1 00:00:00,000 --> 00:00:03,240 Hallo, welkom bij de podcast Het Geheim van de Efteling. 2 00:00:03,240 --> 00:00:05,640 En dit seizoen gaan wij dieper in op het Sprookjesbos. 3 00:00:05,640 --> 00:00:07,160 Wat gebeurt er allemaal in het Sprookjesbos? 4 00:00:07,160 --> 00:00:08,840 Wat kunnen we beleven? Wat maken we mee? 5 00:00:08,840 --> 00:00:10,760 We hebben al een aantal leuke afleveringen gehad. 6 00:00:10,760 --> 00:00:12,960 Ik ben overigens Paul de Leeuw, ik mag dit presenteren. 7 00:00:12,960 --> 00:00:15,400 Ik heb twee geweldige gasten. Een gast uit de Efteling... 8 00:00:15,400 --> 00:00:17,600 en een gast van buitenaf die komt praten over... 9 00:00:17,600 --> 00:00:20,520 de beleving van de Efteling en het Sprookjesbos. 10 00:00:20,520 --> 00:00:23,600 De Manager Ontwerp & Beleving zit hier, Sander de Bruijn. 11 00:00:23,600 --> 00:00:25,520 Hij heeft me net de afdeling laten zien. 12 00:00:25,520 --> 00:00:28,280 Ben je dan ook de baas van die afdeling? 13 00:00:28,280 --> 00:00:31,280 Een hond heeft een baas, maar ik ben wel de leidinggevende van de afdeling. 14 00:00:31,280 --> 00:00:32,880 Dus je bent wel bepalend voor wat er gebeurt? 15 00:00:32,880 --> 00:00:35,000 Zeker, zeker artistiek gezien. 16 00:00:35,000 --> 00:00:38,920 Dus je bemoeit je echt met het ontwerp en de beleving van het Sprookjesbos. 17 00:00:38,920 --> 00:00:40,200 Dat is mijn vak. 18 00:00:40,200 --> 00:00:42,080 Over de hele Efteling dan. 19 00:00:42,080 --> 00:00:44,400 En we hebben een neuropsycholoog in the house. 20 00:00:44,400 --> 00:00:46,520 En dat is Margriet Sitskoorn. 21 00:00:46,520 --> 00:00:49,600 Ze heeft ook een boek geschreven, Het maakbare brein. 22 00:00:49,600 --> 00:00:53,600 Wat is nou, even voor mij, een neuropsycholoog? 23 00:00:53,600 --> 00:00:57,560 Een neuropsycholoog weet veel over de relatie tussen hersenen en gedrag. 24 00:00:58,200 --> 00:00:59,880 Dat is het eigenlijk. 25 00:00:59,880 --> 00:01:02,920 En dat boek, Het maakbare brein, waar gaat het over? 26 00:01:02,920 --> 00:01:06,240 Het maakbare brein is het eerste boek. Dat gaat over, dat is mijn specialiteit... 27 00:01:06,240 --> 00:01:08,000 hoe de hersenen vormen. 28 00:01:08,000 --> 00:01:12,560 Dus iedereen denkt misschien, de hersenen, dat is een gegeven, dat zit vast, maar dat is niet zo. 29 00:01:12,560 --> 00:01:18,440 Alles wat je meemaakt, alles wat je voelt, alles wat je denkt, verandert de structuur in je hersenen. 30 00:01:18,440 --> 00:01:19,680 Op een dag? 31 00:01:19,680 --> 00:01:20,240 Op een dag. 32 00:01:20,240 --> 00:01:21,120 Op een moment? 33 00:01:21,120 --> 00:01:26,480 Na dit gesprek zijn bijvoorbeeld jouw hersenen, maar ook mijn hersenen, niet meer hetzelfde als voor het gesprek. 34 00:01:26,480 --> 00:01:28,040 Worden ze minder of worden ze beter? 35 00:01:28,040 --> 00:01:30,040 Dat ligt een beetje aan het gesprek. 36 00:01:30,880 --> 00:01:33,240 Wil je aan het einde van deze uitzending toch even zeggen of het beter is of minder? 37 00:01:33,240 --> 00:01:34,240 Dat zal ik doen. 38 00:01:34,240 --> 00:01:38,160 Wanneer zijn de hersenen nou volgroeid? 39 00:01:38,160 --> 00:01:40,160 Want daar is ook nog discussie over. 40 00:01:40,160 --> 00:01:42,000 Ja, die zijn eigenlijk nooit volgroeid. 41 00:01:42,000 --> 00:01:46,120 Je begint natuurlijk met een stel hersenen, maar hersenen bestaan uit cellen. 42 00:01:46,120 --> 00:01:50,760 Die cellen hebben uitlopers, een soort takjes zou je kunnen zeggen, die verbinden elkaar. 43 00:01:50,760 --> 00:01:54,200 En daar wordt dan tussen cellen door gecommuniceerd. 44 00:01:54,200 --> 00:01:58,480 Maar als wij hier zitten, komen er eigenlijk voortdurend nieuwe verbindingen bij. 45 00:01:58,480 --> 00:02:01,920 Dus als wij een uur praten, zijn er bijvoorbeeld wel honderdduizend nieuwe verbindingen. 46 00:02:01,920 --> 00:02:03,200 Gaan andere verbindingen dan ook dood? 47 00:02:03,200 --> 00:02:05,200 Ja, dat klopt. Er gaan er ook dood. 48 00:02:05,200 --> 00:02:07,080 En de regel is vrij simpel. 49 00:02:07,080 --> 00:02:12,960 Wat je veel doet, ontwikkelt. Dus veel lachen, veel zingen, maar ook veel zeuren. 50 00:02:12,960 --> 00:02:16,520 Dan ontwikkel je perfecte lach-, zing- en zeur netwerken. 51 00:02:16,520 --> 00:02:22,320 En wat je niet doet, als je bijvoorbeeld niet danst, dan worden alle dansnetwerken geknipt en die verdwijnen. 52 00:02:22,320 --> 00:02:24,320 Net als bij een rozenstruik. 53 00:02:24,320 --> 00:02:29,720 Als je snoeit, dan komt datgene wat je snoeit, de rozen, tot bloei. 54 00:02:29,720 --> 00:02:32,880 En als je ze niet snoeit, krijg je een wirwar van takken en dat is niet zo goed. 55 00:02:32,880 --> 00:02:35,880 Ik kom zo bij jou Sander. Want ik sport dus niet zo veel. 56 00:02:35,880 --> 00:02:37,880 Elke keer als ik sport, vind ik het leuk. 57 00:02:37,880 --> 00:02:41,440 Ik wilde gisteren sporten en toch ben ik thuisgebleven. 58 00:02:41,440 --> 00:02:45,320 Ja, dat herken ik heel goed. 59 00:02:45,320 --> 00:02:50,080 Ik ga met mijn tas naar mijn werk en ik kom met de ongepakte tas weer thuis. 60 00:02:50,240 --> 00:02:52,880 En dat is omdat de mens van nature lui is. 61 00:02:52,880 --> 00:02:54,080 Dat is heel logisch. 62 00:02:54,080 --> 00:02:56,080 Elke mens of alleen Paul de Leeuw? 63 00:02:56,080 --> 00:02:59,360 In ieder geval Paul de Leeuw en Margriet Sitskoorn, maar ik kan niet voor jou spreken, Sander. 64 00:02:59,360 --> 00:03:01,360 Maar dat is een heel natuurlijke stand. 65 00:03:01,360 --> 00:03:03,880 Die hersenen gebruiken heel veel energie. 66 00:03:03,880 --> 00:03:06,720 Wel twintig procent van alle energie die je tot je neemt. 67 00:03:06,720 --> 00:03:11,440 Ik zeg weleens, als je wil afvallen, moet je heel veel denken. Dat kost gewoon heel veel energie. 68 00:03:11,440 --> 00:03:12,600 Maar niet bij de koelkast? 69 00:03:12,600 --> 00:03:17,440 Nee, zeker niet in de koelkast. 70 00:03:17,520 --> 00:03:19,240 Maar dat kost veel energie. 71 00:03:19,240 --> 00:03:24,720 Dus als die hersenen weg kunnen komen met weinig doen en toch voortleven... 72 00:03:24,720 --> 00:03:25,520 -Dan gebeurt het gewoon. 73 00:03:25,520 --> 00:03:26,160 dan doen ze dat. 74 00:03:26,160 --> 00:03:27,520 Oh, wat goed. 75 00:03:27,520 --> 00:03:31,880 Ik ga nu een weekje op vakantie en dan heb ik een huis met een crosstrainer. 76 00:03:31,880 --> 00:03:34,880 Dan ga ik elke dag sporten omdat het gewoon maar één trapje is. 77 00:03:34,880 --> 00:03:39,360 Terwijl een fietstocht van maar vijfhonderd meter naar de sportschool me daarvan weerhoudt. 78 00:03:39,360 --> 00:03:41,240 Ja, maar dat zijn ook wel automatismen. 79 00:03:41,240 --> 00:03:42,960 Dat heeft niks met je hersenen te maken? 80 00:03:42,960 --> 00:03:46,520 Jawel, want automatismen worden gevormd in de hersenen. 81 00:03:46,520 --> 00:03:48,880 En ook met hoeveel je te doen hebt. 82 00:03:48,880 --> 00:03:51,880 Als je al heel veel te doen hebt op een dag, dus neem mij op het werk... 83 00:03:51,880 --> 00:03:52,880 -Ik had gisteren niks te doen. 84 00:03:52,880 --> 00:03:54,240 Niks? En je ging toch niet? 85 00:03:54,240 --> 00:03:56,520 Ik had echt niks te doen. 86 00:03:56,520 --> 00:03:57,520 En hoe vaak ga je? 87 00:03:57,520 --> 00:03:58,160 Want bouw je aan dat... 88 00:03:58,160 --> 00:03:59,160 Drie, vier keer in de week. 89 00:03:59,160 --> 00:03:59,800 Ga je wel? 90 00:03:59,800 --> 00:04:01,440 Ja, maar als ik dan drie dagen niet... 91 00:04:01,440 --> 00:04:06,240 Maar ik moet ook eerlijk zijn, want als ik drie dagen niet ga, ga ik de vierde dag ook niet. 92 00:04:06,240 --> 00:04:07,880 Dus ik moet mezelf dwingen om er naartoe te gaan. 93 00:04:07,880 --> 00:04:09,880 Nee, maar dat is dus het automatisme. 94 00:04:09,880 --> 00:04:14,640 Die hersenen, hoe vaker je iets doet, hoe sterker die paden in die hersenen komen. 95 00:04:14,720 --> 00:04:17,320 De structuur, de neurale netwerken noemen we dat. 96 00:04:17,320 --> 00:04:20,080 En als je het laat, dan zwakt dat allemaal weer af. 97 00:04:20,080 --> 00:04:23,800 Je hebt ook heel veel automatismen die slecht voor je zijn. 98 00:04:23,800 --> 00:04:28,200 Maar een automatisme dat goed voor je is, moet je eigenlijk herhalen, herhalen, herhalen. 99 00:04:28,200 --> 00:04:31,880 En degenen die slecht voor je zijn, moet je eigenlijk uitbannen. 100 00:04:31,880 --> 00:04:34,200 Of vervangen voor iets anders. 101 00:04:34,200 --> 00:04:36,480 Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. 102 00:04:36,480 --> 00:04:39,800 Dit is wel leuk, want we gaan het natuurlijk hebben over de beleving van het Sprookjesbos. 103 00:04:39,800 --> 00:04:40,800 Wat er met je gebeurt. 104 00:04:40,800 --> 00:04:44,040 En het is leuk dat we weten dat die hersenen altijd in werking zijn. 105 00:04:44,040 --> 00:04:46,320 Takjes sterven af en nieuwe takjes worden weer gemaakt. 106 00:04:46,320 --> 00:04:52,320 Dus dat is een mooi uitgangspunt om zometeen dat Sprookjesbos neurotechnologisch in te gaan. 107 00:04:52,320 --> 00:04:59,200 Maar we gaan eerst naar Sander, want jij bent dus Manager van de afdeling Ontwerp & Beleving. 108 00:04:59,200 --> 00:05:03,200 Je wordt 's morgens wakker, en dan? 109 00:05:04,200 --> 00:05:05,480 Je tanden poetsen natuurlijk, sportschool. 110 00:05:05,480 --> 00:05:06,760 Ja, dan rijd ik hier naartoe. 111 00:05:06,760 --> 00:05:08,920 Maar in basis staan je hersenen natuurlijk ook altijd aan. 112 00:05:08,920 --> 00:05:13,520 Het is gewoon de eeuwige vraag. Wat is het allerleukste wat je kan bedenken voor de Efteling? 113 00:05:13,520 --> 00:05:15,520 Het park bestaat al 74 jaar. 114 00:05:15,520 --> 00:05:18,520 Wat past binnen de regels van de Efteling? 115 00:05:18,520 --> 00:05:22,320 Ik vind zelf altijd dat het twee unieke dingen heeft. 116 00:05:22,320 --> 00:05:24,000 Dat is de signatuur, gewoon hoe het eruitziet. 117 00:05:24,000 --> 00:05:25,000 En dat is de natuur. 118 00:05:25,000 --> 00:05:28,600 En dat maakt ons tot een uniek park ten opzichte van andere parken. 119 00:05:28,600 --> 00:05:31,600 En dat is best wel een helder kader. 120 00:05:31,600 --> 00:05:34,040 Maar dan kan er ook nog heel veel. 121 00:05:34,760 --> 00:05:40,040 Ik heb al veel gesproken met mensen die, bij wijze van, geboren zijn in de Efteling. 122 00:05:40,040 --> 00:05:42,640 Hoe lang ben je al met de Efteling verbonden? 123 00:05:42,640 --> 00:05:44,640 Ik ben ook begonnen als vakantiemedewerker. 124 00:05:44,640 --> 00:05:45,640 Als wat? 125 00:05:45,640 --> 00:05:49,040 In Het Witte Paard, in de spoelkeuken. 126 00:05:49,040 --> 00:05:51,040 Maar jij komt niet uit de buurt toch? 127 00:05:51,040 --> 00:05:53,040 Nee, ik ben in Bodegraven geboren. 128 00:05:53,040 --> 00:05:56,040 Hoe ben je dan van Bodegraven in de Efteling terechtgekomen? 129 00:05:56,040 --> 00:05:59,520 Ja, het is voor mij een kinderdroom. 130 00:05:59,520 --> 00:06:02,520 Het is iets wat als kind heel sterk aanwezig was. 131 00:06:02,520 --> 00:06:05,520 Ook door het Sprookjesbos eigenlijk. Ik vond het zo mooi. 132 00:06:05,520 --> 00:06:10,520 En mijn vader legde uit van die prenten die je ziet van Anton Pieck... 133 00:06:10,520 --> 00:06:13,520 Eerst is het getekend en daarna is het gebouwd. 134 00:06:13,520 --> 00:06:15,520 En dat vond ik toen zo tof. 135 00:06:15,520 --> 00:06:17,520 Toen dacht ik van, dat is wat ik wil worden. 136 00:06:17,520 --> 00:06:19,520 En dat is eigenlijk nooit meer weggegaan. 137 00:06:19,520 --> 00:06:23,520 Maar ben jij, toen je afwasser was in dat restaurant... 138 00:06:23,520 --> 00:06:26,520 Was je toen al met een technische opleiding bezig? 139 00:06:26,520 --> 00:06:28,520 Toen deed ik het Grafisch Lyceum. 140 00:06:28,520 --> 00:06:30,520 Dat was mijn eerste vakstudie. 141 00:06:30,520 --> 00:06:32,520 Dus ik dacht, nou dan heb ik een portfolio. 142 00:06:32,520 --> 00:06:34,520 Ik ga gewoon vakantiewerk doen... 143 00:06:34,520 --> 00:06:36,520 en dan ga ik vragen of ik klusjes mag doen op de ontwerpafdeling. 144 00:06:36,520 --> 00:06:38,520 Dus je bent begonnen als afwasser? 145 00:06:38,520 --> 00:06:39,520 Ja. 146 00:06:39,520 --> 00:06:41,520 En toen mocht je al gelijk klusjes gaan doen op de ontwerpafdeling? 147 00:06:41,520 --> 00:06:42,520 Nee, zeker niet. 148 00:06:42,520 --> 00:06:43,520 Ik werkte in het park... 149 00:06:43,520 --> 00:06:45,520 en had een gastgezin hier in Kaatsheuvel. 150 00:06:45,520 --> 00:06:47,520 U moet nu zijn hoofd zien. 151 00:06:47,520 --> 00:06:49,520 Het is een en al geluk. 152 00:06:49,520 --> 00:06:50,520 Die hersenen. 153 00:06:50,520 --> 00:06:51,520 Helemaal blij. 154 00:06:51,520 --> 00:06:52,520 Het is gewoon Bevrijdingsdag en... 155 00:06:52,520 --> 00:06:53,520 Koningsdag bij elkaar... 156 00:06:53,520 --> 00:06:54,520 qua hersenen. 157 00:06:55,520 --> 00:06:56,520 Ik vond het een leuke periode. 158 00:06:56,520 --> 00:06:57,520 Het is natuurlijk heel spannend. 159 00:06:57,520 --> 00:06:58,520 Dat zie je niet aan jou. 160 00:06:58,520 --> 00:06:59,520 Het is ontzettend leuk... 161 00:06:59,520 --> 00:07:01,520 dat je voor het eerst bij de Efteling gaat werken. 162 00:07:01,520 --> 00:07:02,520 Je hebt afgewassen. 163 00:07:02,520 --> 00:07:04,520 Wat heb je daarna nog gedaan in de Efteling... 164 00:07:04,520 --> 00:07:06,520 voordat je klusjes mocht doen op de afdeling? 165 00:07:06,520 --> 00:07:08,520 Dus ik werkte in Het Witte Paard... 166 00:07:08,520 --> 00:07:10,520 in het Marerijk. 167 00:07:10,520 --> 00:07:11,520 En dat heb ik heel lang gedaan. 168 00:07:11,520 --> 00:07:13,520 Wat heb je in het Marerijk gedaan? 169 00:07:13,520 --> 00:07:15,520 Ik heb altijd bij Het Witte Paard gewerkt. 170 00:07:15,520 --> 00:07:16,520 O, dat is het paard. 171 00:07:16,520 --> 00:07:17,520 Ja, altijd bij Het Witte Paard. 172 00:07:17,520 --> 00:07:19,520 Maar toen mocht ik vragen of ik dan... 173 00:07:19,520 --> 00:07:23,520 Nee, ik heb eerst gevraagd of ik mocht helpen op de ontwerpafdeling. 174 00:07:23,520 --> 00:07:24,520 Bij Robert-Jaap Jansen. 175 00:07:24,520 --> 00:07:26,520 Gewoon of ik iets mocht maken. 176 00:07:26,520 --> 00:07:28,520 Maar dan kon ik in ieder geval mijn werk laten zien. 177 00:07:28,520 --> 00:07:30,520 Dat was natuurlijk eerst wel van... 178 00:07:30,520 --> 00:07:32,520 dan mag je een uurtje eerder komen. 179 00:07:32,520 --> 00:07:34,520 Uiteindelijk was ik de allereerste medewerker... 180 00:07:34,520 --> 00:07:37,520 die zijn vakantiewerk mocht ombuigen naar vakantiewerk... 181 00:07:37,520 --> 00:07:39,520 op de ontwerpafdeling. 182 00:07:39,520 --> 00:07:42,520 Dus had ik gewoon een vakantiebaan op de ontwerpafdeling. 183 00:07:42,520 --> 00:07:44,520 Ja, ik hou van de Efteling. 184 00:07:44,520 --> 00:07:46,520 Maar ik hou ook gewoon heel erg van ontwerpen. 185 00:07:46,520 --> 00:07:48,520 Dus van iets maken en van niets iets maken. 186 00:07:48,520 --> 00:07:49,520 Dat is ontwerpen. 187 00:07:49,520 --> 00:07:52,520 Je hebt me net meegenomen naar je afdeling. 188 00:07:52,520 --> 00:07:54,520 Het was echt alsof je in een snoepwinkel stond. 189 00:07:54,520 --> 00:07:55,520 Ja, dat is het. 190 00:07:55,520 --> 00:07:56,520 Niet voor mij, maar voor jou. 191 00:07:56,520 --> 00:07:57,520 Ja, zeker. 192 00:07:57,520 --> 00:07:59,520 En ik ging erin mee. Ik ging er echt in mee. 193 00:07:59,520 --> 00:08:00,520 Je vertelde heel enthousiast... 194 00:08:00,520 --> 00:08:01,520 Allemaal enthousiaste medewerkers... 195 00:08:01,520 --> 00:08:05,520 die allemaal heel erg vrolijk zijn en het graag willen laten zien. 196 00:08:05,520 --> 00:08:08,520 Ja, ik denk dat heel veel mensen die zich creatief uiten... 197 00:08:08,520 --> 00:08:10,520 dat ze dat ook als kind al willen. 198 00:08:10,520 --> 00:08:13,520 Ik denk wel dat het iets is wat je gewoon intrinsiek moet willen. 199 00:08:13,520 --> 00:08:14,520 Het is niet een baan van... 200 00:08:14,520 --> 00:08:15,520 Laat ik dit eens worden. 201 00:08:15,520 --> 00:08:18,520 Het is wel iets wat je vanuit jezelf wil worden... 202 00:08:18,520 --> 00:08:19,520 en daar uiting aan geven. 203 00:08:19,520 --> 00:08:20,520 Dat maakt het bijzonder. 204 00:08:20,520 --> 00:08:22,520 En woon jij nu nog steeds in Bodegraven... 205 00:08:22,520 --> 00:08:23,520 of ben je hierheen verhuisd? 206 00:08:23,520 --> 00:08:25,520 Ik heb 16 jaar in Brabant gewoond. 207 00:08:25,520 --> 00:08:27,520 En sinds vorig jaar woon ik in Nijmegen. 208 00:08:27,520 --> 00:08:28,520 In Nijmegen? 209 00:08:28,520 --> 00:08:30,520 Ja, mijn vrouw komt daarvandaan... 210 00:08:30,520 --> 00:08:32,520 en die wilde ook wel een keer terug. 211 00:08:32,520 --> 00:08:35,520 Maar de afstand bevalt me prima. 212 00:08:35,520 --> 00:08:36,520 Hoe lang is het rijden? 213 00:08:36,520 --> 00:08:37,520 Het is nu een uurtje rijden. 214 00:08:37,520 --> 00:08:38,520 Oké, goed. 215 00:08:38,520 --> 00:08:40,520 Voordat we gaan beginnen over die herinneringen... 216 00:08:40,520 --> 00:08:41,520 en wat het met je hersenen doet... 217 00:08:41,520 --> 00:08:43,520 toch even de eerste Efteling-ervaring. 218 00:08:43,520 --> 00:08:46,520 Margriet, kan jij je eerste Efteling-ervaring nog herinneren? 219 00:08:46,520 --> 00:08:47,520 De allereerste niet. 220 00:08:47,520 --> 00:08:49,520 Ik woonde in Tilburg... 221 00:08:49,520 --> 00:08:52,520 en ik kom dus echt al van voordat... 222 00:08:52,520 --> 00:08:55,520 ik herinneringen kon vormen in de Efteling. 223 00:08:55,520 --> 00:08:57,520 Dus de allereerste kan ik me niet herinneren. 224 00:08:57,520 --> 00:08:58,520 Maar de hele vroege wel. 225 00:08:58,520 --> 00:09:00,520 Die zijn denk ik rond een jaar of vier. 226 00:09:00,520 --> 00:09:02,520 En toen was er alleen nog het Sprookjesbos. 227 00:09:02,520 --> 00:09:05,520 En een zwembad met een olifant. 228 00:09:05,520 --> 00:09:06,520 Dus wij gingen ook altijd... 229 00:09:06,520 --> 00:09:07,520 Was het echt een olifant? 230 00:09:07,520 --> 00:09:10,520 Nee, een witte plastic olifant. 231 00:09:10,520 --> 00:09:12,520 Ik bedoel niet dat het een Duitse toerist was. 232 00:09:12,520 --> 00:09:14,520 Dat je hersenen het omvormden tot een olifant. 233 00:09:14,520 --> 00:09:16,520 Nee, het was een Efteling-olifant. 234 00:09:17,520 --> 00:09:20,520 En dat maakte heel veel indruk. 235 00:09:20,520 --> 00:09:22,520 Dus dan gingen de broodjes in de tas. 236 00:09:22,520 --> 00:09:23,520 Een zwempakje mee. 237 00:09:23,520 --> 00:09:25,520 En dan eerst door het Sprookjesbos. 238 00:09:25,520 --> 00:09:28,520 En wat het meeste indruk maakte op mij... 239 00:09:28,520 --> 00:09:30,520 was eigenlijk de vliegende fakir. 240 00:09:30,520 --> 00:09:31,520 En dan zie je... 241 00:09:31,520 --> 00:09:33,520 Later ben ik pas dat gaan begrijpen. 242 00:09:33,520 --> 00:09:34,520 Ik keek naar die fakir. 243 00:09:34,520 --> 00:09:36,520 En als ik nu kijk, zie ik echt die draden lopen... 244 00:09:36,520 --> 00:09:40,520 waar hij op dat matje van de ene naar de andere toren gaat. 245 00:09:40,520 --> 00:09:42,520 Als kind nooit gezien. 246 00:09:42,520 --> 00:09:43,520 Echt nooit gezien. 247 00:09:43,520 --> 00:09:45,520 Ik vond het magisch hoe dat kon. 248 00:09:45,520 --> 00:09:47,520 Ik geloofde het ook echt. 249 00:09:47,520 --> 00:09:49,520 En met de muziek erbij. 250 00:09:49,520 --> 00:09:50,520 En dan de muziek erbij. 251 00:09:50,520 --> 00:09:52,520 We hebben in de vorige aflevering de muziek apart gehoord. 252 00:09:52,520 --> 00:09:53,520 Dat was niet te doen. 253 00:09:53,520 --> 00:09:54,520 Oh, oké. 254 00:09:54,520 --> 00:09:55,520 Die hoort er wel bij, denk ik. 255 00:09:55,520 --> 00:09:56,520 Die fakir hoort er wel bij. 256 00:09:56,520 --> 00:09:58,520 De tulpen die opengaan. 257 00:09:58,520 --> 00:10:01,520 En dan natuurlijk De Indische Waterlelies. 258 00:10:01,520 --> 00:10:03,520 Met Fabiola die dat sprookje vertelt. 259 00:10:03,520 --> 00:10:05,520 En die zin als kinderen. 260 00:10:05,520 --> 00:10:07,520 Ik heb twee broers en een zus. 261 00:10:07,520 --> 00:10:09,520 En hoe vaak wij nog tegen elkaar zeggen... 262 00:10:09,520 --> 00:10:12,520 En op donker of maanverlichte nachten... 263 00:10:12,520 --> 00:10:14,520 Dan gebeurt het. 264 00:10:14,520 --> 00:10:16,520 Boem. 265 00:10:16,520 --> 00:10:18,520 Alsof je in mijn hersenen zit. 266 00:10:18,520 --> 00:10:20,520 Dit zijn ook mijn twee lievelingssprookjes. 267 00:10:20,520 --> 00:10:22,520 En je hebt nu twee zoons. 268 00:10:22,520 --> 00:10:23,520 Eentje. 269 00:10:23,520 --> 00:10:24,520 Eentje, excuus. 270 00:10:24,520 --> 00:10:26,520 Dan streep ik er even eentje weg in het script. 271 00:10:26,520 --> 00:10:30,520 En heb je met hem ook een Efteling-ervaring gedeeld? 272 00:10:30,520 --> 00:10:31,520 Ja, enorm. 273 00:10:31,520 --> 00:10:33,520 Hij ging ook heel snel mee naar de Efteling. 274 00:10:33,520 --> 00:10:35,520 En ook hij... 275 00:10:35,520 --> 00:10:38,520 Je ziet gelijk, ik denk dat het daarom ook zo sterk is... 276 00:10:38,520 --> 00:10:40,520 Wat de Efteling brengt... 277 00:10:40,520 --> 00:10:42,520 Ik ben erg enthousiast over de Efteling, zoals je hoort. 278 00:10:42,520 --> 00:10:44,520 Wat de Efteling brengt... 279 00:10:44,520 --> 00:10:48,520 is verwondering en spanning in veiligheid. 280 00:10:48,520 --> 00:10:51,520 En dat is voor de hersenen zo ontzettend fijn. 281 00:10:51,520 --> 00:10:52,520 Gaan we het zo meteen over hebben. 282 00:10:52,520 --> 00:10:53,520 Houd het vast. 283 00:10:53,520 --> 00:10:55,520 Want Sander, jouw eerste Efteling-ervaring... 284 00:10:55,520 --> 00:10:59,520 Voordat je ging werken voor geld hier. 285 00:10:59,520 --> 00:11:01,520 Nou, dat Sprookjesbos... 286 00:11:01,520 --> 00:11:04,520 Dat is echt wel wat verankerd ligt. 287 00:11:04,520 --> 00:11:06,520 En ook met name dat het zo groot was. 288 00:11:06,520 --> 00:11:08,520 Ja, heel groot. 289 00:11:08,520 --> 00:11:09,520 Het is een soort oneindigheid. 290 00:11:09,520 --> 00:11:10,520 Dat is ook het mooie. 291 00:11:10,520 --> 00:11:12,520 En voor mij was het ook wel... 292 00:11:12,520 --> 00:11:14,520 Dat ik het ook heel spannend vond. 293 00:11:14,520 --> 00:11:15,520 Wat vond je dan spannend? 294 00:11:15,520 --> 00:11:18,520 Ik vond De Draak super spannend. 295 00:11:18,520 --> 00:11:20,520 Als je dat geluid al hoorde... 296 00:11:20,520 --> 00:11:22,520 Dan dacht je toch van... 297 00:11:22,520 --> 00:11:24,520 Nee, laat maar. Ik ga er gewoon niet meer langs. 298 00:11:24,520 --> 00:11:25,520 Je ging ook niet langs De Draak? 299 00:11:25,520 --> 00:11:28,520 Nee, dan probeerde ik daar weer omheen te lopen. 300 00:11:28,520 --> 00:11:30,520 Ik vond het echt ook heel spannend. 301 00:11:30,520 --> 00:11:32,520 Maar ook de kracht van de suggestie, denk ik. 302 00:11:32,520 --> 00:11:36,520 Dat het in mijn hoofd toch allemaal groter is en was dan de realiteit. 303 00:11:36,520 --> 00:11:37,520 Was het ook zo... 304 00:11:37,520 --> 00:11:38,520 Ik kan me ook herinneren... 305 00:11:38,520 --> 00:11:40,520 Ik durfde nooit attracties in. 306 00:11:40,520 --> 00:11:42,520 Althans, nog steeds vind ik het eng. 307 00:11:42,520 --> 00:11:45,520 En naarmate je ouder wordt, word je weer banger dan je was. 308 00:11:45,520 --> 00:11:47,520 Dat is ook nog een goede vraag om even te onthouden. 309 00:11:47,520 --> 00:11:50,520 Ik durf nu geeneens meer in het water te springen van een iets te hoge... 310 00:11:50,520 --> 00:11:53,520 Ja, ik ben gewoon een gek wijf. 311 00:11:53,520 --> 00:11:55,520 Een beetje wel. 312 00:11:55,520 --> 00:11:57,520 Maar kijk, dat je in de auto zit en denkt... 313 00:11:57,520 --> 00:11:59,520 De volgende keer ga ik wel langs De Draak. 314 00:11:59,520 --> 00:12:00,520 Jazeker, dat was het. 315 00:12:00,520 --> 00:12:01,520 Dat heb je natuurlijk ook met de Python. 316 00:12:01,520 --> 00:12:02,520 En later groei je daarin op. 317 00:12:02,520 --> 00:12:03,520 Je hebt altijd zo'n doel wat je wil bereiken. 318 00:12:03,520 --> 00:12:06,520 Maar als kind was het Sprookjesbos ook gewoon een heel spannend bos. 319 00:12:06,520 --> 00:12:08,520 Heel mooi, maar ook iets waar je... 320 00:12:08,520 --> 00:12:09,520 Ja, verdwalen we dan? 321 00:12:09,520 --> 00:12:10,520 Ja, dat is eigenlijk ridicuul. 322 00:12:10,520 --> 00:12:12,520 Maar zo leeft het toch als kind. 323 00:12:12,520 --> 00:12:14,520 En dat was ook wel echt mijn eerste herinnering. 324 00:12:14,520 --> 00:12:16,520 Bij het Paddenstoelendorp en het kasteel van Doornroosje. 325 00:12:16,520 --> 00:12:18,520 Ja, gewoon de classics. 326 00:12:18,520 --> 00:12:20,520 Met Roodkapje begon het vroeger. 327 00:12:20,520 --> 00:12:22,520 Het begon altijd bij het kasteel van Doornroosje. 328 00:12:22,520 --> 00:12:23,520 O, Doornroosje, klopt, klopt. 329 00:12:23,520 --> 00:12:25,520 En je hebt nu ook een gezin? 330 00:12:25,520 --> 00:12:26,520 Zeker. 331 00:12:26,520 --> 00:12:29,520 Jullie wonen in Nijmegen, maar gaan jullie als gezin ook vaak naar de Efteling? 332 00:12:29,520 --> 00:12:30,520 Nou, het leuke is... 333 00:12:30,520 --> 00:12:31,520 Abel, mijn zoon, is geboren... 334 00:12:31,520 --> 00:12:32,520 -In de Efteling? 335 00:12:32,520 --> 00:12:35,520 Het scheelt niet veel, maar ik heb hem vaak meegenomen. 336 00:12:35,520 --> 00:12:38,520 En dat is eigenlijk het allerleukste dat er is. 337 00:12:38,520 --> 00:12:39,520 Maar dat vindt hij bijvoorbeeld ook... 338 00:12:39,520 --> 00:12:40,520 Dan kwamen we bij het Kabouterdorp. 339 00:12:40,520 --> 00:12:43,520 En daar wonen dan dus kleine mensjes met baarden. 340 00:12:43,520 --> 00:12:44,520 Had ik natuurlijk... 341 00:12:44,520 --> 00:12:45,520 Ik denk, o, dat is leuk, dan laat ik hem dat zien. 342 00:12:45,520 --> 00:12:46,520 Maar dat vond hij heel eng. 343 00:12:46,520 --> 00:12:48,520 En waarom vindt hij dat dan eng? 344 00:12:48,520 --> 00:12:50,520 En ja, nou is hij het wel weer ontgroeid. 345 00:12:50,520 --> 00:12:51,520 Hij is nu acht. 346 00:12:51,520 --> 00:12:54,520 Maar zo zie je wel gewoon dat elke levensfase... 347 00:12:54,520 --> 00:12:56,520 zoiets wonderlijks met iemand kan doen. 348 00:12:56,520 --> 00:12:58,520 Ja, en heeft hij De Draak al gezien? 349 00:12:58,520 --> 00:12:59,520 En is hij dan langsgelopen? 350 00:12:59,520 --> 00:13:00,520 Hij was helemaal niet bang. 351 00:13:01,520 --> 00:13:03,520 Aan die kroon gewoon trekken. 352 00:13:03,520 --> 00:13:04,520 Hij lijkt op zijn moeder. 353 00:13:04,520 --> 00:13:06,520 Ja, zij is iets dapperder. 354 00:13:06,520 --> 00:13:07,520 Ja. 355 00:13:07,520 --> 00:13:09,520 We gaan het dus hebben over herinneringen. 356 00:13:09,520 --> 00:13:10,520 Dus heel fijn dat jullie er zijn. 357 00:13:10,520 --> 00:13:12,520 Want we gaan het hebben over herinneringen. 358 00:13:12,520 --> 00:13:15,520 Want iedereen weet wel iets van de Efteling als kind. 359 00:13:15,520 --> 00:13:18,520 En het zijn meestal hele mooie herinneringen. 360 00:13:18,520 --> 00:13:21,520 Wat zijn herinneringen eigenlijk, Margriet? 361 00:13:21,520 --> 00:13:23,520 Ja, herinneringen zijn eigenlijk... 362 00:13:23,520 --> 00:13:25,520 Je geeft ergens aandacht aan. 363 00:13:25,520 --> 00:13:26,520 Daar begint het mee. 364 00:13:26,520 --> 00:13:28,520 En dan neem je informatie op. 365 00:13:28,520 --> 00:13:32,520 En dat kan zien zijn, horen zijn, voelen zijn, ruiken zijn. 366 00:13:32,520 --> 00:13:33,520 Dat kan van alles zijn. 367 00:13:33,520 --> 00:13:38,520 En die informatie komt samen eigenlijk in een klein structuurtje in de hersenen. 368 00:13:38,520 --> 00:13:40,520 Als je zo achter je oor naar binnen zou graven, kom je daar. 369 00:13:40,520 --> 00:13:41,520 De hippocampus. 370 00:13:41,520 --> 00:13:43,520 En die maakt er dan één geheel van. 371 00:13:43,520 --> 00:13:46,520 En dan moet je eerst slapen. 372 00:13:46,520 --> 00:13:48,520 Want dan is het nog maar kortetermijngeheugen. 373 00:13:48,520 --> 00:13:51,520 En je moet echt slapen om dat weer op te slaan voor de lange termijn. 374 00:13:51,520 --> 00:13:54,520 En dat gaat door heel de hersenen heen eigenlijk. 375 00:13:54,520 --> 00:13:55,520 En herinneringen... 376 00:13:55,520 --> 00:13:58,520 Mensen denken heel vaak dat herinneringen iets statisch zijn. 377 00:13:58,520 --> 00:13:59,520 Maar dat is niet. 378 00:13:59,520 --> 00:14:03,520 Elke keer als je ergens aan terugdenkt, verander je die herinnering. 379 00:14:03,520 --> 00:14:05,520 Want dan zit er nieuw geheugen bij. 380 00:14:05,520 --> 00:14:07,520 Of nieuwe herinneringen. 381 00:14:07,520 --> 00:14:09,520 Er komt nieuw gevoel bij. 382 00:14:09,520 --> 00:14:13,520 Dus hoe je het nu herinnert, is zeker niet hoe het toen was. 383 00:14:13,520 --> 00:14:14,520 Al denken we dat wel zo. 384 00:14:14,520 --> 00:14:16,520 Je maakt het dan mooier. 385 00:14:16,520 --> 00:14:17,520 Of slechter. 386 00:14:17,520 --> 00:14:20,520 Maar even die korte termijn herinnering. 387 00:14:20,520 --> 00:14:23,520 Dus als je geslapen hebt, is het automatisch een lange herinnering. 388 00:14:23,520 --> 00:14:24,520 Dan wordt het een lange. 389 00:14:24,520 --> 00:14:25,520 En dat heb je dus ook echt nodig. 390 00:14:25,520 --> 00:14:29,520 Dus als ik tegen mijn studenten zeg, gewoon studeren en 's nachts goed slapen. 391 00:14:29,520 --> 00:14:32,520 Als je alleen maar doorhaalt in de nacht, haal je het tentamen misschien wel. 392 00:14:32,520 --> 00:14:34,520 Maar je onthoudt de stof niet voor de lange termijn. 393 00:14:34,520 --> 00:14:36,520 En dat is toch wel de bedoeling. 394 00:14:36,520 --> 00:14:39,520 Dus het opslaan voor de lange termijn... 395 00:14:39,520 --> 00:14:42,520 En met name als er nog iets persoonlijks aan zit. 396 00:14:42,520 --> 00:14:45,520 Bijvoorbeeld wat ik vertelde net van de broodjes in de tas. 397 00:14:45,520 --> 00:14:46,520 En het zwempakje mee. 398 00:14:46,520 --> 00:14:48,520 En jij van de angst voor De Draak. 399 00:14:48,520 --> 00:14:50,520 Dan slaat het nog harder en beter op. 400 00:14:50,520 --> 00:14:51,520 En dan onthoud je het beter. 401 00:14:51,520 --> 00:14:52,520 Oké, oké. 402 00:14:52,520 --> 00:14:54,520 We gaan er even over nadenken. 403 00:14:55,520 --> 00:14:58,520 En je hersenen passen zich ook aan aan alles wat je meemaakt? 404 00:14:58,520 --> 00:14:59,520 Alles wat je meemaakt. 405 00:14:59,520 --> 00:15:01,520 En dat kan goed zijn of slecht zijn. 406 00:15:01,520 --> 00:15:03,520 En dat noemen we neuroplasticiteit. 407 00:15:03,520 --> 00:15:06,520 Dus die hersenen veranderen voortdurend. 408 00:15:06,520 --> 00:15:09,520 En wat ik eerder al zei, wat je veel doet, dat ontwikkelt hard. 409 00:15:09,520 --> 00:15:13,520 En wat je laat, dat wordt eigenlijk gepruned noemen we dat. 410 00:15:13,520 --> 00:15:15,520 Geknipt en gewist. 411 00:15:15,520 --> 00:15:18,520 Dus als je dus mooie herinneringen wil hebben... 412 00:15:18,520 --> 00:15:22,520 Dan werkt die Efteling daar enorm hard aan mee. 413 00:15:22,520 --> 00:15:24,520 Dus ja, zo werkt het. 414 00:15:24,520 --> 00:15:28,520 En ik begrijp dat hersenen ook iets met het voorspellen van... 415 00:15:28,520 --> 00:15:30,520 Het is een soort voorspelling. 416 00:15:30,520 --> 00:15:33,520 Ja, een van de belangrijkste taken van de hersenen... 417 00:15:33,520 --> 00:15:35,520 is eigenlijk het voorspellen van de toekomst. 418 00:15:35,520 --> 00:15:37,520 Maar ik begrijp dat echt niet. 419 00:15:37,520 --> 00:15:39,520 Ik ga het vertellen, ik ga het vertellen. 420 00:15:39,520 --> 00:15:43,520 Kijk, op zich hoeven we niet zoveel. 421 00:15:43,520 --> 00:15:46,520 Als je evolutionair kijkt, wat moeten we doen? 422 00:15:46,520 --> 00:15:48,520 Zelf overleven en voortplanten. 423 00:15:48,520 --> 00:15:50,520 Nou, dat kunnen de meeste mensen wel. 424 00:15:50,520 --> 00:15:52,520 Dat is eigenlijk het eenvoudige niveau. 425 00:15:52,520 --> 00:15:57,520 Maar als je goed wil overleven, maar ook als je een partner wil hebben... 426 00:15:57,520 --> 00:16:00,520 of je kinderen wil opvoeden, dan moet je ook kunnen voorspellen... 427 00:16:00,520 --> 00:16:02,520 wat er in de toekomst gaat gebeuren. 428 00:16:02,520 --> 00:16:04,520 Geef eens een voorbeeld. 429 00:16:04,520 --> 00:16:07,520 Een voorbeeld. Ik moest hier vanochtend naartoe rijden. 430 00:16:07,520 --> 00:16:09,520 Ik moet dan over de A27. 431 00:16:09,520 --> 00:16:13,520 En als ik niet zou weten dat daar heel vaak file staat... 432 00:16:13,520 --> 00:16:15,520 zou ik misschien te laat vertrekken en te laat aankomen. 433 00:16:15,520 --> 00:16:19,520 Dus door ervaring weet ik wat er gaat komen... 434 00:16:19,520 --> 00:16:21,520 en pas ik mijn gedrag daarop aan. 435 00:16:21,520 --> 00:16:24,520 Dus vertrek ik wat eerder dan nodig zou zijn, bijvoorbeeld. 436 00:16:24,520 --> 00:16:29,520 Ik gebruik dan Waze, de app die voorspelt wanneer je aankomt. 437 00:16:29,520 --> 00:16:33,520 Wat jij doet, jij neemt een voorschotje. 438 00:16:33,520 --> 00:16:35,520 Ik kijk op Waze, 1 uur en 10 minuten doe ik erover. 439 00:16:35,520 --> 00:16:38,520 Dan neem ik nog 5 minuten extra om weg te gaan. 440 00:16:39,000 --> 00:16:42,240 Maar dan worden je hersenen dus minder geprikkeld, want ik gebruik een app. 441 00:16:42,320 --> 00:16:46,440 Ja, je hersenen worden dan minder de voorspelmachine. 442 00:16:46,520 --> 00:16:50,200 En wat we wel zien in de huidige wereld, er zitten ook wel weer nadelen aan... 443 00:16:50,320 --> 00:16:53,760 hebben we heel veel tools eigenlijk, bijvoorbeeld apps... 444 00:16:53,880 --> 00:16:57,840 die ons helpen met voorspellen. Dat werkt zeker zo. 445 00:16:58,000 --> 00:17:03,280 Maar uiteindelijk moet jij nog steeds voorspellen of jouw app wel goed voorspelt. 446 00:17:03,360 --> 00:17:05,520 Ja, ja, ja. Controleren. 447 00:17:05,680 --> 00:17:07,600 Ja, inderdaad. Moet je daarover nadenken. 448 00:17:07,600 --> 00:17:11,400 Dus we zijn voorspelmachines. En wie het beste kan voorspellen... 449 00:17:11,560 --> 00:17:16,080 niet alleen je eigen gedrag, maar ook het gedrag van de ander en het gedrag van de wereld... 450 00:17:16,200 --> 00:17:18,560 ik noem mezelf ook wel eens hoogleraar manipulatie. 451 00:17:18,680 --> 00:17:21,240 Jij vroeg, wat is dat nou, een neuropsycholoog? 452 00:17:21,400 --> 00:17:26,400 Dat is met name dat je kan voorspellen hoe iemand zal reageren en hoe die dan ontwikkelt. 453 00:17:26,560 --> 00:17:29,880 En hoe beter je kan voorspellen, hoe beter je het eigenlijk doet in de wereld. 454 00:17:30,040 --> 00:17:33,440 Maar dan kan je ook weleens van een hele koude kermis thuiskomen. 455 00:17:33,560 --> 00:17:34,880 Absoluut. Ja, wie niet? 456 00:17:34,880 --> 00:17:36,080 Denk even aan Tinder. 457 00:17:36,200 --> 00:17:37,880 Ja, daar zit ik niet op, maar... 458 00:17:38,040 --> 00:17:41,080 Nee, ik ook niet, maar je kan wel naar rechts of links swipen. 459 00:17:41,200 --> 00:17:45,720 Maar zelfs daar gaat het er natuurlijk om of je gezichten kunt lezen. 460 00:17:45,800 --> 00:17:48,600 Heel toevallig was ik met een vriendin die wel op Tinder zit... 461 00:17:48,760 --> 00:17:50,920 en ik zei, dat wil ik ook wel eens zien, enzovoort. 462 00:17:51,080 --> 00:17:56,280 Dus ik ging voorspellen en het leek of we compleet andere voorspelmachines hadden. 463 00:17:56,440 --> 00:17:57,800 Wat ging je dan voorspellen? 464 00:17:57,880 --> 00:17:59,240 Of het een leuk iemand was of niet. 465 00:17:59,400 --> 00:18:04,040 Dus bij iedereen die niet een foto van zichzelf had of een foto met zijn auto... 466 00:18:04,040 --> 00:18:06,040 zei ik meteen, nee, nee, nee. 467 00:18:06,160 --> 00:18:07,240 Je wil iemand met een vis? 468 00:18:07,400 --> 00:18:11,480 Nou, een beetje een zeker iemand die het niet van zijn auto moet hebben, laten we het zo zeggen. 469 00:18:11,560 --> 00:18:13,800 Dus dat was voor mij allemaal, nee, nee, nee, nee. 470 00:18:13,880 --> 00:18:16,080 Nou, voor iedereen die een beetje... 471 00:18:16,160 --> 00:18:21,040 Ik weet niet of er opnames zijn, maar iedereen die er een beetje bravoure op staat... 472 00:18:21,160 --> 00:18:23,760 Als je het daar in eerste instantie van moet hebben... 473 00:18:23,840 --> 00:18:26,160 dan zegt mijn voorspelmachine in ieder geval, nee. 474 00:18:26,280 --> 00:18:29,360 Bij een ander, het ligt ook aan je doel natuurlijk, wat je voorspelt. 475 00:18:29,480 --> 00:18:31,000 Jij denkt gewoon een beetje voor de lol. 476 00:18:31,040 --> 00:18:34,360 Ja, voor de lol, maar ik wil voor haar ook een partner voor de toekomst. 477 00:18:34,480 --> 00:18:35,840 Dus voor de lange termijn. 478 00:18:36,000 --> 00:18:40,480 Dat wil zij ook, maar tussendoor misschien voor de korte termijn... 479 00:18:40,560 --> 00:18:42,280 dan is dit misschien weer wel een goeie... 480 00:18:42,440 --> 00:18:46,200 Daar wil ze dus niet mee slapen en als ze ermee gaat slapen, is het een lange termijnrelatie. 481 00:18:46,360 --> 00:18:48,320 Dus dat is ontzettend belangrijk. 482 00:18:48,440 --> 00:18:49,800 En hoe meer je kan voorspellen... 483 00:18:49,880 --> 00:18:53,160 Jij zit het nou ook bij mij te doen, je zit het ook bij hem te doen. 484 00:18:53,240 --> 00:18:56,640 Wat zijn dit voor mensen? Hoe reageren ze? Dit moet leuk worden. 485 00:18:56,800 --> 00:18:58,600 Kunnen ze dat wel? Kan ik dat een beetje... 486 00:18:59,440 --> 00:19:02,600 Bij jou ben ik er al van overtuigd. Bij jou ook, Sander. Ik ben totaal gerustgesteld. 487 00:19:02,720 --> 00:19:04,320 We zijn nog maar negentien minuten bezig. 488 00:19:04,440 --> 00:19:08,240 Maar dat is eigenlijk hoe je hersenen voortdurend bezig zijn. 489 00:19:08,360 --> 00:19:11,080 Je bent altijd bezig met een soort vooraanname eigenlijk. 490 00:19:11,240 --> 00:19:12,240 Altijd. 491 00:19:12,360 --> 00:19:15,640 Dat is voorspellen. Dus je denkt dat het zo gaat lopen of je wilt voorkomen dat het zo gaat lopen. 492 00:19:15,800 --> 00:19:16,800 Inderdaad. 493 00:19:16,880 --> 00:19:19,800 Ik heb een boek geschreven, Ik wil iets van jou, jij wilt iets van mij... 494 00:19:19,960 --> 00:19:22,360 en dat gaat daar helemaal over. Want dat is altijd zo. 495 00:19:22,440 --> 00:19:26,440 Dat is wat menselijke interactie is. Of je iemand aardig vindt of onaardig. 496 00:19:26,720 --> 00:19:29,520 Je wil iets van die ander en die ander wil iets van jou. 497 00:19:29,600 --> 00:19:33,000 En daar ben je mee bezig, aan het bekijken. Hoe moet ik dat doen? 498 00:19:33,080 --> 00:19:35,000 En hoe reageert hij daar dan op? 499 00:19:35,080 --> 00:19:37,960 Niet dat je dat de hele tijd keihard bewust zit te doen. 500 00:19:38,080 --> 00:19:41,520 Maar onder de oppervlakte speelt dat altijd. 501 00:19:41,600 --> 00:19:42,600 Ja. 502 00:19:42,720 --> 00:19:44,600 Dan hebben we het over die korte termijn herinnering. 503 00:19:44,720 --> 00:19:46,880 En als je dan gaat slapen, dan gaat het zich nestelen in de hersenen. 504 00:19:47,000 --> 00:19:48,640 Dan krijg je een blijvende herinnering. 505 00:19:48,800 --> 00:19:51,800 Waardoor heel veel mensen die in de Efteling zijn geweest nog kunnen praten over... 506 00:19:51,960 --> 00:19:54,440 hoe lang geleden ze voor het eerst gingen en wat ze toen voelden. 507 00:19:54,520 --> 00:19:55,880 En wat ze bewoog. 508 00:19:56,080 --> 00:19:58,600 Dan gaan we het over het Sprookjesbos hebben. 509 00:19:58,720 --> 00:20:01,720 Dat moet een blijvende herinnering zijn voor mensen. 510 00:20:01,800 --> 00:20:04,160 Dus mensen moeten gaan slapen en de volgende dag denken... 511 00:20:04,240 --> 00:20:06,320 het was fantastisch. En over twintig jaar zeg je dat nog een keer. 512 00:20:06,440 --> 00:20:07,440 Dat is het idee, hè? 513 00:20:07,520 --> 00:20:11,520 Jij bent daar verantwoordelijk voor. Mag ik het zo zeggen? 514 00:20:11,640 --> 00:20:12,640 Ja. 515 00:20:12,800 --> 00:20:20,240 Want je bent eigenlijk een hoeder van die magie, die beleving. 516 00:20:20,360 --> 00:20:22,160 Nou ja, kijk, ik heb het niet bedacht natuurlijk. 517 00:20:22,320 --> 00:20:23,880 Het is 74 jaar geleden bedacht... 518 00:20:24,000 --> 00:20:26,800 door onder anderen Anton Pieck en Peter Reijnders. 519 00:20:26,880 --> 00:20:29,440 Maar het is gewoon het hart van de Efteling. 520 00:20:29,600 --> 00:20:33,600 Het is de succesformule. Het is het onderscheidend vermogen van dit park. 521 00:20:33,720 --> 00:20:35,240 Dus we zijn daar heel voorzichtig mee. 522 00:20:35,360 --> 00:20:39,600 En uiteindelijk weet je het van jezelf en bij de mensen die je kent. 523 00:20:39,720 --> 00:20:42,600 Het is een hele geliefde plek. 524 00:20:42,720 --> 00:20:46,440 En daarom gaan we er zorgvuldig mee om en willen we het ook goed uitbreiden. 525 00:20:46,600 --> 00:20:50,360 En hoe houd je dat in de gaten? 526 00:20:50,440 --> 00:20:54,640 We hebben het een paar keer gehad over die fakir. 527 00:20:54,800 --> 00:20:56,520 Die kabels zie je steeds beter. 528 00:20:56,640 --> 00:21:00,040 Zijn er misschien kinderen die nu denken van, die kabels, ik geloof het niet? 529 00:21:00,160 --> 00:21:01,160 Hoe ga je daarmee om? 530 00:21:01,240 --> 00:21:04,720 Dat is het wonderlijke. Eigenlijk zijn er helemaal geen kinderen die dat zeggen. 531 00:21:04,800 --> 00:21:07,000 Eigenlijk zijn we zo geconditioneerd aan schermen... 532 00:21:07,080 --> 00:21:10,000 dat de realiteit eigenlijk een steeds heftigere impact heeft. 533 00:21:10,080 --> 00:21:12,240 Dat vind ik eigenlijk de magie van dat bos. 534 00:21:12,360 --> 00:21:14,200 De echte verwondering. 535 00:21:14,320 --> 00:21:16,360 Er is eigenlijk geen kind die zegt, ik zie die draadjes. 536 00:21:16,480 --> 00:21:20,080 Het is echt de volwassene die dat wil ontrafelen. 537 00:21:20,240 --> 00:21:25,360 Het werkt al 74 jaar zo bijzonder voor gasten. 538 00:21:25,480 --> 00:21:27,640 Dus dat is alles wat we zijn. 539 00:21:27,760 --> 00:21:31,640 En dat Sprookjesbos, waarom blijft dat dan zo belangrijk voor jullie? 540 00:21:33,040 --> 00:21:35,160 Omdat wij geloven in die sprookjes. 541 00:21:35,240 --> 00:21:37,000 En ook de manier hoe we de sprookjes laten zien. 542 00:21:37,080 --> 00:21:39,320 Je gaat vanmiddag weer terug naar Nijmegen. 543 00:21:39,480 --> 00:21:43,640 Blijft dat dan nog in je hoofd hangen? We leven nog lang en gelukkig. 544 00:21:43,760 --> 00:21:44,760 Hier zeker, ja. 545 00:21:44,880 --> 00:21:46,640 Maar hoe houd je dat in stand? 546 00:21:46,760 --> 00:21:51,600 Wat is het nou als ontwerper en als leidinggevende? 547 00:21:51,720 --> 00:21:53,040 Hoe belangrijk blijft dat Sprookjesbos? 548 00:21:53,200 --> 00:21:54,800 Wat doe je eraan om dat belangrijk te houden? 549 00:21:54,920 --> 00:21:58,040 Het is heel makkelijk om zoiets stuk te maken. 550 00:21:58,200 --> 00:22:01,480 Dus een groot deel daarvan is... 551 00:22:01,600 --> 00:22:05,440 Het zijn succesnummers die je zelf als kind hebt meegemaakt. 552 00:22:05,520 --> 00:22:08,040 Jij zei het net ook al, je herinneringen vervormen. 553 00:22:08,200 --> 00:22:11,240 Maar iedereen die hier Langnek tegenkomt of de paddenstoel zegt.. 554 00:22:11,360 --> 00:22:14,640 dat weet ik nog. Ja, dat is precies zoals toen. 555 00:22:14,800 --> 00:22:18,080 Maar dat is helemaal niet. Dit is al de vierde of de vijfde Langnek. 556 00:22:18,200 --> 00:22:20,080 Dit is ook al de zesde paddenstoel. 557 00:22:20,200 --> 00:22:22,760 Maar wij proberen dat steeds mooier te maken. 558 00:22:22,920 --> 00:22:26,640 Zodat als je het hier nog een keer ziet, dat je denkt, dat is precies zoals het was. 559 00:22:26,760 --> 00:22:30,320 Ik begreep ook dat er ook weleens wordt gezegd, althans binnen de Efteling... 560 00:22:30,440 --> 00:22:35,480 dat het Sprookjesbos eigenlijk het begin van de antwoorden... 561 00:22:35,600 --> 00:22:38,720 In het Sprookjesbos liggen eigenlijk alle antwoorden van de Efteling. 562 00:22:38,800 --> 00:22:39,800 Kun je dat uitleggen? 563 00:22:39,920 --> 00:22:42,320 Nou, kijk, de Efteling is de Efteling. 564 00:22:42,320 --> 00:22:46,480 En je hebt natuurlijk ook alle andere soorten themaparken met veel attracties. 565 00:22:46,600 --> 00:22:49,600 Maar er is geen park met zoiets als het Sprookjesbos. 566 00:22:49,720 --> 00:22:51,000 En we zijn hier begonnen. 567 00:22:51,080 --> 00:22:55,760 Ik herinner me het Sprookjesbos, het zwembad, het Sprookjesbos. 568 00:22:55,880 --> 00:22:58,800 We zijn begonnen met tien sprookjes in een bos. 569 00:22:58,920 --> 00:23:01,200 En dat was direct een heel groot succes. 570 00:23:01,320 --> 00:23:05,760 En eigenlijk is het themapark pas later gekomen. 571 00:23:05,880 --> 00:23:08,000 Dus het was heel lang een Sprookjesbos. 572 00:23:08,080 --> 00:23:10,080 Met een speeltuin. 573 00:23:10,160 --> 00:23:13,040 Met een speeltuin, een theehuis, Het Witte Paard. 574 00:23:13,160 --> 00:23:16,160 En Papierrr Hierrr, dat je je hand in die Holle Bolle Gijs probeerde te doen. 575 00:23:16,240 --> 00:23:19,240 Later Holle Bolle Gijs, dat was ook niet vanaf het begin. 576 00:23:19,360 --> 00:23:22,880 En we zijn als Efteling eigenlijk op het succes van dat bos gaan voortbouwen. 577 00:23:23,000 --> 00:23:26,040 Maar de gronden die we hier hebben, dat waren altijd die bosrijke gronden. 578 00:23:26,200 --> 00:23:29,640 Dus we zijn heel voorzichtig eigenlijk. Het idee van het Sprookjesbos is... 579 00:23:29,760 --> 00:23:33,080 dat achter elke bocht een nieuw avontuur ligt. 580 00:23:33,200 --> 00:23:35,440 Maar natuur is daar heel belangrijk in om tot rust te komen. 581 00:23:35,520 --> 00:23:36,520 Daar doen we het eigenlijk voor. 582 00:23:36,640 --> 00:23:38,760 Dat je tot rust komt en dan laat je weer iets nieuws zien. 583 00:23:38,920 --> 00:23:42,760 Dus eigenlijk is het themapark gemodelleerd naar de vorm van het bos. 584 00:23:42,880 --> 00:23:44,040 En ook het succes van het bos. 585 00:23:44,200 --> 00:23:46,480 Het bos moest ook behouden blijven. 586 00:23:46,640 --> 00:23:50,800 Het is niet voor niks dat we maar 11 procent bebouwen. 587 00:23:50,920 --> 00:23:52,760 Dat hebben we al in eerdere podcasts gehoord. 588 00:23:52,920 --> 00:23:55,640 Ja, dat is een gouden greep. Want daardoor is het eigenlijk... 589 00:23:55,760 --> 00:23:57,360 Maar als je een directeur krijgt die denkt... 590 00:23:57,480 --> 00:24:00,480 we gaan toch nog 13 procent erbij bouwen, dan is het een probleem. 591 00:24:00,640 --> 00:24:04,640 Of is dat vastgelegd in de statuten van de Efteling? 592 00:24:04,760 --> 00:24:07,520 Ik werk voor de BV, de Efteling. De Efteling is de Efteling. 593 00:24:07,800 --> 00:24:10,040 Maar wij zijn van Stichting Natuurpark de Efteling. 594 00:24:10,160 --> 00:24:11,720 Dat is de enige aandeelhouder. 595 00:24:11,800 --> 00:24:15,360 En die zorgt daar ook voor, dat die kaders zo goed blijven. 596 00:24:15,480 --> 00:24:18,320 Daar ligt ook een groot deel van het geheim van de Efteling. 597 00:24:18,440 --> 00:24:19,440 Natuur. 598 00:24:19,520 --> 00:24:22,640 Ja, en in de constructie. Dat we van een stichting zijn. 599 00:24:22,760 --> 00:24:25,480 En daarmee waken we eigenlijk over alle afspraken. 600 00:24:25,640 --> 00:24:28,200 En daarmee is natuurlijk een ingreep dat er iemand komt... 601 00:24:28,320 --> 00:24:31,360 die aan die bebouwingspercentages wil gaan knutselen. 602 00:24:31,480 --> 00:24:33,640 Dat is eigenlijk onmogelijk. 603 00:24:33,760 --> 00:24:36,000 Ja. Als we het even over Langnek hebben... 604 00:24:36,040 --> 00:24:38,320 Want je zegt Langnek is al vier keer verbouwd. 605 00:24:38,480 --> 00:24:41,760 Terwijl mijn eerste herinnering aan Langnek is dat je dan Langnek zag. 606 00:24:41,880 --> 00:24:45,240 Dan ging je het park uit en dan probeerde je nog te kijken... 607 00:24:45,360 --> 00:24:48,720 of je Langnek nog net boven de bomen uit zag komen. 608 00:24:48,800 --> 00:24:51,360 Ja, dat denk ik, hè? Dat weet ik niet. 609 00:24:51,480 --> 00:24:53,520 Dan kom ik bij Margriet terug, want dat denk ik nu. 610 00:24:53,640 --> 00:24:55,240 Maar dat heb ik misschien mooier gemaakt dan het is. 611 00:24:55,360 --> 00:25:00,760 Want nu kan je hem niet meer zien, omdat de bomen hoger zijn geworden. 612 00:25:00,880 --> 00:25:02,480 Ja, om de zoveel jaar verlagen we de bomen. 613 00:25:02,480 --> 00:25:05,520 Waarom snoei je die bomen niet permanent? 614 00:25:05,640 --> 00:25:07,240 Zoddat ieder kind die Langnek kan zien. 615 00:25:07,360 --> 00:25:09,480 En dan vraag ik aan jou, Margriet, is het wel zo? 616 00:25:09,640 --> 00:25:11,760 Ik heb hem gezien. 617 00:25:11,880 --> 00:25:13,440 Ook buiten? Oké. 618 00:25:13,560 --> 00:25:16,520 Ik weet niet of het waar is, maar in mijn hoofd wel. 619 00:25:16,640 --> 00:25:18,200 Leg nou eens uit hoe het voor kinderen... 620 00:25:18,320 --> 00:25:22,200 Dat Sprookjesbos is echt een levende, blijvende herinnering. 621 00:25:22,320 --> 00:25:23,320 Hoe gaat dat? 622 00:25:23,440 --> 00:25:25,080 Ja, wat je ziet is... 623 00:25:25,200 --> 00:25:28,560 Je loopt daar, je hebt die rust, de natuur werkt heel erg goed mee. 624 00:25:28,680 --> 00:25:31,440 Je hebt die muziek. Ik zie me nog met mijn oren heel klein... 625 00:25:31,560 --> 00:25:34,280 Die paddenstoelen leken heel groot, maar ik was natuurlijk heel klein. 626 00:25:34,400 --> 00:25:37,200 Dan met mijn oren op die paddenstoel, die muziek helpt mee. 627 00:25:37,320 --> 00:25:39,680 En dan komen die verhaallijnen ertussendoor. 628 00:25:39,840 --> 00:25:42,840 Maar die verhaallijnen zijn niet wat je gewoon in het dagelijks leven ziet. 629 00:25:42,960 --> 00:25:44,440 Het zijn sprookjes natuurlijk. 630 00:25:44,560 --> 00:25:47,640 En bij Langnek in het verhaal zit ook... 631 00:25:47,760 --> 00:25:50,000 Die kon overal overheen kijken. 632 00:25:50,080 --> 00:25:52,200 Dus als kind, het was gewoon waar. 633 00:25:52,320 --> 00:25:54,000 Ik heb me echt niks afgevraagd daar. 634 00:25:54,120 --> 00:25:57,640 Die wetenschappelijke kijk kwam denk ik pas later, want toen geloofde ik alles. 635 00:25:57,760 --> 00:26:00,880 Dus ik zag hem boven die bomen uitkijken. 636 00:26:00,880 --> 00:26:05,960 En dat moest ook wel, want zo kon hij zijn taak volbrengen in het sprookje. 637 00:26:06,080 --> 00:26:11,320 Dus wat zie je? Je ziet iets wat wel klopt, wat raakt aan je herinnering. 638 00:26:11,440 --> 00:26:15,080 Bijvoorbeeld bomen. Je ziet paddenstoelen, dat ken je allemaal al. 639 00:26:15,200 --> 00:26:17,200 Maar dan bij die paddenstoelen komt er muziek uit. 640 00:26:17,320 --> 00:26:19,120 En in die bomen zitten deurtjes. 641 00:26:19,280 --> 00:26:22,200 En dan gaat gelijk een ander gebied in de hersenen... 642 00:26:22,320 --> 00:26:25,520 We hebben een gebied achter ons voorhoofd, achter onze oogkassen. 643 00:26:25,640 --> 00:26:28,760 Dat heet prefrontale hersenschors, mag je een beetje vergeten. 644 00:26:28,760 --> 00:26:31,520 Maar daar zit een ander gebiedje, net boven je wenkbrauwen. 645 00:26:31,640 --> 00:26:33,680 De ventromediale prefrontale hersenschors. 646 00:26:33,840 --> 00:26:35,960 Nog een keer voor de Scrabblefans. 647 00:26:36,080 --> 00:26:38,520 De ventromediale prefrontale hersenschors. 648 00:26:38,640 --> 00:26:40,640 Dat op drie keer woordwaarde. Dan word je gek. 649 00:26:40,760 --> 00:26:42,320 Dan win je gelijk. 650 00:26:42,440 --> 00:26:47,520 En die verbindt een systeem diep in de hersenen met je emoties. 651 00:26:47,640 --> 00:26:50,840 En met je geheugensysteem. Beter kan niet. 652 00:26:50,960 --> 00:26:55,320 Dus je ziet wat je herkent. Het voelt veilig, maar toch niet helemaal. 653 00:26:55,440 --> 00:26:58,200 De spanning komt omhoog, je kijkt nog een keer. 654 00:26:58,520 --> 00:26:59,960 En dan zijn er kabouters. 655 00:27:00,080 --> 00:27:03,000 En eigenlijk zie je nog veel meer dan dat er is. 656 00:27:03,120 --> 00:27:06,320 Omdat je het helemaal zelf inkleurt. 657 00:27:06,440 --> 00:27:09,280 Ik zeg wel eens, het is net als met het lezen van een boek. 658 00:27:09,400 --> 00:27:13,080 Een schrijver schrijft een boek, maar het boek wordt eigenlijk aangevuld... 659 00:27:13,200 --> 00:27:16,120 net als de sprookjes van de Efteling, door degene die leest. 660 00:27:16,280 --> 00:27:19,080 Door degene die kijkt, door degene die rondloopt. 661 00:27:19,200 --> 00:27:21,400 Vinden we ook echt leuk dat we het niet helemaal invullen. 662 00:27:21,520 --> 00:27:23,320 Dus dat is een onderdeel van hoe we hier ook ontwerpen. 663 00:27:23,440 --> 00:27:25,440 Dat gebeurt toch altijd? Ik denk dat je als kind... 664 00:27:25,520 --> 00:27:28,760 altijd meer fantaseert dan dat er werkelijk te zien is. 665 00:27:28,880 --> 00:27:31,080 Zeker. Maar hier... 666 00:27:31,200 --> 00:27:33,960 De centromediale prefrontale hersenschors. 667 00:27:34,080 --> 00:27:38,200 Dat klopt. Maar de Efteling speelt daar wel extra op in. 668 00:27:38,320 --> 00:27:43,440 Dus fantasie, verwondering, inspiratie komen allemaal bij elkaar. 669 00:27:43,520 --> 00:27:45,280 En een bepaalde extravertheid. 670 00:27:45,400 --> 00:27:47,520 Ik denk dat we de taferelen ook vrij... 671 00:27:47,640 --> 00:27:50,440 Ja, niet extreem in de zin van... 672 00:27:50,560 --> 00:27:53,080 Heel extreem, maar wel heel uitgesproken. 673 00:27:53,200 --> 00:27:54,560 In de zin dat het zich gewoon... 674 00:27:54,680 --> 00:27:56,200 Wat bedoel je dan? Kan je een voorbeeld geven? 675 00:27:56,320 --> 00:27:59,000 Bijvoorbeeld Langnek, dat is een heel uitgesproken figuur. 676 00:27:59,080 --> 00:28:01,840 Of Holle Bolle Gijs die papier eet. Of die paddenstoel, die vrij groot is. 677 00:28:01,960 --> 00:28:03,320 Het zijn hele... 678 00:28:03,440 --> 00:28:05,760 We zeggen weleens dat de Efteling het enige prentenboek ter wereld is... 679 00:28:05,880 --> 00:28:08,680 waar je doorheen kan lopen. Maar het moeten prenten zijn die je ziet. 680 00:28:08,840 --> 00:28:10,520 Dus dat moet duidelijk zijn. 681 00:28:10,640 --> 00:28:12,760 Maar ik denk dat alle mensen... 682 00:28:12,880 --> 00:28:16,000 Als je vraagt wat herinner je je van de Efteling... 683 00:28:16,080 --> 00:28:18,440 zijn het toch ook de paddenstoelen. 684 00:28:18,560 --> 00:28:21,080 Zijn die paddenstoelen heel belangrijk voor de beleving? 685 00:28:21,120 --> 00:28:22,960 Ja, die zijn extreem belangrijk. 686 00:28:23,080 --> 00:28:27,680 Ook omdat iedereen het erover heeft. Het is echt iets vanuit het begin. 687 00:28:27,840 --> 00:28:30,520 Maar de souvenirs die mensen maken, het fotootje wat meegaat... 688 00:28:30,640 --> 00:28:32,880 of wat je ziet, iedereen heeft die foto. 689 00:28:33,000 --> 00:28:35,320 Die foto heb je van jezelf, maar die foto wil je ook van je kinderen. 690 00:28:35,440 --> 00:28:37,880 En zo gaat het eigenlijk van generatie op generatie. 691 00:28:38,000 --> 00:28:39,080 Dus op een gegeven moment werd ik natuurlijk ook zo. 692 00:28:39,200 --> 00:28:41,000 Dat was de eerste keer dat ik met mijn zoon hier kwam. 693 00:28:41,080 --> 00:28:43,320 Ja, natuurlijk wil je die foto zelf ook maken. 694 00:28:43,440 --> 00:28:47,200 Inmiddels willen we dan dat... 695 00:28:47,320 --> 00:28:49,840 de stage of het toneelbeeld eigenlijk zo goed als mogelijk is. 696 00:28:49,840 --> 00:28:53,320 Daarom proberen we elke keer als we een verbetering doen... 697 00:28:53,440 --> 00:28:55,200 dat we het gewoon nog mooier maken. 698 00:28:55,320 --> 00:28:57,080 Maar je denkt dat het het origineel is. 699 00:28:57,200 --> 00:28:59,200 Ja, dat vond ik wel interessant wat je zei. 700 00:28:59,320 --> 00:29:01,080 Want Langnek is dus zes keer veranderd. 701 00:29:01,200 --> 00:29:02,200 Vier keer. 702 00:29:02,320 --> 00:29:03,320 Vier keer? Of zes keer? 703 00:29:03,440 --> 00:29:04,440 Vier keer. 704 00:29:04,520 --> 00:29:05,520 Vier keer veranderd. 705 00:29:05,640 --> 00:29:06,640 Er ging iets mis met je hersenen. 706 00:29:06,760 --> 00:29:07,760 Gewoon zelf invullen. 707 00:29:07,880 --> 00:29:10,520 Gewoon weer groter maken dan dat het is. 708 00:29:10,640 --> 00:29:13,680 Achttien keer veranderd, die Langnek. 709 00:29:13,840 --> 00:29:16,120 Dus Langnek is vier keer veranderd. 710 00:29:16,280 --> 00:29:18,080 Maar voor mij is hij wel hetzelfde. 711 00:29:18,520 --> 00:29:19,880 En dat vond ik wel heel bijzonder. 712 00:29:20,000 --> 00:29:21,760 En dat is wel eigenlijk het leuke. 713 00:29:21,880 --> 00:29:23,680 Tenminste, dat vind ik dan het leuke, ook als leidinggevende. 714 00:29:23,840 --> 00:29:26,320 Ik heb het zelf niet ontworpen... 715 00:29:26,440 --> 00:29:29,760 maar wat we wel kunnen doen, is dat we teruggaan naar de tekeningen van Anton Pieck... 716 00:29:29,880 --> 00:29:32,200 en kijken hoe goed hij het getekend heeft. 717 00:29:32,320 --> 00:29:35,840 En dikwijls is de realisatie hoe het was... 718 00:29:35,960 --> 00:29:38,120 zijn er altijd nog dingen in mogelijk om te verbeteren... 719 00:29:38,280 --> 00:29:39,880 als we gewoon naar de zuivere tekening kijken. 720 00:29:40,000 --> 00:29:43,280 We hebben ook een eigen archief met daarin 1500 prenten van Anton Pieck. 721 00:29:43,400 --> 00:29:44,520 En dan pakken we gewoon die prenten erbij. 722 00:29:44,640 --> 00:29:47,000 En dan gaan we gewoon terug, eigenlijk terug naar start. 723 00:29:47,000 --> 00:29:48,880 Van hoe heeft hij het nou bedoeld? 724 00:29:49,000 --> 00:29:52,520 En we vinden altijd dingen dat we denken, volgens mij bedoelde hij dit... 725 00:29:52,640 --> 00:29:55,560 of het kan gewoon beter worden uitgevoerd. En dan doen we dat ook. 726 00:29:55,680 --> 00:29:59,080 Maar in je herinnering blijft het hetzelfde, maar toch wordt het beter. 727 00:29:59,200 --> 00:30:03,840 Dan is het ook wel zorgvuldig, maar balanceren op een koord. 728 00:30:03,960 --> 00:30:08,200 Want je wilt dat hetzelfde gevoel blijft en toch wil je je vernieuwen. 729 00:30:08,320 --> 00:30:10,080 Hoe doe je dat dan? 730 00:30:10,200 --> 00:30:12,640 In het geval van Langnek bijvoorbeeld... 731 00:30:12,760 --> 00:30:14,640 dan kijken we gewoon naar de prenten van Pieck. 732 00:30:14,760 --> 00:30:16,080 Hoe heeft hij het bedoeld? 733 00:30:16,080 --> 00:30:19,880 Hij zit bijvoorbeeld op een rots. Dan kan hij uitkijken. 734 00:30:20,000 --> 00:30:24,520 Heel eerlijk, die rots was tot een paar jaar geleden meer een oliebol... 735 00:30:24,640 --> 00:30:26,760 dan echt een mooie natuurlijke rots waar hij op zat. 736 00:30:26,880 --> 00:30:31,320 Dus dan pakken we dat stuk beet en zetten we er een hele nieuwe rots onder. 737 00:30:31,440 --> 00:30:32,880 Shapen we dan. 738 00:30:33,000 --> 00:30:36,440 Zodat het tafereel, dat wat de gast ziet, gewoon nog duidelijker overkomt. 739 00:30:36,520 --> 00:30:38,080 Wordt de rots dan ook groter? 740 00:30:38,200 --> 00:30:39,760 Nee, hij werd niet groter. 741 00:30:39,880 --> 00:30:43,320 Hij werd gewoon beter qua compositie en structuur. 742 00:30:43,560 --> 00:30:46,760 Eigenlijk om het beeld naar de gast gewoon duidelijker te maken. 743 00:30:46,880 --> 00:30:49,640 Gewoon dat wij duidelijker zijn in hoe de gast het zou moeten zien. 744 00:30:49,760 --> 00:30:53,400 In de hoop dat het beter binnenkomt of heftiger. 745 00:30:53,520 --> 00:30:56,520 Dat de kans op die herinnering eigenlijk groter wordt. 746 00:30:56,640 --> 00:30:58,760 Ja, en ik denk ook dat wat jullie gedaan hebben... 747 00:30:58,880 --> 00:31:01,680 is ook dat het steeds passend blijft bij de tijd. 748 00:31:01,840 --> 00:31:03,560 Want als je hem nu op een soort oliebol... 749 00:31:03,680 --> 00:31:07,320 in mijn hoofd was het toen ook al een rots, inderdaad. 750 00:31:07,440 --> 00:31:11,320 Maar als je dat nu zou doen, dan zou het niet meer zo goed binnenkomen. 751 00:31:11,520 --> 00:31:16,000 Omdat we al zoveel meer zien, digitaal zoveel meer zien, van de wereld zoveel meer zien. 752 00:31:16,080 --> 00:31:17,880 Het is een heel bijzonder geleidelijk proces geweest. 753 00:31:18,000 --> 00:31:20,320 Want je kan ook zeggen, nee, ik hou het intact. 754 00:31:20,440 --> 00:31:22,640 Want we respecteren zoals het eigenlijk geweest is. 755 00:31:22,760 --> 00:31:26,000 Maar als we zien, de afgelopen jaren, bij het Paddenstoelendorp, Roodkapje... 756 00:31:26,080 --> 00:31:28,560 eigenlijk is er weinig meer echt origineel. 757 00:31:28,680 --> 00:31:32,320 We hebben heel veel aangeraakt, maar voor de niet-wetende gast... 758 00:31:32,440 --> 00:31:34,560 is het gewoon het aloude Sprookjesbos. 759 00:31:34,680 --> 00:31:40,200 Dus die balans van wat verbeteren we, daar kijken we goed naar. 760 00:31:40,200 --> 00:31:44,080 Maar als het in de intentie past, zoals het oorspronkelijk bedoeld is... 761 00:31:44,200 --> 00:31:45,560 dan gaan we dat toch aan. 762 00:31:45,680 --> 00:31:51,080 Eigenlijk om het park geen museum te maken, maar een levende herinnering. 763 00:31:51,200 --> 00:31:53,080 Zo'n krachtige, maar ook urgent. 764 00:31:53,200 --> 00:31:56,440 Dat het sprookje ook gewoon in het hier en nu is, het is van alle tijden. 765 00:31:56,560 --> 00:31:59,080 En niet dat je naar een soort echo uit het verleden kijkt. 766 00:31:59,200 --> 00:32:01,560 Dat er een laag stof op zit. 767 00:32:01,680 --> 00:32:04,680 En dat willen we, dat het gewoon sprankelend is, dat het aanstaat. 768 00:32:04,840 --> 00:32:08,000 En daardoor denk ik ook dat het voor een kind van nu ook nog heel leuk is. 769 00:32:08,000 --> 00:32:13,880 Ja, maar dan is het ook jullie taak om niet over een grens heen te gaan. 770 00:32:14,000 --> 00:32:17,320 Dat lijkt me best spannend, om dat zo goed te houden. 771 00:32:17,440 --> 00:32:19,880 Dat het toch een Anton Pieck-belevenis blijft. 772 00:32:20,000 --> 00:32:22,200 Wij werken met, creatief gedachtegoed. 773 00:32:22,320 --> 00:32:25,520 Dat zijn een soort pijlers waarvan we zeggen dat het altijd aan moet voldoen. 774 00:32:25,640 --> 00:32:26,640 Wat zijn die pijlers? 775 00:32:26,760 --> 00:32:29,080 Bijvoorbeeld een fragment van het verhaal uitlichten. 776 00:32:29,200 --> 00:32:31,400 Dus we vinden het leuker dat we een fragment laten zien... 777 00:32:31,520 --> 00:32:34,960 of een klein deel van het verhaal, in plaats van van A tot Z. 778 00:32:35,200 --> 00:32:39,120 Ook echt een classic is het eruit laten zien alsof het er altijd al stond. 779 00:32:39,280 --> 00:32:40,960 Dat het altijd... 780 00:32:41,080 --> 00:32:44,280 Zelf maak ik altijd de vergelijking, als je hier voor het eerst komt... 781 00:32:44,400 --> 00:32:47,120 dan moet je eigenlijk niet weten wat er in 1952 is gebouwd... 782 00:32:47,280 --> 00:32:50,120 of wat er in 2026 is gebouwd. 783 00:32:50,280 --> 00:32:53,400 Het is gewoon één sprookjesboek waar het uitkomt. 784 00:32:53,520 --> 00:32:58,200 En niet een sprookjesboek uit de middeleeuwen en uit de toekomst. 785 00:32:58,320 --> 00:33:00,000 Nee, die eenheid is ontzettend belangrijk. 786 00:33:00,080 --> 00:33:02,640 Dus de stijl waarin we dingen maken... 787 00:33:02,880 --> 00:33:06,840 Het kader daarvan ligt vast. 788 00:33:06,960 --> 00:33:09,120 Ja, dat bepaal je met z'n allen. 789 00:33:09,280 --> 00:33:12,680 En je onderhoudt dan... Je houdt het allemaal in de gaten. 790 00:33:12,840 --> 00:33:16,120 Zowel de man die verantwoordelijk is voor de beplanting... 791 00:33:16,280 --> 00:33:18,000 als jullie als ontwerpers, als creatieven. 792 00:33:18,000 --> 00:33:22,360 We zeggen zelf weleens dat het een soort gesamtkunstwerk is. 793 00:33:22,480 --> 00:33:26,640 En een gesamtkunstwerk is eigenlijk dat alle ontwerpende onderdelen... 794 00:33:26,760 --> 00:33:30,200 naar één beleving leiden. Naar één kunstwerk, naar één beleving. 795 00:33:30,320 --> 00:33:34,040 En het werkt pas als al die losse onderdelen die eenheid vormen. 796 00:33:34,200 --> 00:33:36,920 Pieck deed al die uitspraken in z'n eentje. 797 00:33:37,040 --> 00:33:41,600 Die was typograaf, graficus. Als je ziet wat hij allemaal... 798 00:33:41,760 --> 00:33:44,600 Ja, daarvoor bestond het niet zoals hij het deed. 799 00:33:44,760 --> 00:33:47,520 Hij heeft dat eigenlijk voor ons uitgevonden. 800 00:33:47,760 --> 00:33:51,400 Nu ga ik dan terug naar jou, Margriet. We hebben het nu over die kinderen gehad. 801 00:33:51,520 --> 00:33:54,560 Maar waarom hebben wij als volwassenen... Als ik nu ook weer door het Sprookjesbos loop... 802 00:33:54,720 --> 00:33:58,000 hetzelfde gevoel, dat ik gewoon diezelfde beleving weer... 803 00:33:58,080 --> 00:34:00,600 Althans, ik word weer heel erg gelukkig. . 804 00:34:00,680 --> 00:34:04,160 Ik word geen kind. Dat vind ik altijd suf. Het kind in mij is niet dood. Donder op. 805 00:34:04,400 --> 00:34:07,040 Maar wat is dat dan? Kun je dat verklaren? 806 00:34:07,120 --> 00:34:10,600 A, omdat het goede herinneringen oproept. Dat telt voor heel veel mensen. 807 00:34:10,720 --> 00:34:12,720 Dus dan voel je je eigenlijk al meteen gelukkig. 808 00:34:12,880 --> 00:34:16,400 Maar B ook, door die dingen die jij zegt. De natuur is daar. 809 00:34:16,400 --> 00:34:20,440 De natuur zorgt ervoor in de hersenen dat je eigenlijk tot rust komt. 810 00:34:20,560 --> 00:34:25,040 En als je tot rust komt, dan is er een netwerk. Dat heet het Default Mode Network. 811 00:34:25,160 --> 00:34:28,480 Mag je ook weer vergeten. Maar dat netwerk zorgt er ook weer voor... 812 00:34:28,600 --> 00:34:32,600 dat je openstaat voor fantasie, zonder dat je altijd doelen hebt. 813 00:34:32,760 --> 00:34:35,480 Zonder dat je... Ik moet dit, ik moet dat, ik moet dat. 814 00:34:35,560 --> 00:34:37,160 Dat valt weg. Daar valt heel veel weg. 815 00:34:37,240 --> 00:34:40,120 Nou is het wel zo, als je met kleine kinderen bent, zeker met meerdere... 816 00:34:40,200 --> 00:34:41,800 is het ook wel weer een stressfactortje. 817 00:34:41,920 --> 00:34:45,880 Maar als je de tijd hebt, dan komt dus eigenlijk die rust... 818 00:34:45,880 --> 00:34:48,400 over je, dan sta je meer open voor het geheel. 819 00:34:48,480 --> 00:34:51,840 En dan kan er van alles prettigs naar boven komen. 820 00:34:52,000 --> 00:34:55,000 En dat doet de Efteling ook heel erg. In plaats van dat we bezig zijn... 821 00:34:55,120 --> 00:34:58,040 want het is bijna iedereen iedere dag met to-do-lijsten afstrepen... 822 00:34:58,160 --> 00:35:01,440 Ik moet nog dit en dat, zus en zo... 823 00:35:01,520 --> 00:35:04,200 Dat valt allemaal weg. En dat draagt zowel... 824 00:35:04,360 --> 00:35:07,480 Ik vind wat je net zei over een deel uit een sprookje uitlichten. 825 00:35:07,600 --> 00:35:10,840 Dat is echt geniaal. Want als je een deel van iets pakt... 826 00:35:11,000 --> 00:35:14,480 dan moet je zelf met je hersenen de rest aanvullen. 827 00:35:14,800 --> 00:35:19,160 En dat zorgt er dus gelijk voor dat je die betrokkenheid, die interactie... 828 00:35:19,240 --> 00:35:22,840 met dat deel van dat sprookje hebt. Dus dat werkt ook heel erg. 829 00:35:23,000 --> 00:35:26,720 Je fantasie wordt geprikkeld, je rust wordt geprikkeld. 830 00:35:26,880 --> 00:35:30,720 En je hoeft niks. Dat zijn allemaal hele goede ingrediënten. 831 00:35:30,880 --> 00:35:34,240 Vaak ben je met meerdere mensen, dus ook dat sociale contact... 832 00:35:34,360 --> 00:35:38,160 en waar bijna iedereen blij is, dat helpt ook nog eens heel goed mee. 833 00:35:38,320 --> 00:35:40,800 We zien ook wel dat ouders het kinderen gaan uitleggen. 834 00:35:40,960 --> 00:35:43,320 Dus dat is ook leuker voor de rol als ouder... 835 00:35:43,360 --> 00:35:45,440 dat je kan zeggen, kinderen kennen soms de sprookjes niet... 836 00:35:45,520 --> 00:35:49,080 Nee, maar ik hoop wel dat ze het zelf uitleggen en niet via ChatGPT. 837 00:35:49,240 --> 00:35:52,160 Die mobiele telefoon is natuurlijk ook een gevaar dat oprukt. 838 00:35:52,320 --> 00:35:56,600 En je hoopt ook dat ze de sprookjesboeken wel hebben of later hebben. 839 00:35:56,720 --> 00:35:59,240 Zodat ze ook blijven voorlezen en het vertellen. 840 00:35:59,360 --> 00:36:01,240 Maar ook dat helpt dus heel erg mee. 841 00:36:01,360 --> 00:36:04,240 Wij doen ook heel veel onderzoek naar ouder-kind interactie. 842 00:36:04,360 --> 00:36:06,880 En we zien dat dat soms wat beter kan... 843 00:36:07,000 --> 00:36:10,640 onder andere omdat iedereen heel veel op de mobiele telefoon zit. 844 00:36:10,800 --> 00:36:13,320 En in de Efteling vallen die dingen heel vaak weg. 845 00:36:13,440 --> 00:36:17,080 En dan ga je in in gesprek, in interactie, samen in verwondering. 846 00:36:17,240 --> 00:36:19,240 Je geniet van de verwondering van de ander. 847 00:36:19,360 --> 00:36:21,640 Dus dat doet je goed. -Met z'n allen doe je het. 848 00:36:21,800 --> 00:36:23,240 We gaan naar de Sprookjespost toe. 849 00:36:23,360 --> 00:36:28,720 Want elke week krijgen we enorm veel mails en vragen van luisteraars van deze podcast. 850 00:36:28,800 --> 00:36:32,600 We hebben er wat vragen uitgepikt... 851 00:36:32,720 --> 00:36:34,360 die ook een beetje met dit thema te maken hebben. 852 00:36:34,440 --> 00:36:36,360 En dan ga ik ze aan jullie voorleggen. 853 00:36:36,440 --> 00:36:39,800 Ik denk dat ik veel bij Sander terechtkom, want het zijn veel Efteling-vragen. 854 00:36:40,000 --> 00:36:43,520 Misschien dat ik ook wel bij jou kom. 855 00:36:43,640 --> 00:36:47,160 Zijn er sprookjes die nooit verder zijn gekomen dan de tekentafel? 856 00:36:47,320 --> 00:36:50,440 Ontzettend veel eigenlijk. 857 00:36:50,520 --> 00:36:57,880 Zelfs sprookjes die Anton Pieck als suggestie heeft gedaan... 858 00:36:58,000 --> 00:37:01,240 Die nog in het archief liggen, zijn nooit aangeraakt. 859 00:37:01,360 --> 00:37:07,360 Omdat het moment niet was of omdat het technisch niet goed haalbaar was. 860 00:37:07,440 --> 00:37:12,880 Dat is natuurlijk het moeilijke. Het zijn vaak wonderlijke elementen in die sprookjes. 861 00:37:13,000 --> 00:37:14,440 Maar zie het maar eens uit te voeren. 862 00:37:14,600 --> 00:37:18,360 En hoe kies je dan welk sprookje wel in het Sprookjesbos past en welke niet? 863 00:37:18,440 --> 00:37:21,000 Bekendheid speelt een rol. 864 00:37:21,080 --> 00:37:23,880 Of soms juist dat we denken, we gaan zelf een verhaal schrijven. 865 00:37:24,000 --> 00:37:27,520 Ook bij de eerste tien sprookjes heeft de Efteling zelf een sprookje geschreven. 866 00:37:27,600 --> 00:37:30,000 De magische Klok is van onszelf. 867 00:37:30,160 --> 00:37:34,240 Het is eigenlijk een mix van bekende, bestaande sprookjes. 868 00:37:34,320 --> 00:37:37,160 En wij wisselen min of meer af. 869 00:37:37,240 --> 00:37:40,760 Hoeveel sprookjes zouden er nog in het Sprookjesbos passen? 870 00:37:40,920 --> 00:37:45,640 We hebben er nu 31. Er passen in het huidige bos nog wel sprookjes. 871 00:37:45,760 --> 00:37:47,520 Hoeveel? 872 00:37:47,640 --> 00:37:49,640 Dat ligt eraan hoe groot we ze uitvoeren. 873 00:37:49,760 --> 00:37:51,360 Hoeveel denk je nog dat het... 874 00:37:51,480 --> 00:37:54,200 We zijn begonnen met tien, we hebben er nu 31. 875 00:37:54,320 --> 00:37:58,760 Dus we hebben er 74 jaar over gedaan om te groeien naar die 31. 876 00:37:58,920 --> 00:38:02,080 Dus ja, we kunnen nog jaren vooruit. Maar we zijn er voorzichtig mee. 877 00:38:02,200 --> 00:38:05,160 Want het is toch ook een hele kluif om die 31 sprookjes te zien. 878 00:38:05,240 --> 00:38:07,520 Daar zijn we ons ook echt wel van bewust. 879 00:38:07,640 --> 00:38:10,040 Dus het is niet zo van... 880 00:38:10,200 --> 00:38:13,760 We blijven maar een bepaalde tijdlijn of die druk... 881 00:38:13,920 --> 00:38:17,920 We blijven zelf maar die druk voelen. Nee, van tijd tot tijd bouwen we een sprookje. 882 00:38:18,040 --> 00:38:19,920 Ook omdat we het heel bijzonder vinden. 883 00:38:20,040 --> 00:38:22,360 En we wisselen af met de grote attracties. 884 00:38:22,480 --> 00:38:23,760 Dat is een hele leuke vraag. 885 00:38:23,920 --> 00:38:27,480 Zijn er verborgen dingen te zien in het Sprookjesbos die wij niet weten? 886 00:38:27,640 --> 00:38:29,360 Noem je dat easter eggs? 887 00:38:29,480 --> 00:38:31,320 Easter eggs, ja. 888 00:38:31,320 --> 00:38:34,640 Bij ons in het bos, ik denk dat je ze zelf wel kent. 889 00:38:34,760 --> 00:38:36,520 De bekendste zijn de Pieck-muisjes. 890 00:38:36,640 --> 00:38:37,640 Wie? 891 00:38:37,760 --> 00:38:41,080 De Pieck-muisjes. We hebben van die kleine muisjes van Anton Pieck. 892 00:38:41,200 --> 00:38:42,200 Je kent ze? 893 00:38:42,320 --> 00:38:44,600 Ja, die zitten heel duidelijk in heel veel sprookjes. 894 00:38:44,720 --> 00:38:46,480 Bij Doornroosje zitten ze ook, toch? 895 00:38:46,600 --> 00:38:47,880 Tel ze maar eens. 896 00:38:48,000 --> 00:38:51,000 Hoeveel Pieck-muisjes hebben we dan? 897 00:38:51,080 --> 00:38:53,480 Dat zou een leuke vraag zijn. Ik zou het antwoord niet weten. 898 00:38:53,600 --> 00:38:56,000 Maar bijna bij alle sprookjes voegen we ze toe. 899 00:38:56,080 --> 00:38:57,480 Eekhoorns en Pieck-muisjes. 900 00:38:57,600 --> 00:39:00,040 Die eekhoorns zijn binnen, die zijn geïmporteerd. 901 00:39:00,200 --> 00:39:01,480 Ja, maar een nep-eekhoorn. 902 00:39:01,600 --> 00:39:02,600 O, een nep-eekhoorn. 903 00:39:02,720 --> 00:39:04,600 Sprookjesachtige eekhoorns. 904 00:39:04,720 --> 00:39:09,440 Zijn er nou details waarvan jij als ontwerper denkt... 905 00:39:09,520 --> 00:39:12,800 jammer dat mensen dat niet zien, dat het onopgemerkt blijft? 906 00:39:12,920 --> 00:39:14,240 Details in het Sprookjesbos. 907 00:39:14,360 --> 00:39:17,200 We bouwen ze altijd in. Ook dat is iets waar we... 908 00:39:17,320 --> 00:39:20,040 Wat ook heel geliefd is, dat we heel veel details toevoegen. 909 00:39:20,160 --> 00:39:22,240 Dus eigenlijk ontwerpen we het bewust. 910 00:39:22,360 --> 00:39:25,360 Dus we ontwerpen bewust details in waarvan we zeggen... 911 00:39:25,480 --> 00:39:26,920 We laten het gewoon zitten. 912 00:39:27,000 --> 00:39:30,800 Want voor de gast die hier vaker komt, is het heel leuk om naar die taferelen te kijken. 913 00:39:30,920 --> 00:39:32,760 En denken, hé, dat beweegt. 914 00:39:32,920 --> 00:39:36,720 Bij Roodkapje zitten heel mooi in een stuk houtsnijwerk, twee ogen die bewegen. 915 00:39:36,800 --> 00:39:38,920 Nou, als je maar door het bos holt... 916 00:39:39,040 --> 00:39:41,760 En denkt, dat is Roodkapje, dat is de Wolf, dan geloof ik het wel... 917 00:39:41,880 --> 00:39:44,640 De schoonheid zit natuurlijk als je gaat kijken... 918 00:39:44,760 --> 00:39:46,040 En de rust gaat nemen om te kijken. 919 00:39:46,200 --> 00:39:48,880 En het leukste is, is dat het met een gezin of met vrienden of... 920 00:39:49,000 --> 00:39:53,480 Dat je de moeite neemt van dat wat het tafereel zelf is. 921 00:39:53,600 --> 00:39:55,640 En dan ontstaat die relatie eigenlijk pas goed. 922 00:39:55,640 --> 00:39:59,160 Als je er doorheen holt, kom je nooit bij die details. 923 00:39:59,240 --> 00:40:01,800 Dat is ook nog een leuk verhaal, want je hebt net wel gezegd dat eigenlijk... 924 00:40:01,920 --> 00:40:04,520 Je hebt misschien wel geantwoord, maar is er nog wel een sprookje... 925 00:40:04,640 --> 00:40:08,440 dat echt in originele staat is? 926 00:40:08,520 --> 00:40:10,320 Dat dus niet gerestaureerd is? 927 00:40:10,440 --> 00:40:14,920 We hebben er ontzettend veel gerestaureerd. 928 00:40:15,040 --> 00:40:19,640 Van origine zijn de gronden voor de mijnbouw. 929 00:40:19,760 --> 00:40:24,160 Dus heel veel funderingen zijn gewoon gemaakt door het hout uit de mijnbouw. 930 00:40:24,200 --> 00:40:25,640 Dat is allemaal gaan verzakken. 931 00:40:25,760 --> 00:40:29,920 Sinds de jaren 70, jaren 80 is er al veel niet meer origineel. 932 00:40:30,040 --> 00:40:34,040 Maar ik denk dat De sprekende Papegaai, dat die nog het meest origineel is. 933 00:40:34,200 --> 00:40:36,200 Daar is het minste aan gedaan. 934 00:40:36,320 --> 00:40:38,480 Nog een laatste vraag van de Sprookjespost. 935 00:40:38,640 --> 00:40:41,360 Verliest Sprookjesboom in de winter zijn blaadjes? 936 00:40:41,480 --> 00:40:45,320 Ja, dat is een heel bijzonder soort, deze Sprookjesboom. 937 00:40:45,480 --> 00:40:48,880 Het is namelijk een unieke bladhoudende eik. 938 00:40:49,000 --> 00:40:51,320 Dus deze blijft wel zo. 939 00:40:51,440 --> 00:40:53,160 Heel erg leuk, jullie vragen. 940 00:40:53,240 --> 00:40:57,480 En nogmaals, stel ze. Misschien leggen we ze wel voor aan onze gasten... 941 00:40:57,600 --> 00:40:59,320 van de podcast. 942 00:40:59,480 --> 00:41:01,160 Volgend jaar bestaat de Efteling 75 jaar. 943 00:41:01,240 --> 00:41:05,640 Is het brein van kinderen in 75 jaar veranderd? 944 00:41:05,760 --> 00:41:06,760 Ja, heel erg. 945 00:41:06,880 --> 00:41:08,320 Kun je het uitleggen? 946 00:41:08,480 --> 00:41:14,040 Waar bijvoorbeeld, vijf jaar geleden, tien jaar geleden, twintig jaar geleden... 947 00:41:14,160 --> 00:41:16,640 dus het is al heel vaak veranderd. 948 00:41:16,760 --> 00:41:21,360 Je ziet dat vroeger heel veel hersenontwikkeling was gericht... 949 00:41:21,440 --> 00:41:24,080 op het langdurig richten van je aandacht. 950 00:41:24,200 --> 00:41:27,200 Dus je kon bijvoorbeeld een boek uitlezen, van begin tot het eind... 951 00:41:27,320 --> 00:41:29,480 tot het heel veel informatie opslaan. 952 00:41:29,640 --> 00:41:34,040 Je had misschien de encyclopedie, maar het meeste moest je echt onthouden. 953 00:41:34,200 --> 00:41:35,920 En nu zie je een hele grote verandering... 954 00:41:36,040 --> 00:41:39,440 dat jongeren zijn veel beter in het verdelen van aandacht... 955 00:41:39,520 --> 00:41:42,640 maar hebben het veel moeilijker met heel lang aandacht vasthouden. 956 00:41:42,760 --> 00:41:47,640 Dus een boek lezen gaat niet, maar voortdurend allerlei filmpjes kijken... 957 00:41:47,760 --> 00:41:48,720 Een soort zapgedrag. 958 00:41:48,800 --> 00:41:51,000 Inderdaad, een soort zapgedrag. 959 00:41:51,200 --> 00:41:53,880 Je vaardigheden moeten ook wel anders ontwikkelen in deze wereld. 960 00:41:54,000 --> 00:41:57,200 Dus je moet leren om veel beter prioriteiten te stellen. 961 00:41:57,320 --> 00:42:00,440 En dat kunnen ouderen weer best wel goed en jongeren wat moeilijker. 962 00:42:00,520 --> 00:42:05,520 Die worden overspoeld met alles wat maar in die hersenen komt. 963 00:42:05,640 --> 00:42:07,200 En ga dan maar eens prioriteiten stellen. 964 00:42:07,320 --> 00:42:09,440 Het is echt een vaardigheid die je moet leren. 965 00:42:09,520 --> 00:42:13,760 En verder moet je weten waar je dingen kan vinden en ze op waarde schatten. 966 00:42:13,880 --> 00:42:17,320 Dat is ook echt een vaardigheid die heel erg hoort bij deze tijd... 967 00:42:17,440 --> 00:42:20,200 en de hersenen dus op een bepaalde manier ontwikkelt. 968 00:42:20,320 --> 00:42:25,200 Want als je eenmaal op internet bent, is alles er, zou je kunnen zeggen. 969 00:42:25,320 --> 00:42:29,120 Maar waar was je naar op zoek? Wat is de waarde van wat je vindt? 970 00:42:29,280 --> 00:42:31,520 Dat noemen we source memory. 971 00:42:31,640 --> 00:42:37,440 Dus dat je weet of het van TikTok komt of van de hoofdontwerper. 972 00:42:37,560 --> 00:42:41,520 Die kan je beter geloven dan wat iemand op TikTok zegt bijvoorbeeld. 973 00:42:41,640 --> 00:42:43,000 Dus dat is heel belangrijk. 974 00:42:43,120 --> 00:42:47,280 En ons langetermijngeheugen wordt over de tijd minder... 975 00:42:47,400 --> 00:42:49,320 omdat we gewoon minder hoeven vasthouden. 976 00:42:49,520 --> 00:42:52,520 Want je slaat alles op in foto's, je zoekt alles op in tekst. 977 00:42:52,640 --> 00:42:53,640 Je wordt geholpen. 978 00:42:53,760 --> 00:42:58,640 Je wordt enorm geholpen en nu bijvoorbeeld met ChatGPT op je telefoon... 979 00:42:58,760 --> 00:43:00,880 hoef je al bijna helemaal niets meer te onthouden. 980 00:43:01,000 --> 00:43:06,200 Het is zo snel. Als je jezelf iets afvraagt, is er iemand met z'n telefoon die het antwoord al weet. 981 00:43:06,320 --> 00:43:09,320 Je kunt helemaal niet meer even nadenken. 982 00:43:09,440 --> 00:43:11,840 En dat is heel erg jammer, want ik zeg ook... 983 00:43:11,960 --> 00:43:14,320 Ik heb natuurlijk studenten op de universiteit. 984 00:43:14,440 --> 00:43:18,080 Als je alles via chat doet, word je nooit slimmer dan het gemiddelde. 985 00:43:18,200 --> 00:43:19,640 Want dat is wat het is. 986 00:43:19,760 --> 00:43:22,440 En tot nu toe zijn die systemen nog niet zo... 987 00:43:22,560 --> 00:43:26,080 dat ze zelf nieuwe dingen en creativiteit enzovoort erin brengen. 988 00:43:26,200 --> 00:43:29,560 En daarom is het heel goed dat je wel verwondering stimuleert. 989 00:43:29,680 --> 00:43:31,520 Dat je wel fantasie stimuleert. 990 00:43:31,640 --> 00:43:34,560 Zelfreflectie, nadenken, dromen. 991 00:43:34,680 --> 00:43:36,400 Want dat zijn allemaal facetten... 992 00:43:36,520 --> 00:43:39,400 waardoor dat wat is, kan ontwikkelen in iets anders. 993 00:43:39,520 --> 00:43:43,320 Maar als neuropsycholoog zou ik me daar toch zorgen om maken? 994 00:43:43,440 --> 00:43:44,640 Dat doe ik ook. 995 00:43:44,760 --> 00:43:46,320 Je kan er bijna niks aan doen. 996 00:43:46,400 --> 00:43:48,880 Ja, ik heb een heel positief karakter. 997 00:43:49,000 --> 00:43:51,400 Dat moet ik wel toegeven. 998 00:43:51,520 --> 00:43:53,960 Ik heb een ander boek geschreven, HersenHack. 999 00:43:54,080 --> 00:43:56,000 En dat gaat er eigenlijk over... 1000 00:43:56,120 --> 00:43:58,560 Iedereen denkt bij hacken aan iets negatiefs. 1001 00:43:58,680 --> 00:44:00,000 Aan het overnemen van iets. 1002 00:44:00,120 --> 00:44:04,520 Maar de oude definitie van hacken komt eigenlijk van MIT. 1003 00:44:04,640 --> 00:44:06,320 Dat is een universiteit in Amerika. 1004 00:44:06,440 --> 00:44:07,960 En dat ging over het spoorwegnet. 1005 00:44:08,080 --> 00:44:11,760 En hoe kon je nou optimaal dat netwerk maken? 1006 00:44:11,880 --> 00:44:14,400 En wat kun je dus zelf doen? 1007 00:44:14,520 --> 00:44:17,320 Je kan meer bepalen waar je zelf aan blootgesteld wordt. 1008 00:44:17,440 --> 00:44:19,840 Ik vind het heel belangrijk, waar wij mee begonnen... 1009 00:44:19,960 --> 00:44:23,320 Dat je beseft dat alles wat ik doe, alles waar ik naar kijk en alles wat ik voel... 1010 00:44:23,440 --> 00:44:24,880 verandert mijn hersenen. 1011 00:44:25,000 --> 00:44:27,520 Dat kan ten goede, dat kan ten kwade. 1012 00:44:27,640 --> 00:44:29,000 Dus dat is heel belangrijk. 1013 00:44:29,120 --> 00:44:30,880 Maar er ligt nog een laag boven. 1014 00:44:31,000 --> 00:44:33,080 Dat degenen die verantwoordelijk zijn... 1015 00:44:33,200 --> 00:44:39,560 Politiek, journalisten, wetenschappers, creatievelingen, iedereen... 1016 00:44:39,680 --> 00:44:42,120 dat die ook sturen naar het juiste in de wereld. 1017 00:44:42,280 --> 00:44:43,880 En dat klinkt een beetje zwaar. 1018 00:44:44,000 --> 00:44:45,080 Maar dat is het ook. 1019 00:44:45,200 --> 00:44:50,120 We kunnen onszelf continu voeden met fast food, fast information... 1020 00:44:50,280 --> 00:44:52,680 fast social contacts, noem het op. 1021 00:44:52,840 --> 00:44:56,320 Of je kan ook gaan voor geluk. 1022 00:44:56,440 --> 00:45:00,440 Wij hadden eerder een gesprek en ik legde uit... 1023 00:45:00,520 --> 00:45:02,640 Met Sander had je eerder een gesprek. 1024 00:45:02,760 --> 00:45:07,520 En ik legde uit dat genot en geluk compleet verschillende dingen zijn. 1025 00:45:07,640 --> 00:45:13,400 Genot is vet, zout, suiker, snelle seks, kopen, noem maar op. 1026 00:45:13,400 --> 00:45:14,400 Hartstikke lekker. 1027 00:45:14,520 --> 00:45:17,440 Maar met alleen genot red je het niet op de lange termijn. 1028 00:45:17,560 --> 00:45:18,560 En geluk wel. 1029 00:45:18,680 --> 00:45:21,880 En ik hoop ook dat de Efteling die balans bewaart. 1030 00:45:22,000 --> 00:45:23,200 Dat je niet alleen... 1031 00:45:23,320 --> 00:45:25,520 Ik weet, de wereld wordt steeds commerciëler. 1032 00:45:25,640 --> 00:45:28,520 Mensen willen steeds sneller die genotsprikkel hebben. 1033 00:45:28,640 --> 00:45:31,120 Verveling mag niet meer, nadenken doen we niet meer aan. 1034 00:45:31,280 --> 00:45:33,120 Wij moeten binnen en door. 1035 00:45:33,280 --> 00:45:36,880 Maar dat je die balans bewaart, want in de Efteling zit heel veel geluk. 1036 00:45:37,000 --> 00:45:38,000 Dat is het mooie ervan. 1037 00:45:38,080 --> 00:45:39,440 Dan moet ik even refereren aan gisteren. 1038 00:45:39,560 --> 00:45:42,440 Want ik ben dus niet naar de sportschool gegaan, maar ik heb een dag niks kunnen doen. 1039 00:45:42,640 --> 00:45:43,640 Ik was gelukkig joh. 1040 00:45:43,760 --> 00:45:44,760 Dat is heel goed. 1041 00:45:44,880 --> 00:45:47,440 Terwijl de sportschool een genot kan zijn en daar word ik niet gelukkiger van. 1042 00:45:47,560 --> 00:45:50,760 De lange termijn is ook wel een beetje een excuus. 1043 00:45:51,880 --> 00:45:56,000 Maar Sander je hoort wat ze zegt, want in feite is de vraag... 1044 00:45:56,080 --> 00:46:00,200 Als Margriet het zo zegt, dat in 75 jaar het brein verandert... 1045 00:46:00,320 --> 00:46:03,000 ook door TikTok en de snelheid van alles... 1046 00:46:03,080 --> 00:46:04,080 Moeten jullie daar ook op antwoorden? 1047 00:46:04,200 --> 00:46:06,080 Ja, ik denk ook wel dat wij bewust vertragen. 1048 00:46:06,200 --> 00:46:09,760 Ik denk dat je hier ook een dag, zeker bij het Sprookjesbos... 1049 00:46:09,880 --> 00:46:12,000 dat het ontworpen is om te vertragen. 1050 00:46:12,080 --> 00:46:13,400 Om met elkaar te vertragen. 1051 00:46:13,520 --> 00:46:17,400 Ik denk dat dat ook één van de redenen is dat het in basis natuurlijk... 1052 00:46:17,520 --> 00:46:19,880 in de kern wat het is, niet is veranderd. 1053 00:46:20,000 --> 00:46:22,880 We hebben het nooit aangedurfd om... 1054 00:46:24,400 --> 00:46:26,400 Ook omdat we er niet in geloven... 1055 00:46:26,520 --> 00:46:28,880 om een heel ander soort beleving daarvan te maken. 1056 00:46:29,000 --> 00:46:33,880 Het is allemaal wel geënt op rust, tafereel. 1057 00:46:34,000 --> 00:46:37,080 En het mooie, denk ik ook, waarom we erin geloven... 1058 00:46:37,200 --> 00:46:40,520 is omdat in die sprookjes zit natuurlijk een moraal of een levensles. 1059 00:46:40,560 --> 00:46:42,000 Het is bedoeld, waar kies je voor... 1060 00:46:42,080 --> 00:46:45,080 Wij kiezen ervoor om verhalen te brengen met een levensles... 1061 00:46:45,200 --> 00:46:49,680 of waar je van kan leren of dat je het erover kan hebben binnen een gezin. 1062 00:46:50,680 --> 00:46:52,680 We hebben nog nooit voor iets anders gekozen. 1063 00:46:52,840 --> 00:46:55,400 En ik vind het zelfs nog verder gaan dan het Sprookjesbos... 1064 00:46:55,520 --> 00:47:00,320 want zelfs als je lang in de rij moet staan voor Villa Volta, ik noem er maar één... 1065 00:47:00,440 --> 00:47:03,080 In het begin, als je daarin moet staan, dan vind je dat irritant. 1066 00:47:03,200 --> 00:47:06,840 Want je bent zo gericht op, ik moet snel beleven, ik moet daardoor... 1067 00:47:06,840 --> 00:47:10,640 en dan hebben jullie nog die bordjes met vanaf hier nog 75 minuten. 1068 00:47:10,760 --> 00:47:13,440 In het begin, als je binnenkomt, is het helemaal niet lekker. 1069 00:47:13,520 --> 00:47:16,640 En dan sta je in die rij, en dan praat je met elkaar... 1070 00:47:16,760 --> 00:47:19,320 en dan zeg je hoe zou het gaan, waar gaan we straks naartoe? 1071 00:47:19,440 --> 00:47:22,120 Ik was een poosje geleden in de Efteling, er stonden twee jongens voor me... 1072 00:47:22,280 --> 00:47:24,520 die hadden het premium abonnement. 1073 00:47:24,640 --> 00:47:28,320 Dat is het abonnement waar je altijd mee naar binnen mag, ook als er events zijn. 1074 00:47:28,440 --> 00:47:31,760 Die konden mij zoveel vertellen, dat was zo'n leuk gesprek... 1075 00:47:31,880 --> 00:47:36,080 wat ik nooit gehad zou hebben, als ik snel door die rij had kunnen gaan. 1076 00:47:36,120 --> 00:47:40,120 Ontwerptechnisch zeggen we ook dat wachten erbij hoort. 1077 00:47:40,280 --> 00:47:43,760 Het is gewoon echt fijn als je even dat moet uitstellen. 1078 00:47:43,880 --> 00:47:48,200 Dat is het hoogtepunt van de attractie, je moet even dat wachten... 1079 00:47:48,320 --> 00:47:50,760 Precies wat je zegt, daar heb je even een gesprek. 1080 00:47:50,880 --> 00:47:53,080 Het komt zometeen, het gaat zo beginnen. 1081 00:47:53,200 --> 00:47:54,320 -Je fantasie gaat dan... 1082 00:47:54,440 --> 00:47:56,080 Ja, we zijn er helemaal niet bij gebaat om... 1083 00:47:56,200 --> 00:48:01,000 Ik wil helemaal geen flauwe man zijn... 1084 00:48:01,120 --> 00:48:04,080 maar in rijen zie ik toch mensen echt op hun telefoon zitten... 1085 00:48:04,280 --> 00:48:07,960 Je zou moeten zeggen dat je bij de Efteling je telefoon inlevert en een Kodak-toestelletje krijgt... 1086 00:48:08,080 --> 00:48:09,080 waarmee je foto's kuntmaken. 1087 00:48:09,200 --> 00:48:10,200 Ik ben voor. 1088 00:48:10,320 --> 00:48:11,320 Ja, ik ook. 1089 00:48:11,440 --> 00:48:12,440 Ik ben voor. 1090 00:48:12,520 --> 00:48:15,080 Dan moet er dus een wet komen, zeg ik altijd, er moet een wet komen. 1091 00:48:15,200 --> 00:48:18,000 Er hoeft geen wet komen, zij bepalen alle regels zelf. 1092 00:48:18,120 --> 00:48:21,320 Maar als je in een restaurant zit, worden kinderen achter hun iPad gezet... 1093 00:48:21,440 --> 00:48:25,200 terwijl wij vroeger nog probeerden met de kinderen een conversatie, een gesprek te houden. 1094 00:48:25,320 --> 00:48:26,840 Ja, ik ben het met je eens. 1095 00:48:26,960 --> 00:48:32,200 Ik begrijp wel, iemand met een premium abonnement... 1096 00:48:32,280 --> 00:48:36,080 Iemand is natuurlijk helemaal bezeten van de Efteling, die wil alleen maar over de Efteling praten. 1097 00:48:36,200 --> 00:48:39,400 Maar dat is ook natuurlijk gewoon het leuke, dat wij ook die omgeving zijn... 1098 00:48:39,520 --> 00:48:43,760 waar wij gasten proberen te verleiden om niet op die mobiele telefoons te kijken. 1099 00:48:43,880 --> 00:48:47,440 En ik denk ook dat mensen er altijd zelf blijer van worden, dat ze het nog kunnen. 1100 00:48:47,560 --> 00:48:49,880 Dat je als gezin bent, dat er ook een soort opluchting is van... 1101 00:48:50,000 --> 00:48:54,320 We hebben met elkaar even die paar uur zonder telefoon. 1102 00:48:54,440 --> 00:48:55,640 Of we hadden hem niet constant bij ons. 1103 00:48:55,760 --> 00:48:59,760 En daardoor neemt het denk ik ook gewoon zo die unieke plek in, in het leven van mensen. 1104 00:48:59,880 --> 00:49:02,000 De Efteling, niet de telefoon. 1105 00:49:02,000 --> 00:49:04,680 Nee, want dat trucje kennen we dan wel. 1106 00:49:04,840 --> 00:49:07,680 Als ik in een restaurant zit met mijn partner, mijn man gaat naar het toilet... 1107 00:49:07,840 --> 00:49:10,840 dan dwing ik me om niet de telefoon te pakken, om te laten zien... 1108 00:49:10,960 --> 00:49:13,200 Je kan ook denken. 1109 00:49:13,320 --> 00:49:16,400 Maar ja, dat ziet niemand. Die denken ook dat die jongen geen telefoon heeft. 1110 00:49:16,520 --> 00:49:19,880 Maar het is toch übertriest. Er is een boek en dat heet Bored Couples. 1111 00:49:20,000 --> 00:49:25,320 Een heel leuk boek, met alleen maar foto's van partners die alleen maar... 1112 00:49:25,440 --> 00:49:31,000 in zo'n restaurant tegenover elkaar, alleen maar op die telefoon zitten. 1113 00:49:31,120 --> 00:49:32,440 Ja, ik vind het hilarisch. 1114 00:49:32,560 --> 00:49:35,320 Dat soort foto's zou je eigenlijk overal op moeten hangen. 1115 00:49:35,440 --> 00:49:37,080 Dat je dan denkt, nou, dat wil ik niet zijn. 1116 00:49:37,200 --> 00:49:39,400 Maar je ziet wel nog heel veel geluk in de Efteling. 1117 00:49:39,520 --> 00:49:41,520 Heel veel, ja. 1118 00:49:41,640 --> 00:49:46,880 Jij maakt attracties, zoals Baron 1898, Symbolica, Raveleijn. 1119 00:49:47,000 --> 00:49:50,560 Maar je hebt ook sprookjes gemaakt, zoals De zes Zwanen en De Prinses op de Erwt. 1120 00:49:50,680 --> 00:49:53,960 Wat is nou het verschil tussen het maken van een attractie en een sprookje? 1121 00:49:54,080 --> 00:49:55,520 En wat vind je leuker? 1122 00:49:55,640 --> 00:49:57,000 Nou, ik zou niet kunnen kiezen. 1123 00:49:57,000 --> 00:50:00,000 Ik denk dat ik ze allebei wel leuk vind, omdat het zo verschillend is. 1124 00:50:00,000 --> 00:50:05,800 Het verschil is sowieso het gevoel. Een sprookje is natuurlijk het hart van de Efteling. 1125 00:50:05,800 --> 00:50:10,600 Dus dat is wel het onderscheidend vermogen en dat voel je ook als je aan een sprookje mag werken. 1126 00:50:10,600 --> 00:50:15,760 En ik vind ze zelf ook zo mooi, omdat het ontwerpen op de vierkante centimeter is. 1127 00:50:15,760 --> 00:50:19,000 Dus echt de kleinste details moeten kloppen. 1128 00:50:19,000 --> 00:50:22,200 En een attractie is ook heel leuk, maar dat is meer voor de massa. 1129 00:50:22,200 --> 00:50:25,000 Daar gaat het echt over hoeveel gasten er per uur doorheen kunnen. 1130 00:50:25,000 --> 00:50:27,000 Ja, dat zijn echt machines. 1131 00:50:27,000 --> 00:50:29,000 Dus de wetmatigheden zijn heel anders. 1132 00:50:29,000 --> 00:50:36,000 Een attractie is gewoon meer echt een hit. 1133 00:50:36,000 --> 00:50:37,000 -Dat moet een hit zijn. 1134 00:50:37,000 --> 00:50:40,000 Dat is een hit, ja. En een sprookje is gewoon poëzie. 1135 00:50:40,000 --> 00:50:42,000 Het is gewoon iets heel moois, dat moet je raken. 1136 00:50:42,000 --> 00:50:46,000 Dus je pakt zo'n project eigenlijk heel anders aan. 1137 00:50:46,760 --> 00:50:51,760 De ene is gewoon veel liever en fluister je en schoonheid. 1138 00:50:51,760 --> 00:50:53,760 En een attractie is ook heel schoon en klopt allemaal. 1139 00:50:53,760 --> 00:50:59,760 Maar die moet ook echt presteren, de emotie moet daar heel hoog zijn. 1140 00:50:59,760 --> 00:51:02,840 Nou ben jij bezig met projecten... 1141 00:51:02,840 --> 00:51:03,840 Het Sprookjesbos... 1142 00:51:03,840 --> 00:51:07,840 Ik weet dat er nu verschillende ingangen zijn voor het Sprookjesbos. 1143 00:51:07,840 --> 00:51:09,840 Dat is nu gemaakt. 1144 00:51:09,840 --> 00:51:12,840 Gaat iedereen die in de Efteling binnenkomt... 1145 00:51:12,840 --> 00:51:14,840 komen die nog naar het Sprookjesbos? 1146 00:51:14,840 --> 00:51:17,840 Er zijn natuurlijk ook kinderen die gelijk naar Droomvlucht willen... 1147 00:51:17,840 --> 00:51:18,840 of naar de Python. 1148 00:51:18,840 --> 00:51:20,840 Ja, daar wisselt ook het moment waarin je het bezoekt. 1149 00:51:20,840 --> 00:51:24,840 Als je echt met de kleintjes bent, dan bezoek je als eerste het Sprookjesbos. 1150 00:51:24,840 --> 00:51:27,840 Maar als je in de puberteit zit... 1151 00:51:27,840 --> 00:51:30,840 of je bent met vrienden en je zit in de puberteit... 1152 00:51:30,840 --> 00:51:32,840 ik denk niet dat we je dan zien. 1153 00:51:32,840 --> 00:51:34,840 Maar dan kom je later wel weer terug als je een kind hebt. 1154 00:51:34,840 --> 00:51:35,840 Het wisselt een beetje. 1155 00:51:35,840 --> 00:51:36,840 Ik had een personeelsuitje. 1156 00:51:36,840 --> 00:51:38,840 Toen gingen wij ook met z'n allen naar Droomvlucht. 1157 00:51:38,840 --> 00:51:39,840 Daar mochten we toen exclusief in. 1158 00:51:39,840 --> 00:51:41,840 Toen dacht ik, ik ga toch nog even naar het Sprookjesbos. 1159 00:51:41,840 --> 00:51:43,840 Het is toch niet af als je dat toch niet gedaan hebt. 1160 00:51:43,840 --> 00:51:44,840 Dus je momentum is anders. 1161 00:51:44,840 --> 00:51:45,840 Want je wil het toch even zien. 1162 00:51:45,840 --> 00:51:46,840 Of de herinnering. 1163 00:51:46,840 --> 00:51:49,840 Dat je denkt, ik ga toch nog even naar De Indische Waterlelies. 1164 00:51:49,840 --> 00:51:51,840 Want ik had na de eerste opname van deze podcast... 1165 00:51:51,840 --> 00:51:52,840 hadden we het over het Sprookjesbos. 1166 00:51:52,840 --> 00:51:54,840 Ik had helemaal geen beeld meer van het Sprookjesbos. 1167 00:51:54,840 --> 00:51:57,840 Toen heb ik de week erna nog even door het Sprookjesbos gereden. 1168 00:51:57,840 --> 00:51:58,840 En wat vond je ervan? 1169 00:51:58,840 --> 00:51:59,840 Fantastisch. 1170 00:51:59,840 --> 00:52:00,840 Omdat het ook niet zo druk was. 1171 00:52:00,840 --> 00:52:01,840 Dat is fantastisch. 1172 00:52:01,840 --> 00:52:02,840 Zeker als het niet zo druk is. 1173 00:52:02,840 --> 00:52:03,840 En zo mooi. 1174 00:52:03,840 --> 00:52:05,840 Ja, dat is toch die magie. 1175 00:52:05,840 --> 00:52:06,840 Geluksmoment. 1176 00:52:06,840 --> 00:52:07,840 Ja, dat is het geluksmoment. 1177 00:52:07,840 --> 00:52:08,840 Ja. 1178 00:52:08,840 --> 00:52:09,840 Gelukkig maar. 1179 00:52:09,840 --> 00:52:10,840 Python, genot. 1180 00:52:10,840 --> 00:52:11,840 Sprookjesbos, geluk. 1181 00:52:11,840 --> 00:52:12,840 Ja, dat is zo. 1182 00:52:12,840 --> 00:52:13,840 Ja. 1183 00:52:13,840 --> 00:52:14,840 Beide is ook mooi. 1184 00:52:14,840 --> 00:52:15,840 Als het maar in balans is. 1185 00:52:15,840 --> 00:52:16,840 Nee, nee. 1186 00:52:16,840 --> 00:52:17,840 Margriet zegt het heel duidelijk. 1187 00:52:17,840 --> 00:52:18,840 Geluk. 1188 00:52:18,840 --> 00:52:19,840 Sprookjesbos is geluk. 1189 00:52:19,840 --> 00:52:20,840 Een frikandel speciaal is genot. 1190 00:52:21,840 --> 00:52:23,840 Sprookjesbos is geluk. 1191 00:52:23,840 --> 00:52:24,840 Een Indische rijsttafel is geluk. 1192 00:52:24,840 --> 00:52:27,840 Misschien is dat ook wel een verschil tussen een sprookje en een attractie. 1193 00:52:27,840 --> 00:52:28,840 Ja, precies. 1194 00:52:28,840 --> 00:52:29,840 Dat is misschien wel. 1195 00:52:29,840 --> 00:52:30,840 Dat is goed. 1196 00:52:30,840 --> 00:52:32,840 Je bent met dingen bezig. 1197 00:52:32,840 --> 00:52:33,840 Daar mag je natuurlijk niks over zeggen. 1198 00:52:33,840 --> 00:52:35,840 Maar ik begreep dat je met een droomproject bezig bent. 1199 00:52:35,840 --> 00:52:36,840 Voor mezelf. 1200 00:52:36,840 --> 00:52:37,840 En voor de Efteling. 1201 00:52:37,840 --> 00:52:38,840 Wat voor jezelf? 1202 00:52:38,840 --> 00:52:41,800 Ga je een huis bouwen in Nijmegen? 1203 00:52:41,800 --> 00:52:44,800 Nee, omdat ik ook leidinggevende ben, werk ik ook aan allerlei andere projecten. 1204 00:52:44,800 --> 00:52:46,800 Maar ik ben ook praktiserend ontwerper. 1205 00:52:46,800 --> 00:52:48,800 Dus ik werk ook aan een eigen project. 1206 00:52:48,800 --> 00:52:49,800 Dat is je eigen project. 1207 00:52:49,800 --> 00:52:50,800 Droomproject. 1208 00:52:50,800 --> 00:52:51,800 Ja. 1209 00:52:51,800 --> 00:52:52,800 Wat is het dan? 1210 00:52:52,800 --> 00:52:53,800 Ja, het is fantastisch. 1211 00:52:53,800 --> 00:52:54,800 Zeg iets. 1212 00:52:54,800 --> 00:52:55,800 Ik denk dat het het leukste is dat ik... 1213 00:52:55,800 --> 00:52:56,800 Voor de Efteling. 1214 00:52:56,800 --> 00:52:57,800 Voor de Efteling. 1215 00:52:57,800 --> 00:52:58,800 Dat is ontwerpen weer. 1216 00:52:58,800 --> 00:52:59,800 Je bent aan het tekenen, aan het maken. 1217 00:52:59,800 --> 00:53:00,800 Ja. 1218 00:53:00,800 --> 00:53:01,800 Dus naast leidinggeven doe je ook nog lekker creatief. 1219 00:53:01,800 --> 00:53:02,800 Ja. 1220 00:53:02,800 --> 00:53:03,800 Wat fijn. 1221 00:53:03,800 --> 00:53:05,800 Ja, dat is het eerste wat ik vroeg in het sollicitatiegesprek. 1222 00:53:05,800 --> 00:53:07,800 Van huis uit ben ik ontwerper. 1223 00:53:07,800 --> 00:53:10,800 En dat is wel waarvoor ik wakker word. 1224 00:53:10,800 --> 00:53:13,800 Maar deze rol als leidinggevende... 1225 00:53:13,800 --> 00:53:16,800 en dat samen bouwen aan dat gesamtkunstwerk vind ik ook heel mooi. 1226 00:53:16,800 --> 00:53:17,800 Ja. 1227 00:53:17,800 --> 00:53:20,800 Beide doe ik met ontzettend veel plezier. 1228 00:53:20,800 --> 00:53:21,800 Maar zeg iets... 1229 00:53:21,800 --> 00:53:22,800 Een tipje van de sluier. 1230 00:53:22,800 --> 00:53:23,800 Want je wordt zo blij. 1231 00:53:23,800 --> 00:53:24,800 Ik wil het ook een beetje weten. 1232 00:53:24,800 --> 00:53:25,800 Nee, ik mag er denk ik niks over zeggen. 1233 00:53:25,800 --> 00:53:26,800 Je mag er niks over zeggen. 1234 00:53:26,800 --> 00:53:27,800 Maak er een gesamtbeleving van. 1235 00:53:27,800 --> 00:53:28,800 Ja. 1236 00:53:28,800 --> 00:53:29,800 Nou, dat zal het zeker worden. 1237 00:53:29,800 --> 00:53:30,800 Welke emotie? 1238 00:53:30,800 --> 00:53:31,800 Oh, eh... 1239 00:53:31,800 --> 00:53:32,800 Ja, heel heftig. 1240 00:53:32,800 --> 00:53:33,800 Oh, oké. 1241 00:53:33,800 --> 00:53:34,800 Heftig? 1242 00:53:34,800 --> 00:53:35,800 Ja, dat kan toch op heel veel manieren? 1243 00:53:35,800 --> 00:53:36,800 Ja, ja, ja. 1244 00:53:36,800 --> 00:53:37,800 Ik vind het heel spectaculair. 1245 00:53:37,800 --> 00:53:38,800 Het is wel een genotmoment. 1246 00:53:38,800 --> 00:53:39,800 Ja, het gaat om genot. 1247 00:53:39,800 --> 00:53:40,800 Nou, ik weet zeker dat je er gelukkig uitkomt. 1248 00:53:40,800 --> 00:53:41,800 Oh, ja? 1249 00:53:42,800 --> 00:53:47,800 Heb je het nou over het droomproject of over Nijmegen zelf? 1250 00:53:47,800 --> 00:53:48,800 Nee, nee, nee. 1251 00:53:48,800 --> 00:53:50,800 Ik heb het over dit project voor de Efteling. 1252 00:53:50,800 --> 00:53:51,800 Grappig zeg. 1253 00:53:51,800 --> 00:53:52,800 Je ontploft van geluk. 1254 00:53:52,800 --> 00:53:54,800 Ja, omdat ik weet wat het kan worden. 1255 00:53:54,800 --> 00:53:57,800 Maar ik zit middenin het proces. 1256 00:53:57,800 --> 00:54:02,800 Een attractie bouwen duurt zo'n vijf jaar. 1257 00:54:02,800 --> 00:54:04,800 In het hoeveelste jaar zit je nu dan? 1258 00:54:04,800 --> 00:54:06,800 Ik zit nu op tweeënhalf. 1259 00:54:06,800 --> 00:54:07,800 Oké. 1260 00:54:07,800 --> 00:54:08,800 Nou, we gaan het dan over tweeënhalf jaar zien. 1261 00:54:08,800 --> 00:54:09,800 We gaan het zien. 1262 00:54:09,800 --> 00:54:10,800 En die Sprookjesbibliotheek. 1263 00:54:10,800 --> 00:54:12,800 We zijn afgelopen podcastafleveringen... 1264 00:54:12,800 --> 00:54:14,800 We proberen weer iets meer te weten te komen. 1265 00:54:14,800 --> 00:54:16,800 Nou, we krijgen er eigenlijk niks uit. 1266 00:54:16,800 --> 00:54:19,800 Behalve dat het een beleving is, volgens mij. 1267 00:54:19,800 --> 00:54:22,800 Is het een attractie of een sprookje? 1268 00:54:22,800 --> 00:54:23,800 Het is een sprookje. 1269 00:54:23,800 --> 00:54:25,800 Ja, maar de boeken komen naar je toe. 1270 00:54:25,800 --> 00:54:27,800 Er is beweging. 1271 00:54:27,800 --> 00:54:29,800 Er is een bepaald soort muziek. 1272 00:54:29,800 --> 00:54:33,800 En kun jij nog iets meer vertellen over hoe lang je daarmee bezig bent? 1273 00:54:33,800 --> 00:54:35,800 Ik mag er niet veel over zeggen. 1274 00:54:36,800 --> 00:54:39,800 Maar wel dat je er heel stil moet zijn. 1275 00:54:39,800 --> 00:54:42,800 Dus er wordt verteld? 1276 00:54:42,800 --> 00:54:44,800 Ik kan er echt niets over zeggen. 1277 00:54:44,800 --> 00:54:46,800 Je moet heel stil zijn. 1278 00:54:46,800 --> 00:54:48,800 Ik zou elke podcastluisteraar... 1279 00:54:48,800 --> 00:54:49,800 Deze aflevering moet je echt zien. 1280 00:54:49,800 --> 00:54:51,800 Die moet je helemaal luisteren. 1281 00:54:51,800 --> 00:54:54,800 Het is een genot om naar deze mensen te kijken. 1282 00:54:54,800 --> 00:54:56,800 We zijn bijna aan het einde van het programma gekomen. 1283 00:54:56,800 --> 00:55:01,800 Want ik krijg er niks uit over die hele Sprookjesbibliotheek. 1284 00:55:01,800 --> 00:55:02,800 Dat ga ik maar gewoon zien. 1285 00:55:03,800 --> 00:55:06,800 Margriet, als we het hebben over het Sprookjesbos... 1286 00:55:06,800 --> 00:55:09,800 Zijn er dingen die... 1287 00:55:09,800 --> 00:55:12,800 Wat mag nooit verdwijnen uit het Sprookjesbos? 1288 00:55:12,800 --> 00:55:16,800 Wat nooit mag verdwijnen uit het Sprookjesbos is... 1289 00:55:16,800 --> 00:55:18,800 Roodkapje mag nooit weg. 1290 00:55:18,800 --> 00:55:22,800 Dat is echt zo'n über basissprookje. 1291 00:55:22,800 --> 00:55:24,800 Dat iedereen kent. 1292 00:55:24,800 --> 00:55:26,800 En ik denk ook De Wolf en de zeven Geitjes. 1293 00:55:26,800 --> 00:55:28,800 Prachtig. 1294 00:55:28,800 --> 00:55:29,800 En jij? 1295 00:55:29,800 --> 00:55:31,800 Er mag niks verdwijnen uit het Sprookjesbos. 1296 00:55:31,800 --> 00:55:32,800 Je wordt gedwongen. 1297 00:55:32,800 --> 00:55:33,800 Je moet één ding omhakken. 1298 00:55:33,800 --> 00:55:34,800 Je wordt echt niet gedwongen. 1299 00:55:34,800 --> 00:55:36,800 Er wordt één drone, één drone valt op een attractie... 1300 00:55:36,800 --> 00:55:37,800 Nee, ik zou... 1301 00:55:37,800 --> 00:55:38,800 Nee, ik zou... 1302 00:55:38,800 --> 00:55:40,800 Het Sprookjesbos is fantastisch hoe het is. 1303 00:55:40,800 --> 00:55:41,800 Het klopt het ook helemaal. 1304 00:55:41,800 --> 00:55:43,800 We willen het heel mooi laten groeien. 1305 00:55:43,800 --> 00:55:47,800 Als je iets kiest, kies je natuurlijk gewoon voor het fundament. 1306 00:55:47,800 --> 00:55:48,800 De eerste tien. 1307 00:55:48,800 --> 00:55:50,800 Die horen... 1308 00:55:50,800 --> 00:55:53,800 Die eerste tien, daar zit de hele sleutel voor de Efteling in. 1309 00:55:53,800 --> 00:55:56,800 Wij bouwen eigenlijk nog steeds voort op die allereerste tien. 1310 00:55:56,800 --> 00:55:59,800 Daar is het idee gewoon geboren. 1311 00:55:59,800 --> 00:56:01,800 Alles daarna zijn varianten. 1312 00:56:01,800 --> 00:56:04,800 Maar de cadans en het tempo en hoe het eruitziet... 1313 00:56:04,800 --> 00:56:06,800 Het ritme van het ontwerp. 1314 00:56:06,800 --> 00:56:08,800 Ja, de sleutel ligt in de eerste tien. 1315 00:56:08,800 --> 00:56:10,800 Dus die kunnen nooit weg. 1316 00:56:10,800 --> 00:56:11,800 Nee. 1317 00:56:11,800 --> 00:56:12,800 Het was ontzettend fijn. 1318 00:56:12,800 --> 00:56:14,800 Ik zag een beetje tegen deze aflevering op. 1319 00:56:14,800 --> 00:56:17,800 Ik dacht hersenen, dat is niet mijn sterkste kant. 1320 00:56:17,800 --> 00:56:18,800 Oh, hersenen zijn zo leuk. 1321 00:56:18,800 --> 00:56:19,800 Ja, dat zie ik aan jou. 1322 00:56:19,800 --> 00:56:20,800 Ik geloof het ook gelijk nu. 1323 00:56:20,800 --> 00:56:23,800 Sinds vandaag eet ik nooit meer hersentjes in Frankrijk. 1324 00:56:23,800 --> 00:56:25,800 Het heeft ook te maken met... 1325 00:56:25,800 --> 00:56:26,800 Je maakt het zo beeldend. 1326 00:56:26,800 --> 00:56:28,800 Het is zo fijn om naar je te luisteren. 1327 00:56:28,800 --> 00:56:29,800 En dat geldt ook voor jou, Sander. 1328 00:56:29,800 --> 00:56:31,800 Heel erg bedankt voor jullie komst. 1329 00:56:31,800 --> 00:56:33,800 En bedankt voor het kijken of het luisteren. 1330 00:56:33,800 --> 00:56:35,800 En volgende week is er nog een nieuwe podcastaflevering. 1331 00:56:35,800 --> 00:56:37,800 Wat mij betreft tot volgende week. 1332 00:56:40,800 --> 00:56:43,800 Volgende week gaan we in gesprek met landschapsarchitect Ivo Südmeier... 1333 00:56:43,800 --> 00:56:46,800 en de gedragspsycholoog Fenne Roefs... 1334 00:56:46,800 --> 00:56:49,800 over verdwalen in het Sprookjesbos.