Głosy Humanistyki

Maria Mendel,  profesorka związana z Uniwersytetem Gdańskim.

Pedagożka zajmująca się pedagogiką społeczną (publiczną) i rozwijająca “uprzestrzennioną” myśl edukacyjną - pedagogikę miejsca. W swoich badaniach porusza znaczenie partnerstwa edukacyjnego i współpracy środowiskowej. Interesuje ją - między innymi - animacja i edukacja społeczna, zaangażowanie obywatelskie, polityka publiczna w pedagogice, środowiska marginalizowane oraz praca socjalna. Analizuje relacje rodzina–szkoła–gmina, zastanawiając się nad tożsamością rodzicielską i rolą oraz miejscem rodziców w przestrzeni szkoły (jej kategorie “parental identity” i “parents’ spots in schools” funkcjonują w światowym obiegu). Jest jedną z pierwszych badaczek edukacyjnych angażujących przestrzeń, autorką koncepcji pedagogiki miejsca. Z tej perspektywy od lat bada podmiotowe sprawstwo, zjawisko pamięci zbiorowej i koncepcję miasta pedagogicznego. Ma za sobą liczne projekty badawcze, m.in. nagradzany „Wspólny Pokój Gdańsk. Ku miejskim modi co-vivendi”. Zajmuje się również dydaktyką akademicką, kształceniem studentów (wśród nich zagranicznych, w ramach cieszącego się ogromnym powodzeniem kursu  Solidarity) oraz doktorantów - na Uniwersytecie Gdańskim oraz gdańskiej Akademii Sztuk Pięknych.

Prof. Mendel swoją edukację i karierę badawczą związała z Trójmiastem — od liceum plastycznego w Gdyni-Orłowie po habilitację z nauk społecznych - potem profesurę tytularną w obszarze nauk humanistycznych - na Uniwersytecie Gdańskim. Karierę naukowo-dydaktyczną zaczynała jako nauczycielka w Szkole Podstawowej nr 24 w Gdańsku, następnie pełniła funkcje wicedyrektorki ds. wychowawczych w SP nr 49 oraz dyrektorki I Społecznej Szkoły Podstawowej STO w Gdańsku (tę ostatnią, jedną z pierwszych w Polsce szkół niepublicznych, współzakładała w 1989 roku). W UG pracuje od 1989 roku, gdzie też pełniła liczne funkcje, między innymi prorektorki ds. kształcenia, wicedyrektorki i dyrektorki Instytutu Pedagogiki, kierowniczki Zakładu Pedagogiki Społecznej oraz kilku studiów podyplomowych, wśród nich studiów Animacji Współpracy Środowiskowej w kilku edycjach zrealizowanych z warszawskim Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL, kwalifikujących pierwszych w Polsce animatorów społecznych. Obecnie koordynuje prace interdyscyplinarnego zespołu w ramach studiów magisterskich Solidarity Studies, powstających w Instytucie Pedagogiki Wydziału Nauk Społecznych UG. 

Jest członkinią Naukowego Komitetu Doradczego Marie Skłodowska-Curie Actions – Innovation Training Network Solidarity in Diversity (SOLiDi). Prowadząc badania nad współczesnymi przestrzeniami demokracji i edukacji obywatelskiej, zawsze wiązała je z działalnością edukacyjną i animacyjną, za co od Instytutu im. Heleny Radlińskiej i Europejskiego Centrum Solidarności otrzymała tytuł Animatorki Solidarności Codziennie. Wielokrotnie nagradzana za swoją działalność, m.in. Srebrnym Krzyżem Zasługi, srebrnym Medalem Uniwersytetu Gdańskiego, medalami towarzystw naukowych w Gdańsku i Łodzi, medalem 100-lecia Towarzystwa Przyjaciół Nauki i Sztuki w Gdańsku,  oraz Złotą Odznaką Społecznego Towarzystwa Oświatowego. Laureatka Nagrody Naukowej Miasta Gdańska im. Jana Heweliusza („Pomorski Nobel”) za „wybitne osiągnięcia w obszarze nauk społecznych, koncepcję pedagogiki miejsca i teorię miejsca wspólnego oraz wkład w rozwój badań nad przestrzeniami podmiotowości”.

Prof. Mendel pełni funkcje redakcyjne i naukowe w licznych czasopismach i komitetach: jest redaktorką naczelną „Rocznika Gdańskiego”, członkinią rad naukowych czasopism, np.: “International Journal About Parents in Education”, “Interdisciplinary Studies in Education & Society” (INSTED), “European Journal for Research on the Education and Learning of Adults” (RELA), “Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne” (NOWIS), „Praca Socjalna”, „Pedagogika Społeczna Nova”, a także członkinią Editorial Advisory Board Bloomsbury Critical Education Series oraz Malta Review of Educational Research.

Autorka i współautorka wielu publikacji naukowych, w tym 35 monografii. Wśród nich m. in.:
  • Pedagogiczna kultura przestrzenna: Między Wschodem i Zachodem. Szkice do nie(tylko)ludzkich wymiarów edukacji w antropocenie (współautorska z Justyną Pilarską) Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2025
  • Eduwidma. Rzeczy i miejsca nawiedzone (red.), Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2020.
  • Parent Engagement as Power (red.) Wydawnictwo UG & Wolters Kluwer, Gdańsk 2019.
  • Pamięć i miejsce (współredagowana z Wiesławem Theissem) Wydawnictwo UG, Gdańsk 2018.
  • Pedagogika miejsca wspólnego. Miasto i szkoła. Wydawnictwo Katedra, Gdańsk 2017.
  • Miasto jako wspólny pokój. Gdańskie modi co-vivendi, (red.), Gdańskie Towarzystwo Naukowe. Instytut Kultury Miejskiej, Gdańsk 2015. 
  • Tożsamość gdańszczan. Budowanie na (nie)pamięci (współredagowana z Alicją Zbierzchowską), Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2010.
  • Społeczeństwo i rytuał. Heterotopia bezdomności. Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2007.
  • Pedagogika miejsca (red), Wydawnictwo Naukowe DSW, Wrocław 2006.
Prywatnie prof. Mendel, wraz z mężem i zwierzakami, dzieli życie między dwa domy - w Gdańsku i na Kaszubach. Ceni zarówno życie w mieście, jak i spokój wsi. Bardzo lubi prace ręczne, w tym lepienie z gliny oraz malowanie na płótnie albo na czymkolwiek.

W naszym cyklu reprezentuje dziedzinę: Pedagogika. 

Czy jest superbohaterką której szukamy?

📷Fot. oryginalne: Łukasz Bień

O czym rozmawialiśmy z prof. Marią Mendel?
  • Czy umiemy żyć jak we wspólnym pokoju?
  • Co się stało na gdańskiej Pohulance? 
  • Jak zmiany klimatu wiążą się z pedagogiką?
  • Jak skutecznie przekazywać wiedzę?
  • Jakie jest nasze miejsce w świecie?
  • Czy powinniśmy mówić również o tych “złych” historiach?
  • Dlaczego nie powinniśmy pisać więcej książek?
  • Czy musimy dzielić się po równo?
  • Dlaczego teoria nie wystarcza?
  • Czy akademickie “gadanie” ma sens?
  • Czy da się przewidzieć wyniki badań?
LinkTree: ⁠https://linktr.ee/glosy_humanistyki⁠

Do usłyszenia! 🎙️

**********************************

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność II”.

Creators and Guests

Host
Red. Tomasz Wołodźko
Medioznawca i dziennikarz radiowy z ponad 20-letnim stażem w mediach. Pracował we wrocławskim Radiu Eska. Jest wydawcą i redaktorem specjalistycznego periodyku „Wrocławska Gazeta Kolarska”. Pracował jako koordynator programowy TVP3 Wrocław oraz dziennikarz "Gazety Wyborczej" i „Życia Warszawy”. Naukowo zajmuje się medialnym przedstawieniem sportu i komunikacją dźwiękową w przestrzeni publicznej. Autor publikacji naukowych z obszaru mediów i dziennikarstwa.
Producer
dr hab. Karina Stasiuk-Krajewska, prof. U SWPS
Swoje zainteresowania badawcze wiąże z aksjologią mediów oraz etyką branż profesjonalnego komunikowania publicznego. Zajmuje się także teorią i analizą dyskursu oraz analizą dezinformacji. Koordynatorka Central European Digital Media Observatory (CEDMO) w Polsce. Autorka ponad 100 publikacji naukowych, w tym trzech książek, oraz wielu wystąpień medialnych, raportów, analiz i ekspertyz.
Guest
dr hab. Maria Mendel
Maria Mendel, profesorka związana z Uniwersytetem Gdańskim. Pedagożka zajmująca się pedagogiką społeczną (publiczną) i rozwijająca “uprzestrzennioną” myśl edukacyjną - pedagogikę miejsca. W swoich badaniach porusza znaczenie partnerstwa edukacyjnego i współpracy środowiskowej. Interesuje ją - między innymi - animacja i edukacja społeczna, zaangażowanie obywatelskie, polityka publiczna w pedagogice, środowiska marginalizowane oraz praca socjalna.
Designer
Justyna Rogula
Studentka piątego roku na Wydziale Prawa i Komunikacji Społecznej we Wrocławiu. Aktywna członkini Studenckiego Koła Nagraniowego NAGŁOS. Współautorka podcastu “Nie mów do mnie Babo!” i lektorka licznych programów audio. Feministka i aktywistka działająca na rzecz praw kobiet i inkluzywności. Uwielbia słuchać o zainteresowaniach innych, fascynuje ją fantropologia oraz nowe media. Graficzka, artystka, a od niedawna także początkująca tatuażystka. Jest niepoprawną optymistką, która niezmiennie wierzy w istnienie dobrych ludzi.
Editor
Kamil Wardęga
Student piątego roku na wydziale Prawa i Komunikacji Społecznej we Wrocławiu  j. Współzałożyciel Studenckiego Koła Nagraniowego NAGŁOS. Kiedyś programista i web designer, dzisiaj realizator dźwięku, kompozytor, dziennikarz i fotograf. Zafascynowany muzyką i wszystkim, co wydaje dźwięki. W wolnych chwilach naprawia instrumenty muzyczne i magnetofony.

What is Głosy Humanistyki?

Co powiedziałaby humanistyka gdyby miała głos? Prawdopodobnie to, co tu usłyszycie 🧠

Podcast naukowo-społeczny, którego celem jest nowe spojrzenie na nauki społeczne i humanistyczne. 24 wywiady z uczonymi reprezentującymi różne dziedziny nauki. Rozmawiamy o tym, jak pracują, co ich inspiruje, jak patrzą na świat i jak myślą. Udowadniamy, że humanistyka jest nie tylko przydatna społecznie, ale także fascynująca i inspirująca.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność II".