Die visser Dirk die zit al 50 jaar op zee sinds zijn 12. Nee, nog langer. Wie weet er nou meer van hoe wat er in de Noordzee leeft? Is dat a visser Dirk? Of is dat een ecoloog net nat achter de oren van de academie bij het NIOZ met zijn rekenmodelletje?

Ik ben Loïs.

Ik ben Jack.

Dit is onze podcast vechten tegen het systeem.

In deze aflevering praten we met Ribke Zijilmaker. Daar hebben we lang naar uitgekeken.

Zeker, het was echt moeilijk om met hem in contact te komen en hem voor onze microfoon te krijgen. Hij hield de boot echt een beetje af.

Hij had er eigenlijk helemaal geen zin in, dat hoorde jij van zijn vrouw af.

Ken je

wat de reden was?

Hij heeft wel vaker met de media samengewerkt en dan werd hij toch neergezet op een bepaalde manier. Dan maakte hij me eigenlijk een beetje belachelijk. Dus toen dacht hij ja, ik weet niet of ik deze partij kan vertrouwen. En Afke heeft toen eigenlijk gezegd van nee, ik heb het een en ander van ze gezien. Dit kan wel.

Ja dat Zodoende werden we uitgenodigd.

Gelukkig wel. We zijn afgereisd naar Langweer, weer een lange reis gemaakt. Een prachtig Fries dorpje. Hij woont daar met met Afke, een hele aardige vrouw en met zijn dochter. Nou we hebben daar lekker aan de keukentafel uitgebreid zitten praten.

Hij is natuurlijk zelf fotograaf, journalist geweest ook. Of misschien of hij is nog

steeds Ja nog steeds journalist en fotograaf. Eerst veel voor de mainstream media, nu is hij veel te vinden bij de alternatieve media. En ja, hij heeft ook een site, interessante tijden en dan duidt hij eigenlijk op zijn eigen manier de actualiteiten.

Ja en hij voelt zich een echte Fries en hij ziet wel dat die Friese identiteit de afgelopen eeuwen nou teloor is gegaan. Hij ziet ook de effecten van de globalisering, daar is hij heel kritisch op zijn visie is eigenlijk, en daar gaan we in deze aflevering nog wat nog veel dieper op in, maar dat terugkeren naar de wortels, naar de Friese wortels, een antwoord kan zijn op de kwalijke gevolgen van die globalisering. Maar het grappige is wel, het is een geboren Fries, maar hij heeft er niet altijd gewoond en die die liefde voor Friesland is eigenlijk pas later ontstaan.

Ik woonde tot 2010 nog in Amsterdam, heb ik 10 jaar gewoond. Het kwam eigenlijk door toeval dat ik weer naar Friesland terugging. Ik was even bij mijn ouders op bezoek en ik stond letterlijk met het verkeerde been uit bed. Dus ik brak mijn voet. Dus we moesten daar naar het ziekenhuis in Harlingen en daar kwam er gips omheen.

En moest ik even mijn benen laten herstellen voordat ik weer naar huis kon. Dus ik op de fiets hier in de zomer door het Friese landschap heb ik gewoon 100 kilo's. Nou ja, maakt van die lange fietstochten en kwam ik dus als een soort dwars doorsneden weer door dat Friese landschap. En ik denk wow, zo had ik dat nog nooit gezien. Die meren, de bossen, Gaasterland, ik kwam overal.

Dus toen is bij mij eigenlijk al een kwartje gevallen van wat doe ik nog in die stomme randstad eigenlijk? En ik dacht ook van hey, hier kan ik tenminste nog een normaal huis krijgen. Toen duurde het niet veel langer tot ik hier een huis vond en ben ik hier dus gaan wonen. Toen heeft het nog wel even geduurd weer, want ik wilde altijd ook op reis naar buitenland. Mijn werk was altijd voor Elsevier, NRC De Standaard, daar deed ik allemaal reisverhalen voor.

Dat was ook een beetje mijn manier om als Zelfstandige Zonder Perspectief, zzp'er, om dan je reisgedrag te kunnen bekostigen door verhalen en met foto's te publiceren in kranten. Dus kon ik echt veel van de wereld zien en dat ben ik ook blijven doen. Eigenlijk heb ik die ervaring dus en dat je het bijzondere gaat zien, heb ik mee kunnen nemen ook vervolgens in mijn blik op Friesland. Ik ging op dezelfde manier toen door Friesland heen reizen.

Ik vond het eigenlijk wel grappig, want toen wij aan deze reis begonnen, toen hadden we eigenlijk verwacht dat we allemaal Vikkingen zouden tegenkomen.

Ruige types.

Ruige types gewoon waren ja, we zagen mannen met baarden die er een beetje woest uitzagen.

Op hele woeste campings en en onbegonnen on onontgonnen terreinen.

Maar gewoon echt helemaal niemand. Niemand paste in dat plaatje wat wij van tevoren hadden bedacht.

Hele nette mensen.

Ja, nou ja, echt een pantalon, een bloesje, een brilletje.

Oude dames.

Ja, ja, ja en ook soms een beetje beetje kakker achtig. Maar niet ruig. Totdat we Ribken tegenkwamen. Want die ja, die ziet er toch wel echt een beetje uit als een Viking. Hij heeft ook een ja, een lange baard.

Ja. Niet meer dat wat boostere uiterlijk.

Ja, hij ziet er wel uit als een echte Fries en dat wil hij ook. Dat is echt een onderdeel van zijn identiteit, zijn uiterlijk, maar ook het landschap. En hij zegt dat de ziel van de Friese is verweven met het Friese ruige landschap.

Laten we gewoon wel zijn. Wie gaat er nou op een terp die om door wind en zee omgoten wordt? Wie gaat er nou wonen? Dat is net alsof vakantie houden op een regenachtige camping in Appelscha. Maar ja, daarmee hou je wel de concurrentie buiten de deur.

Je kan wel mooi op jezelf zijn. En daar staat ook die term 'Bes gonoch' wel wat voor. Echt een Friese zielskreet van nou ja, soms is het goed, soms is het wat minder goed, maar we nemen we nemen het wel zoals wij zelf zijn.

Ja, hebben met Ribke ook gesproken over de Friese geschiedenis. Vindt hij onderbelicht in Nederland, ook in het onderwijs. De Friese zijn natuurlijk de eerste bewoners van Nederland, de kustbewoners. Van Denemarken tot aan het Zwin, zoals je vroeger op de basisschool leerde. Handelaren, strijders ja, eigenlijk gewoon een een roemrucht volk.

En met een met een grote liefde voor voor vrijheid.

Ja, waar we dus eigenlijk ook heel trots op moeten zijn. Dat wil hij ook echt benadrukken. Want hij heeft ook een boek geschreven liever dood dan slaaf. Dat is een Friese uitdrukking. En daar ja, vertelt hij dit ook allemaal in.

Dat is echt een beetje wel Nou ja, dat is misschien dat is misschien gek als ik dat voor hem zeg, zijn levenswerk geweest. Of ja.

Zijn magnusopus.

Ja, de Friezen zijn het oervolk eigenlijk van Nederland. Hè, we waren wij waren langs de kust als eerste. Dus alles van Zeeland tot uiteindelijk aan de kust van Denemarken, hè, de Noord-Friese eilanden. Ik wist eerst niet eens dat die bestonden, maar die heb pas de laatste paar jaar, doordat ik met garnalenvissers op stap was, gingen we zo vissen door de Duitse bochten en kwamen we bij verrassend Fries klinkende plaatsen als Amrum. Op Zilt had je dan ook allemaal Friese marsen en allerlei Friese klinkende plaatsen.

Ik denk verrek, wat krijgen we nou? Dit was eigenlijk Fries grondgebied. Dus dan wordt die Friese gedachte wordt al veel meer dan dat kleine stukje Gazastrook aan het subsidie infuus van Den Haag dat we nu als provincie Friesland kennen.

Ja, ik vind het wel mooi dat dat Ribke hier aandacht voor vraagt, omdat het natuurlijk een hele boeiende geschiedenis is van de Friezen. Ook in de hoge middeleeuwen, dus in de tijd na Karel de Grote en het jaar 1000, hebben ze eeuwenlang een soort van autonomie gehad als volk. Ze erkenden alleen de keizer, ver weg, maar niet allerlei plaatselijke graven en hertogen. Het was een autonoom volk, dus het heeft eigenlijk een hele boeiende geschiedenis gehad. Alleen wat Ribke betreft is van die roemruchte geschiedenis weinig meer over.

Het is een beetje uit de geschiedenisboeken verdwenen.

Ja en ook die die vrijheidsliefde die ze hebben en die waardoor de Friezen gedreven werden eigenlijk, die is een beetje te loor gegaan.

En wat is nu nog over van die vrijheidsgedachte van de Friezen van vroeger? Wij waren bij dat monument van de Friese vrijheid, Leverdea Slaven. Dat staat daar bij het Rier de Klif. En daar is ieder jaar een herdenking van de Slag bij Warns. Het monument, ik noem het wel de stenen negerzoen van het Fries nationalisme.

Die is er in 1951 geplant en ieder jaar komen daar Fries nationalisten samen om de overwinning op de Hollanders in 1345 alweer te herdenken. Dat is een beetje hetzelfde als de Slag bij het Merelveld voor de Serviërs. Toen werden ze ook verslagen door de Turken, maar maakt niet uit. Wij hebben toen, of een stel boeren Pumels, toen een elite leger van ridders van de Hollanders in zee gejaagd. Dus dat herdenken ze daar dan.

Komt de voorzitter van die vereniging daar en omdat het coronatijd was hielden ze geen officiële herdenking. En wat deed die voorzitter ook? Ik wil hem zo een hand geven. En wat doet hij? Hij geeft mij zo'n Mark Rutte-elleboogje.

Van zijn dit vrije Friezen? Zou een vrijheidsstrijder als ik Rutte Pier bang voor een opgesekste griep zijn geweest dat hij zo doet? Dat hij zo'n chickatonite-elleboogje geeft? En toen dacht ik van waar? Nou, dat was dus de probleemstelling waarmee hij toen vervolgens het boek ging.

Wat is er dus werkelijk nog over van die vissen vrijheidsgedachte? En toen ben ik dus helemaal ook die vrijheidshistorie ben ik ingedoken. Nou en de het ene openbaring na de ander kwam er. Want dan blijkt dat je onderwijs in zo'n je landschapshistorie is ondermaats geweest altijd. Maar ook die hele vrijheidshistorie van hoe de Friezen dat hebben verdedigd.

Dat is ook typisch provincie Fries, dat je gaat willen vooroplopen in meelopen. Je vindt dat wel verder van wij willen niet oubollig zijn, is dat dan. Dus met 1 woord lullig woord doe je dan je hele culturele geschiedenis af, want dat is oubollig. Dan ga je extra modern willen lijken. Een vreselijk voorbeeld daarvan vind je ook bij het Eil of Avalon van Friesland.

Dat is de terp van Hooggebitam. Hoogste terp ter wereld, 8 meter boven het zeeklei land uit. Moet je nagaan hoe hoog ze dat hebben opgegooid om dat tegen vloeden te beschermen. En wat hebben ze daar gedaan? Daar hebben ze net een bezoekerscentrum bij gemaakt.

Het lijkt wel een crematorium van een Sovjet-gevangenenkamp. Precies met van dat zwarte golfplaat en alles. Het is niet om aan te zien. En dan kom je er binnenin en dan is het van dat gummy plastic vloer, alsof je een gymzaal binnenkomt. Maar ja, dat is modern.

Dus dat hebben we ook mee gedaan. En daar hebben ze dan weer wallenfonds subsidie tegenaan gegooid. Maar dan mis je helemaal de boot, want er zijn heel andere manieren om met je historie om te gaan. Je had daar ook helemaal in de historische stijl, refererend naar de Vikingen, die hele periode daarvoor had je op mij een Vikinghal kunnen neerzetten. Dus dat is het vooral.

Omdat de brain drain hier heeft toegeslagen, de ondernemende mensen vaak zijn weggegaan en niet meer terugkeerde, is de spoeling gewoon te dun om de Friese cultuur echt krachtiger uit te dragen. Nou ja, daarom dus ook weer heb ik liever dood dan slaaf gemaakt. Het is echt ook voor de diaspora-Friezen van herinner weer wie je bent, betrek je ook gewoon weer bij het hele idee van wat Friesland is en was. Dus ook breder dan die grenzen. En van daaruit kunnen we dat weer opbouwen.

Ik werd geïnspireerd ook door dat boek van dat fotoboek van Before they pass away. Waarin hij dus al die inheemse culturen langsgaat en ziet hoe dat steeds weer tot volk door wordt. Bekend voorbeeld is van die Kasachen die dan met die arenen jagen. Dat doen ze nu eigenlijk nog alleen voor toeristen. Eigenlijk zijn wij ook een beetje van die Kasachen geworden hier al.

We doen ons kunstje met de watersport en skûtsjes sealen. En het kaarsen sterft ook al uit. En dan zie je ook in de gebouwen heel veel van die Friese kerken. Die zijn allemaal in handen van een subsidiestichting, afhankelijk van de overheid. Want de cultuur wordt niet meer gedragen door de inwoners, maar is afhankelijk van subsidie.

En dan ben je eigenlijk al in een soort DDR stadium ben je terechtgekomen. Wanneer de overheid drager is van de cultuur, ja, ben je een socialistische republiek.

Nou, hij heeft dus een boek geschreven, Ribke. Dat hebben we gelezen. Een lieve dood dan slaaf in het in het Friesland. Dat gaan we dan maar niet uitspreken, maar echt een lijvig werk met veel foto's.

Ja, het is een biertafelboek. Ja. Geen koffietafelboek, maar een biertafelboek. Vond het eigenlijk wel grappig. Ja.

Want hij vindt dat eigenlijk een beetje een beetje truttig, een biertafelboek. En hij houdt van bier. Hij is ook zo lekker bier.

Ja, hij vindt koffie truttig en dit is echt een biertafelboek. Ja.

En je ziet dan ja, ja, prachtige foto's van het Friese landschap en ook wel een beetje mysterieus. Ja. Het zijn wel een beetje mystieke foto's.

Ja, hij is fotograaf. Heel veel aandacht voor het beeld inderdaad. Het een heel goed beeld van het van het mooie Friese landschap. En het is met dat verhaal erbij over historie en de oorsprong en en de ziel van de Friezen is het eigenlijk voor hem een manier om die Friezen wakker te scheuren en terug te brengen naar hun wortels, naar hun Friese identiteit.

Maar nee, als jij ook in de leidinggevende posities hier in Friesland ook alleen maar import neerzet en je besteedt wel taalsubsidies allemaal hè Hugo de Jonge had het er immers over van we gaan nog meer taalsubsidies, maar je verandert niet in niet iets in de motivatie om het Fries te spreken, dan blijft het een beetje wat op een laag putje. Dan krijg je alleen maar wat ik noem het subsidieverlies. Maar niet het doorleefde Fries van dat je ook echt en daarom heet het boek ook liever dood dan slaaf dus dat je die vrijheidsmentaliteit van de Fries en dat je die er ook weer in verwerkt. Want ik denk dat dat het meest actuele is van deze tijd van wat houdt vrijheid nou in? Hoe herover je dat ook weer?

Hoe bewaak je die ook? Dan kom je dus in hoofdstuk 1 ook op het motto: geen vrijheid zonder grenzen. Van daaruit komen we dan nog weer een stukje verder. Waar liggen die grenzen dan? Dan moet je als volk, afkomst, religie, overtuigingen, moet je jezelf weer opnieuw definiëren.

Waarop baseer je dat dan? Nou en dat is hoofdstuk 1 dus.

Nou wat hij hier zegt over die subsidies, ja dat vind ik wel echt een heel terecht punt. Je kan natuurlijk wel ontzettend veel geld gaan uitgeven aan het in stand houden van taal, maar als mensen niet intrinsiek voelen dat ze die taal ook willen leren. Ja, dan komt uiteindelijk niks van terecht. Dat is net zoals met stoppen met roken. Andere mensen kunnen wel willen dat jij gaat stoppen met roken.

Maar als je dat niet echt zelf wilt, dan lukt het niet. Mijn vader heeft meerdere pogingen gedaan, omdat ik dan tegen hem zei ja, je moet stoppen. Je moet stoppen. Nee dat werkte niet. Nee.

Daar zijn jaren overheen gegaan. Op een gegeven moment zei die tegen mijn moeder van ja, ik ben het nu echt zat. Ja en toen is het gelukt.

Ja en en eigenlijk is natuurlijk de hele samenleving maatschappij lamgelegd door subsidieregelingen en waardoor je de de intrinsieke motivatie heel erg mist. En ja en en wat Ribke betreft is die Friese identiteit ook ook geen kwestie van folklore, gesubsidieerde folklore, maar echt van een diepe mentaliteit.

1 Korinthiërs 13. Al had je alle macht van de wereld, alle geld, maar ik had de liefde niet. Oftewel ik had de mentaliteit niet. Dan mis je alles. Dus je kunt nog zo gay, Fries praten dat ieder woordje precies klopt.

Terwijl er alleen al binnen die Friese gebieden zijn wel 7 verschillende dialecten. Dus welke is de juiste? Ja, dat kun je ook niet precies zeggen. Maar heb je die mentaliteit niet, dan kan je nog zo mooi Fries praten, maar dan kan je net zo goed de globalistische agenda dienen. En dat is precies wat ze nu dus ook doen.

Er worden hier heel veel van die Verenigde Naties-achtige clubs die die klimaatagenda doordrukken, worden hier gepromoot, ook door het provinciebestuur onder Friesproza. Dus dan heet het fossielvrij Friesland. Dat heet dan Fossiel Fryslan. Dan spreek je het een beetje anders uit. Maar het is diezelfde globalistische VN-politiek die vanaf een bureau in Brussel en New York vervolgens bij ons op het bordje belandt die ons bedrijfsleven alleen maar meer lastenverzwaring geeft, die het energienet destabiliseert, die de boeren helpt opruimen of slaaf helpt maken van soorten ik noemde het wel koolgos 20.

Een soort multinational massafarming in dienst van de Rabobank zeg maar om energiedoelen te halen en eiwittransitie doelen die allemaal weer door technocraten ergens zijn bepaald. En dan komen we helemaal af van het ideaal wat we eigenlijk hier in Friesland zouden moeten koesteren. Dat je samen met je gemeenschap dicht bij je voedselvoorziening bent. Dat je ook controle houdt over je eigen energievoorziening. Eigenlijk zou het aardgas onder de Friese bodem zou gewoon Nou, de Groningers hebben dat ons geleerd.

Dat is hun afgepakt om allemaal begrotingsgaten te vullen. Nu wordt hier onder ons huis wordt ook al naar gas geboord. Nou, dat gaat naar een andere multinational en wij zien er niks van.

Ja, iemand als Ribke wordt natuurlijk snel versleten als een ultra rechtse nationalist. Maar het is geen ja ik had niet de indruk dat er soort chauvinistisch conservatisme was, maar meer een een maatschappij visie eigenlijk tegen de globalisering, de grootschaligheid, de ontmenselijking van de maatschappij.

Ja, ik ik moet ik moet bekennen dat ik van tevoren ook dacht dat hij ja, wel heel erg recht zou zijn. En dat het inderdaad meer sjauvinistisch was. Maar dat was eigenlijk helemaal niet als ik zijn verhaal had gehoord. Hij heeft inderdaad gewoon een bepaalde visie op de wereld en hij gebruikt die Friezen eigenlijk ja, als casus. Dat dat dat maakt het heel duidelijk zeg maar, heel beeldend.

Ja, we kunnen eigenlijk veel meer leren van onze oorsprong. Hè, de kleinschaligheid van vroeger en als je die afzet tegen de grootschaligheid van nu, ja dat heeft toch echt wel kwalijke gevolgen. Ja. Ook voor de Friezen, voor het landschap en en het zorgt voor ja dat alles eigenlijk vanuit processen, procedures wordt bekeken. Dus een enorme bureaucratie en daar vertelt hij het 1 en ander over.

Ja en hij zegt natuurlijk ook dat je die kennis niet zomaar weg moet gooien die zo'n cultuur heeft opgedaan.

Ontworteling en alles vergrootschalige. En wat blijft daardoor over? Aan de ene kant een alsmaar uitdijende bureaucratie. Want hoe groter een multinational wordt, hoe groter de bureaucratie weer moet worden om die en die waken allemaal regels waarvan van juist MKB, boeren, vissers en familiebedrijven die sneuvelen daardoor. Wat blijft er alleen nog maar over?

Groot, groter, groots. Dus de hele menselijke maat gaat daardoor verloren. En ik ben bepaald niet de enige die dat als eerste heeft gezien of zo. Dat is al een kritiek van globalisering van 30 jaar. En het grappige is dus dat Outlinks 1 van de eersten waren die met deze kritiek kwamen.

Ook die tophoppers. Die zijn vervolgens stelselmatig weggezet als een stel blow in de ravelbollen. En nu worden de mensen die nu diezelfde kritiek hebben, die worden als extreem-rechts nu weggezet. Tijd kan verkeren. Dus met wat ik nu heb gezegd, ik nu al eigenlijk extreem rechts en anti-institutioneel complot denker.

Hoe krijgen ze het uit hun pen trouwens?

Urk is volgens Ribker eigenlijk een mooi voorbeeld van hoe je kunt leven uit identiteit. Maar ja, ook dat staat onder druk.

Heel mooi voorbeeld is mijn werk met de vissers. Wij komen heel veel op Urk. Afkening zijn heel veel op Urk geweest. Wij wij voelden dat als een warm bad. Zijn mensen gewoon al met een orthodoxe levensopvatting.

Worden ook gewoon nog veel gezonde Nederlandse kinderen gemaakt. Is, hè, ze gaan allemaal gewoon naar de kerk. Traditionele beroepen, mannen zijn gewoon mannen, de vrouwen zijn gewoon vrouwen. Die daar wel de rok aan hebben hoor, dus die laten zich echt niet, die hebben echt geen genderneutrale diversiteitsbeleid nodig, want die verdedigt zichzelf wel. Eigenlijk ook heel badinerend, hè?

Dat je als vrouw de overheid nodig zou moeten hebben om werkelijk tot je recht te komen. Dus eigenlijk een discriminerende opvatting is er eigenlijk niet. Het is heel bizar eigenlijk wat modern links dus eigenlijk leert. Maar die Urkers die ja, die hielden hun economie sterk door de visserij. Daardoor konden zij een cultureel hechte gemeenschap ook blijven.

Want valt het economische aspect weg, dan verwatert de cultuur uiteindelijk ook. Want je kunt jezelf daarop dan niet meer verdedigen. En zo konden zij terwijl zij een ingepolderd eilandje waren daar door hun hechte gemeenschap en omdat zij geen brainer heen kenden. De jongeren die slim waren en ondernemend, wisten ze vast te houden aan de gemeenschap. En Verdorie werd dat kleine Gallische eilandje daar, werd het het visserij handelscentrum van Europa.

Nou, dat vind ik wel een voorbeeld ook voor wat er in Friesland ook kan, zou moeten gebeuren en wat je her en der ook wel ziet gebeuren. Maar wat hier nog veel meer versterkt zou kunnen worden. Je ziet nu dat ook via subsidiestromen van het ministerie van LNV, zie je gewoon hoe ze ook dat traditioneel Urksen, die gemeenschapsbinding, systematisch kapot maken. Dus dat er veel meer wordt ingezet op aan de ene kant de vloot werd gesloopt, dus de dragers van de traditionele. Kweekvis in handen van multinationals wordt helemaal gestimuleerd.

Wat gaan ze dan ook doen? Dan doen ze niet meer eigen ourkerjongeren in de visverwerking. Er wordt gerobotiseerd met subsidies. Er worden buitenlandse medewerkers aangetrokken die helemaal niets met de gemeenschap hebben. Dus dan zie je toch ook weer die aanvallen daarvan ook.

Maar relatief gezien hebben zij het daar beter gedaan dan in de rest van Nederland in veel opzichten.

Ja, wat volgens Ribke nodig is, is eigenlijk een een terugkeer naar de kleinschaligheid en een en een andere rol van de overheid. Meer faciliterend en hij gelooft heel erg in zelfredzaamheid.

Zie je, een echte Fries is een Liberariër.

Gewoon.

Zelforganiserende gemeenschappen. Een heel mooi voorbeeld is, wij hadden afgelopen zaterdag de Veenkleair Serdij. Die hebben een eigen stichting. Ik ben wel trouwens opgezet ooit met Europese subsidies, maar goed, dat zijn wij vergeten. En die gingen gewoon hun eigen gemeenschap organiseren met markten, muziek en alles.

Komt daar de overheids verder aan te pas? Nee, zelforganisatie maakt daar een hele bloeiende dag waar artiesten komen, honderden tot duizenden mensen op afkomen. En dat bedruipt zich allemaal zonder dat er 1 ambtenaar aan te pas komt. Nou, dat is gewoon de aloude bloeiende handelseconomie die altijd door alle generaties heen nazi's heeft doen bloeien. Daar kwam geen bureaucratie aan te pas.

Sterker nog, ik denk dat ook de bureaucratie is het slechtste voor het milieu en de natuur wat je ongeveer kan bedenken. Is heel logisch te beredeneren. Hoe meer bureaucratie, hoe meer lastenverzwaring. Kijk ook alleen naar boeren. In mijn jeugd in de jaren 80 wemelde het nog van de weidevogels.

Hoe hoog was de bureaucratie? Die hadden, dus ze hadden geen mestboekhouding, de boeren. Om niet gingen ze zelf het land in met de vogelwachter, om even stokjes te zetten. Dan maaide ze keurig geven om die weidevogelmesjes heen. 1 bloeiende natuurboel.

De leeuweriken fluiten nog in het land. Maar toen kwamen al die lastenverzwarende milieuwetgeving en vervolgens moesten ze gewoon 3 ochtenden in de week zijn ze alleen maar met papierwerk bezig. Dat kan alleen maar via melkgeld terugverdiend worden. Dus de enige manier voor boeren om rendabel te blijven tussen allemaal meer lastenverzwaringen, nog weer een nieuwe stalinvestering. Ja, wat is dat?

Hyper intensivering. Ja, en dan krijg je een zelfversterkend effect. Want die hyper intensivering die groeit weer die laatste weidevogels uit. Dus de bureaucratie kweekt ook steeds het tegendeel van wat zij predikt teweeg te brengen.

Wat ik persoonlijk wel heel boeiend vond aan het gesprek met Ribke en dat begon gaandeweg te dagen, is dat het dat zijn verhaal heel erg overeenkwam of overeenkomt met het verhaal wat ik ook elders in de regio heb gehoord. Ook ver buiten Friesland, ook in Noord-Holland, ook in Wijkerszee waar ik woon, is die hang naar kleinschaligheid. Dat eigenlijk dingen veel meer mogelijk zijn als je elkaars naam kent, als je het niet heel groot maakt waardoor je procedures en processen en nummers nodig hebt om iets te beheersen of om iets aan te sturen. Maar in die kleinschaligheid zit heel veel kracht. Dat is natuurlijk ook het verhaal wat ik zelf als journalist heb ervaren in Wijk C, waarom ik ook in dat dorp ben gaan wonen, dat er in een, nou in dat kleine, in dat dorpse, en dat kan ook een buurt of een wijk in de stad zijn, dat daar veel meer kracht van uitgaat, veel meer puurheid van uitgaat dan inderdaad dat top-down planmatige en en en bedacht en gestructureerde.

Nou, wat ik ook wel treffend vond aan zijn verhaal is eigenlijk, we hebben natuurlijk bepaalde culturen die al honderden jaren bestaan. En in 1 keer gooi je dat allemaal overboord en dan is dat niet meer belangrijk. Want het moet op een andere manier. Terwijl mensen ook ja, nou geeft daar hier eigenlijk een heel mooi voorbeeld van.

Die Visser Dirk die zit al 50 jaar op zee sinds zijn 12. Nee, nog langer. 50 jaar. Die heeft alle seizoenen zien opkomen, alle veranderingen gezien. Wie weet er nou meer van hoe wat er in de Noordzee leeft?

Is dat A, Visser Dirk? Of is dat een ecoloog net nat achter de oren van de academie bij het NIOZ met zijn rekenmodelletje? Wat weet die nou? Niets. Dus je krijgt dus ook met toenemende bureaucratisering dat de valse deskundigen met hun rekenmodellen, die bepalen vervolgens dan uiteindelijk hoe het hele beleid wordt.

En niet de mensen die ervaringsdeskundige zijn en die gewoon weten dat je nat wordt als het regent buiten. De bureaucratie, als die 1 keer op die zelfversterkende tour is en ze zitten in 1 keer in dat programma. Je hebt dus eerst deskundigen met rekenmodellen die maken beleidsurgentie. Vervolgens komt de media daaroverheen. Die maakt van die beleidsurgentie een morele plicht van een politicus die hier niet mee instemt.

Die is tegen de wetenschap. Die is tegen het moreel goede. Dan wordt dat vol zin in beleid vertaald en steeds ligt er ook weer diezelfde oplossing klaar. Een publiek-privaat partnerschap van nog meer ambtenaren, met nog meer ngo's en nog meer bedrijven die allemaal hun publiek goed, eigenlijk net als in het communisme nastreven, collectivisme. En het is heel lastig om dat collectivisme nu in deze staat, om dat te doorbreken.

1 middel kan wel zijn, 1 grote stop op subsidies aan NGO's, dus van die campagne groepen.

Nou, wat ik eigenlijk wel heel treffend vond aan zijn verhaal is dat hij eigenlijk een beetje de praktijk kennis tegenover de ja, de experts zegt eigenlijk. En en wat die zegt in bepaalde culturen hebben mensen natuurlijk doen al eeuwen eeuwen hetzelfde. Ze hebben gewoon ervaring waardoor ze kennis hebben. En ja, tegenwoordig is dat gewoon bijna niks meer waard of daar kijken we daar niet meer naar, want een expert die heeft altijd gelijk. En dat is natuurlijk eigenlijk wel heel zonde.

Ja en dat is ook de kritiek die je nu veel hoort. Dat onze maatschappij nu geregeerd wordt door consultants en weet ik veel wat allemaal. Dus mensen van achter een bureau en dat eigenlijk de praktijkkennis gewoon niet meer gebruikt wordt. En er zit heel veel kennis in die samenleving. We zijn eigenlijk naar Ribka toe gegaan omdat we hem schaarden onder de Germanieten.

Dus het is ook een stroming binnen die soevereine beweging. Het zijn mensen die zichzelf niet als onderdeel zien van de staat waarin ze wonen. Dus ze zien zichzelf bijvoorbeeld niet als Nederlander, maar grijpen verder terug in de geschiedenis. Dus in die zin zou je Ribke daar wel naartoe kunnen rekenen, want hij ziet zichzelf ook als Fries.

Ja, en die Gemanieten vinden eigenlijk dat zij beschermd moeten zijn, want die zien zichzelf echt als een, ja, inheems volk. Volgens mij heeft Jelle toen ook verteld dat ze een verbond hadden gesloten met een Maorisch?

Nee, ja, dat proberen ze dus.

Dat proberen ze heel erg.

Ja, proberen aansluiting dan te vinden bij andere inheemse volkeren. Het is een stroming die heel erg Duitsland actief is. En waar ze teruggrijpen op de Germanen. Nou, Ribke doet dat natuurlijk met met de Friezen. Alleen ja, hij ziet wel een een verschil tussen hem en de Germanieten.

Ik voeg verwantschap met mensen die gewoon echt Fries zijn. Ik groeide ook op in de weilanden, eieren zoeken achter de vogels aan. Dat is gewoon mijn wezen. Dat kun je in het boek ook zien. Maar natuur moet geen afgod worden.

Is ook kijk, zodra je natuur heilig maakt, je er ook niet meer aankomen. Hè, terwijl als de natuur je kerk is, in een kerk mag je ook een wc bouwen. Hè, want de kerk zelf is God niet.

Ja, het grote verschil wat hij ziet tussen hem en de Germanieten, even los van de overeenkomsten, is dat de Germanieten eigenlijk te spiritueel zijn of te irrationeel, dus eigenlijk vanuit een soort onderbuik opereren en denken. Ze voelen zich geen onderdeel van de Nederlandse staat, willen dan liever ook geen belasting betalen, dat erkennen ze niet. En ja dat ziet Ribke toch wel heel anders.

Ja, alleen ja, wij dachten natuurlijk aanvankelijk wel dat hij eigenlijk een beetje paste binnen deze stroming. Dat is dus niet zo, maar ik vind wel op een bepaalde manier vecht hij ook tegen het systeem.

Want ik wil ook waken voor de dictatuur van het gevoel. En dat zie je ook bij die bepaalde germanistische stromingen. Het is alleen maar met associatie, intuïtie en zo. Maar de westerse traditie is gebaseerd op ratio. Op bewijs en dat ding kunnen beredeneren en doordenken.

En het feit dat zoiets kan bestaan als waarheid en dat je daar dichterbij kan komen. En op het moment dat jij rede loslaat en dus ook niet iemand anders meer redelijk kan overtuigen, ja, dan wordt alles los zand. Dus ik probeer ook die redelijkheid weer in terug te komen. Dat je daadwerkelijk van harte met elkaar oneens kan zijn op basis van goed onderbouwde argumenten. Want anders krijg je weer, ja, als je zegt ieder zijn eigen waarheid, ja, je gevoel is je waarheid, dan krijg je alleen om een backvechten.

Je ziet ook hoe belangrijk allemaal het is. Heb jij een goed gedefinieerd mensbegrip, een historisch besef, ga je vervolgens ook andere dingen produceren. Dan ga je liever dingen maken voor de eeuwigheid ook. Kijk ook hoe Friese dorpjes zijn gemaakt. Is prachtig.

Je hebt de terp, de kerk op het middelpunt. Sommige heidenen zeggen wel van krachtplekken. De heidenen heb ik ook vernoemd in het boek. Het derde hoofdstuk gaat echt over de heidense periode, de Viking tijd. Vind ik ook prachtig interessant.

Bij mij sluiten Christendom en heidendom elkaar ook zeker niet uit. Zijn een mooie aanvulling, opvolging op elkaar. Wat krijg je dan vervolgens? Kerkhof eromheen, hè? Dus God in het midden, kerk eromheen en dan de hele gemeenschap eromheen gebouwd.

Maar dat is niet zomaar, er is niet zoiets gebouwd. Er is een wereldbeeld gebouwd. Hè? Het centrale verheven hoogtepunt waar mensen in een soort klankkast van God aanbidding doen, elkaar vinden, samen muziek maken, zingen. Het gemeenschapsgevoel.

Daaromheen liggen gewoon de doden vrolijk begraven naast de nog levende gemeenschapsgenoten. En dan heb je een heel ander wereldbeeld. En kijk nou eens naar de moderne tijd. Als rechts, strak, beton, asfalt, berekend voor 20 jaar, 30 jaar. En dan crematorium wat de doden wat industrieel weg cremeert voor 10 tot 20000 euro verzekeringsgeld.

Hele andere manier van het leven staan.

Ja en we hebben eigenlijk aan Ribke dezelfde vraag gesteld die we aan iedereen stellen is Ribke hoe zie jij de toekomst hè? Je hebt een een prachtige visie, je hebt een mooi boek gemaakt en je wil dat de Friezen weer teruggrijpen op hun wortels als antwoord op die kwalijke gevolgen van de globalisering, de ontworteling, de ontmenselijking. Dus je wil werken naar een betere maatschappij, maar ja gaat het ook lukken? En hoe dan?

Ja, we moeten nog wel ergens doorheen volgens hem.

Moet eerst gewoon, mensen moeten het eerst allemaal echt keihard voelen. We zijn nog steeds, we leven het op de pof, maar voelen allemaal welvaart. Kijk, de terrasjes zitten vol en dus zolang mensen het niet echt zelf voelen, dan denken ze die boeren die worden uitgekleed, maar het zal mijn deur voorbij gaan. Tot ze zelf die slimme meter krijgen en dan zien ze ineens een explosie van de energierekening, omdat ze bijvoorbeeld in zonnepanelen namen om via die terugdraaimeten de rekening te drukken. En nu moeten ze in 1 keer dat ook allemaal afdragen.

Al dat soort optelsommetjes bij elkaar moeten nog steeds bij de Nederlanders tot het besef gaan leiden van hé, er werd ons verteld dat wij de planeet gingen redden, maar uiteindelijk worden we alleen maar via meer belasting worden wij meer uitgekleed. Zulk soort simpele dingen gaan uiteindelijk eens mensen overtuigen. Dus eerst moet het gevoel indalen bij mensen van hé, wij zijn grootschalig beetgenomen. En dan komt ook die openheid weer wel weer voor rationele argumenten en herwaardering van cultuur en historie. Maar eerst moet er helaas toch een ramp gebeuren.

Ja, en ik ben wel realistisch wat dat betreft hoor. Ik ben ook wel een conservatief is altijd gewoon pessimist tot in de kist hè. Dus het is wel dat ik zie van ja, wat valt er nog aan te doen? Is het geen verloren strijd? Maar laat mij dan de laatste zijn die het licht uitdoet hè?

Dus dit die onverzettelijkheid moet je zelf wel uitdragen. Je moet wel praktiseren wat je predikt, vind ik.

Nou, dit was Ripke. Ik ben toch blij dat we die lange reis naar Friesland gemaakt hebben.

Ik ook en dat het ons ook is gelukt dat hij uiteindelijk toch met ons in gesprek wilde.

Ja en en het is ons vaker overkomen dat uiteindelijk de werkelijkheid toch weer er heel anders uitzag dan we hadden verwacht. We vonden eigenlijk dat Ribke wel een een goed verhaal had.

Zeker, maar mijn mijn beeld over hem is hij ook echt 180 graden gedraaid. Ja en hij zit nu natuurlijk veel bij de alternatieve media. En ik vind dat die daardoor eigenlijk best wel een beetje een label krijgt van dat is dan ook een gekkie of een wappie of weet ik veel wat. Maar ik vond ja, zijn juist zijn verhaal eigenlijk wat hij vertelt vond ik helemaal zo extreem. Dus ik vond het eigenlijk beetje onterecht dat hij dat hij dat dat label krijgt.

Ja, daarom vind ik het ook mooi dat dat wij deze podcast maken. Omdat we eigenlijk ook met elkaar hebben afgesproken. Ja, zijn gewoon nieuwsgierig naar wat al deze mensen beweegt en willen daar gewoon open en eerlijk in gaan staan. Ik denk dat het gebleken is dat het echt de moeite waard is om gewoon naar die verhalen te luisteren. Je hoeft het echt niet overal mee eens te zijn.

We leven in democratie, dus hoe meer meningen hoe beter. Ik denk dat wat we al vaker constateren dat de mensen die we spreken toch eigenlijk wel een mooi doel hebben.

Ja en wat ik ook interessant vond. Kijk, hij heeft natuurlijk veel voor de mainstream media gewerkt. Hij begon bij het parool. Hij heeft geschreven voor de Elsevier. Nou echt grote titels.

En toen zei ik, hoe ben je dan in die alternatieve bij die alternatieve media terecht gekomen? Maar dat was niet per se omdat hij zijn rug op een gegeven moment heeft gekeerd naar de naar de mainstream media. Alleen ja, hij zei op een gegeven moment was er gewoon geen ruimte meer voor bepaalde verhalen. Dus kwam je automatisch ook daar terecht.

Ja en wij journalisten moeten gewoon toch wat vaker uit onze bubbel treden. Ja. En ook toch de de nou ja, de andere kanten van de samenleving opzoeken in plaats van volgens die geijkte structuren blijven werken.

Ja, er zijn ook heel veel andere interessante invalshoeken die te weinig belicht worden.

Ja en je hoeft het ook dus niet overal mee eens te zijn. Het is ook belangrijk om eens een andere kant van het verhaal te Ja. Ik denk dat dat heel goed is. Dat is ook het doel van van deze podcast. Ja, we bedanken jullie allemaal weer voor het luisteren.

We krijgen ontzettend veel reacties, steeds meer.

En jij bent ook veel gebeld vandaag hè?

Ja, ik ben toch door een aantal mensen uit mijn netwerk gebeld. Nou doorhadden dat ik terug was van vakantie en toch wilden laten weten dat ze het een hele mooie podcast vonden. Nou dat vinden ze natuurlijk altijd leuk om te horen. Volgens mij word jij er ook op aangesproken. Jij bent een fervent bezoeker van de Heemskerkse Kerbus.

Ja, daar ben ik natuurlijk afgelopen dagen geweest en inderdaad ik kan me dus gesprekken niet helemaal herinneren, maar mensen waren ieder geval positief over.

Ja en dat is heel fijn en nogmaals als je vragen hebt of vindt dat we dingen onderbelicht laten of zo stuur ze ons toe. We hebben inmiddels een hele pakket aan vragen gekregen. Gaan we naar latere afleveringen en aandacht besteden. Ja, de volgende aflevering wordt een beetje spannend, want we willen afreizen naar Wonderland. Luca van Dinter, de bedenker van Wonderland zou met ons meereizen.

Dat is nog een beetje onzeker, dus het wordt heel spannend of je dat gaat doen. Hoe dan ook willen we toch wat wat verder duiken in die de soevereine gedachtegoed. En zij is dus een groep mensen die zelfs een eigen land wil oprichten. Da's Wonderland. Daar gaan we de volgende keer aandacht aan besteden.

Blijf ons volgen, abonneer je op onze podcast. We zijn te beluisteren via alle erkende podcast kanalen.

Ja, en als je ons natuurlijk ook filmpjes wil zien en af en toe een beeld wil krijgen bij de mensen die we hebben geïnterviewd, vergeet ons dan ook niet te volgen op de social media. Daar op TikTok en Instagram heten wij Bonnie slash kleit media.

En veel meer informatie vind je ook op onze website, bonnyandklijt. Wangen. Tot de volgende keer.