Zabel Yesayan, Ermenice edebiyatının en özgün, en önemli seslerinden biri. 1878'de Üsküdar'da doğdu, Sorbonne'da edebiyat ve felsefe öğrenimi gördü. Toplumsal meselelerin yakın izleyicisi olarak kadınların eğitimini ve özgürlüğünü yazılarının merkezine taşıdı. 1909'da Adana'ya giden yardım heyetinde üç ay boyunca yetimlerin, dulların ve mahpusların tanığı oldu; gördüklerini Ermeni tanıklık edebiyatının en güçlü örneklerinden biri sayılan Yıkıntılar Arasında'da aktardı. 1915'te tutuklanacak aydınlar listesindeydi, saklanarak kurtuldu, yıllarca sürgünde yaşadı. 1937'de Sovyet Ermenistanı'nda tutuklandı; sonrası meçhul. Ne zaman, nerede öldüğü bugün hâlâ kesin olarak bilinmiyor. Geride kalan, yazdıkları...
Yesayan'ın gözleme dayanan, doğrudan, keskin, lirik bir dili var. Sürgünü, aidiyeti, savaşın gölgesini; kadınların toplumsal konumunu, bir tavır olarak kendi hayat hikâyesinde de sezilen diğer kadınlar gibi olmama halini, bireysel özgürlük ile toplumsal baskı arasındaki gerilimi işledi.
Son yıllarda çevirileri ve araştırmalarla yeniden keşfedililen Zabel Yesayan'ı, "Meliha Nuri Hanım", "Sürgün Ruhum" ve "Son Kadeh"i harika çevirileriyle Türkçeye kazandıran Mehmet Fatih Uslu ile konuşuyoruz.