Wkoło Gazonu

Pałac w Nakomiadach znajduje się w samym sercu Mazur – w trójkącie między Mrągowem, Kętrzynem i Rynem. Choć to region popularny turystycznie, to akurat tutaj panuje cisza i spokój.
„Nakomiady to ścisłe Mazury. Jesteśmy w takim trójkącie między Mrągowem, Kętrzynem a Rynem. Z Rynu i z Kętrzyna jest do nas po 10 kilometrów, z Mrągowa 23. Jesteśmy w centrum Mazur, ale nie w miejscu mocno eksploatowanym turystycznie.”
Dla wielu odwiedzających to alternatywa dla zatłoczonych kurortów.
„Kto chce, może pojechać na cały dzień do głośnego miejsca turystycznego – do Mikołajek albo do Wilczego Szańca. A potem wrócić na kolację do ciszy i spokoju.”
Pałac z XVIII wieku
Dzisiejszy pałac powstał w 1705 roku, ale historia miejsca jest jeszcze starsza. Wcześniej stał tu dwór zbudowany w drugiej połowie XVII wieku przez dyplomatę elektora brandenburskiego – Johanna von Hoverbecka.
„Pałac w obecnej formie został wybudowany w 1705 roku. Wcześniej był tu dwór z lat 1660–1680, wzniesiony przez dyplomatę Johanna von Hoverbecka.”
Rozbudowę przeprowadził jego syn, również dyplomata, który pełnił funkcję ambasadora przy dworze króla polskiego.
Projekt przygotował włoski architekt Józef Piola.
Z ruiny do miejsca z duszą
Historia współczesnego pałacu zaczęła się w 1998 roku. Piotr Ciszek i jego żona – zmęczeni pracą w korporacji – zaczęli szukać domu na wsi. Trafili na ruinę.
„To była potworna ruina. Nie było okien, nie było części dachu, schody były pozawalane, piwnice pod wodą. Ale było czuć ducha i wielkość tego miejsca.”
Decyzja o kupnie była w dużej mierze intuicyjna.
„To było trochę szaleństwo i trochę miłość od pierwszego wejrzenia. Zobaczyłem to miejsce i pomyślałem: wow, może spróbuję.”
Remont trwał znacznie dłużej, niż zakładają typowe projekty renowacyjne.
„Jeżeli ktoś ma dużo pieniędzy, to taki projekt można zrobić w trzy-cztery lata. U nas trwało to 12-14 lat.”
Przez długi czas właściciele mieszkali w jednym pokoju, ogrzewanym prowizorycznie.
„Na dwóch tysiącach metrów kwadratowych mieliśmy przez wiele lat jakieś 60-70 metrów przestrzeni mieszkalnej.”
Manufaktura pieców i ceramiki
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów pałacu są piece kaflowe. Wiele z nich to rekonstrukcje historycznych wzorów z Warmii, Mazur i dawnych Prus Wschodnich.
„Chciałem, żeby wnętrza rzeczywiście weszły w epokę. Żeby to nie było tylko wstawienie mebli i złotego żyrandola.”
Problem polegał na tym, że takich pieców nie można było kupić.
„Tych pieców jest dosłownie kilkanaście w muzeach. Nikt nie chciał ich zrobić, więc postanowiłem zrobić je sam.”
Tak powstała manufaktura ceramiki działająca przy pałacu.
„Zaczęło się od potrzeby odbudowy pałacu. Były potrzebne piece – nie było gdzie kupić, więc je zrobiliśmy.”
Dziś manufaktura produkuje również płytki, lampy, ceramikę użytkową i elementy wyposażenia wnętrz.
Mazury jako wspólne dziedzictwo
Przed wojną majątek należał do niemieckiej rodziny von Redecker. Obecni właściciele utrzymują z jej potomkami dobre relacje.
„Poznaliśmy ich i właściwie co roku się widujemy.”
Dla Piotra Ciszka historia regionu jest częścią szerszego dziedzictwa.
„Ważne, żeby te miejsca przetrwały. Nieważne, czy są dziś polskie czy wcześniej były niemieckie. To jest dziedzictwo europejskie.”
W rozmowie przywołuje słowa niemieckiej dziennikarki Marion Dönhoff:
„Być może jest to najwyższa forma miłości – kochać to, czego już nie posiadasz.”
Życie w pałacu
Dziś Nakomiady są miejscem otwartym dla turystów. Można tu zatrzymać się w pokojach gościnnych, spacerować po parku i korzystać z biblioteki.
„Nie zapewniamy okrutnych atrakcji. Jest biblioteka, cisza i spokój.”
Pałac otacza siedmiohektarowy park, a w ogrodach znajduje się labirynt z kilku tysięcy grabów, sad i ogród warzywny inspirowany francuskimi ogrodami nad Loarą.
Właściciel przyznaje jednak, że praca przy takim miejscu nigdy się nie kończy.
„To projekt, który właściwie nigdy się nie kończy. Nawet jeśli coś skończysz, to zaraz coś cieknie, coś trzeba poprawić.”
Dlaczego warto ratować takie miejsca
Dla Piotra Ciszka odbudowa pałacu nie była tylko inwestycją ani hobby.
„Jedna rzecz to realizacja i chęć tworzenia. A druga to uratowanie kawałka historii.”
Goście z zagranicy często są zaskoczeni, że w Polsce można znaleźć tak zadbane historyczne miejsca.
„Czasami przyjeżdżają i pytają: naprawdę pan jest Polakiem i to jest w Polsce? Są zdziwieni, że Polska tak wygląda.”
Największą satysfakcją są jednak historie ludzi, których ten projekt zainspirował.
„Dostaliśmy kiedyś list od kobiety, która przeczytała o naszej historii. Napisała, że dzięki temu wyremontowała swój dom po rodzicach.”
Cisza, sarny i pięć psów
Życie w pałacu to także codzienność, która bardzo różni się od tej w mieście.
„Czasem człowiek chce to wszystko rzucić. Ale potem spojrzy przez okno i widzi sarny w parku.”
Właściciel żartuje, że nie czuje się już warszawiakiem.
„Ja już jestem tutejszy.”
Towarzyszy mu także pięć psów – gończych szwajcarskich.
„Nazywam je bandą. Jest Bankier, Debet, Frank, Como i jeszcze jeden gagatek.”
Pałac jako ambasador Polski
Piotr Ciszek mówi wprost, że czuje się trochę ambasadorem kraju.
„Pokazujemy turystom, że Polska może być piękna i ciekawa.”
Pałac w Nakomiadach pozostaje więc nie tylko miejscem noclegowym czy muzeum prywatnej pasji. To dowód, że historia – nawet ta zrujnowana – może wrócić do życia.
„Przed nami byli właściciele, którzy o to dbali. My dbamy teraz. Mam nadzieję, że ktoś po nas też będzie o to dbał.”

What is Wkoło Gazonu?

Wkoło Gazonu - czyli podcast o pracowitych ludziach, dworach i pałacach. Zapraszamy na podróż po polskich dworach i pałacach, które dzięki osobom prywatnym wracają do swojej dawnej świetności