 00:11:51,240
Ik waardeer heel erg dat we daarover kunnen

340
00:11:51,240 --> 00:11:51,620
spreken.

341
00:11:52,820 --> 00:11:54,220
En ik denk dat het wel over iets

342
00:11:54,220 --> 00:11:55,500
fundamenteels ging.

343
00:11:56,460 --> 00:11:57,940
Al hebben we denk ik niet een direct

344
00:11:57,940 --> 00:11:59,260
conflict gehad.

345
00:11:59,380 --> 00:12:00,600
Maar volgens mij was het zo.

346
00:12:01,100 --> 00:12:04,000
Ik ben een keer gevraagd om geïnterviewd te

347
00:12:04,000 --> 00:12:05,960
worden in een artikel over het succes van

348
00:12:05,960 --> 00:12:06,460
zelfhulp.

349
00:12:08,080 --> 00:12:10,320
En dat artikel nam heel erg jouw boek

350
00:12:10,320 --> 00:12:12,700
en dat van Charlotte Labbé, dat toen heel

351
00:12:12,700 --> 00:12:14,820
populair was, als uitgangspunt.

352
00:12:15,260 --> 00:12:18,200
En ik ben in mijn werk soms ook

353
00:12:18,200 --> 00:12:20,180
wel kritisch over zelfhulp en ook de gevaren

354
00:12:20,180 --> 00:12:20,580
daarvan.

355
00:12:20,680 --> 00:12:21,000
Heel goed.

356
00:12:22,040 --> 00:12:24,040
Dus volgens mij heb ik toen daar wat

357
00:12:24,040 --> 00:12:24,680
over gezegd.

358
00:12:24,760 --> 00:12:27,480
En toen heeft, in het algemeen, over de

359
00:12:27,480 --> 00:12:29,500
gevaren van zelfhulp en mijn bezwaar daar soms

360
00:12:29,500 --> 00:12:29,860
tegen.

361
00:12:30,300 --> 00:12:31,680
En toen heeft dat artikel het een beetje

362
00:12:31,680 --> 00:12:34,540
zo ingestoken alsof ik dan direct een commentaar

363
00:12:34,540 --> 00:12:35,560
zou hebben op jouw boek.

364
00:12:36,660 --> 00:12:38,620
En toen heb jij volgens mij daarover getwitterd.

365
00:12:39,180 --> 00:12:39,720
Dat zou kunnen.

366
00:12:42,520 --> 00:12:44,780
Het was te merken dat die kritiek iets

367
00:12:44,780 --> 00:12:46,380
deed van dat artikel.

368
00:12:47,460 --> 00:12:49,360
Dus volgens mij was dat het conflict.

369
00:12:49,480 --> 00:12:52,140
Wat is je kritiek of bezwaar op zelfhulp?

370
00:12:54,460 --> 00:12:55,940
Hoe ga ik dat goed formuleren?

371
00:12:57,260 --> 00:12:58,400
Want ik voel wat je zegt.

372
00:12:58,520 --> 00:13:00,520
Er zijn een aantal, denk ik.

373
00:13:01,300 --> 00:13:04,240
En kijk, we gaan hier misschien over praten,

374
00:13:04,320 --> 00:13:05,420
dus ik heb hier een beetje over nagedacht.

375
00:13:06,460 --> 00:13:08,680
Wat ik heel erg waardeer, ook aan jouw

376
00:13:08,680 --> 00:13:10,220
werk, want je spreekt met jouw werk ontzettend

377
00:13:10,220 --> 00:13:12,400
veel mensen aan en hadden we het net

378
00:13:12,400 --> 00:13:14,980
ook al over, nogmaals voor de microfoons aangingen,

379
00:13:15,080 --> 00:13:16,380
ook heel veel jonge mensen die het ook

380
00:13:16,380 --> 00:13:18,840
echt nodig hebben, is dat je die de

381
00:13:18,840 --> 00:13:21,640
vaardigheden geeft om wat meer baas te zijn

382
00:13:21,640 --> 00:13:23,320
in hun eigen hoofd.

383
00:13:23,400 --> 00:13:25,580
En ik denk dat dat echt de positieve

384
00:13:25,580 --> 00:13:27,620
kant is van zelfhulp, die ook echt goed

385
00:13:27,620 --> 00:13:28,280
kan werken.

386
00:13:28,980 --> 00:13:31,420
Ik zie wel een paar gevaren aan zelfhulp.

387
00:13:31,680 --> 00:13:33,000
En dat is dat er soms ook wel

388
00:13:33,000 --> 00:13:35,020
sprake is van een behoorlijke prestatiedruk.

389
00:13:35,020 --> 00:13:40,420
Bijvoorbeeld de onderliggende eis om ook echt helemaal

390
00:13:40,420 --> 00:13:43,740
master te zijn van je mindset, in jouw

391
00:13:43,740 --> 00:13:44,000
woorden.

392
00:13:44,740 --> 00:13:47,080
En dan vraag ik me soms af, kan

393
00:13:47,080 --> 00:13:47,540
dat wel?

394
00:13:47,840 --> 00:13:49,820
Kan een mens helemaal in controle zijn in

395
00:13:49,820 --> 00:13:50,200
die zin?

396
00:13:51,700 --> 00:13:54,480
Dus dat is denk ik eentje, de wereld

397
00:13:54,480 --> 00:13:59,780
voorspiegelen als je hebt controle over je leven

398
00:13:59,780 --> 00:14:00,880
en je kunt alles kiezen.

399
00:14:02,120 --> 00:14:03,900
En ik denk dat dat maar voor een

400
00:14:03,900 --> 00:14:06,660
bepaalde hoeveelheid mensen geldt en dat het ook

401
00:14:06,660 --> 00:14:09,760
te maken heeft met je levensomstandigheden bijvoorbeeld en

402
00:14:09,760 --> 00:14:11,060
je genetische achtergrond, etcetera.

403
00:14:12,160 --> 00:14:14,860
Dus ik denk dat we, en ik trek

404
00:14:14,860 --> 00:14:16,140
mezelf daar ook bij, soms nog wel eens

405
00:14:16,140 --> 00:14:18,600
doorschieten in je hebt zelf de verantwoordelijkheid voor

406
00:14:18,600 --> 00:14:21,900
je leven en dat het ook negatieve consequenties

407
00:14:21,900 --> 00:14:22,300
kan hebben.

408
00:14:22,760 --> 00:14:24,140
En ik vind het vaak ook wel heel

409
00:14:24,140 --> 00:14:25,580
niet zozeer jouw werk hoor, maar in het

410
00:14:25,580 --> 00:14:28,720
algemeen vaak zelfhulp heel erg gericht op het

411
00:14:28,720 --> 00:14:28,980
ik.

412
00:14:29,920 --> 00:14:31,820
Wat wil ik met mijn leven?

413
00:14:32,000 --> 00:14:33,740
Hoe is mijn ideale levensstijl?

414
00:14:33,740 --> 00:14:36,320
En soms wat weinig op het wij, op

415
00:14:36,320 --> 00:14:37,240
wat je kan betekenen.

416
00:14:38,220 --> 00:14:40,360
Dus ik mis dat vaak als stap die

417
00:14:40,360 --> 00:14:41,840
er dan ook nog gezet moet worden.

418
00:14:42,560 --> 00:14:43,960
Het begint natuurlijk wel bij jou.

419
00:14:44,260 --> 00:14:44,440
Ja.

420
00:14:47,040 --> 00:14:50,280
Want de problemen die ik vaak signaleer of

421
00:14:50,280 --> 00:14:53,120
die mensen ervaren, die hebben vaak met zichzelf

422
00:14:53,120 --> 00:14:53,560
te maken.

423
00:14:54,200 --> 00:14:56,740
Ik kan wel kritiek hebben op jou en

424
00:14:56,740 --> 00:14:59,280
op andere mensen en ik ben boos op

425
00:14:59,280 --> 00:15:01,780
de hele wereld, maar ik kan de hele

426
00:15:01,780 --> 00:15:03,480
wereld niet veranderen maar wel mijzelf.

427
00:15:03,680 --> 00:15:05,020
Ik heb dat zelf ook meegemaakt.

428
00:15:05,560 --> 00:15:07,960
En door dan anders naar de wereld te

429
00:15:07,960 --> 00:15:09,660
gaan kijken, anders met mezelf om te gaan,

430
00:15:10,500 --> 00:15:12,720
mezelf toch te verbeteren, want ik was niet

431
00:15:12,720 --> 00:15:15,460
goed zoals ik toen was, ben ik een

432
00:15:15,460 --> 00:15:18,060
aangenamer mens geworden voor mezelf, maar ook voor

433
00:15:18,060 --> 00:15:18,900
de mensen om me heen.

434
00:15:21,180 --> 00:15:23,060
En wat ik vaak zie is dat heel

435
00:15:23,060 --> 00:15:25,260
veel mensen die willen de wereld verbeteren en

436
00:15:25,260 --> 00:15:27,000
de wereld redden en alles voor iedereen doen,

437
00:15:27,700 --> 00:15:30,320
die worden soms ook lifecoach om anderen te

438
00:15:30,320 --> 00:15:32,400
redden, maar ze moeten zelf nog gered worden.

439
00:15:32,920 --> 00:15:34,140
En dan zeg ik, je moet dus bij

440
00:15:34,140 --> 00:15:34,800
jezelf beginnen.

441
00:15:35,740 --> 00:15:38,080
En dan pas kun je de rest helpen.

442
00:15:38,400 --> 00:15:40,240
Ik ben met je eens dat ik ook

443
00:15:40,240 --> 00:15:41,660
wel zie dat er een hele scene is

444
00:15:41,660 --> 00:15:43,420
waar het heel erg op het ik is

445
00:15:43,420 --> 00:15:43,840
gericht.

446
00:15:44,820 --> 00:15:47,340
Zeker op social media, met dikke auto's.

447
00:15:47,620 --> 00:15:52,580
Dat is zo'n klein, exclusief groepje, alleen

448
00:15:52,580 --> 00:15:55,540
het wordt heel groot uitgemeten natuurlijk.

449
00:15:56,420 --> 00:15:57,520
En ik ben het ook met je eens

450
00:15:57,520 --> 00:16:00,820
dat ik dat ik wel het idee heb

451
00:16:00,820 --> 00:16:05,040
dat soms in die zelfhulp er wordt gepretendeerd

452
00:16:05,040 --> 00:16:06,820
dat alles maar mogelijk is.

453
00:16:07,180 --> 00:16:08,800
En ik moet zeggen, toen ik hiermee begon,

454
00:16:08,900 --> 00:16:10,300
een jaar of vijftien geleden, dacht ik ook

455
00:16:10,300 --> 00:16:12,220
van, als je er echt in gelooft en

456
00:16:12,220 --> 00:16:14,340
je wil het echt, en natuurlijk je moet

457
00:16:14,340 --> 00:16:16,380
wel een beetje de capaciteit hebben, maar je

458
00:16:16,380 --> 00:16:20,020
kunt heel veel leren, dan ben je uiteindelijk

459
00:16:20,020 --> 00:16:22,620
in staat om op een bepaald niveau te

460
00:16:22,620 --> 00:16:22,860
komen.

461
00:16:22,940 --> 00:16:25,060
En ik leg dat tegenwoordig ook uit, van

462
00:16:25,060 --> 00:16:26,800
ja, op welk niveau wil je meespelen?

463
00:16:27,080 --> 00:16:31,440
Wil je regionaal spelen, of lokaal, of landelijk,

464
00:16:31,720 --> 00:16:35,300
of Europees, of wil je echt wereldkampioen worden?

465
00:16:35,440 --> 00:16:37,520
Wil je op olympisch niveau meespelen?

466
00:16:37,680 --> 00:16:39,220
Dat is een heel groot verschil natuurlijk.

467
00:16:39,560 --> 00:16:41,780
Want als jij heel blij bent dat je,

468
00:16:41,820 --> 00:16:44,360
laten we zeggen, meespeelt in de top bij

469
00:16:44,360 --> 00:16:46,360
jou in het dorp, en het gaat helemaal

470
00:16:46,360 --> 00:16:47,180
goed, is dat prima.

471
00:16:47,340 --> 00:16:49,280
Maar iemand anders wil misschien Champions League spelen.

472
00:16:49,560 --> 00:16:52,340
Ja, dat betekent wel dat er andere eisen

473
00:16:52,340 --> 00:16:54,840
aan, waar je aan moet voldoen.

474
00:16:55,120 --> 00:16:57,300
Je moet harder trainen, je hebt meer talent

475
00:16:57,300 --> 00:17:00,740
nodig, maar je moet wel die keuze maken

476
00:17:00,740 --> 00:17:01,980
waar jij wil spelen.

477
00:17:02,100 --> 00:17:03,680
Dus als je het betrekt op het leven,

478
00:17:03,800 --> 00:17:06,119
zeg ik altijd, het gaat om jouw leven.

479
00:17:06,480 --> 00:17:06,580
Ja.

480
00:17:06,780 --> 00:17:09,000
En mijn credo is, leef jouw mooiste leven,

481
00:17:09,640 --> 00:17:12,700
en hoe dat eruit ziet, kijk, ik ken

482
00:17:12,700 --> 00:17:14,880
mensen die supergelukkig zijn met een paar honderd

483
00:17:14,880 --> 00:17:17,359
euro, die wonen op een woonark, en die

484
00:17:17,359 --> 00:17:20,460
hebben heel weinig nodig, echt heel weinig, maar

485
00:17:20,460 --> 00:17:22,140
die zijn blij en die hebben nooit stress.

486
00:17:23,359 --> 00:17:25,260
En ik ken mensen die hebben echt zoveel

487
00:17:25,260 --> 00:17:27,000
geld dat ze niet meer kunnen lachen, en

488
00:17:27,000 --> 00:17:27,980
dat kunnen ze ook niet, want ze hebben

489
00:17:27,980 --> 00:17:28,820
altijd gedoe.

490
00:17:29,000 --> 00:17:29,100
Ja.

491
00:17:29,700 --> 00:17:31,720
Weet je, het gaat ruk in die relatie,

492
00:17:32,040 --> 00:17:34,400
de meesten scheiden, die kinderen zie je van,

493
00:17:34,440 --> 00:17:36,180
nou, dat gaat echt allemaal naar het tyfus.

494
00:17:36,900 --> 00:17:38,080
Kinderen zijn ongelukkig.

495
00:17:38,720 --> 00:17:40,760
Ja, dus al dat geld maakt niet gelukkig,

496
00:17:41,020 --> 00:17:42,120
maar het is ook weer niet zo dat

497
00:17:42,120 --> 00:17:44,060
je kan zeggen van zonder geld ben je

498
00:17:44,060 --> 00:17:45,320
dan automatisch wel gelukkig.

499
00:17:45,520 --> 00:17:47,580
Nee, nee, absoluut.

500
00:17:48,640 --> 00:17:49,760
Dus ik ben het heel erg met je

501
00:17:49,760 --> 00:17:53,520
eens, het is zeker zo dat je inkomen

502
00:17:53,520 --> 00:17:55,520
boven een bepaald punt geeft je eigenlijk alleen

503
00:17:55,520 --> 00:17:57,020
maar glazen en word je niet gelukkiger van.

504
00:17:57,800 --> 00:17:59,700
Sowieso, ik denk de vraag, waar word je

505
00:17:59,700 --> 00:18:01,160
gelukkig van, is misschien een goede om even

506
00:18:01,160 --> 00:18:03,120
te parkeren, want ik denk dat dat een

507
00:18:03,120 --> 00:18:04,540
goede is, want ik wil ook nog even

508
00:18:04,540 --> 00:18:05,620
reageren op wat je net hebt gezegd.

509
00:18:05,660 --> 00:18:06,000
Ja, zeg maar.

510
00:18:06,120 --> 00:18:08,420
En ik denk dat het klopt, en waar

511
00:18:08,420 --> 00:18:10,040
we elkaar heel erg in vinden is dat

512
00:18:10,040 --> 00:18:12,460
je, op welk niveau je ook wil spelen,

513
00:18:12,580 --> 00:18:15,360
denk ik een aantal psychologische vaardigheden nodig hebt.

514
00:18:15,840 --> 00:18:18,340
Jezelf kennen, niet al je problemen buiten jezelf

515
00:18:18,340 --> 00:18:23,140
leggen, waar dat kan controle nemen over je

516
00:18:23,140 --> 00:18:23,820
leven.

517
00:18:25,320 --> 00:18:27,360
Waar ik me soms, en dat is ook

518
00:18:27,360 --> 00:18:29,260
een beetje mijn vak, ik neem het ook

519
00:18:29,260 --> 00:18:31,260
een beetje op voor de verschoppelingen, denk ik.

520
00:18:31,340 --> 00:18:31,940
Heel terecht.

521
00:18:32,560 --> 00:18:36,180
Want aan de vraag, op welk niveau wil

522
00:18:36,180 --> 00:18:37,580
je, om het even in sport mee te

523
00:18:37,580 --> 00:18:39,040
voort te houden, op welk niveau wil je

524
00:18:39,040 --> 00:18:41,320
spelen, gaat nog een hele hoop vooraf.

525
00:18:41,480 --> 00:18:43,240
Het is niet alleen mindset, dat is ook

526
00:18:43,240 --> 00:18:44,940
belangrijk, die mindset heb je nodig om daar

527
00:18:44,940 --> 00:18:45,340
te komen.

528
00:18:46,800 --> 00:18:48,980
Maar je hebt ook een bepaald lichaamstype nodig,

529
00:18:49,220 --> 00:18:50,960
en je hebt ook een bepaalde genetische achtergrond

530
00:18:50,960 --> 00:18:51,260
nodig.

531
00:18:52,120 --> 00:18:54,360
Dus om überhaupt redelijk goed sport te kunnen

532
00:18:54,360 --> 00:18:56,680
spelen, moet je eigenlijk het soort genen hebben

533
00:18:56,680 --> 00:18:59,240
waarmee je ook dat voor mekaar krijgt.

534
00:19:01,080 --> 00:19:03,600
Je twijfelt eraan, dat is heel goed, dus

535
00:19:03,600 --> 00:19:06,380
wat ik in ieder geval weet vanuit de

536
00:19:06,380 --> 00:19:09,780
wetenschap en de psychologie is ook, je komt

537
00:19:09,780 --> 00:19:11,720
ook met een bepaald genenpakket de wereld in.

538
00:19:12,160 --> 00:19:15,160
Dat je mogelijkheden geeft voor bepaalde dingen, maar

539
00:19:15,160 --> 00:19:16,200
je ook beperkt in andere dingen.

540
00:19:16,940 --> 00:19:19,700
Je komt ook met een familiehistorie de wereld

541
00:19:19,700 --> 00:19:21,900
in, en misschien ook wel met sociaal-economische

542
00:19:21,900 --> 00:19:22,600
omstandigheden.

543
00:19:24,120 --> 00:19:27,260
En daarbinnen is het heel goed om zoveel

544
00:19:27,260 --> 00:19:29,060
mogelijk controle over je eigen hoofd te hebben,

545
00:19:29,840 --> 00:19:32,200
maar dat is iets anders dan eigenlijk zeggen,

546
00:19:32,380 --> 00:19:34,840
succes is kiesbaar, zou ik zeggen.

547
00:19:36,780 --> 00:19:38,940
Ik denk toch dat het kiesbaar is.

548
00:19:38,940 --> 00:19:39,320
Oké.

549
00:19:39,800 --> 00:19:42,080
Het is een keuze.

550
00:19:43,280 --> 00:19:46,900
Want je hebt ook epigenetica, dus niet alles

551
00:19:46,900 --> 00:19:48,400
is genetisch bepaald.

552
00:19:48,820 --> 00:19:51,560
Dan zou iedereen die in Laren geboren wordt,

553
00:19:51,660 --> 00:19:53,820
die wordt rijk en succesvol en die hebben

554
00:19:53,820 --> 00:19:55,400
allemaal persoonlijke problemen.

555
00:19:55,940 --> 00:19:57,240
Want zo is iedereen in Laren.

556
00:19:57,660 --> 00:19:59,400
Ja, de kans dat je rijk en succesvol

557
00:19:59,400 --> 00:20:00,900
bent, is wel als je in Laren geboren

558
00:20:00,900 --> 00:20:02,340
bent, over het algemeen een stuk groter.

559
00:20:02,420 --> 00:20:04,020
Maar je ziet dat heel veel mensen uit,

560
00:20:04,200 --> 00:20:08,140
laten we zeggen een rijke afkomst, daarna best

561
00:20:08,140 --> 00:20:09,240
wel een teringzooi van maken.

562
00:20:09,280 --> 00:20:10,360
Het gaat helemaal niet goed.

563
00:20:10,920 --> 00:20:14,020
En dat heel veel kids uit een moeilijk

564
00:20:14,020 --> 00:20:20,440
milieu met een moeilijke eerste levensjaren, vaak die

565
00:20:20,440 --> 00:20:22,840
vechtlust krijgen, of die behoefte hebben van, ik

566
00:20:22,840 --> 00:20:23,740
wil er wat van maken.

567
00:20:23,860 --> 00:20:25,080
Ik wil iets van mijn leven maken.

568
00:20:25,260 --> 00:20:27,560
Of zoals mijn ouders dat gedaan hebben, of

569
00:20:27,560 --> 00:20:28,860
wat mijn vader me aangedaan heeft.

570
00:20:29,180 --> 00:20:31,900
Dat ga ik nooit voor mijn kinderen doen,

571
00:20:32,000 --> 00:20:33,320
dus ik moet een nieuw voorbeeld worden.

572
00:20:33,940 --> 00:20:36,460
Dus dan krijg je een hele andere manier

573
00:20:36,460 --> 00:20:37,740
hoe je in het leven staat natuurlijk.

574
00:20:38,220 --> 00:20:40,100
Waarbij, en dat denk ik helemaal met je

575
00:20:40,100 --> 00:20:41,320
heen, niet alles is mogelijk.

576
00:20:42,380 --> 00:20:43,940
Maar het is wel een keuze of je

577
00:20:43,940 --> 00:20:48,040
van de bank afkomt en jezelf gaat ontwikkelen

578
00:20:48,040 --> 00:20:50,360
en een gezonde leefstijl aanmeet.

579
00:20:51,040 --> 00:20:53,740
Of dat je de criminaliteit ingaat, of je

580
00:20:53,740 --> 00:20:55,780
volvreet en met 30 kilo overgewicht op de

581
00:20:55,780 --> 00:20:57,040
bank gaat hangen en zegt, ik kan er

582
00:20:57,040 --> 00:20:57,520
niks aan doen.

583
00:20:58,300 --> 00:21:00,760
En dat is waar ik zeg, en dat

584
00:21:00,760 --> 00:21:03,880
vond ik wel interessant in jouw boek, mensen

585
00:21:03,880 --> 00:21:05,240
die altijd zeggen, ja, maar je bent goed

586
00:21:05,240 --> 00:21:05,860
zoals je bent.

587
00:21:06,140 --> 00:21:07,940
Dat geldt niet voor iedereen.

588
00:21:08,940 --> 00:21:10,680
En als ik nu kijk naar de samenleving,

589
00:21:10,820 --> 00:21:12,140
zijn heel veel mensen niet goed zoals ze

590
00:21:12,140 --> 00:21:13,960
nu zijn, want ze zijn doodongelukkig.

591
00:21:14,640 --> 00:21:15,920
En ze kunnen niet slapen.

592
00:21:16,020 --> 00:21:17,320
En ze hebben geen leuke relatie.

593
00:21:17,400 --> 00:21:18,560
Ze zijn niet blij met zichzelf.

594
00:21:18,680 --> 00:21:20,920
Dus ik begrijp wel diep van binnen is

595
00:21:20,920 --> 00:21:21,300
het goed.

596
00:21:21,500 --> 00:21:23,260
Toen we geboren werden als kind, was het

597
00:21:23,260 --> 00:21:23,680
allemaal goed.

598
00:21:23,760 --> 00:21:25,960
Maar ergens in het proces is er iets

599
00:21:25,960 --> 00:21:28,840
misgegaan, waardoor wij zijn geworden wie we zijn.

600
00:21:29,560 --> 00:21:32,240
Deels door onze eigen keuzes en voor een

601
00:21:32,240 --> 00:21:34,740
heel groot deel, voor de invloed van buitenaf,

602
00:21:35,540 --> 00:21:38,160
die bepaald heeft hoe wij zijn, die ons

603
00:21:38,160 --> 00:21:39,180
heeft geprogrammeerd.

604
00:21:39,620 --> 00:21:41,740
Ons ook heeft leren denken op een bepaalde

605
00:21:41,740 --> 00:21:41,880
manier.

606
00:21:42,040 --> 00:21:43,400
Daarom denk jij anders dan ik.

607
00:21:44,460 --> 00:21:46,720
En als je daar niet voldoende van bewust

608
00:21:46,720 --> 00:21:49,340
bent natuurlijk, dan wordt het heel moeilijk.

609
00:21:49,780 --> 00:21:50,700
Volgens mij heb jij dat ook wel eens

610
00:21:50,700 --> 00:21:50,940
gezegd.

611
00:21:51,160 --> 00:21:52,780
Als je niet weet wat je probleem is,

612
00:21:53,520 --> 00:21:54,300
dan kun je er niks mee.

613
00:21:54,480 --> 00:21:55,260
Nee, dat klopt.

614
00:21:55,360 --> 00:21:56,480
Of als jij niet weet dat je ergens

615
00:21:56,480 --> 00:21:58,060
last van hebt, dan ga je ook niet

616
00:21:58,060 --> 00:21:59,160
denken, ik ga naar een dokter.

617
00:21:59,640 --> 00:22:01,700
Nee, dat is...

618
00:22:02,440 --> 00:22:03,320
Dat klopt.

619
00:22:03,500 --> 00:22:05,420
En het begint met zelfinzicht.

620
00:22:07,360 --> 00:22:09,140
De keuzes hebben er ook heel veel mee

621
00:22:09,140 --> 00:22:09,600
te maken.

622
00:22:11,600 --> 00:22:13,700
Dat is het onderdeel dat ik ook een

623
00:22:13,700 --> 00:22:14,500
beetje mis.

624
00:22:15,120 --> 00:22:18,000
Het heeft ook te maken met, zwem je

625
00:22:18,000 --> 00:22:19,800
in je leven tegen de stroom in, of

626
00:22:19,800 --> 00:22:20,580
met de stroom mee?

627
00:22:21,600 --> 00:22:23,000
Er zijn heel veel redenen om te bedenken

628
00:22:23,000 --> 00:22:24,600
waarom sommige mensen eigenlijk al met een soort

629
00:22:24,600 --> 00:22:25,460
achterstand beginnen.

630
00:22:25,460 --> 00:22:27,840
Die kunnen dan een vechtersmentaliteit hebben en zich

631
00:22:27,840 --> 00:22:30,400
daaruit ontworstelen, maar dat is best moeilijk.

632
00:22:30,640 --> 00:22:32,980
En we weten ook dat bijvoorbeeld opgroeien in

633
00:22:32,980 --> 00:22:37,040
armoede statistisch gezien betekent dat je vaker de

634
00:22:37,040 --> 00:22:41,240
criminaliteit inkomt of vaker ondergeadviseerd wordt als je

635
00:22:41,240 --> 00:22:43,160
een bepaalde huidskleur hebt op school, waardoor je

636
00:22:43,160 --> 00:22:45,180
al op een achterstand terechtkomt.

637
00:22:45,620 --> 00:22:47,040
Dus er zijn heel veel kleine dingen waardoor

638
00:22:47,040 --> 00:22:51,320
sommige mensen moeten ploeteren door, moeten zwemmen door

639
00:22:51,320 --> 00:22:52,800
stroop om vooruit te komen.

640
00:22:53,460 --> 00:22:55,560
En er een andere hele grote groep is,

641
00:22:55,880 --> 00:22:57,080
waar ik met je eens ben, die hebben

642
00:22:57,080 --> 00:22:57,980
hun eigen issues.

643
00:22:58,440 --> 00:23:00,560
Als je rijk bent geboren, dat kan je

644
00:23:00,560 --> 00:23:02,740
heel veel mentale shit brengen.

645
00:23:03,320 --> 00:23:06,440
Maar die maatschappelijk gezien een stuk makkelijker door

646
00:23:06,440 --> 00:23:08,220
het zwembad glijden.

647
00:23:09,520 --> 00:23:11,640
Dus dat, ik mis soms een beetje in

648
00:23:11,640 --> 00:23:16,500
zelfhulp, zeker de zelfhulp die zegt, jij mag

649
00:23:16,500 --> 00:23:19,440
je hele leven bij elkaar kiezen, een beetje

650
00:23:19,440 --> 00:23:21,760
compassie voor de mensen die eigenlijk best wel

651
00:23:21,760 --> 00:23:23,680
wat achterstand in hun leven hebben en door

652
00:23:23,680 --> 00:23:24,760
stroop moeten zwemmen.

653
00:23:25,520 --> 00:23:26,720
Dus ik denk dat dat ook een beetje,

654
00:23:26,880 --> 00:23:29,080
dat is altijd het gevoel, ik moet opkomen

655
00:23:29,080 --> 00:23:30,700
voor die mensen, want het is niet alleen

656
00:23:30,700 --> 00:23:31,720
maar kiesbaar.

657
00:23:32,140 --> 00:23:34,440
Maar ik weet wel in die afgelopen jaren

658
00:23:34,440 --> 00:23:36,560
dat ik dit doe, dat er, laten we

659
00:23:36,560 --> 00:23:40,820
zeggen, veel jongeren uit achterstandssituatie bij me zijn

660
00:23:40,820 --> 00:23:46,340
gekomen, drugsverslaafd, drankverslaafd, suicide, die ik dan een

661
00:23:46,340 --> 00:23:47,580
beetje heb mogen begeleiden.

662
00:23:47,840 --> 00:23:49,420
En een paar jaar later zie je dat

663
00:23:49,420 --> 00:23:52,740
ze heel goed terecht zijn gekomen, dat ze

664
00:23:52,740 --> 00:23:54,940
happy zijn met zichzelf, dat ze trots zijn

665
00:23:54,940 --> 00:23:56,480
op wat ze doen, dat het leven zin

666
00:23:56,480 --> 00:23:56,760
heeft.

667
00:23:57,160 --> 00:23:58,720
Ze hebben een baan of een bedrijf of

668
00:23:59,380 --> 00:24:01,520
de relatie met hun ouders is weer hersteld.

669
00:24:01,940 --> 00:24:03,540
Dus je ziet dat het kan als er

670
00:24:03,540 --> 00:24:05,660
voldoende aandacht voor is.

671
00:24:06,980 --> 00:24:08,820
En ik denk, dan trek ik het wat

672
00:24:08,820 --> 00:24:12,300
breder, dat er misschien te weinig goede begeleiding

673
00:24:12,300 --> 00:24:14,940
is voor iedereen, maar zeker voor die mensen

674
00:24:14,940 --> 00:24:16,560
die het heel erg hard nodig hebben.

675
00:24:16,560 --> 00:24:17,240
Absoluut.

676
00:24:19,080 --> 00:24:21,380
Ik denk dat het heel waardevol is dat

677
00:24:21,380 --> 00:24:23,920
jij daar dat toch een beetje reparatiewerk kan

678
00:24:23,920 --> 00:24:24,180
doen.

679
00:24:24,760 --> 00:24:25,580
En wat je daar eigenlijk aan het doen

680
00:24:25,580 --> 00:24:26,720
bent, is je springt op een gegeven moment

681
00:24:26,720 --> 00:24:30,740
in om goed een stukje achterstand eerder op

682
00:24:30,740 --> 00:24:31,480
te heffen, zeg maar.

683
00:24:31,820 --> 00:24:34,220
En ik denk dat dat ongelooflijk belangrijk is,

684
00:24:34,300 --> 00:24:34,860
dat je dat doet.

685
00:24:35,100 --> 00:24:37,560
Ik denk dat niet iedereen die kans krijgt.

686
00:24:38,900 --> 00:24:40,800
Helaas, dat zou wel moeten.

687
00:24:41,420 --> 00:24:43,960
In een eerlijke maatschappij, of mensen die probeert

688
00:24:43,960 --> 00:24:45,880
mensen dezelfde startpositie te geven.

689
00:24:46,840 --> 00:24:48,740
Ik denk dat dat heel belangrijk is.

690
00:24:48,900 --> 00:24:51,660
Maar vergis je niet, ook daar de aandacht

691
00:24:51,660 --> 00:24:53,340
voor hebben en daar de gelegenheid voor hebben,

692
00:24:53,360 --> 00:24:55,040
is ook een soort voorrecht, natuurlijk.

693
00:24:55,300 --> 00:24:56,060
Bijna een luxe.

694
00:24:56,200 --> 00:24:56,980
Is een luxe, ja.

695
00:24:57,640 --> 00:24:57,740
Absoluut.

696
00:24:57,740 --> 00:24:58,300
Het is nodig.

697
00:25:00,740 --> 00:25:01,500
Misschien is dat het.

698
00:25:01,560 --> 00:25:07,040
Ik mis soms een beetje eer voor het

699
00:25:07,040 --> 00:25:08,620
feit dat mensen ook bepaald worden door hun

700
00:25:08,620 --> 00:25:09,400
maatschappelijke omstandigheden.

701
00:25:09,420 --> 00:25:10,360
Maar ben je het aan elk punt mee

702
00:25:10,360 --> 00:25:12,860
eens dat de andere kant ook een beetje

703
00:25:14,540 --> 00:25:15,180
overgewaardeerd wordt?

704
00:25:15,580 --> 00:25:17,000
Dat er heel snel in dit soort artikelen,

705
00:25:17,120 --> 00:25:19,400
waar jij dan voor gevraagd bent, geef ze

706
00:25:19,400 --> 00:25:20,200
een beeld.

707
00:25:20,920 --> 00:25:23,020
Ja, het gaat alleen maar over snel rijk

708
00:25:23,020 --> 00:25:24,600
worden, snel succesvol worden.

709
00:25:25,540 --> 00:25:28,400
En laatst ook, dan wordt er er wordt

710
00:25:28,400 --> 00:25:29,420
een of ander artikel geschreven.

711
00:25:30,360 --> 00:25:31,360
Dat was volgens mij in het Parool.

712
00:25:32,440 --> 00:25:33,460
En dan word ik er weer bij gehaald,

713
00:25:33,540 --> 00:25:34,820
want dan ben ik een makkelijk slachtoffer.

714
00:25:35,060 --> 00:25:37,660
En Pilacic schreeuwt dan weer vanaf Ibiza hoe

715
00:25:37,660 --> 00:25:39,900
je snel, gemakkelijk, succesvol en rijk wordt.

716
00:25:40,040 --> 00:25:41,240
Nou, daar woon ik niet.

717
00:25:41,480 --> 00:25:42,380
Dit is niet wat ik roep.

718
00:25:43,540 --> 00:25:45,440
Nee, het wordt heel makkelijk overgedaan.

719
00:25:45,680 --> 00:25:47,520
Het wordt heel snel ook wel weer in

720
00:25:47,520 --> 00:25:48,000
een hokje geplaatst.

721
00:25:50,140 --> 00:25:51,860
In die zin ben je een slachtoffer van

722
00:25:51,860 --> 00:25:52,800
je eigen succes natuurlijk.

723
00:25:52,960 --> 00:25:55,700
Je bent het prototype van iemand die dat

724
00:25:55,700 --> 00:25:55,880
doet.

725
00:25:56,000 --> 00:25:57,520
Je bent eigenlijk een soort van de Nederlandse

726
00:25:57,520 --> 00:25:59,560
Tony Robbins natuurlijk eigenlijk bijna.

727
00:26:00,860 --> 00:26:02,260
Iemand die dat belichaamt.

728
00:26:02,800 --> 00:26:03,820
En ik denk dat die mensen er ook,

729
00:26:03,960 --> 00:26:05,880
nou ja, dat het een hele belangrijke rol

730
00:26:05,880 --> 00:26:06,160
is.

731
00:26:06,240 --> 00:26:07,920
Maar die wordt, net zoals min of meer

732
00:26:07,920 --> 00:26:09,860
alle rollen, heel makkelijk klat geslagen op een

733
00:26:09,860 --> 00:26:10,260
stereotype.

734
00:26:11,360 --> 00:26:13,840
Dus dat is inderdaad ook oneerlijk.

735
00:26:14,700 --> 00:26:17,300
Overigens, je had het net over je bent

736
00:26:17,300 --> 00:26:18,500
goed genoeg.

737
00:26:18,660 --> 00:26:19,280
Had je het over.

738
00:26:19,320 --> 00:26:19,920
Die andere boek.

739
00:26:21,280 --> 00:26:24,700
Mensen denken vaak dat dat mijn boektitel is,

740
00:26:24,740 --> 00:26:26,140
terwijl dat is niet mijn boektitel.

741
00:26:26,300 --> 00:26:28,680
Mijn boektitel is eigenlijk heel onhandig gekozen.

742
00:26:29,080 --> 00:26:30,660
Het gaat heel makkelijk de verkeerde kant op.

743
00:26:31,000 --> 00:26:32,800
En mijn boektitel is namelijk Je bent al

744
00:26:32,800 --> 00:26:33,800
genoeg.

745
00:26:33,800 --> 00:26:36,500
En dat is eigenlijk een onhandige titel, maar

746
00:26:36,500 --> 00:26:40,400
eigenlijk een hele directe reactie op het gevoel

747
00:26:40,400 --> 00:26:42,820
dat we vaak van de maatschappij krijgen dat

748
00:26:42,820 --> 00:26:44,500
ons leven nog niet compleet is.

749
00:26:44,600 --> 00:26:47,000
Omdat we nog niet een waardevol mens zijn.

750
00:26:47,520 --> 00:26:49,380
Omdat we bepaalde dingen nog niet bereikt hebben.

751
00:26:49,500 --> 00:26:51,020
Omdat we nog niet rijk zijn.

752
00:26:51,120 --> 00:26:51,980
Of een sportauto hebben.

753
00:26:52,240 --> 00:26:56,320
Of een fijne relatie hebben op onze dertigste.

754
00:26:56,740 --> 00:26:58,420
Of een huis kunnen kopen.

755
00:26:58,560 --> 00:27:00,260
Of nog niet een fantastisch lichaam hebben.

756
00:27:00,320 --> 00:27:02,720
Terwijl we het gevoel hebben dat dat is

757
00:27:02,720 --> 00:27:03,180
kiesbaar.

758
00:27:03,280 --> 00:27:04,480
Dus ik zou er toch voor moeten kiezen.

759
00:27:05,140 --> 00:27:06,520
Met andere woorden, we krijgen denk ik door

760
00:27:06,520 --> 00:27:08,060
de maatschappij veel te horen.

761
00:27:08,340 --> 00:27:09,520
Je bent nog niet goed hierin.

762
00:27:09,600 --> 00:27:10,840
En je bent nog niet goed daarom.

763
00:27:10,920 --> 00:27:12,180
En dit is ook een reden om jezelf

764
00:27:12,180 --> 00:27:13,440
nog niet te kunnen accepteren.

765
00:27:14,080 --> 00:27:15,340
Dus Je bent al genoeg gaat niet zozeer

766
00:27:15,340 --> 00:27:17,420
over nooit meer iets aan jezelf kunnen verbeteren.

767
00:27:18,400 --> 00:27:21,540
Of nooit meer iets een stap voorwaarts zetten

768
00:27:21,540 --> 00:27:24,400
omdat je nu al genoeg bent zoals je

769
00:27:24,400 --> 00:27:24,760
bent.

770
00:27:25,300 --> 00:27:31,460
Maar wel dat zelfacceptatie en zelfliefde niet afhankelijk

771
00:27:31,460 --> 00:27:33,120
hoeft te zijn wat mij betreft aan het

772
00:27:33,120 --> 00:27:35,560
voldoen aan het maatschappelijke plaatje van succes.

773
00:27:35,800 --> 00:27:37,040
Dat is eigenlijk waar hij op gericht is.

774
00:27:38,320 --> 00:27:40,560
Dus ik denk dat dat ook wel dat

775
00:27:40,560 --> 00:27:42,620
is een van die psychologische vaardigheden die je

776
00:27:42,620 --> 00:27:45,060
moet snappen en moet kunnen.

777
00:27:46,080 --> 00:27:48,580
Snappen dat hoe hard je ook je best

778
00:27:48,580 --> 00:27:50,820
doet met alles in je leven je zal

779
00:27:50,820 --> 00:27:52,940
altijd van de maatschappij het gevoel krijgen dat

780
00:27:52,940 --> 00:27:53,600
je er nog niet bent.

781
00:27:53,840 --> 00:27:54,920
En dat er nog veel meer aan je

782
00:27:54,920 --> 00:27:56,420
moet verbeteren tot je van jezelf kunt houden.

783
00:27:56,500 --> 00:27:57,120
Is dat zo?

784
00:27:57,120 --> 00:28:00,140
Geeft de maatschappij jou dat gevoel?

785
00:28:01,480 --> 00:28:02,260
Ik denk het wel.

786
00:28:02,780 --> 00:28:05,640
Ik denk dat we vanaf jonge leeftijd al

787
00:28:05,640 --> 00:28:07,960
vrij snel in een keurslijf worden gezet dat

788
00:28:07,960 --> 00:28:11,780
te maken heeft met een bepaald beeld van

789
00:28:11,780 --> 00:28:12,280
succes.

790
00:28:13,620 --> 00:28:14,880
Vaak ook materieel succes.

791
00:28:15,660 --> 00:28:18,060
En dat dat beeld vrij snel en vrij

792
00:28:18,060 --> 00:28:20,380
sterk wordt doorgezet op social media.

793
00:28:20,720 --> 00:28:24,880
Wat de plek is waar jongeren hun beeld

794
00:28:24,880 --> 00:28:27,140
maken van wat er normaal is in het

795
00:28:27,140 --> 00:28:27,460
leven.

796
00:28:28,740 --> 00:28:30,860
En daar worden soms hele idiote dingen gedeeld.

797
00:28:33,560 --> 00:28:38,400
Twintigjarige influencers in Dubai die zeggen, kijk dit

798
00:28:38,400 --> 00:28:39,560
is het succes dat je moet hebben.

799
00:28:40,100 --> 00:28:41,820
Of een Andrew Dade die zegt, het is

800
00:28:41,820 --> 00:28:44,300
eigenlijk heel logisch dat je geen vriendinnetje kunt

801
00:28:44,300 --> 00:28:44,660
krijgen.

802
00:28:44,960 --> 00:28:48,000
Want je gaat helemaal op de verkeerde manier

803
00:28:48,000 --> 00:28:48,700
met vrouwen om.

804
00:28:48,840 --> 00:28:51,220
En je moet eigenlijk zo een kast zijn

805
00:28:51,220 --> 00:28:53,300
om aandacht te kunnen krijgen.

806
00:28:55,880 --> 00:28:57,980
Bepaalde beelden over hoe je lichaam eruit moet

807
00:28:57,980 --> 00:29:00,080
zien als jonge vrouw waar je behoorlijk onzeker

808
00:29:00,080 --> 00:29:00,600
van kunt zijn.

809
00:29:00,700 --> 00:29:02,200
Omdat je daar nooit tegenop kunt boksen.

810
00:29:03,120 --> 00:29:04,740
Dus ik denk dat er in heel veel

811
00:29:04,740 --> 00:29:08,140
verschillende opzichten vaak dat we heel veel geconfronteerd

812
00:29:08,140 --> 00:29:10,380
worden met hoe perfect ons leven zou moeten

813
00:29:10,380 --> 00:29:10,780
zijn.

814
00:29:10,920 --> 00:29:12,800
En hoe imperfect ons leven dus eigenlijk is.

815
00:29:13,640 --> 00:29:15,700
En met name door social media zeg je.

816
00:29:15,960 --> 00:29:17,840
Daar heb je wel heel erg in verdiept.

817
00:29:17,920 --> 00:29:19,020
Daar heb je ook een boek over geschreven.

818
00:29:19,020 --> 00:29:19,380
Ja, dat klopt.

819
00:29:19,780 --> 00:29:22,520
Het is niet...

820
00:29:22,520 --> 00:29:23,360
Hoe zeg ik dit?

821
00:29:24,240 --> 00:29:27,960
Ja, ik denk dat zeker op jonge leeftijd

822
00:29:27,960 --> 00:29:30,380
social media een van de grote gevaren zijn

823
00:29:30,380 --> 00:29:31,620
voor onze mentale gezondheid.

824
00:29:31,720 --> 00:29:33,700
Dat weten we ook steeds meer uit cijfers.

825
00:29:35,560 --> 00:29:37,960
Maar die social media doen ook wat ze

826
00:29:37,960 --> 00:29:40,840
doen omdat ze daarmee makkelijk ons hoofd kunnen

827
00:29:40,840 --> 00:29:42,160
pakken, zeg maar.

828
00:29:43,180 --> 00:29:45,200
En ik denk dat er nog verschillende sociale

829
00:29:45,200 --> 00:29:48,220
media zijn die een aantal verschillende uitwerkingen hebben.

830
00:29:48,700 --> 00:29:51,640
Maar iets als bijvoorbeeld Instagram heeft heel erg

831
00:29:51,640 --> 00:29:53,040
dat effect dat ik net beschrijf.

832
00:29:53,300 --> 00:29:54,960
Maar dat is ook omdat dat een fantastische

833
00:29:54,960 --> 00:29:57,000
mogelijkheid is om mensen te capturen.

834
00:29:57,180 --> 00:29:58,540
Omdat we dat ook zo graag willen.

835
00:29:58,720 --> 00:30:02,400
Omdat die neiging tot sociale vergelijking, onszelf vergelijken

836
00:30:02,400 --> 00:30:04,360
met de norm of wat we moeten zijn,

837
00:30:04,620 --> 00:30:06,000
omdat dat zo ontzettend menselijk is.

838
00:30:06,100 --> 00:30:07,400
Omdat we dat van natuur al hebben.

839
00:30:08,240 --> 00:30:10,460
En Instagram geeft ons dus een soort algoritme

840
00:30:10,460 --> 00:30:13,300
dat ons heel erg bezighoudt, juist omdat het

841
00:30:13,300 --> 00:30:13,900
ons dat geeft.

842
00:30:14,540 --> 00:30:17,260
Dus eigenlijk die sociale vergelijking on steroids, zou

843
00:30:17,260 --> 00:30:17,720
ik kunnen zeggen.

844
00:30:18,160 --> 00:30:19,240
TikTok heeft weer iets heel anders.

845
00:30:19,340 --> 00:30:20,580
Facebook heeft weer een ander effect.

846
00:30:20,680 --> 00:30:21,660
X heeft weer een ander effect.

847
00:30:22,420 --> 00:30:25,140
Maar het zijn wel vaak het uitbuiten van

848
00:30:25,800 --> 00:30:27,340
hele menselijke dingen, zou ik zeggen.

849
00:30:27,860 --> 00:30:28,640
Jij bent psycholoog.

850
00:30:28,720 --> 00:30:29,780
Dat heb je gestudeerd.

851
00:30:30,980 --> 00:30:33,780
Waar haal je nu je kennis vandaan?

852
00:30:33,920 --> 00:30:35,620
Want je weet echt heel veel.

853
00:30:36,000 --> 00:30:37,120
Doe je dan heel veel onderzoek zelf?

854
00:30:37,220 --> 00:30:38,000
Of lees je heel veel?

855
00:30:38,320 --> 00:30:40,700
Misschien is het goed om nog even te

856
00:30:40,700 --> 00:30:41,020
benadrukken.

857
00:30:41,100 --> 00:30:42,840
Ik ben geen praktiserend therapeut.

858
00:30:43,420 --> 00:30:45,160
Je doet niet één op één coachings?

859
00:30:45,180 --> 00:30:46,400
Nee, daar ben ik wel voor opgeleid.

860
00:30:46,480 --> 00:30:47,740
Heb ik ook wel een tijdje gedaan in

861
00:30:47,740 --> 00:30:49,540
het begin van mijn carrière.

862
00:30:49,660 --> 00:30:50,660
Maar ik ben toch een beetje een andere

863
00:30:50,660 --> 00:30:52,080
hoek ingegaan.

864
00:30:52,760 --> 00:30:53,940
Een hoek die veel meer te maken heeft

865
00:30:53,940 --> 00:30:55,000
met publieke psychologie.

866
00:30:55,140 --> 00:30:56,740
Met wat kunnen we allemaal aan psychologie hebben.

867
00:30:58,120 --> 00:30:59,840
En ik werk ook niet als onderzoeker op

868
00:30:59,840 --> 00:31:00,500
de universiteit.

869
00:31:00,740 --> 00:31:02,060
Ik heb er wel een tijdje rondgehangen als

870
00:31:02,060 --> 00:31:03,660
docent, maar dat is ook niet waar mijn

871
00:31:03,660 --> 00:31:04,420
kennis vandaan komt.

872
00:31:05,300 --> 00:31:06,980
Ik vind het wel heel leuk en interessant

873
00:31:06,980 --> 00:31:08,520
om me te verdiepen in dit soort thema's.

874
00:31:08,520 --> 00:31:12,100
Met name zit mijn interesse in, eigenlijk waar

875
00:31:12,100 --> 00:31:13,020
we het nu al een paar keer over

876
00:31:13,020 --> 00:31:17,600
hebben, wat is de wisselwerking tussen onze individuele

877
00:31:17,600 --> 00:31:21,000
psychologie, hoe we ons voelen over onszelf, wat

878
00:31:21,000 --> 00:31:23,500
onze gemoedstoestand is, en de wereld en wat

879
00:31:23,500 --> 00:31:25,600
die van ons verwacht en verlangt.

880
00:31:27,440 --> 00:31:29,200
Dat maakt mij een beetje anders dan andere

881
00:31:29,200 --> 00:31:29,700
psychologen.

882
00:31:29,740 --> 00:31:30,840
Ik denk dat daar heel veel in zit.

883
00:31:30,960 --> 00:31:32,460
Dat we ook heel erg bepaald worden door

884
00:31:32,460 --> 00:31:33,080
de tijd.

885
00:31:33,620 --> 00:31:35,400
Het is niet gek dat we in een

886
00:31:35,400 --> 00:31:38,220
ongelooflijk drukke tijd, waar we nooit ons hoofd

887
00:31:38,220 --> 00:31:39,720
kunnen uitzetten, dat je dan veel burn-outs

888
00:31:39,720 --> 00:31:39,960
krijgt.

889
00:31:40,060 --> 00:31:41,280
Dat heeft ook met die wisselwerking te maken.

890
00:31:41,280 --> 00:31:43,480
Als je naar die tijd kijkt, is dé

891
00:31:43,480 --> 00:31:43,920
tijd...

892
00:31:43,920 --> 00:31:45,280
Ik heb nu wel een beetje je vraag

893
00:31:45,280 --> 00:31:46,980
omzeild over waar mijn kennis vandaan komt.

894
00:31:47,220 --> 00:31:47,900
Misschien is dat ook wel goed.

895
00:31:48,140 --> 00:31:49,180
Dan kom ik wel even terug.

896
00:31:50,820 --> 00:31:52,980
Jij bent twintig jaar jonger, bijna twintig jaar

897
00:31:52,980 --> 00:31:53,460
jonger dan ik.

898
00:31:53,920 --> 00:31:55,840
Ik kom uit een tijd dat ik toch

899
00:31:55,840 --> 00:31:59,320
het gevoel had dat alles nog iets gemoedelijker

900
00:31:59,320 --> 00:31:59,660
was.

901
00:32:01,080 --> 00:32:03,260
Ik weet nog toen ik bij de radio

902
00:32:03,260 --> 00:32:04,860
werkte, bij 58, hadden wij geen internet.

903
00:32:06,000 --> 00:32:07,780
Onze baas kwam een keer naar ons toe

904
00:32:07,780 --> 00:32:10,240
en die zei toen, jullie krijgen allemaal internet

905
00:32:10,240 --> 00:32:11,280
en een e-mailadres.

906
00:32:12,380 --> 00:32:13,840
Waar heb je dat voor nodig?

907
00:32:13,980 --> 00:32:15,220
We hebben een faxapparaat.

908
00:32:16,140 --> 00:32:17,360
En wat is internet?

909
00:32:19,460 --> 00:32:21,280
Dat is dus een heel ander tijdsbeeld.

910
00:32:22,660 --> 00:32:25,840
Ik begrijp, daar ben je ook in gespecialiseerd,

911
00:32:25,920 --> 00:32:29,700
natuurlijk de millennials, de jaren 80, 90, kids,

912
00:32:29,980 --> 00:32:31,460
en daarna de Gen Z.

913
00:32:31,760 --> 00:32:32,900
Daar wil ik het graag over hebben.

914
00:32:33,360 --> 00:32:35,960
Dat is natuurlijk heel anders dan, laten we

915
00:32:35,960 --> 00:32:38,380
zeggen, de mensen van net, mijn ouders, misschien

916
00:32:38,380 --> 00:32:40,360
jouw ouders, net na de oorlog, jaren 50,

917
00:32:40,480 --> 00:32:41,200
60, 70.

918
00:32:41,680 --> 00:32:42,820
Totaal andere tijd.

919
00:32:43,440 --> 00:32:46,180
Als je die twee perioden naast elkaar schetst,

920
00:32:46,300 --> 00:32:47,980
wat is er dan zo heel erg anders?

921
00:32:49,500 --> 00:32:52,260
Waardoor we dus nu veel meer last hebben

922
00:32:52,260 --> 00:32:53,040
van onrust.

923
00:32:55,340 --> 00:32:57,280
Het is sowieso zo dat elke tijd zo

924
00:32:57,280 --> 00:32:58,460
zijn eigen uitdagingen kent.

925
00:32:59,160 --> 00:33:00,460
Dus ik denk dat er nu ook heel

926
00:33:00,460 --> 00:33:02,500
veel voor de jonge generaties nu, of dat

927
00:33:02,500 --> 00:33:04,820
millennials zijn of Gen Z'ers, of zelfs

928
00:33:04,820 --> 00:33:08,200
generatie Alpha, die daar nog achteraan zit, mijn

929
00:33:08,200 --> 00:33:14,760
zoon bijvoorbeeld, dat die dat ook geholp dat

930
00:33:14,760 --> 00:33:17,060
voor de generatie X ervoor zo hun eigen

931
00:33:17,060 --> 00:33:18,320
uitdagingen waren.

932
00:33:18,520 --> 00:33:20,440
En ik denk dat millennials en Gen Z

933
00:33:20,440 --> 00:33:23,320
'ers een aantal uitdagingen niet hebben die jouw

934
00:33:23,320 --> 00:33:25,000
generatie, om het maar even zo te zeggen,

935
00:33:25,100 --> 00:33:27,780
de generatie van mijn ouders, daar nog weer

936
00:33:27,780 --> 00:33:29,500
voor, niet hadden.

937
00:33:29,940 --> 00:33:31,380
Die er wel toen waren, maar die er

938
00:33:31,380 --> 00:33:31,880
nu niet zijn.

939
00:33:32,060 --> 00:33:34,840
Dus bijvoorbeeld heel sterk worden bepaald door je

940
00:33:34,840 --> 00:33:35,540
sociale groep.

941
00:33:37,120 --> 00:33:39,460
Of het gevoel dat er geen toekomst is,

942
00:33:39,500 --> 00:33:40,820
omdat er elk moment een bom kan vallen.

943
00:33:43,080 --> 00:33:45,100
Dat soort dingen zijn en ik denk ook

944
00:33:45,100 --> 00:33:48,180
dat elke generatie bezig is met proberen je

945
00:33:48,180 --> 00:33:49,940
beste leven te leiden en proberen de beste

946
00:33:49,940 --> 00:33:51,100
versie van jezelf te zijn.

947
00:33:51,940 --> 00:33:53,780
Ik denk wel dat wat er veranderd is,

948
00:33:53,800 --> 00:33:56,220
is dat die prestatiedruk eigenlijk nog wat bedwingender

949
00:33:56,220 --> 00:33:58,740
en wat prangender is geworden voor deze generatie.

950
00:33:59,720 --> 00:34:01,580
Niet alleen het gevoel dat je de beste

951
00:34:01,580 --> 00:34:03,080
versie van jezelf moet zijn, maar ook dat

952
00:34:03,080 --> 00:34:04,760
er iets heel fundamenteel mis is als je

953
00:34:04,760 --> 00:34:06,320
daar ook maar een klein beetje niet aan

954
00:34:06,320 --> 00:34:06,680
voldoet.

955
00:34:08,239 --> 00:34:10,520
En ik denk dat er ook dat technologie

956
00:34:10,520 --> 00:34:12,639
hier bijvoorbeeld een hele belangrijke rol speelt.

957
00:34:14,659 --> 00:34:16,159
Technologie en de tijdsgeest.

958
00:34:16,260 --> 00:34:18,239
Maar om even bij technologie te blijven.

959
00:34:19,900 --> 00:34:22,139
De apparaten die we tegenwoordig hebben en al

960
00:34:22,139 --> 00:34:24,260
die verschillende algoritmes en al die verschillende devices

961
00:34:24,260 --> 00:34:27,020
en laptops en smartphones en iPads die we

962
00:34:27,020 --> 00:34:29,060
tegenwoordig om ons heen hebben, doen wat met

963
00:34:29,060 --> 00:34:29,699
onze geest.

964
00:34:30,460 --> 00:34:31,560
En doen wat met onze aandacht.

965
00:34:31,940 --> 00:34:34,520
En ook met de hoeveelheid hersteltijd die we

966
00:34:34,520 --> 00:34:34,780
hebben.

967
00:34:35,679 --> 00:34:37,780
En ook in hoeverre je kunt herstellen van

968
00:34:37,780 --> 00:34:39,179
heftige dingen die er zijn gebeurd.

969
00:34:40,440 --> 00:34:42,760
Dus ik denk dat dat en ze zijn

970
00:34:42,760 --> 00:34:45,120
dus een soort commerciële motor in hoe we

971
00:34:45,120 --> 00:34:47,900
onszelf beoordelen en het zelfbeeld dat we hebben

972
00:34:47,900 --> 00:34:49,020
en maken van onszelf.

973
00:34:49,940 --> 00:34:51,360
Dus ik denk dat dat wel heel erg

974
00:34:51,360 --> 00:34:52,360
voor deze generatie geldt.

975
00:34:52,380 --> 00:34:54,679
Die ook nog is opgegroeid en is groot

976
00:34:54,679 --> 00:34:56,960
geworden met dit soort technologieën.

977
00:34:57,140 --> 00:34:58,220
En dat maakt ze weer heel anders dan

978
00:34:58,220 --> 00:35:00,820
mensen die pas een e-mailadres kregen toen

979
00:35:00,820 --> 00:35:01,980
ze al aan het werk waren bij Radio

980
00:35:01,980 --> 00:35:02,980
538 zeg maar.

981
00:35:03,520 --> 00:35:04,680
Dan kan je er nog steeds later in

982
00:35:04,680 --> 00:35:06,700
het leven nog wel wat moeite mee hebben.

983
00:35:07,020 --> 00:35:09,160
Of soms heel boos worden op wat er

984
00:35:09,160 --> 00:35:10,520
op X of op Facebook gebeurt.

985
00:35:10,660 --> 00:35:12,700
Maar dat is echt iets anders dan ermee

986
00:35:12,700 --> 00:35:13,180
opgroeien.

987
00:35:13,280 --> 00:35:14,800
En dat eigenlijk al vanaf hele jonge leeftijd

988
00:35:14,800 --> 00:35:15,260
hebben.

989
00:35:15,980 --> 00:35:18,460
En ik denk ook dat we ook weer

990
00:35:18,460 --> 00:35:21,060
ten opzichte van die generatie die jij net

991
00:35:21,060 --> 00:35:21,300
noemt.

992
00:35:22,340 --> 00:35:24,660
Weer in ons denken over wat normaal is

993
00:35:24,660 --> 00:35:27,200
en goed is in de maatschappij zijn opge...

994
00:35:27,200 --> 00:35:28,880
zijn doorgegaan.

995
00:35:29,220 --> 00:35:30,580
Ik denk dat we echt ook een beetje

996
00:35:30,580 --> 00:35:33,300
in een soort doorgeschoten individualisme zitten.

997
00:35:33,940 --> 00:35:37,680
Een heel neoliberaal idee van wat en wie

998
00:35:37,680 --> 00:35:38,300
we moeten zijn.

999
00:35:38,800 --> 00:35:40,800
Maar waar komt dat vandaan?

1000
00:35:42,220 --> 00:35:44,220
Ik hoor wat je zegt en toch denk

1001
00:35:44,220 --> 00:35:46,480
ik van ja maar er is toch laten

1002
00:35:46,480 --> 00:35:48,640
we zeggen bij uitzondering geen ouder die zegt

1003
00:35:49,180 --> 00:35:50,180
je moet beter.

1004
00:35:51,240 --> 00:35:52,960
Zou dat wel bij de ouder zo beginnen?

1005
00:35:53,960 --> 00:35:55,680
Ja, ik denk het wel.

1006
00:35:55,820 --> 00:35:59,140
En dat kan een hele lieve bewoordingen.

1007
00:35:59,820 --> 00:36:02,520
Dus bijvoorbeeld je kinderen de boodschap meegeven dat

1008
00:36:02,520 --> 00:36:03,960
ze alles kunnen worden als ze maar hard

1009
00:36:03,960 --> 00:36:05,080
genoeg hun best doen.

1010
00:36:06,200 --> 00:36:08,000
Klinkt als een hele fijne boodschap en is

1011
00:36:08,000 --> 00:36:08,420
het ook.

1012
00:36:08,580 --> 00:36:10,380
Want dat is echt heel anders dan misschien

1013
00:36:10,380 --> 00:36:12,920
een generatie ervoor waarin werd gezegd ja jij

1014
00:36:12,920 --> 00:36:15,020
bent wie voor een dubbeltje geboren is kan

1015
00:36:15,020 --> 00:36:15,780
nooit een kwartje worden.

1016
00:36:17,160 --> 00:36:19,460
Maar heeft zo zijn eigen gevaar namelijk dat

1017
00:36:19,460 --> 00:36:22,540
je die boodschap ook kan opvatten als het

1018
00:36:22,540 --> 00:36:23,900
dus niet lukt in je leven en je

1019
00:36:23,900 --> 00:36:26,120
bent niet hyper succesvol ben je niet de

1020
00:36:26,120 --> 00:36:27,720
moeite waard of heb je niet genoeg je

1021
00:36:27,720 --> 00:36:28,200
best gedaan.

1022
00:36:28,920 --> 00:36:30,620
Dus het zit soms ook een beetje in

1023
00:36:30,620 --> 00:36:34,840
de vaneinigheid van hele goed bedoelde boodschappen die

1024
00:36:34,840 --> 00:36:35,580
je kunt meegeven.

1025
00:36:36,500 --> 00:36:38,660
Dus ik denk dat die prestatiedruk naast van

1026
00:36:38,660 --> 00:36:41,280
social media ook wel een beetje uit een

1027
00:36:41,280 --> 00:36:43,660
opvoeding komt waarin het kind echt werd gezien

1028
00:36:43,660 --> 00:36:45,120
als het geschenk aan de wereld.

1029
00:36:46,500 --> 00:36:49,600
Die ook heel belangrijk werd en voor die

1030
00:36:49,600 --> 00:36:51,900
ook grote dingen van het leven.

1031
00:36:52,080 --> 00:36:54,300
Is die prestatiedruk is hier daadwerkelijk?

1032
00:36:54,360 --> 00:36:55,360
Ja dat is altijd een goede vraag.

1033
00:36:55,880 --> 00:36:56,980
Of zit het in ons hoofd?

1034
00:36:57,060 --> 00:36:57,780
Ja de antwoord is ja.

1035
00:36:58,340 --> 00:37:01,060
Ik weet van een aantal grote advocaten kantoor

1036
00:37:01,060 --> 00:37:04,320
op de Zuidas en bij wat mediabedrijven en

1037
00:37:04,320 --> 00:37:06,680
bij een aantal bedrijven weet ik gewoon dat

1038
00:37:07,200 --> 00:37:08,060
daar druk is.

1039
00:37:08,240 --> 00:37:10,580
Dat er echt wordt gezegd als je daar

1040
00:37:10,580 --> 00:37:12,560
niet aan voldoet als je daar niet bijpast,

1041
00:37:12,640 --> 00:37:13,960
als jij niet 20 uur per week of

1042
00:37:13,960 --> 00:37:15,640
per dag werkt want dit moet nu af.

1043
00:37:16,260 --> 00:37:17,780
Dan tel je niet meer mee.

1044
00:37:17,920 --> 00:37:18,140
Klopt.

1045
00:37:18,860 --> 00:37:21,380
Maar ik denk dan dat dat zijn excessen.

1046
00:37:21,640 --> 00:37:21,780
Ja.

1047
00:37:22,220 --> 00:37:23,000
Maar hoe zie jij dat?

1048
00:37:24,220 --> 00:37:28,460
Ik denk dat dat klopt en interessant genoeg

1049
00:37:28,460 --> 00:37:30,260
zie je dus juist ook bij die advocaten

1050
00:37:30,260 --> 00:37:32,460
kantoren en bijvoorbeeld in het ziekenhuis waar mensen

1051
00:37:32,460 --> 00:37:34,740
opgeleid worden tot specialist dat de jongere generatie

1052
00:37:34,740 --> 00:37:36,960
zegt ja is leuk dat we 80 uur

1053
00:37:36,960 --> 00:37:38,980
per dat jullie generatie 80 uur per week

1054
00:37:38,980 --> 00:37:41,460
werken maar we vinden dat gewoon hartstikke ongezond

1055
00:37:41,460 --> 00:37:42,460
en dat gaan wij dus niet doen.

1056
00:37:43,780 --> 00:37:46,640
Dus ik denk dat dat het wat minder

1057
00:37:47,160 --> 00:37:49,220
hard te maken is dat die prestatiedruk er

1058
00:37:49,220 --> 00:37:50,840
is omdat het zich wat minder vertaalt in

1059
00:37:50,840 --> 00:37:53,400
letterlijk prestatie eisen die je moet stellen bijvoorbeeld

1060
00:37:53,400 --> 00:37:53,980
op je werk.

1061
00:37:54,820 --> 00:37:57,440
Ik denk wel dat dit psychologisch wel speelt

1062
00:37:57,440 --> 00:37:58,620
en dan wordt het natuurlijk altijd een beetje

1063
00:37:58,620 --> 00:38:02,100
murky om dat goed aan te wijzen maar

1064
00:38:02,100 --> 00:38:04,600
die prestatiedruk zit voor mij veel meer in

1065
00:38:04,600 --> 00:38:06,400
wat we normaal zijn gaan vinden over een

1066
00:38:06,400 --> 00:38:09,420
leven wat we verwachten van onszelf en wat

1067
00:38:09,420 --> 00:38:11,400
er er verwacht wordt van ons.

1068
00:38:12,300 --> 00:38:13,600
Wat er natuurlijk vaak ook gebeurt is dat

1069
00:38:13,600 --> 00:38:16,040
we een bepaald idee hebben van wat onze

1070
00:38:16,040 --> 00:38:17,820
ouders verwachten van ons en dat dat hoeft

1071
00:38:17,820 --> 00:38:19,020
niet altijd te kloppen natuurlijk.

1072
00:38:20,500 --> 00:38:23,860
En ik denk ook dat prestatiedruk inderdaad ook

1073
00:38:23,860 --> 00:38:26,080
begint in je eigen hoofd en dat het

1074
00:38:26,080 --> 00:38:27,880
vaak voelt alsof de wereld iets van je

1075
00:38:27,880 --> 00:38:29,760
verwacht terwijl je dat misschien van jezelf verwacht

1076
00:38:29,760 --> 00:38:31,280
en dat uit puzzelen is natuurlijk wel iets

1077
00:38:31,280 --> 00:38:33,480
dat heeft ook met je mindset masteren te

1078
00:38:33,480 --> 00:38:33,720
maken.

1079
00:38:34,580 --> 00:38:37,180
Hoe gaan we al dit soort problemen oplossen?

1080
00:38:37,280 --> 00:38:38,460
Want daar willen we uiteindelijk naartoe.

1081
00:38:38,860 --> 00:38:41,280
Want we hebben dit het je niet goed

1082
00:38:41,280 --> 00:38:45,440
genoeg voelen nee durven zeggen En misschien dus

1083
00:38:45,440 --> 00:38:47,520
in extreme krijg je dan dus dat mensen

1084
00:38:48,140 --> 00:38:49,840
zo hard hun best doen omdat ze vinden

1085
00:38:49,840 --> 00:38:52,120
ik denk ook pas als ik daar ben

1086
00:38:52,600 --> 00:38:54,960
dan ben ik de moeite waard dat ze

1087
00:38:54,960 --> 00:38:57,040
vergeten voor zichzelf te zorgen en dus zichzelf

1088
00:38:57,040 --> 00:38:57,940
een burn-out in schoppen.

1089
00:38:58,060 --> 00:38:59,560
Ja want heel veel mensen komen eigenlijk ver

1090
00:38:59,560 --> 00:39:01,420
van zichzelf af te staan doordat ze het

1091
00:39:01,420 --> 00:39:03,340
leven gaan leven waarvan zij denken dat anderen

1092
00:39:03,340 --> 00:39:06,060
dat van ze verwachten of dat hun social

1093
00:39:06,060 --> 00:39:10,200
media vrienden dat van ze verwachten en dat

1094
00:39:10,200 --> 00:39:11,840
leidt dus tot de situatie die we nu

1095
00:39:11,840 --> 00:39:13,240
een beetje zien in de wereld.

1096
00:39:13,580 --> 00:39:15,040
Want ik heb ze ook om me heen,

1097
00:39:15,120 --> 00:39:19,720
vaak dichtbij Laat ik het zo zeggen, misschien

1098
00:39:19,720 --> 00:39:20,540
een duidelijk voorbeeld.

1099
00:39:21,260 --> 00:39:23,600
Ik ken mensen die die niet meer blij

1100
00:39:23,600 --> 00:39:26,080
kunnen zijn van de situatie en in een

1101
00:39:26,080 --> 00:39:30,180
hele mooie natuuromgeving zijn weet je fantastische dingen

1102
00:39:30,180 --> 00:39:33,200
meemaken in het leven maar pas die blijheid

1103
00:39:33,200 --> 00:39:35,700
ervaren als er foto's en filmpjes van gemaakt

1104
00:39:35,700 --> 00:39:37,340
zijn die gedeeld worden op TikTok en Snapchat

1105
00:39:37,340 --> 00:39:38,540
en genoeg likes krijgen.

1106
00:39:38,980 --> 00:39:41,420
En de feedback die daar op komt dan

1107
00:39:41,420 --> 00:39:42,500
zie ik ineens een glimlach.

1108
00:39:43,640 --> 00:39:48,340
Terwijl het zijn op dat moment volledig in

1109
00:39:48,340 --> 00:39:50,380
mijn optiek, maar ja ik zie dat misschien

1110
00:39:50,380 --> 00:39:51,980
niet goed, maar ik denk dan het gaat

1111
00:39:51,980 --> 00:39:53,020
volledig aan je voorbij.

1112
00:39:53,900 --> 00:39:57,700
Er is een soort apathisch zijn en de

1113
00:39:57,700 --> 00:40:00,020
emotie komt pas als de feedback komt vanuit

1114
00:40:00,020 --> 00:40:00,680
social media.

1115
00:40:01,460 --> 00:40:02,900
En dat vind ik zorgelijk.

1116
00:40:04,840 --> 00:40:06,680
Mensen vergeten gewoon om te zijn waar ze

1117
00:40:06,680 --> 00:40:08,540
zijn, omdat ze zo bezig zijn met beoordeeld

1118
00:40:08,540 --> 00:40:10,780
worden door anderen op waar ze zijn.

1119
00:40:10,860 --> 00:40:12,380
Maar hoe kunnen we dat veranderen?

1120
00:40:12,520 --> 00:40:14,180
Zeker met, laten we zeggen, als je tussen

1121
00:40:14,180 --> 00:40:16,740
de 15 en de 30 bent, als je

1122
00:40:16,740 --> 00:40:17,220
jong bent.

1123
00:40:18,120 --> 00:40:19,460
Ik zou willen Michael dat ik een soort

1124
00:40:19,460 --> 00:40:21,040
antwoord heb waarvan we nu kunnen denken, dat

1125
00:40:21,040 --> 00:40:21,600
gaan we nu oplossen.

1126
00:40:22,580 --> 00:40:25,320
Ik kan best een aantal aangenopingspunten noemen.

1127
00:40:27,180 --> 00:40:29,460
Sowieso met betekening tot social media heb ik

1128
00:40:29,460 --> 00:40:31,540
denk ik een heel radicaal standpunt.

1129
00:40:31,680 --> 00:40:33,180
Ik denk gewoon dat het geen goed idee

1130
00:40:33,180 --> 00:40:35,720
is om kinderen tot een bepaalde leeftijd een

1131
00:40:35,720 --> 00:40:37,000
social media account te geven.

1132
00:40:37,800 --> 00:40:40,820
Dus wat mij betreft, verbieden we social media

1133
00:40:40,820 --> 00:40:42,300
tot onze 16e.

1134
00:40:42,860 --> 00:40:44,080
En zet je het daar aan.

1135
00:40:44,660 --> 00:40:46,720
Dit is overigens ook iets waar binnen meta

1136
00:40:46,720 --> 00:40:49,640
zelf ook wel stemmen over opgaan.

1137
00:40:50,620 --> 00:40:53,720
Social media zijn geen prettige en veilige en

1138
00:40:53,720 --> 00:40:55,220
gezonde plekken voor kinderen.

1139
00:40:57,080 --> 00:40:58,920
En wat mij betreft kun je dan zoebatten

1140
00:40:58,920 --> 00:41:00,660
over waar die grens ligt, maar een kind

1141
00:41:00,660 --> 00:41:02,800
van elf met een TikTok profiel vind ik

1142
00:41:02,800 --> 00:41:03,520
een heel slecht idee.

1143
00:41:04,700 --> 00:41:07,140
Dus ik denk, hoe meer je dat uitstelt,

1144
00:41:07,500 --> 00:41:09,500
het geldt in bredere zin ook over het

1145
00:41:09,500 --> 00:41:11,200
hebben van een smartphone, wat eigenlijk ook een

1146
00:41:11,200 --> 00:41:12,860
soort digitale fopsbeen is.

1147
00:41:13,940 --> 00:41:16,040
Hoe meer je dat uitstelt, hoe meer gewinst

1148
00:41:16,040 --> 00:41:16,620
je daarop hebt.

1149
00:41:16,760 --> 00:41:18,720
Omdat je gewoon wat meer getraind wordt op

1150
00:41:18,720 --> 00:41:20,480
de echte wereld en niet de hele tijd

1151
00:41:20,480 --> 00:41:21,040
afgeleid bent.

1152
00:41:21,500 --> 00:41:22,940
Dus daar zou ik het in zoeken.

1153
00:41:23,060 --> 00:41:24,440
Ik denk dat dat dus ook een rol

1154
00:41:24,440 --> 00:41:26,100
is van de overheid, die daar iets in

1155
00:41:26,100 --> 00:41:26,860
moet voorzien.

1156
00:41:28,440 --> 00:41:29,880
Ik denk sowieso dat het heel goed is

1157
00:41:29,880 --> 00:41:31,040
als...

1158
00:41:32,100 --> 00:41:33,580
Jij had het dan tussen de 15 en

1159
00:41:33,580 --> 00:41:35,340
de 30, maar er zit natuurlijk nog een

1160
00:41:35,340 --> 00:41:36,180
hele fase voor.

1161
00:41:36,880 --> 00:41:39,540
En daar worden wat mij betreft kinderen veel

1162
00:41:39,540 --> 00:41:40,880
te weinig die skills waar we het aan

1163
00:41:40,880 --> 00:41:42,220
eigenlijk nu over hebben aangeleerd.

1164
00:41:42,360 --> 00:41:44,000
De skills die je nodig hebt, de vaardigheden

1165
00:41:44,000 --> 00:41:46,800
die je nodig hebt om in een complexe

1166
00:41:46,800 --> 00:41:48,560
wereld van nu, een wereld die ook steeds

1167
00:41:48,560 --> 00:41:50,760
complexer wordt en veel van ons verwacht, om

1168
00:41:50,760 --> 00:41:52,180
daar in stand te kunnen houden.

1169
00:41:52,480 --> 00:41:54,280
Dus dan heb je het over je emoties

1170
00:41:54,280 --> 00:41:57,880
kennen, snappen wat ze betekenen, kunnen samenwerken, hulp

1171
00:41:57,880 --> 00:41:59,800
kunnen vragen als dat nodig is.

1172
00:42:01,980 --> 00:42:03,340
Ja, noem al die vaardigheden maar op.

1173
00:42:03,360 --> 00:42:05,580
Worden deze dingen op de basisschool geleerd?

1174
00:42:05,680 --> 00:42:06,940
Of op de kleuterschool zelfs?

1175
00:42:07,240 --> 00:42:07,600
En thuis?

1176
00:42:07,820 --> 00:42:10,080
Ik denk te weinig.

1177
00:42:10,540 --> 00:42:11,920
En je leert ze natuurlijk wel ergens op.

1178
00:42:12,020 --> 00:42:15,560
Maar het is wat mij betreft te weinig

1179
00:42:15,560 --> 00:42:18,380
een speerpunt van opleidingen of van het onderwijs.

1180
00:42:18,500 --> 00:42:19,820
Jij geeft ook les op de School of

1181
00:42:19,820 --> 00:42:20,060
Life.

1182
00:42:20,360 --> 00:42:20,540
Ja.

1183
00:42:21,020 --> 00:42:21,800
Dat is een hele mooie school.

1184
00:42:21,960 --> 00:42:22,120
Ja.

1185
00:42:22,460 --> 00:42:23,900
Dat is eigenlijk een beetje wat ik zelf

1186
00:42:23,900 --> 00:42:25,820
had willen doen met mijn eigen mastermind.

1187
00:42:26,000 --> 00:42:27,280
Ik zei van ja, alles wat je niet

1188
00:42:27,280 --> 00:42:28,900
leert op school, dat kun je daar leren.

1189
00:42:29,800 --> 00:42:31,100
Leer je daar dit soort dingen?

1190
00:42:32,140 --> 00:42:33,460
Ja, maar dat zijn geen jongeren.

1191
00:42:33,620 --> 00:42:34,800
Dat zijn vaak mensen die later in hun

1192
00:42:34,800 --> 00:42:36,160
leeftijd daar mee bezig gaan.

1193
00:42:36,380 --> 00:42:36,480
Dat bedoel ik.

1194
00:42:36,480 --> 00:42:38,220
Moeten we niet een School of Life hebben,

1195
00:42:38,260 --> 00:42:41,420
wat gewoon het nieuwe educatiesysteem gaat worden, maar

1196
00:42:41,420 --> 00:42:43,140
dan vanaf drie, vier, vijf jaar?

1197
00:42:43,340 --> 00:42:43,580
Ja.

1198
00:42:43,800 --> 00:42:45,760
Dat we dit gaan leren aan alle jonge

1199
00:42:45,760 --> 00:42:45,880
mensen.

1200
00:42:45,900 --> 00:42:48,500
Ja, dus ik ben wel een warm pleitbezorger

1201
00:42:48,500 --> 00:42:52,320
van een vak veerkracht, mentale veerkracht, die al

1202
00:42:52,320 --> 00:42:54,260
vrij vroeg begint, in de kleuterklas begint en

1203
00:42:54,260 --> 00:42:56,140
eigenlijk doorloopt tot aan je studie, zeg maar.

1204
00:42:57,280 --> 00:42:58,720
Ik denk dat dat heel zinnig is en

1205
00:42:58,720 --> 00:43:00,360
dat we dat daar ook echt de plank

1206
00:43:00,860 --> 00:43:01,260
misslaan.

1207
00:43:01,340 --> 00:43:03,040
En dan zeggen mensen natuurlijk altijd ja, het

1208
00:43:03,040 --> 00:43:05,000
onderwijs doet al zoveel en er komt al

1209
00:43:05,000 --> 00:43:06,100
zoveel bij het onderwijs te liggen.

1210
00:43:06,240 --> 00:43:09,480
Maar dit zijn, als je veronderstelling is dat

1211
00:43:09,480 --> 00:43:13,260
onderwijs je moet klaarmaken om een volwaardig en

1212
00:43:13,260 --> 00:43:14,640
stevig mens te zijn in de wereld.

1213
00:43:14,660 --> 00:43:15,220
Voor het leven.

1214
00:43:15,340 --> 00:43:17,580
Voor het leven, dan zijn dit de vaardigheden

1215
00:43:17,580 --> 00:43:18,220
die wij horen.

1216
00:43:18,380 --> 00:43:20,820
Natuurlijk heb je het dan over aardrijkskunde en

1217
00:43:20,820 --> 00:43:23,500
wiskunde en programmeren en maatschappij leren en dat

1218
00:43:23,500 --> 00:43:26,600
soort dingen, maar ook over in jouw termen

1219
00:43:26,600 --> 00:43:28,000
hoe je je mindset moet masteren.

1220
00:43:28,160 --> 00:43:31,300
Maar als je nu ehm, jouw zoon wordt

1221
00:43:31,300 --> 00:43:34,020
één, die gaat dan over drie jaar naar

1222
00:43:34,020 --> 00:43:34,760
school in Nederland.

1223
00:43:34,960 --> 00:43:35,180
Ja.

1224
00:43:35,960 --> 00:43:38,500
Als jij nou straks minister van onderwijs zou

1225
00:43:38,500 --> 00:43:38,780
mogen zijn.

1226
00:43:38,800 --> 00:43:38,940
Ja.

1227
00:43:39,400 --> 00:43:40,460
Je hebt het echt voor het zeggen.

1228
00:43:40,460 --> 00:43:42,880
En je weet, het zijn allemaal systemen en

1229
00:43:42,880 --> 00:43:44,600
je kan met alle goede willen wat je

1230
00:43:44,600 --> 00:43:47,980
wil, maar het systeem is moeilijk om te

1231
00:43:47,980 --> 00:43:48,480
doorbreken.

1232
00:43:49,080 --> 00:43:51,300
Hoe zou jij het onderwijs systeem opnieuw inrichten?

1233
00:43:51,400 --> 00:43:53,420
Als je gewoon met een blanco A4'tje opnieuw

1234
00:43:53,420 --> 00:43:53,940
mag beginnen.

1235
00:43:54,020 --> 00:43:54,200
Ja.

1236
00:43:55,560 --> 00:43:56,500
Dat zou toch mooi zijn?

1237
00:43:56,560 --> 00:43:57,320
Het zou prachtig zijn.

1238
00:43:58,380 --> 00:43:59,540
Kijk, ik denk dat we vooral ook de

1239
00:43:59,540 --> 00:44:01,220
dingen moeten behouden die wel goed zijn.

1240
00:44:02,320 --> 00:44:03,720
En daar gewoon een aantal dingen aan moeten

1241
00:44:03,720 --> 00:44:04,140
toevoegen.

1242
00:44:05,180 --> 00:44:08,100
Zoals, we weten dat lezen voor jongeren en

1243
00:44:08,100 --> 00:44:10,000
voor kinderen gewoon heel erg belangrijk is.

1244
00:44:10,380 --> 00:44:12,000
Dat we dat veel te weinig doen.

1245
00:44:12,640 --> 00:44:14,840
Dat kinderen juist ook op de een of

1246
00:44:14,840 --> 00:44:17,120
andere manier in Nederland heel weinig lezen en

1247
00:44:17,120 --> 00:44:20,940
dus niet echt die leesvaardigheid ontwikkelen die je

1248
00:44:20,940 --> 00:44:22,660
zo ongelooflijk nodig hebt in de rest van

1249
00:44:22,660 --> 00:44:22,980
je leven.

1250
00:44:24,000 --> 00:44:25,600
Maar ook, wat ik je net noem, een

1251
00:44:25,600 --> 00:44:28,580
doorlopende net als dat er lichamelijk onderwijs is,

1252
00:44:28,680 --> 00:44:30,140
moet er ook geestelijk onderwijs zijn.

1253
00:44:30,740 --> 00:44:31,320
En dat gaat over...

1254
00:44:31,320 --> 00:44:32,260
Mentale weerbaarheid.

1255
00:44:32,360 --> 00:44:35,800
Mentale weerbaarheid, waarin je vroeg in die kleutertijd

1256
00:44:35,800 --> 00:44:40,360
al reflecteert hoe vroeg dat ook kan.

1257
00:44:40,780 --> 00:44:42,000
Op wat vind je wel leuk, wat vind

1258
00:44:42,000 --> 00:44:42,560
je niet leuk.

1259
00:44:43,540 --> 00:44:45,060
Hoe geef je het aan als er iets

1260
00:44:45,060 --> 00:44:46,180
gebeurt dat je niet leuk vindt.

1261
00:44:46,320 --> 00:44:47,300
Al dat soort dingen.

1262
00:44:47,760 --> 00:44:52,140
En dat steeds meer ontwikkeld tot een emotioneel

1263
00:44:52,140 --> 00:44:54,180
gevundeerd en verstandig mens worden.

1264
00:44:54,960 --> 00:44:57,080
En de reflectievaardigheden die je daarvoor nodig hebt

1265
00:44:57,080 --> 00:45:00,520
en de samenwerkingsvaardigheden en de interpersoonlijke vaardigheden.

1266
00:45:01,380 --> 00:45:02,440
En al die dingen die je in je

1267
00:45:02,440 --> 00:45:03,320
hoofd moet kunnen doen.

1268
00:45:03,320 --> 00:45:04,680
Ook dat omgaan met die emoties.

1269
00:45:04,980 --> 00:45:06,880
Jezelf begrijpen, want dan pas kan ik ook

1270
00:45:06,880 --> 00:45:07,560
die ander begrijpen.

1271
00:45:08,560 --> 00:45:10,480
Een van de allerbelangrijkste vaardigheden die ik heb

1272
00:45:10,480 --> 00:45:12,560
geleerd of dingen die in mijn studie naar

1273
00:45:12,560 --> 00:45:14,460
voren kwamen met psychologie, was wat je noemt

1274
00:45:14,460 --> 00:45:15,380
een emotiewiel.

1275
00:45:15,640 --> 00:45:18,060
Dat is gewoon een afbeelding met heel veel

1276
00:45:18,060 --> 00:45:20,260
namen voor heel veel verschillende emoties.

1277
00:45:20,780 --> 00:45:21,960
Dus het gaat niet alleen om snappen wat

1278
00:45:21,960 --> 00:45:24,580
bang, blij, boos en betroefd is, maar ook

1279
00:45:24,580 --> 00:45:26,140
dat je snapt dat je op een bepaald

1280
00:45:26,140 --> 00:45:27,860
moment even een beetje weemoedig bent of een

1281
00:45:27,860 --> 00:45:28,840
beetje nostalgisch.

1282
00:45:29,260 --> 00:45:30,980
Of dat je je irriteert aan iets.

1283
00:45:30,980 --> 00:45:33,660
Hoe meer woorden, hoe meer taal je hebt

1284
00:45:33,660 --> 00:45:35,360
voor emoties, hoe beter je dat ook kunt

1285
00:45:35,360 --> 00:45:37,420
begrijpen van jezelf en hoe rijker ook je

1286
00:45:37,420 --> 00:45:38,500
emotionele beleving wordt.

1287
00:45:39,280 --> 00:45:41,380
En snappen dat ook dat er geen slechte

1288
00:45:41,380 --> 00:45:42,140
emoties zijn.

1289
00:45:42,420 --> 00:45:46,760
Dus boosheid, frustratie, verdriet, rauw, zijn allemaal emoties

1290
00:45:46,760 --> 00:45:48,240
die we hebben en die er mogen zijn.

1291
00:45:48,740 --> 00:45:49,900
En ze hebben niet altijd gelijk, maar ze

1292
00:45:49,900 --> 00:45:51,040
zijn wel belangrijke aangevers.

1293
00:45:51,240 --> 00:45:53,040
Het mag er zijn, maar wat ik merk

1294
00:45:53,040 --> 00:45:55,600
is dat mensen begrijpen, ja je mag even

1295
00:45:55,600 --> 00:45:56,080
boos zijn.

1296
00:45:56,340 --> 00:45:58,100
Het gaat erom dat je begrijpt waar boosheid

1297
00:45:58,100 --> 00:45:58,520
vandaan komt.

1298
00:45:58,520 --> 00:46:01,340
Wat boosheid wil, dat het uit het systeem

1299
00:46:01,340 --> 00:46:01,440
moet.

1300
00:46:01,560 --> 00:46:03,580
Boosheid betekent dat er iemand over je grens

1301
00:46:03,580 --> 00:46:05,640
heen gaat, of dat je je onrechtvaardig behandeld

1302
00:46:05,640 --> 00:46:07,040
voelt, of dat je onrecht ziet in de

1303
00:46:07,040 --> 00:46:07,300
wereld.

1304
00:46:07,460 --> 00:46:08,380
Nou, daar hebben we nogal wat van.

1305
00:46:09,660 --> 00:46:10,800
Nou, dat is een beetje de wereld is

1306
00:46:10,800 --> 00:46:11,800
boos nu, op dit moment.

1307
00:46:11,960 --> 00:46:12,980
Heel veel mensen zijn boos.

1308
00:46:13,760 --> 00:46:14,740
Dan kunnen we wel zeggen, je mag niet

1309
00:46:14,740 --> 00:46:16,440
boos zijn, of je kan er tegenin gaan.

1310
00:46:16,860 --> 00:46:19,860
Ik merk het zelf, want Twitter X is

1311
00:46:19,860 --> 00:46:21,120
dan mijn uitlaatklep.

1312
00:46:21,700 --> 00:46:23,000
Over boze mensen gesproken.

1313
00:46:23,320 --> 00:46:25,660
Waarvan Cindy altijd zegt doe dat nou niet.

1314
00:46:25,660 --> 00:46:28,460
En ik merk gewoon, als ik een keer

1315
00:46:28,460 --> 00:46:30,980
wat post, dan is het vaak een reactie

1316
00:46:30,980 --> 00:46:33,660
op iets waarvan ik zeg ja, dat raakt

1317
00:46:33,660 --> 00:46:34,700
me zo van binnen.

1318
00:46:36,140 --> 00:46:38,140
En ik geloof, maar dat roep ik wel

1319
00:46:38,140 --> 00:46:40,140
vaker, we willen allemaal een mooiere wereld.

1320
00:46:40,780 --> 00:46:42,320
Ik denk dat we allemaal, laten we zeggen,

1321
00:46:42,480 --> 00:46:45,020
10% aan beide kanten niet, maar de

1322
00:46:45,020 --> 00:46:46,200
80% in het midden.

1323
00:46:46,720 --> 00:46:47,980
Of we nou links of rechts zijn, het

1324
00:46:47,980 --> 00:46:49,160
maakt niet uit hoe je denkt, wat je

1325
00:46:49,160 --> 00:46:49,440
stemt.

1326
00:46:49,620 --> 00:46:50,820
We willen allemaal een mooiere wereld.

1327
00:46:50,900 --> 00:46:52,940
Voor onszelf, voor onze kinderen, voor de toekomst.

1328
00:46:53,440 --> 00:46:56,040
Alleen we bekijken het vanuit een ander perspectief,

1329
00:46:56,640 --> 00:46:59,200
en dus staan we soms lijnrecht tegenover elkaar.

1330
00:47:00,500 --> 00:47:02,040
Ook dit soort dingen, denk ik.

1331
00:47:03,700 --> 00:47:06,320
X is ook wel een platform dat dat

1332
00:47:06,320 --> 00:47:07,300
in ons naar boven brengt.

1333
00:47:07,520 --> 00:47:10,680
We weten ook uit de cijfers dat tweets,

1334
00:47:10,860 --> 00:47:12,720
zoals we toch maar even tweets noemen, met

1335
00:47:12,720 --> 00:47:14,660
negatieve woorden erin, en die mensen op een

1336
00:47:14,660 --> 00:47:16,860
negatieve manier triggeren, die krijgen meer reactie.

1337
00:47:17,380 --> 00:47:18,780
Dus je hebt dan ook wel een medium

1338
00:47:18,780 --> 00:47:21,480
gekozen dat heel erg gaat over mensen boos

1339
00:47:21,480 --> 00:47:22,260
maken op elkaar.

1340
00:47:22,720 --> 00:47:25,040
Dat is ook gewoon, Marshall McLuhan zei the

1341
00:47:25,040 --> 00:47:26,080
medium is the message.

1342
00:47:26,900 --> 00:47:29,360
En dit is een medium van boosheid.

1343
00:47:29,460 --> 00:47:30,380
Het is niet zo gek dat je daar

1344
00:47:30,380 --> 00:47:31,220
af en toe boos van wordt.

1345
00:47:31,240 --> 00:47:32,380
Zit je zelf op social?

1346
00:47:33,040 --> 00:47:33,900
Zo min mogelijk.

1347
00:47:35,140 --> 00:47:37,280
Ik was, ook omdat ik daar over schrijf

1348
00:47:37,280 --> 00:47:39,040
natuurlijk in mijn werk, en heel boos ben

1349
00:47:39,040 --> 00:47:42,980
over boosgesproken, over hoe die algoritmes ons uitbijt,

1350
00:47:43,120 --> 00:47:44,080
probeer ik dat zo min mogelijk te doen.

1351
00:47:45,220 --> 00:47:47,040
Tot voor kort zat ik nog wel op

1352
00:47:47,040 --> 00:47:49,540
Instagram, en op LinkedIn zit ik nog.

1353
00:47:50,200 --> 00:47:52,200
Inmiddels ben ik ook gestopt op Instagram.

1354
00:47:52,400 --> 00:47:53,580
Ik zit eigenlijk alleen maar op LinkedIn.

1355
00:47:53,920 --> 00:47:55,580
En dat is vooral zakelijk.

1356
00:47:55,740 --> 00:47:57,820
Omdat mensen mijn werk ergens moeten vinden, en

1357
00:47:57,820 --> 00:48:00,400
dit nog een soort van, niet helemaal harmless

1358
00:48:00,400 --> 00:48:01,440
is, maar zoveel mogelijk.

1359
00:48:01,940 --> 00:48:04,420
Maar het geeft wel veel meer tijd.

1360
00:48:04,620 --> 00:48:05,060
Heerlijk.

1361
00:48:05,280 --> 00:48:06,140
En het geeft veel rust.

1362
00:48:09,500 --> 00:48:10,100
Lekker, hè?

1363
00:48:10,640 --> 00:48:12,120
Had ik jaren eerder moeten doen.

1364
00:48:12,480 --> 00:48:15,020
Ik denk dat heel veel mensen, als je

1365
00:48:15,020 --> 00:48:16,480
het voor elkaar zou krijgen, dat je eens

1366
00:48:16,480 --> 00:48:19,400
drie of vijf dagen je telefoon apart legt.

1367
00:48:20,200 --> 00:48:21,780
Daar bedoel ik mee social media, want die

1368
00:48:21,780 --> 00:48:23,600
telefoon is natuurlijk ook een tool voor heel

1369
00:48:23,600 --> 00:48:24,160
veel andere dingen.

1370
00:48:24,640 --> 00:48:25,380
Maar als je echt...

1371
00:48:25,380 --> 00:48:26,660
Je schijnt er zelfs mee te kunnen bellen,

1372
00:48:26,760 --> 00:48:27,200
dat weten mensen vaak niet.

1373
00:48:27,200 --> 00:48:28,020
Dat kan ook tegenwoordig.

1374
00:48:28,040 --> 00:48:28,940
Maar je kan bellen met zo'n ding.

1375
00:48:29,960 --> 00:48:31,940
Als je dus, laten we zeggen, een week

1376
00:48:31,940 --> 00:48:33,360
probeert, dat is misschien wel heel lang, begin

1377
00:48:33,360 --> 00:48:34,760
met drie dagen geen social media.

1378
00:48:35,180 --> 00:48:36,400
Wat een opluchting dat is.

1379
00:48:36,480 --> 00:48:37,860
En hoeveel mensen zeggen, oh, ik vond het

1380
00:48:37,860 --> 00:48:38,320
zo lekker.

1381
00:48:39,620 --> 00:48:41,060
En daarna gaat bijna iedereen er weer mee

1382
00:48:41,060 --> 00:48:41,280
door.

1383
00:48:42,940 --> 00:48:44,380
Maar goed, het is een goede oefening.

1384
00:48:44,600 --> 00:48:46,400
Probeer minder op social te zitten.

1385
00:48:46,680 --> 00:48:47,500
Ja, en denk...

1386
00:48:47,500 --> 00:48:48,660
Kijk, we hebben heel veel aandacht.

1387
00:48:48,820 --> 00:48:49,840
En ik ook in mijn...

1388
00:48:49,840 --> 00:48:51,500
Daarna komen we nog terug op minister van

1389
00:48:51,500 --> 00:48:51,980
onderwijs, hoor.

1390
00:48:51,980 --> 00:48:52,620
Ik heb hem nog in mijn hoofd.

1391
00:48:54,340 --> 00:48:56,560
We hebben het heel veel over de negatieve

1392
00:48:56,560 --> 00:48:59,200
consequenties van sociale media op ons mentale gezondheid

1393
00:48:59,200 --> 00:48:59,400
hebben.

1394
00:48:59,620 --> 00:49:02,120
Dus angstig van worden, soms dingen zien die

1395
00:49:02,120 --> 00:49:03,880
je getraumatiseerd maken, etc.

1396
00:49:04,640 --> 00:49:05,840
Waar we het veel te weinig over hebben,

1397
00:49:05,880 --> 00:49:07,580
is wat we kwijtraken door al die tijd

1398
00:49:07,580 --> 00:49:09,100
die we op social media spenderen.

1399
00:49:09,580 --> 00:49:12,960
Als jij twee uur per dag op Twitter

1400
00:49:12,960 --> 00:49:15,460
zit, of op TikTok zit, dat is tijd

1401
00:49:15,460 --> 00:49:16,680
die je niet aan andere dingen besteedt.

1402
00:49:16,740 --> 00:49:18,260
Iedereen heeft het druk, heeft het gevoel ik

1403
00:49:18,260 --> 00:49:19,680
heb te weinig tijd, maar toch zitten we

1404
00:49:19,680 --> 00:49:21,160
twee uur per dag achter TikTok.

1405
00:49:21,720 --> 00:49:23,100
Nou, per week is dat acht uur.

1406
00:49:25,040 --> 00:49:27,120
Maar dit is relatief nog weinig, want ik

1407
00:49:27,120 --> 00:49:29,080
heb dat onderzoek laatst gelezen uit jongeren, de

1408
00:49:29,080 --> 00:49:29,500
millennials.

1409
00:49:30,380 --> 00:49:32,280
Ja, censiers, vijf tot zes uur.

1410
00:49:32,560 --> 00:49:33,720
En in het weekend nog langer.

1411
00:49:35,200 --> 00:49:36,280
Ik heb het van de week bij een

1412
00:49:36,280 --> 00:49:38,060
paar gasten gecheckt die ik ken.

1413
00:49:38,800 --> 00:49:40,620
Gemiddeld kwam ik er uit op negen tot

1414
00:49:40,620 --> 00:49:41,440
tien uur.

1415
00:49:42,540 --> 00:49:45,780
Jongens van begin twintig, negen à tien uur

1416
00:49:45,780 --> 00:49:46,580
per dag.

1417
00:49:47,060 --> 00:49:48,520
Ja, en is dat dan schermtijd van hun

1418
00:49:48,520 --> 00:49:48,940
telefoon?

1419
00:49:49,040 --> 00:49:50,320
Ja, maar dat is wel, want ik zei

1420
00:49:50,320 --> 00:49:51,980
ook van doe je dan e-mailen en

1421
00:49:51,980 --> 00:49:53,100
andere dingen en bankzaken.

1422
00:49:53,260 --> 00:49:55,980
Nee, het is echt voornamelijk social media.

1423
00:49:56,320 --> 00:49:57,680
Zij doen niet veel andere dingen met die

1424
00:49:57,680 --> 00:49:58,760
telefoon.

1425
00:49:58,800 --> 00:49:59,100
Klopt.

1426
00:49:59,560 --> 00:50:02,160
En dat een podcast luisteren of ergens naar

1427
00:50:02,160 --> 00:50:02,760
me navigeren.

1428
00:50:03,520 --> 00:50:04,160
Tien uur, toen zei ik ook.

1429
00:50:04,240 --> 00:50:05,640
Ik zeg, hoe lang slaap je?

1430
00:50:06,840 --> 00:50:08,520
Toen kwamen ze er zelf ook achter.

1431
00:50:08,640 --> 00:50:09,440
En dat wisten ze ook.

1432
00:50:09,540 --> 00:50:10,580
Ik zei, ja, dat is ongeveer de hele

1433
00:50:10,580 --> 00:50:10,860
dag.

1434
00:50:12,120 --> 00:50:13,360
Maar dat is ons leven.

1435
00:50:13,380 --> 00:50:15,060
Dus het gedachte-experiment is, stel dat je

1436
00:50:15,060 --> 00:50:18,540
twee uur per dag wakkere activiteit hebt die

1437
00:50:18,540 --> 00:50:20,000
je meer kan besteden, elke dag.

1438
00:50:20,740 --> 00:50:21,940
Moet je je voorstellen wat je daar maar

1439
00:50:21,940 --> 00:50:22,340
mee kan doen.

1440
00:50:22,960 --> 00:50:24,380
Nou, dat is tijd die je weggooit nu.

1441
00:50:25,000 --> 00:50:26,160
En zoveel krijg je er ook weer niet

1442
00:50:26,160 --> 00:50:27,920
voor terug, laten we eerlijk zijn.

1443
00:50:28,660 --> 00:50:30,520
Dus dat is ook nogal een goeie om

1444
00:50:30,520 --> 00:50:31,320
ook nog bij stil te staan.

1445
00:50:31,540 --> 00:50:32,740
De minister hou ik even vast.

1446
00:50:33,140 --> 00:50:34,480
Maar ik ga een andere vraag stellen.

1447
00:50:34,780 --> 00:50:35,340
Oké, cool.

1448
00:50:35,600 --> 00:50:37,160
Ik heb natuurlijk wat podcasts van jou gezien

1449
00:50:37,160 --> 00:50:38,280
en wat van je gelezen.

1450
00:50:39,340 --> 00:50:43,180
En het leuke vond ik dat ik hoorde

1451
00:50:43,180 --> 00:50:44,500
jou het woord meditatie noemen.

1452
00:50:44,640 --> 00:50:46,200
Dat is best goed om rust in je

1453
00:50:46,200 --> 00:50:47,700
hoofd te krijgen en momentjes te nemen.

1454
00:50:48,460 --> 00:50:50,660
En toen ging je ook zelfs een oefening

1455
00:50:50,660 --> 00:50:52,940
doen, een compassie-oefening, de metameditatie.

1456
00:50:52,940 --> 00:50:54,200
En dan zie ik gewoon dat je altijd

1457
00:50:54,200 --> 00:50:55,100
heel ongemakkelijk wordt.

1458
00:50:55,240 --> 00:50:56,000
Dat je denkt, ja, ik doe het.

1459
00:50:57,900 --> 00:50:58,220
Maar...

1460
00:50:58,840 --> 00:51:00,140
Ja, nee, dat...

1461
00:51:00,140 --> 00:51:00,740
Een beetje zweverig.

1462
00:51:00,760 --> 00:51:01,640
Een beetje zijig.

1463
00:51:01,920 --> 00:51:03,780
Een beetje, ja...

1464
00:51:03,780 --> 00:51:04,860
Zo'n metameditatie.

1465
00:51:05,060 --> 00:51:07,860
Het is geestig, want ons team vroeg mij

1466
00:51:07,860 --> 00:51:09,800
toevallig vorige maand, kan je niet eens wat

1467
00:51:10,780 --> 00:51:11,500
metameditaties opnemen?

1468
00:51:11,840 --> 00:51:14,060
Weet iedereen die luistert trouwens wat metameditatie is?

1469
00:51:14,080 --> 00:51:15,980
Nee, dus ik zou metameditatie willen.

1470
00:51:16,000 --> 00:51:17,620
Ik zit helemaal niet zo in, want ik

1471
00:51:17,620 --> 00:51:19,320
meditate ook nooit volgens de regels.

1472
00:51:19,420 --> 00:51:20,300
Ik doe het op mijn manier.

1473
00:51:21,100 --> 00:51:22,920
Dus dan zeg ik, dat is een loving

1474
00:51:22,920 --> 00:51:24,120
kindness meditatie.

1475
00:51:24,300 --> 00:51:27,960
Dus een liefdevol compassie, een beetje medeleven naar

1476
00:51:27,960 --> 00:51:29,500
jezelf, zelfliefde, andere mensen.

1477
00:51:30,400 --> 00:51:31,700
Ik ga niet vragen of je me gaat

1478
00:51:31,700 --> 00:51:31,920
doen.

1479
00:51:31,920 --> 00:51:32,280
Gelukkig.

1480
00:51:32,400 --> 00:51:34,020
Maar het zijn wel goede vragen die je

1481
00:51:34,020 --> 00:51:34,780
daarin stelt.

1482
00:51:35,020 --> 00:51:36,340
Kan je die vragen wel doorleggen?

1483
00:51:36,340 --> 00:51:39,100
Even kijken, volgens mij, een vrij eenvoudige oefening

1484
00:51:39,100 --> 00:51:41,540
was dat, over...

1485
00:51:42,040 --> 00:51:44,060
Gewoon even bij je inchecken, hoe je aan

1486
00:51:44,060 --> 00:51:44,860
het ademen bent.

1487
00:51:46,980 --> 00:51:47,560
Hoe je je voelt.

1488
00:51:47,920 --> 00:51:48,680
Ja, hoe je je voelt.

1489
00:51:49,340 --> 00:51:50,600
Gewoon een vraag stellen aan jezelf.

1490
00:51:50,780 --> 00:51:52,700
En je dan eens afvragen, wat zou ik

1491
00:51:52,700 --> 00:51:54,020
nou goed kunnen gebruiken nu?

1492
00:51:54,120 --> 00:51:55,300
Of wat zou ik mezelf kunnen geven?

1493
00:51:57,100 --> 00:51:59,900
Of wat zou ik mezelf toewensen?

1494
00:52:01,120 --> 00:52:05,040
Dus dat soort vragen, die gaan over een

1495
00:52:05,040 --> 00:52:06,540
beetje aardig zijn voor jezelf.

1496
00:52:07,600 --> 00:52:09,200
En dat is niet per se zo nuttig

1497
00:52:09,200 --> 00:52:11,100
omdat je zelf zo tof bent, maar wel

1498
00:52:11,100 --> 00:52:14,400
omdat compassie ook voor anderen altijd begint ook

1499
00:52:14,400 --> 00:52:15,940
met compassie voor jezelf hebben.

1500
00:52:16,220 --> 00:52:18,420
Je kan eigenlijk niet goed je inleven in

1501
00:52:18,420 --> 00:52:19,820
anderen als je je niet goed in jezelf

1502
00:52:19,820 --> 00:52:20,400
kunt inleven.

1503
00:52:21,540 --> 00:52:23,240
Dus dat zijn de hele...

1504
00:52:23,240 --> 00:52:24,460
Ja, ondanks dat ik ze dus een beetje

1505
00:52:24,460 --> 00:52:25,240
ongemakkelijk vind.

1506
00:52:25,460 --> 00:52:26,760
Wat vind je ongemakkelijk dan?

1507
00:52:27,600 --> 00:52:27,960
Ja...

1508
00:52:28,420 --> 00:52:29,920
Je bent toch een beetje wetenschapper?

1509
00:52:30,140 --> 00:52:30,500
Zijig.

1510
00:52:31,200 --> 00:52:31,560
Ja.

1511
00:52:32,260 --> 00:52:32,620
Soft.

1512
00:52:34,960 --> 00:52:36,340
Dan ben ik toch psycholoog.

1513
00:52:36,760 --> 00:52:39,260
En er zijn natuurlijk heel veel nuchtere Hollanders.

1514
00:52:39,440 --> 00:52:40,560
Ook bij onze events.

1515
00:52:41,220 --> 00:52:43,280
En als ik dan ga mediteren, dan zie

1516
00:52:43,280 --> 00:52:45,360
je zo van gaat het gebeuren.

1517
00:52:45,760 --> 00:52:46,980
Maar als ik met die mensen praat, en

1518
00:52:46,980 --> 00:52:48,860
het zijn natuurlijk vaak ondernemers en wat stoerdere

1519
00:52:48,860 --> 00:52:50,080
gasten, die hebben het allemaal niet nodig.

1520
00:52:50,660 --> 00:52:52,340
Dan zeg ik maar, slaap je goed?

1521
00:52:53,440 --> 00:52:54,240
Heb je wel een stress?

1522
00:52:54,240 --> 00:52:55,400
Heb ik wel een stress gekregen?

1523
00:52:55,680 --> 00:52:56,780
Zou je wat meer rust in je hoofd

1524
00:52:56,780 --> 00:52:56,920
willen?

1525
00:52:57,000 --> 00:52:57,560
Ja, graag.

1526
00:52:58,460 --> 00:53:00,320
We gaan niet mediteren, maar we gaan wel

1527
00:53:00,720 --> 00:53:02,000
rust in je hoofd oefeningen doen.

1528
00:53:03,740 --> 00:53:06,120
En dat heb ik van iemand die gaf

1529
00:53:06,120 --> 00:53:06,500
les.

1530
00:53:07,360 --> 00:53:09,400
Dat was iemand die werkte bij Deepak Chopra.

1531
00:53:10,100 --> 00:53:11,820
Bij het center in California.

1532
00:53:11,940 --> 00:53:13,560
En die zei, weet je, als ik les

1533
00:53:13,560 --> 00:53:15,800
geef aan, noem maar even de zweefjurken, dan

1534
00:53:15,800 --> 00:53:19,200
gaan we manifesteren en dan doen we dit.

1535
00:53:19,600 --> 00:53:20,800
Hij zegt, maar als ik bij het leger

1536
00:53:20,800 --> 00:53:23,460
of bij de politie dezelfde oefening doe, dan

1537
00:53:23,460 --> 00:53:25,720
zegt hij, we gaan een aandachtstraining geven.

1538
00:53:25,780 --> 00:53:26,880
We gaan het hebben over focus.

1539
00:53:27,340 --> 00:53:28,460
Laser sharp focus.

1540
00:53:28,580 --> 00:53:29,640
Hij zegt, ik doe hetzelfde.

1541
00:53:30,020 --> 00:53:31,100
Dus het is de benaming.

1542
00:53:31,920 --> 00:53:34,300
En dat merk je ook wel bij jongeren.

1543
00:53:34,560 --> 00:53:36,900
Niet allemaal, best wel wat jongeren zeggen, ja,

1544
00:53:36,940 --> 00:53:37,800
mediteren en zo.

1545
00:53:38,800 --> 00:53:40,180
Zou je meer rust in je hoofd willen?

1546
00:53:40,260 --> 00:53:41,740
Of heb je dan last van, waar we

1547
00:53:41,740 --> 00:53:42,420
het over hebben gehad?

1548
00:53:42,840 --> 00:53:43,900
Wat anderen van je vinden?

1549
00:53:44,320 --> 00:53:45,860
Dan kunnen we gewoon vragen stellen.

1550
00:53:46,200 --> 00:53:47,160
Maar waar het om gaat, is dat je

1551
00:53:47,160 --> 00:53:49,280
de tijd neemt om na te denken over

1552
00:53:49,280 --> 00:53:49,640
jezelf.

1553
00:53:49,740 --> 00:53:52,060
Gewoon een beetje dat bewustzijn.

1554
00:53:52,280 --> 00:53:54,740
En ik denk dat daar wel een kern

1555
00:53:54,740 --> 00:53:55,500
van het probleem zit.

1556
00:53:55,840 --> 00:53:57,100
We zijn ons niet bewust.

1557
00:53:57,600 --> 00:54:00,200
We zijn te onrustig, omdat we zo veel

1558
00:54:00,200 --> 00:54:01,680
bezig zijn met de buitenwereld.

1559
00:54:02,900 --> 00:54:04,340
Laat me daar een paar dingen over zeggen.

1560
00:54:04,480 --> 00:54:06,720
Sowieso, wat je net zei over leger en

1561
00:54:08,360 --> 00:54:09,000
politie en zo.

1562
00:54:09,140 --> 00:54:10,840
Wat mij altijd opvalt, in dat soort contraille,

1563
00:54:10,900 --> 00:54:12,980
want ik doe daar ook wel eens dingen

1564
00:54:12,980 --> 00:54:15,380
die gaan over stress of mentale gezondheid, dat

1565
00:54:15,380 --> 00:54:17,500
misschien dat tien jaar geleden zo was, maar

1566
00:54:17,500 --> 00:54:19,920
ze zijn tegenwoordig super erg bezig met voor

1567
00:54:19,920 --> 00:54:24,020
jezelf zorgen, met trauma behandelingen als dat nodig

1568
00:54:24,020 --> 00:54:25,320
is met mentale gezondheid.

1569
00:54:25,440 --> 00:54:26,740
Dus dat vind ik altijd super vet om

1570
00:54:26,740 --> 00:54:26,980
te zien.

1571
00:54:27,120 --> 00:54:29,820
Het zijn hele macho-achtige culturen vaak nog,

1572
00:54:29,880 --> 00:54:32,200
maar die weten donders goed dat dat zware

1573
00:54:32,200 --> 00:54:33,840
werk alleen maar gedaan kan worden door mensen

1574
00:54:33,840 --> 00:54:36,280
die nazorg hebben en af en toe hulp

1575
00:54:36,280 --> 00:54:36,540
hebben.

1576
00:54:36,800 --> 00:54:38,460
En die weten ook donders goed wat er

1577
00:54:38,460 --> 00:54:39,780
misgaat als je die hulp niet hebt.

1578
00:54:40,700 --> 00:54:42,440
En misschien, we hadden het net over emoties

1579
00:54:42,440 --> 00:54:45,200
en emotionele intelligentie en emotionele wijsheid.

1580
00:54:45,740 --> 00:54:47,400
Het raakte me ook wel aan wat je

1581
00:54:47,400 --> 00:54:48,840
zei over die ondernemers.

1582
00:54:50,420 --> 00:54:53,260
Ik denk ook wel dat, misschien specifiek voor

1583
00:54:53,260 --> 00:54:57,120
mannen geldt, dat we eigenlijk te weinig meegeven

1584
00:54:57,120 --> 00:54:59,840
over je emoties kennen.

1585
00:55:00,820 --> 00:55:02,320
Ik denk ook dat het heel gevaarlijk is

1586
00:55:02,320 --> 00:55:04,140
dat er een generatie mannen is die hun

1587
00:55:04,140 --> 00:55:05,140
emoties niet goed kent.

1588
00:55:05,260 --> 00:55:07,680
Of hun boosheid niet onder de knie heeft

1589
00:55:07,680 --> 00:55:09,020
of niet herkent.

1590
00:55:09,580 --> 00:55:12,860
Of in de terminologie van Carl Gustav Jung,

1591
00:55:12,860 --> 00:55:15,640
de psychotherapeut, hun eigen schaduw niet kent.

1592
00:55:16,160 --> 00:55:17,680
Ik denk dat dat een heel groot gevaar

1593
00:55:17,680 --> 00:55:17,900
is.

1594
00:55:18,520 --> 00:55:22,860
Dus emotionele intelligentie is ook bijvoorbeeld dat.

1595
00:55:23,540 --> 00:55:24,600
Dat is een heel mooi vak voor op

1596
00:55:24,600 --> 00:55:24,820
school.

1597
00:55:25,160 --> 00:55:26,240
Ja, precies.

1598
00:55:26,900 --> 00:55:28,500
Wat mij betreft is het onderdeel van het

1599
00:55:28,500 --> 00:55:29,920
hele vak van mentale veerkracht.

1600
00:55:30,040 --> 00:55:31,300
Ik denk dat dat heel belangrijk is.

1601
00:55:31,940 --> 00:55:34,260
En zeker ook voor jonge mannen die...

1602
00:55:34,260 --> 00:55:36,400
Er is een reden dat jonge mannen zo

1603
00:55:36,400 --> 00:55:40,060
vatbaar zijn voor wat Andrew Tate allemaal zegt.

1604
00:55:40,060 --> 00:55:42,960
Die reden is niet of we mogen nou

1605
00:55:42,960 --> 00:55:44,380
van hem eens een keer een vrouw slaan

1606
00:55:44,380 --> 00:55:44,780
of zo.

1607
00:55:45,200 --> 00:55:47,020
Hoe abject en vreselijk dat ook klinkt.

1608
00:55:47,360 --> 00:55:49,820
De reden is dat hij iets kan kanaliseren

1609
00:55:50,400 --> 00:55:53,680
over je machteloos voelen binnen jezelf en een

1610
00:55:53,680 --> 00:55:55,660
richting geven waar je dan wel mee naartoe

1611
00:55:55,660 --> 00:55:55,820
kan.

1612
00:55:55,900 --> 00:55:57,500
Dat is waarom hij zo aantrekkelijk is voor

1613
00:55:57,500 --> 00:55:57,980
jonge mannen.

1614
00:55:58,640 --> 00:55:59,900
Denk je niet dat het ook te maken

1615
00:55:59,900 --> 00:56:04,800
heeft dat heel veel jonge jongens, jonge mannen,

1616
00:56:05,560 --> 00:56:07,020
een beetje vrouwelijk zijn opgevoed?

1617
00:56:07,120 --> 00:56:09,320
Op school stond juffer de klas, vader was

1618
00:56:09,320 --> 00:56:09,920
nooit thuis.

1619
00:56:10,480 --> 00:56:12,020
Vaak alleenstaande moeders.

1620
00:56:12,480 --> 00:56:16,040
Dus die jongens missen gewoon een beetje het

1621
00:56:16,040 --> 00:56:16,560
vader.

1622
00:56:18,400 --> 00:56:19,440
Het mannelijke.

1623
00:56:20,180 --> 00:56:22,740
En dan gaan ze dat ergens anders tegenkomen.

1624
00:56:22,760 --> 00:56:23,660
Dan krijg je zo'n rolmodel en dan

1625
00:56:23,660 --> 00:56:25,080
denk je dat is uber mannelijk, dat moet

1626
00:56:25,080 --> 00:56:25,400
ik zijn.

1627
00:56:26,380 --> 00:56:27,540
Ik denk dat dat klopt.

1628
00:56:27,680 --> 00:56:28,660
Slaat het volledig door.

1629
00:56:30,040 --> 00:56:34,020
Dus je kan onevenwichtig met je emoties opgaan

1630
00:56:34,020 --> 00:56:35,180
op veel verschillende manieren.

1631
00:56:35,380 --> 00:56:36,780
En dat kan dus te veel mannelijk zijn.

1632
00:56:36,900 --> 00:56:38,280
Daar hebben we heel veel voorbeelden in de

1633
00:56:38,280 --> 00:56:38,980
maatschappij voor.

1634
00:56:39,900 --> 00:56:43,880
Mannen die wel in supportersgroepen van voetbalhooligans op

1635
00:56:43,880 --> 00:56:47,400
elkaar in staan te slaan, maar doodsbang worden

1636
00:56:47,400 --> 00:56:48,260
van een enkele traan.

1637
00:56:48,380 --> 00:56:49,880
Dat is de enige categorie.

1638
00:56:50,840 --> 00:56:53,020
En je hebt inderdaad ook de andere categorie

1639
00:56:53,020 --> 00:56:55,680
van jongens die vooral met het vrouwelijke zijn

1640
00:56:55,680 --> 00:56:56,160
opgevoed.

1641
00:56:56,520 --> 00:56:58,060
Ik denk dat ik ook een beetje meer

1642
00:56:58,060 --> 00:56:59,980
in die kant zit, ondanks dat ik een

1643
00:56:59,980 --> 00:57:01,700
geweldige vader heb.

1644
00:57:02,960 --> 00:57:04,560
Maar toch een beetje meer door mijn moeder

1645
00:57:04,560 --> 00:57:06,360
wat dat betreft in emoties ben meegenomen.

1646
00:57:07,040 --> 00:57:09,480
Ook van de generatie komt die vooral vrouwen

1647
00:57:09,480 --> 00:57:10,520
voor de klas zagen.

1648
00:57:11,360 --> 00:57:13,260
En dus ook een beetje soms vervreemd raakt

1649
00:57:13,260 --> 00:57:15,140
van je eigen toch wat mannelijke kanten.

1650
00:57:16,480 --> 00:57:17,620
Dat je af en toe toch een beetje

1651
00:57:17,620 --> 00:57:19,000
stoer mag zijn of af en toe de

1652
00:57:19,000 --> 00:57:21,720
leiding mag nemen zonder dat dat grensoverschrijdend is.

1653
00:57:23,280 --> 00:57:24,500
Dus ik denk dat dat klopt.

1654
00:57:24,640 --> 00:57:26,760
Dat het niet zozeer gaat om mannen moeten

1655
00:57:26,760 --> 00:57:28,420
mannen zijn en vrouwen moeten vrouwen zijn, maar

1656
00:57:28,420 --> 00:57:31,380
wel dat je in brede zin snapt wie

1657
00:57:31,380 --> 00:57:32,800
je bent en wat je emoties betekenen.

1658
00:57:32,940 --> 00:57:34,200
Dat al die dingen erbij horen.

1659
00:57:34,860 --> 00:57:36,840
Dus dat die ondernemers het dan heel ongemakkelijk

1660
00:57:36,840 --> 00:57:38,400
vinden om te mediteren.

1661
00:57:38,500 --> 00:57:39,980
Net zoals ik dat soms een beetje ongemakkelijk

1662
00:57:39,980 --> 00:57:40,120
vind.

1663
00:57:40,160 --> 00:57:40,740
Hartstikke goed!

1664
00:57:41,240 --> 00:57:42,460
Dan is het juist goed om te doen

1665
00:57:42,460 --> 00:57:44,440
over je eigen ongemak Het leuke vind ik

1666
00:57:44,440 --> 00:57:47,540
dat meestal niet altijd natuurlijk, maar soms lopen

1667
00:57:47,540 --> 00:57:48,400
er een paar gewoon weg.

1668
00:57:48,620 --> 00:57:51,280
Maar meestal komen het na afloop wat mensen

1669
00:57:51,280 --> 00:57:53,740
naar me toe en de meeste reacties krijg

1670
00:57:53,740 --> 00:57:55,080
ik dan een week later op LinkedIn.

1671
00:57:56,900 --> 00:57:59,820
Die zakenachtige mannen, ondernemers, een week later komen

1672
00:57:59,820 --> 00:58:02,780
ze met een berichtje op LinkedIn Ja, ik

1673
00:58:02,780 --> 00:58:04,280
dacht in het begin van dat is allemaal

1674
00:58:04,280 --> 00:58:05,320
niks voor mij, dat ga ik niet doen.

1675
00:58:05,780 --> 00:58:07,000
Het heeft me zo geraakt joh.

1676
00:58:07,120 --> 00:58:08,780
Ik ben eens na gaan denken over mezelf

1677
00:58:08,780 --> 00:58:10,540
en inzicht en denk van wauw, weet je,

1678
00:58:10,600 --> 00:58:11,240
alleen dat al.

1679
00:58:11,980 --> 00:58:12,820
Dat is mooi.

1680
00:58:13,180 --> 00:58:16,000
Er is soms zo weinig mogelijk zo weinig

1681
00:58:16,000 --> 00:58:18,220
nodig om een beetje van meer opening daarin

1682
00:58:18,220 --> 00:58:18,580
te bieden.

1683
00:58:18,880 --> 00:58:20,800
Het interessante is om dan terug te komen

1684
00:58:20,800 --> 00:58:22,420
naar het begin van het gesprek.

1685
00:58:22,540 --> 00:58:23,640
Ik was dus bezig met dat boek en

1686
00:58:23,640 --> 00:58:25,000
dat gaat ook heel erg over het mannelijke

1687
00:58:25,000 --> 00:58:25,600
perspectief.

1688
00:58:26,700 --> 00:58:28,300
En ik had van de week dus de

1689
00:58:28,300 --> 00:58:30,380
presentatie en dat was een soort bijeenkomst in

1690
00:58:30,380 --> 00:58:33,720
Amsterdam waar vooral ook ervaringsdeskundigen waren van mensen

1691
00:58:33,720 --> 00:58:35,100
die dat hebben meegemaakt en vooral ook de

1692
00:58:35,100 --> 00:58:35,380
mannen.

1693
00:58:36,860 --> 00:58:38,600
Dat was eigenlijk een heel mooi en helend

1694
00:58:38,600 --> 00:58:40,140
gesprek van een aantal mannen op het podium

1695
00:58:40,140 --> 00:58:42,060
die hier ervaring mee hadden en het daar

1696
00:58:42,060 --> 00:58:43,400
ook over hadden.

1697
00:58:44,120 --> 00:58:46,180
Het was best lastig om daar mannen naartoe

1698
00:58:46,180 --> 00:58:46,600
te krijgen.

1699
00:58:46,740 --> 00:58:47,540
Er waren er wel een paar.

1700
00:58:48,340 --> 00:58:49,940
Dus je moet dan die drempel over op

1701
00:58:49,940 --> 00:58:50,720
de een of andere manier.

1702
00:58:52,120 --> 00:58:54,960
Maar dat was ook daar ja, vloeien dan

1703
00:58:54,960 --> 00:58:57,680
wat tranen, er worden een aantal dingen gezegd

1704
00:58:57,680 --> 00:58:58,920
waardoor ook mensen in de zaal denken van

1705
00:58:58,920 --> 00:59:01,280
oh, fijn, ik mag er wel zijn en

1706
00:59:01,280 --> 00:59:02,680
ik mag hier wel pijn van hebben.

1707
00:59:03,180 --> 00:59:04,480
En ik hoef niet alleen maar de sterke

1708
00:59:04,480 --> 00:59:05,780
rots van een man te zijn die geen

1709
00:59:05,780 --> 00:59:06,680
emoties mag voelen.

1710
00:59:07,120 --> 00:59:08,900
Het is ook wel goed om te erkennen

1711
00:59:08,900 --> 00:59:11,340
dat ik hier zelf heel veel boosheid en

1712
00:59:11,340 --> 00:59:13,100
verdriet en rauw mee maak.

1713
00:59:13,180 --> 00:59:15,020
Dus er is soms, we moeten die plekken

1714
00:59:15,020 --> 00:59:17,920
ook echt maken waar een gezonde vorm van

1715
00:59:17,920 --> 00:59:20,440
mannelijkheid in alle verschillende aspecten aanwezig is.

1716
00:59:21,020 --> 00:59:25,460
Anders krijgen we een emotioneel verdraaide generatie mannen

1717
00:59:25,460 --> 00:59:26,720
en dat is echt gevaarlijk.

1718
00:59:26,880 --> 00:59:29,500
Of een emotieloze maatschappij.

1719
00:59:30,060 --> 00:59:31,260
Of in ieder geval een maatschappij waar geen

1720
00:59:31,260 --> 00:59:33,080
emoties getoond mogen worden.

1721
00:59:33,120 --> 00:59:35,320
Alleen dan is er nog boosheid over en

1722
00:59:35,320 --> 00:59:35,740
zwakte.

1723
00:59:36,060 --> 00:59:37,280
Ja, en wat je dan krijgt is rancune.

1724
00:59:37,700 --> 00:59:41,580
Dat mensen in hun eigen slachtofferpositie andere mensen

1725
00:59:41,580 --> 00:59:42,800
dingen gaan misgunnen.

1726
00:59:43,160 --> 00:59:45,100
En ik denk dat dat zelfs politiek gezien

1727
00:59:45,100 --> 00:59:46,060
heel veel consequenties heeft.

1728
00:59:46,420 --> 00:59:47,480
Zover moet het niet komen.

1729
00:59:47,960 --> 00:59:50,240
Welke tips kun je meegeven aan iedereen die

1730
00:59:50,240 --> 00:59:50,800
nu kijkt?

1731
00:59:52,100 --> 00:59:53,420
Wat kan je doen om meer rust in

1732
00:59:53,420 --> 00:59:54,160
je hoofd te creëren?

1733
00:59:54,340 --> 00:59:54,580
Oh man.

1734
00:59:59,000 --> 01:00:00,240
Ja, want daar waren we op een gegeven

1735
01:00:00,240 --> 01:00:00,620
moment nog.

1736
01:00:00,760 --> 01:00:02,500
Want we hadden het over het voortraject gehad

1737
01:00:02,500 --> 01:00:04,640
tussen 0 en 15 en dan van 15

1738
01:00:04,640 --> 01:00:04,800
plus.

1739
01:00:05,900 --> 01:00:08,100
Ik denk dat het, en dat is een

1740
01:00:08,100 --> 01:00:09,880
beetje het saaie antwoord, dat gaat vaak om

1741
01:00:09,880 --> 01:00:13,100
hele basale zelfzorg dingen.

1742
01:00:14,600 --> 01:00:16,500
Want we weten inmiddels ook uit de psychologie

1743
01:00:16,500 --> 01:00:20,820
dat hoe gezonder je ook fysiek bent, hoe

1744
01:00:20,820 --> 01:00:22,600
gezonder je mentaal ook bent.

1745
01:00:23,180 --> 01:00:25,200
Goed eten, goede gezonde leefstijl.

1746
01:00:25,340 --> 01:00:26,500
Vooral ook slapen.

1747
01:00:26,600 --> 01:00:28,140
Slapen is ongelooflijk belangrijk.

1748
01:00:28,160 --> 01:00:29,660
Het zijn allemaal dingen die we eigenlijk weten.

1749
01:00:29,920 --> 01:00:32,300
Op dit punt voel ik me altijd ook

1750
01:00:32,300 --> 01:00:34,400
een beetje zo'n arts die zegt je

1751
01:00:34,400 --> 01:00:35,300
moet wel je groente eten.

1752
01:00:35,480 --> 01:00:36,540
Maar het zijn wel die dingen.

1753
01:00:37,160 --> 01:00:40,260
Gezonde voeding, beweging, slaap is ongelooflijk belangrijk.

1754
01:00:40,540 --> 01:00:43,300
Momenten dat je even geen impulsen en prikkels

1755
01:00:43,300 --> 01:00:44,140
aan je hoofd hebt.

1756
01:00:44,240 --> 01:00:45,860
Hoe moeilijk en eng dat ook is.

1757
01:00:46,500 --> 01:00:48,140
Zorgen dat je een beetje kunt spelen.

1758
01:00:48,140 --> 01:00:49,480
Dat vergeten we nog wel eens in onze

1759
01:00:49,480 --> 01:00:50,740
hele ernstige maatschappij.

1760
01:00:50,840 --> 01:00:52,300
Maar je moet ook af en toe lol

1761
01:00:52,300 --> 01:00:52,740
maken.

1762
01:00:53,220 --> 01:00:55,120
Of dat nou muziek maken is of met

1763
01:00:55,120 --> 01:00:57,460
je vrienden in de kroeg slap ouwe nelen

1764
01:00:57,460 --> 01:00:58,760
of improvisatietheat.

1765
01:00:58,840 --> 01:01:00,820
Iets waarvan je denkt dat vind ik leuk

1766
01:01:00,820 --> 01:01:01,220
om te doen.

1767
01:01:05,320 --> 01:01:07,260
Gun jezelf ook reflectietijd.

1768
01:01:07,400 --> 01:01:09,480
Gewoon nadenken over shit die gebeurd is in

1769
01:01:09,480 --> 01:01:09,840
je leven.

1770
01:01:10,200 --> 01:01:11,400
De tijd nemen voor jezelf.

1771
01:01:11,720 --> 01:01:13,060
Denk dat daar ook wel een angst zit.

1772
01:01:13,420 --> 01:01:17,220
Of nou nee, dat veel veel mensen, jongeren

1773
01:01:17,220 --> 01:01:18,200
maar gewoon iedereen.

1774
01:01:19,240 --> 01:01:20,700
Op het moment dat jij tijd neemt voor

1775
01:01:20,700 --> 01:01:23,140
jezelf om daar over na te denken, kom

1776
01:01:23,140 --> 01:01:26,180
jij waarschijnlijk dingen tegen die jij misschien niet

1777
01:01:26,180 --> 01:01:26,520
wil zien.

1778
01:01:26,600 --> 01:01:27,100
Dat is toch eng.

1779
01:01:27,360 --> 01:01:29,600
Dit is wel mensen die beginnen met mediteren

1780
01:01:29,600 --> 01:01:29,860
vaak.

1781
01:01:30,360 --> 01:01:33,640
Je moet vooral doorgaan maar het fabeltje is

1782
01:01:33,640 --> 01:01:35,300
dat als je begint met mediteren dat het

1783
01:01:35,300 --> 01:01:36,280
meteen rustgevend is.

1784
01:01:36,420 --> 01:01:38,120
Je komt allerlei shit in je hoofd tegen

1785
01:01:38,120 --> 01:01:40,140
die je je hele leven al aan het

1786
01:01:40,140 --> 01:01:40,660
vermijden bent.

1787
01:01:42,360 --> 01:01:46,260
Dus dat ik denk dat het heel eng

1788
01:01:46,260 --> 01:01:47,440
is om met je eigen gedachten alleen te

1789
01:01:47,440 --> 01:01:48,440
zijn, maar toch is het heel goed.

1790
01:01:49,040 --> 01:01:49,640
Niet de hele tijd.

1791
01:01:49,720 --> 01:01:51,160
Je kan ook doorschieten, maar zorg dat er

1792
01:01:51,160 --> 01:01:53,320
momenten zijn dat je over shit kunt nadenken.

1793
01:01:53,420 --> 01:01:54,020
Dat is heel belangrijk.

1794
01:01:57,640 --> 01:01:59,540
Ik ben er echt en ook dat is

1795
01:01:59,540 --> 01:02:00,700
een beetje een zal van de boodschap.

1796
01:02:00,760 --> 01:02:02,060
Ik ben er echt van overtuigd dat de

1797
01:02:02,060 --> 01:02:05,020
enige manier waarop je je doel kunt dienen

1798
01:02:05,020 --> 01:02:07,080
in het leven, een doel die we allemaal

1799
01:02:07,080 --> 01:02:09,440
hopelijk hebben of krijgen, dat de enige manier

1800
01:02:09,440 --> 01:02:10,440
om dat te doen is als je ook

1801
01:02:10,440 --> 01:02:12,240
jezelf goed op orde hebt en je zelfzorg

1802
01:02:12,240 --> 01:02:12,980
goed op orde hebt.

1803
01:02:13,640 --> 01:02:15,480
Dat is allemaal de zelfhulpkant.

1804
01:02:16,140 --> 01:02:17,260
De stap die ik dan nog vaak wil

1805
01:02:17,260 --> 01:02:21,060
zetten is maak ook een leven voor jezelf

1806
01:02:21,060 --> 01:02:22,600
waarin je jezelf ook weer kunt vergeten.

1807
01:02:23,200 --> 01:02:24,800
Dus zorg dat je een taak hebt, een

1808
01:02:24,800 --> 01:02:26,680
missie hebt, dat kan heel groot zijn of

1809
01:02:26,680 --> 01:02:29,300
heel klein zijn, waar je trots op kunt

1810
01:02:29,300 --> 01:02:32,340
zijn en waar jouw unieke talenten een weerslag

1811
01:02:32,340 --> 01:02:33,620
hebben op iets dat de wereld ook echt

1812
01:02:33,620 --> 01:02:34,160
nodig heeft.

1813
01:02:34,720 --> 01:02:38,900
We weten iets uit de wetenschap heel duidelijk

1814
01:02:38,900 --> 01:02:39,580
over geluk.

1815
01:02:39,740 --> 01:02:41,560
Als je heel hard probeert om gelukkig te

1816
01:02:41,560 --> 01:02:42,680
zijn, dan lukt het vaak niet.

1817
01:02:43,740 --> 01:02:46,940
Maar als je je talenten en je energie

1818
01:02:46,940 --> 01:02:48,680
en je aandacht inzet op iets waar je

1819
01:02:48,680 --> 01:02:50,280
trots op kan zijn en andere mensen mee

1820
01:02:50,280 --> 01:02:52,680
kunt helpen, dan heb je waarschijnlijk een leven

1821
01:02:52,680 --> 01:02:54,320
waar je tevreden mee kunt zijn en dat

1822
01:02:54,320 --> 01:02:55,740
is eigenlijk wat geluk is.

1823
01:02:55,760 --> 01:02:56,780
Dan geeft het leven zin.

1824
01:02:57,020 --> 01:02:58,380
Dat is een beetje zingeving.

1825
01:02:58,800 --> 01:03:01,100
Ik geloof als het leven zin heeft, als

1826
01:03:01,100 --> 01:03:04,200
het voldoening brengt, dan heb je automatisch dat

1827
01:03:04,200 --> 01:03:06,760
gevoel van ik ben eigenlijk gelukkig, zonder dat

1828
01:03:06,760 --> 01:03:07,160
ik het heb gewist.

1829
01:03:07,220 --> 01:03:09,120
Ik heb een leven waar ik tevreden mee

1830
01:03:09,120 --> 01:03:09,540
kan zijn.

1831
01:03:09,720 --> 01:03:11,180
Dat is dan de volgende stap die ik

1832
01:03:11,180 --> 01:03:11,800
zou willen voorstellen.

1833
01:03:11,920 --> 01:03:12,960
Misschien is dat voor een volgend boek.

1834
01:03:13,200 --> 01:03:14,760
Dan heb je je mindset op orde.

1835
01:03:14,940 --> 01:03:15,860
Die heb je gemasterd.

1836
01:03:16,400 --> 01:03:18,720
Wat ga je met die superskills doen?

1837
01:03:19,040 --> 01:03:20,780
Wat in de wereld ga je beter maken?

1838
01:03:20,900 --> 01:03:22,060
Welk probleem ga je oplossen?

1839
01:03:22,580 --> 01:03:25,800
En dat is één van de allerbelangrijkste dingen

1840
01:03:25,800 --> 01:03:26,700
voor ons geluk in het leven.

1841
01:03:26,880 --> 01:03:28,140
En als ik het dan samenvat, als jij

1842
01:03:28,140 --> 01:03:31,260
dan die minister van onderwijs gaat zijn, ooit,

1843
01:03:31,680 --> 01:03:34,320
het zou zo maar kunnen, dan is dit

1844
01:03:34,320 --> 01:03:37,540
misschien een heel grote basis van het nieuwe

1845
01:03:37,540 --> 01:03:38,680
educatiesysteem.

1846
01:03:39,900 --> 01:03:40,160
Ja.

1847
01:03:41,120 --> 01:03:43,040
Want we zijn nu heel erg mensen aan

1848
01:03:43,040 --> 01:03:44,980
het helpen en repareren, omdat het zelf fout

1849
01:03:44,980 --> 01:03:45,240
gaat.

1850
01:03:45,400 --> 01:03:46,420
En je wil heel graag dat je dat

1851
01:03:46,420 --> 01:03:48,960
voor bent, doordat je mensen klaarstoomt voor een

1852
01:03:48,960 --> 01:03:50,860
wereld en zich ook richten op wat er

1853
01:03:50,860 --> 01:03:52,020
in die wereld belangrijk is.

1854
01:03:52,120 --> 01:03:54,840
En het gaat over emotionele intelligentie of je

1855
01:03:54,840 --> 01:03:56,000
mindset onder de knie krijgen.

1856
01:03:56,100 --> 01:03:58,460
Maar het gaat ook over de andere grote

1857
01:03:59,660 --> 01:04:03,340
determinanten van levensgeluk, zingeving, waar we het net

1858
01:04:03,340 --> 01:04:06,500
over hadden, autonomie, zelfredzaamheid en weten dat je

1859
01:04:06,500 --> 01:04:08,720
dingen zelf kunt doen, en verbinding.

1860
01:04:08,980 --> 01:04:10,000
En daar hebben we nog wat weinig over

1861
01:04:10,000 --> 01:04:10,120
gehad.

1862
01:04:10,120 --> 01:04:11,220
Oh ja, maar die is heel belangrijk.

1863
01:04:11,620 --> 01:04:12,400
Ongelooflijk belangrijk.

1864
01:04:12,540 --> 01:04:15,460
Dus dat je je verbindt met andere mensen

1865
01:04:15,460 --> 01:04:17,480
in je leven en kunt terugvallen op een

1866
01:04:17,480 --> 01:04:20,700
breder systeem, op een supportsysteem, maar ook andere

1867
01:04:20,700 --> 01:04:22,020
mensen kunt helpen op hun pad.

1868
01:04:22,180 --> 01:04:24,960
Want in een steeds eenzamer wordende wereld vergeet

1869
01:04:24,960 --> 01:04:25,480
je dat wel eens.

1870
01:04:26,300 --> 01:04:29,180
Verbondenheid is wel iets wat heel belangrijk is

1871
01:04:29,180 --> 01:04:31,160
nog in het hele spectrum, absoluut.

1872
01:04:31,500 --> 01:04:34,040
Dus als we een generatie kinderen kunnen afleveren

1873
01:04:34,040 --> 01:04:36,260
die dat kunnen, dan staan we denk ik

1874
01:04:36,260 --> 01:04:36,880
een heel stuk sterker.

1875
01:04:36,940 --> 01:04:37,780
Dan hebben we het goed gedaan.

1876
01:04:38,660 --> 01:04:40,220
Dat gaan wij met elkaar, niet met z

1877
01:04:40,220 --> 01:04:42,200
'n tweeën alleen natuurlijk, maar wij gaan Ik

1878
01:04:42,200 --> 01:04:43,580
vond het wel een heel fijn gesprek.

1879
01:04:43,620 --> 01:04:45,520
Wij gaan onze bijdrage daar wel aan leveren.

1880
01:04:45,600 --> 01:04:46,620
Dat is toch een beetje wat wij doen

1881
01:04:46,620 --> 01:04:46,760
natuurlijk.

1882
01:04:47,340 --> 01:04:48,960
Wij hebben ook onze rol om te spelen.

1883
01:04:49,100 --> 01:04:50,740
Dit is blijkbaar ons talent en wat wij

1884
01:04:50,740 --> 01:04:52,380
moeten doen, maar zo heeft ieder zijn eigen

1885
01:04:52,380 --> 01:04:52,660
pad.

1886
01:04:52,820 --> 01:04:55,820
Ik geloof als meerdere mensen dit gaan doen,

1887
01:04:55,960 --> 01:04:58,960
beetje bij beetje, dat mensen zoals jij en

1888
01:04:58,960 --> 01:05:01,220
ik en mensen die dit beluisteren, want je

1889
01:05:01,220 --> 01:05:02,920
luistert niet zomaar naar zo'n gesprek natuurlijk,

1890
01:05:03,460 --> 01:05:04,720
dat we er met elkaar een mooiere wereld

1891
01:05:04,720 --> 01:05:05,300
van kunnen maken.

1892
01:05:05,420 --> 01:05:05,680
Doen we.

1893
01:05:05,820 --> 01:05:06,420
Dankjewel man.

1894
01:05:06,540 --> 01:05:06,880
Graag gedaan.

1895
01:05:07,180 --> 01:05:07,560
Leuk.

1896
01:05:07,660 --> 01:05:07,960
Dankjewel.