Jij gelooft ook niet in vrije wil.
Nee, ik kan op geen enkele manier bedenken
dat ik een vrije wil heb.
Jij denkt dat je mij uitgenodigd hebt, ik
denk dat ik gekomen ben.
Maar het is gewoon gebeurd.
Ik zie alles als bewustzijn.
En ik ben een vorm van dat bewustzijn,
een uiting vorm van dat bewustzijn.
Dat bewustzijn, zou ik maar zeggen, is de
grote regisseur.
En die beweegt mij.
Ik kan niet anders dan de beweging volgen.
Ben je dan een soort marionet die gespeeld
wordt door het bewustzijn?
Ja.
En je bent een fysieke uiting van een
stukje van het bewustzijn?
Ja, en ik vind wel de mooiste illusie
die het ego bedacht heeft.
Dat een vrije wil hebben.
Zo, nou, daar gaan we het dus over
hebben vandaag.
In deze podcast gaan we het vandaag hebben
over volwassen worden voor volwassenen.
Dat is de titel van het nieuwste boek
van Elmer Hendricks.
Elmer is oprichter van het Instituut voor Systemisch
Werk.
Hij helpt mensen om met eerlijke ogen te
kijken naar zichzelf, hun familiesysteem, hun patroongedrag en
de stukken in zichzelf die nog niet echt
volwassen zijn.
In deze aflevering praten we over emotionele volwassenheid
en hoe onze kindertijd de basis heeft gevormd
voor ons gedrag van vandaag.
We spreken over omgaan met emoties als boosheid,
loyaliteit en schuldgevoel, je niet gezien voelen, waardering
en nog veel meer wat je interessante inzichten
kan geven in jezelf.
Een podcast over bewustzijn met Elmer Hendricks.
Een paar maanden geleden kreeg ik dit boek
van Els van Stijn.
Het boek geschreven door jou, Elmer Hendricks, Volwassen
worden voor volwassenen.
En toen dacht ik van dat moet ik
lezen.
En dat gaf aanleiding om jou uit te
nodigen.
Welkom.
En het leuke is veel mensen denken altijd
van ik ken iedereen, dus ik bel mensen
op en dan komt dat goed.
Wij kennen elkaar helemaal niet.
Ik stuurde jou via LinkedIn een berichtje.
Hallo Elmer, ik ben Michael en wil je
in ons podcast komen?
En jij reageerde en hier zitten we op
dit moment.
Zo gaan die dingen en ik ben vreselijk
blij dat je er bent.
Dank daarvoor.
Ik wil het met je hebben over dit
boek.
Wat ik denk een boek is dat heel
veel mensen zouden moeten lezen.
Maar de vraag en daar begint ook de
achterkant van het boek mee is.
Vind jij jezelf volwassen?
Kan voor heel veel mensen een vreemde vraag
zijn.
In het werk dat ik doe, heb ik
me gerealiseerd dat eigenlijk, ik durf niet te
zeggen iedereen, maar heel veel mensen niet emotioneel
volwassen zijn.
Kan je voordat we de diepte ingaan, eerst
uitleggen wat dat dan is?
Dat je wel emotioneel volwassen bent.
Ja, eigenlijk het simpelste is om dan te
denken van.
Hé, heb ik een enige mate van zelfreflectie?
En reageer ik niet impulsief op de impuls
die op me afkomen.
Maar als ik geraakt wordt ergens in, ga
ik dan eerst naar binnen toe en onderzoeken.
Hé, wat wordt er nou aan mij geraakt
voor ik ga reageren?
En heel veel mensen reageren onmiddellijk.
En dat is eigenlijk altijd vanuit een pijnpunt,
altijd een kindstuk.
Ik ben eigenlijk achtergekomen door mijn werk met
familiebestellingen, dat bijna alle thema's die mensen inbrengen,
zijn altijd kind thema's, altijd kindpijnen.
En daar zijn ze emotioneel onvolwassen.
En dan zeg je, we hebben bewustzijnsniveaus.
Dus je hebt een kindbewustzijnsniveau, je hebt een
bewustzijnsniveau van een puber.
Uiteindelijk word je een volwassen mens.
Je hebt daar ook bepaalde lagen in beschreven.
En weinig mensen, jij bent 66, ik ben
56.
Weinig mensen van onze leeftijd bereiken zelfs op
die leeftijd een emotionele volwassenheid.
Heel veel mensen worden nog heel snel boos,
kunnen niet met emoties omgaan.
Of slaan dat juist van binnen heel erg
op.
Maar het leidt uiteindelijk, en daar gaat het
om, tot problemen in ons dagelijks leven.
En wat dus de kunst is, en dat
heb je heel mooi beschreven, is om dat
zelf onderzoek te gaan doen.
Van waarom reageer ik nou eigenlijk zo, zoals
ik reageer?
Oftewel, waarom ben ik wie ik ben?
En is dan de vraag, ben je wie
je bent?
Of heeft dat weer te maken met hoe
je bent geprogrammeerd?
Wat er met ons is gebeurd als mens?
Nou, daar gaan we het over hebben.
Ik denk dat we heel veel overeenkomsten hebben.
Maar ik denk dat we ook in sommige
dingen in het leven lijnrecht tegenover elkaar staan.
Ik ben heel erg van, stel een doel,
want je moet een doel hebben.
Want dan heb je richting, anders ben je
doelloos, dan dwaal je door het leven heen.
En jij zegt, nee, je moet helemaal geen
doelen stellen.
Je moet je in de flow laten meenemen.
Jij stelt nooit doelen?
Nee.
Nooit gedaan?
Ja, vroeger wel, maar ook niet zo heel
erg driftig.
Dingen zijn eigenlijk altijd op mijn pad gekomen.
En wat op mijn pad kwam, en ik
vond het heel leuk, en het vervulde me,
dat nam ik op.
Maar ik heb nooit gedacht van, ik wil
dat worden, of ik wil dat worden, of
ik wil dat worden, of ik ga dat
met mijn leven doen.
Eigenlijk helemaal nooit.
Dus je hebt het gewoon laten gebeuren.
En dat heeft jou gebracht tot waar je
nu bent.
Ja, het gebeurde gewoon.
Ik liet het niet eens gebeuren.
Het gebeurde gewoon.
Maar was dat dan altijd positief?
Ja, ik heb eigenlijk alleen maar gedaan wat
ik leuk vond.
Dat was wel een soort stijlregel, zeg maar,
van mij.
Ik wil alleen maar doen wat ik leuk
vind.
En ik doorgeloof de afwas natuurlijk, ik zit
ook de vuilnis buiten.
Dat soort dingen, dat maakt helemaal niet uit.
Maar echt de belangrijke dingen in mijn leven,
zoals mijn relaties, mijn werk, mijn vriendschappen, wil
ik echt alleen maar doen wat ik leuk
vind.
Dit klinkt bijna als een utopie voor heel
veel mensen.
Want ja, of dan ben je heel egoïstisch.
Je denkt alleen aan jezelf, kan een reactie
zijn.
Of het is gewoon niet realistisch, Elmer.
Je kan toch niet alleen maar doen wat
je leuk vindt?
En we hebben het er ook tegenslag op
ons pad.
Zeker als je alles maar laat gebeuren, dan
zit het ook wel eens tegen.
Hoe kan het bij jou dan allemaal zo
mooi vanzelf zijn gegaan?
Dat weet ik natuurlijk niet.
Daar heb ik geen antwoord op.
Maar ik vind ook heel veel dingen leuk.
Dus dat is maar heel weinig wat ik
echt heel vervelend vind.
Dus dat maakt het dan een stuk makkelijker.
Want ik zeg altijd, je kan nooit heel
veel dingen leuk vinden.
En wel een aantal dingen.
Maar als je te veel leuk vindt, dan
kun je weer geen keuze maken.
Dan laat ik het misschien anders zeggen.
Ik vind heel veel dingen niet vervelend om
te doen.
En ik neem overal mezelf wel mee.
Dus al zou ik, ik zeg het even
wat verjaardierd, een saai kantoorbaantje hebben, zou ik
in dat kantoorbaantje nog zelf een plezier vinden.
Maar goed, ik heb altijd hele leuke vakgebieden
gehad.
Ik heb in de techniek gezeten, wat ik
heel leuk vond.
Ik ben een keer aan de kickboksleraar geweest,
wat ik fantastisch vond.
Ja, en nu mijn grootste passie is familieopstellingen.
En daar training in geven, ja, dat vind
ik fantastisch.
Dat blijf ik nog wel de komende jaren
en jaren doen.
Dat doen wat je leuk vindt, hè?
Ja, is het nou toch een keuze?
Of zeg je, ik doe gewoon niet wat
ik niet leuk vind?
Nou, ik geloof ook niet, en dan gaat
het ook verschijnd lijnrecht tegen elkaar.
Ik geloof niet in dat ik een keuze
heb.
Ik geloof dat dingen gewoon gebeuren en ontstaan.
Ik ga er niet teveel op in, anders
kunnen we wel uren verder denken.
Ik vind het zo'n mooi onderwerp.
Ik had het laatst met iemand anders ook
over.
Die zei, nee, maar je hebt helemaal geen
keuze.
Jij gelooft ook niet in vrije wil.
Nee, nee, ik kan op geen enkele manier
bedenken dat ik een vrije wil heb.
Nee, de dingen er gebeuren en de gebeurtenissen
nemen mij mee.
Het gaat natuurlijk daarvoor op.
Ik zie alles als bewustzijn en voor mij
is alles alleen maar bewustzijn.
En ik ben een vorm van dat bewustzijn,
een uiting vorm van dat bewustzijn.
Maar bewustzijn, zou ik maar zeggen, is de
grote regisseur en die beweegt mij.
En ik, ja, ik kan niet anders dan
de beweging volgen.
Want er zijn...
Ben je dan een soort marionet of poppenkaspop
die gespeeld wordt door het bewustzijn?
Ja, je bent een fysieke uiting van een
stukje van het bewustzijn.
Ja, mooi gezegd, precies.
Zo, nou, daar gaan we het dus over
hebben vandaag.
En andere zaken, want het is echt mooi
dit, volwassen worden voor volwassenen.
Als je die vraag stelt, vind jij jezelf
volwassen?
Dat is een aanname.
Denk ik dat heel veel mensen zeggen, laten
we zeggen die boven de 30 zijn.
Ja, ik ben volwassen.
Ik heb die vraag gesteld de afgelopen week
aan wat mensen waarvan ik weet, met mijn
kennis vanuit ons vakgebied, die zijn totaal niet
emotioneel bewust volwassen.
Worden heel snel boos, heel snel geïrriteerd.
Vaak conflicten in situaties, in relaties met andere
mensen.
Je voelt aan heel veel dingen.
Er zit nog zoveel pijn en trauma klinkt
weer zo groot, maar er is nog zoveel
wat verwerkt moet worden, waardoor die mensen eigenlijk
ongelukkiger zijn dan ze zouden hoeven zijn.
Ja, maar het antwoord op die vraag was
bij iedereen unaniem.
Natuurlijk, natuurlijk ook.
Wat staat daar voor een vraag?
Ik ben 50.
Tuurlijk ben ik volwassen.
Ja, die koppel leest altijd aan volwassenheid.
Maar totaal geen enkel inzicht in hun eigen
emotionele onvolwassenheid.
Ja, ja.
Hoe kan het zijn dat mensen het niet
bij zichzelf zien of kunnen erkennen?
Ik denk dat we zo geconditioneerd zijn.
We zijn zo geconditioneerd in ons leven, in
ieder geval in het Westen, om ons hoofd
te gebruiken, om carrière te maken, doelen te
stellen, geld te verdienen.
Daar zijn we mee bezig.
En we worden niet geleerd om de blik
naar binnen te richten.
Om hee, wat gebeurt er nou in jou?
Je wordt boos.
Waarom word je boos?
Wat wordt er geraakt in jou?
Wat voel je daarin?
Nooit leren we dat.
Niet op scholen.
Onze ouders leren ons dat niet, want die
zijn zelf emotioneel onvolwassen over het algemeen.
Dus ja, op een gegeven moment moet je
zelf tot het inzicht komen.
Of via mensen zoals jij die dingen in
de wereld toe brengen.
Of mensen zoals ik, of via Els Versteijn,
noem maar op.
Om te realiseren, he, ik moet naar binnen
gaan.
De enige juiste wets naar binnen toe is
onderzoeken, wat speelt er nou in mij?
En als je dat doet, ja, dan kom
je een hele beerput tegen vaak.
En heel veel mensen willen daarvan af.
Maar ik kan me ook heel goed voorstellen
dat het toch weer dat principe van you
don't know what you don't know.
Klopt.
Dus laten we zeggen, we hebben iemand van
middelbare leeftijd, tussen de 40 en de 50,
heel snel boos, geïrriteerd over alles wat er
gebeurt in het leven.
Als ik dan zeg, joh, je moet dat
boek eens lezen of kan ik je daarmee
helpen?
Dan is het echt zo niet nodig.
Je moet niet bij mij zijn.
Het komt door hem.
Ik was laatst bij dat hotel, bij die
balie en ik werd zo schrofterig behandeld.
De loodgieter kwam zijn afspraak niet na.
Logisch dat ik volledig uit mijn plaat ging.
Ja, ja, ja.
Herkenbare reacties toch?
Ja, zeer herkenbaar.
Ik denk voor heel veel mensen ook.
Ik moet zeggen, ik weet niet hoe dat
bij jou is, ik was vroeger niet anders.
Ik kon heel snel boos worden.
En laten we er een paar uithalen.
Boosheid, een emotie die we allemaal kennen.
Heb je dat zelf ook gehad?
Dat je dan boos werd zonder dat je
je bewust was waarom of dat je toch
ook zei van ja, maar ik word boos.
En dat je niet weet waar die boosheid
vandaan komt.
Bij mij was mijn boosheid erg onderdrukt.
Dus van mijn boosheid was vaak geen ruimte.
Dus ik heb heel erg geleerd om mijn
boosheid te onderdrukken en om heel aardig te
zijn naar buiten toe.
Vanuit vroeger?
Vanuit vroeger, ja.
Toen je klein was?
Ja, vanuit mijn kindstuk.
Ja, zeker.
Dus pas heel veel later, ik word nog
steeds niet makkelijk boos.
Dus ik zie nog de reden eigenlijk om
boos te worden, behalve om grenzen aan te
geven als dat nodig is.
Maar dat kom ik eigenlijk ook nooit tegen.
Maar vroeger was dat een heel ander verhaal.
Dus ik kon niet bij mijn boosheid komen.
Het was een beetje verstopt in mij.
Dus boos worden ken ik vroeger als kind
ook bijna niet eigenlijk.
Al die emoties waar we het over gaan
hebben, komen voort uit dat kind, hè?
Ja.
Dit is uit dat kindstil, in de periode
kinderbewustzijn.
Ja.
Boos is er één.
Jij zegt dat die boosheid kon er niet
zijn of mocht er niet zijn.
Nee, er was geen ruimte voor.
Ik had geen recht om boos te zijn.
Of van wie niet?
Mijn moeder.
Altijd weer die moeder, hè?
Ja, dat is vaak natuurlijk de ouders.
Maar kan je een voorbeeld geven van, daar
kon ik dan boos over worden, maar dat
mocht niet?
O ja, ik zal er niet te diep
op ingaan, want mijn moeder leeft nog, dat
wil ik er ook niet aan doen.
Maar als ik iets heel graag wilde hebben,
en dat was echt gewoon helemaal geen onredelijk
iets.
Bijvoorbeeld, mijn zus kreeg altijd limonade en ik
kreeg snoepjes en dat soort dingen.
En dat wilde ik ook.
En ik moest niet zeuren, ik had toch
genoeg gekregen, en ik had genoeg.
Maar dat kreeg ik niet en dat wilde
ik ook.
Maar als ik boos wilde worden, dan werd
mij onmiddellijk de mond gesnoerd.
Want mijn moeder was ook veel zieliger dan
ik.
Mijn moeder heeft een zware jeugd gehad, heeft
ze ook.
Mijn moeder is wat kreupel, heeft een zware
suikerziekte.
Dus ze had allemaal redenen om mij om
de oren te slaan, van ik heb dat
niet, ik heb dat niet, ik heb dat
niet.
Dus jij hebt geen recht van spreken.
Kijk eens wat jij hebt.
En ergens heette ze er gelijk in, maar
als kind zijn voelt dat heel onredvaardig.
En toen wilde ik boos worden, maar dat
kon helemaal niet.
En wat deed je dan met dat gevoel,
met die emotie?
Ja, inslikken.
Inslikken.
En wat doet dat met je dan?
Ja, dat kan ik me eigenlijk niet meer
zo goed herinneren.
Ik kan me van mijn hele...
Maar neem je dat mee en komt dat
later in je leven dan terug?
Ja, ja, het is...
Zeker, vroeger kon ik aardig gewelddadig zijn.
Eigenlijk zonder boosheid kon ik gewelddadig zijn.
Dus in die zin is het dan naar
buiten gekomen.
En dat is later erg gereguleerd door de
verspotten die ik gedaan heb.
Maar goed, dan kwam het weer op een
andere manier naar buiten.
Dan had ik het liever voor een heel
ander gesprek bewaar nog.
Maar nee, dat is zeker.
Boosheid heeft ook een enorme kracht, hè?
Er zit ontzettend veel power in boosheid.
Maar boosheid mag eigenlijk alleen maar gebruikt worden
om grenzen aan te geven.
En dan is het functioneel.
Dan is het primair.
Alle andere boosheid waar jij ook over sprak
is secundair.
En er zit altijd een pijn onder.
Een gevoel van onredvaardigheid, een gevoel van onmacht.
Dit wordt mij aangedaan.
En dat zijn alle kindstukken.
Kan je het verschil uitleggen tussen een primaire
en secundaire emotie?
Ja, bijvoorbeeld...
Mijn moeder was niet aanwezig voor me.
Even als voorbeeld, hè?
Niet dat mijn moeder was.
Wat vaak gebeurt, overigens.
Ja, wat heel vaak gebeurt.
Ja, heel veel.
Kom ik in opstellingen heel veel tegen.
Emotioneel niet beschikbaar.
Ja, wel fysiek aanwezig, maar emotioneel niet beschikbaar.
Vanwege allerlei eigen redenen.
Nou, een kind mist aan de moeder.
Het voelt dat de moeder niet aanwezig is.
Is daar heel erg verdrietig om.
Maar het verdriet mag er niet zijn.
Dus dan komt er eigenlijk een soort gevoel
overheen, een soort emotie overheen.
Boosheid bijvoorbeeld.
Of onverschilligheid.
Om die diepe pijn die eronder zit, dat
verdriet, dat gemis, niet te hoeven voelen.
En die secundaire emotie, die boosheid, die kan
een heel leven voortduren bij iemand.
In allerlei situaties kan die weer opkomen.
Dus eigenlijk is het dan de kunst om
te onderzoeken, wat zit er nou onder die
boosheid?
Wat zit er nou onder die secundaire emotie?
En heel vaak is dat onmacht, verdriet, frustratie,
vanuit de kindertijd.
En als dat niet gezien wordt en daar
wordt niet naar gekeken, ja dan blijft er
gewoon iedere keer een secundaire emotie opkomen.
En die secundaire emoties die dekken eigenlijk af
wat er werkelijk aan de hand is.
Precies.
En wat er werkelijk aan de hand was,
was te pijnlijk om onder ogen te komen.
En dan is er een secundaire emotie overheen
gegaan.
Dus heel veel mensen, ik denk het hele
leven maar zeker, laten we zeggen tussen 20
en 40, 20 en 50, die hebben daar
last van.
Dan komen die secundaire emoties veel meer naar
de oppervlakte.
En dan blijkt dat ze heel vaak boos
worden in situaties die niks meer met die
kindertijd te maken hebben.
Maar wel ergens een gevoel oproepen, of in
een relatie, dat er ineens enorme boosheid komt,
dat die partner denkt van waar komt dit
nou ineens vandaan?
En jij zegt dat dat ontstaat eigenlijk allemaal
in die kinderperiode.
Waardoor veel mensen ook last hebben van, ik
ben op zoek naar erkenning.
Altijd op zoek naar waardering of de pleaser,
wat heel goed bedoeld is natuurlijk.
Het is heel goed om er voor mensen
te zijn, maar het is een overloyaliteitsgevoel eigenlijk.
Dat je heel loyaal gaat zijn of heel
erg dingen gaat doen voor een ander om
iets terug te verwachten, toch?
Ja, maar dat is een overlevensmechanisme.
Kan je dat uitleggen?
Ja, door aardig te zijn voor de ander,
door vriendelijk te zijn voor de ander op
een niet natuurlijke manier.
Vriendelijkheid is een prachtige kwaliteit, maar om op
die manier ook gezien te worden, een erkenning
te worden, dat is een stukje overlevensmechanisme.
Want dan mag je er eindelijk zijn.
Dan heb je bestaansrecht.
En dat stuk van bestaansrecht, dat werkt heel
sterk door, vooral bij vrouwen.
Ik heb gemerkt in opstellingen dat heel veel
cliënten, vrouwen in de opstelling, innerlijk hun moeder
willen redden.
Dan hebben ze een behoeftige moeder en zij
willen hun moeder redden.
Dan kunnen ze dat niet tegenverweren.
Als kind ga je er dan zijn voor
je moeder emotioneel.
Je wil je moeder ondersteunen.
En als je dat doet, dan ziet jouw
moeder jou.
Met andere woorden, als kind zijnde, je mag
helemaal zijn.
Je hebt bestaansrecht.
Je wordt gezien door je moeder.
Maar later in het leven nemen die mensen
dat mee en hebben de behoefte aan om
anderen te helpen, zodat ze door die ander
gezien worden.
Dus hun helpen van de ander en zijn
voor de ander wordt er gewoon een kwestie
van, dan heb ik bestaansrecht.
En dat is een overlevensmechanisme.
En als er inzicht in komt, werkelijk inzicht,
dan eindelijk kunnen ze wat meer terugtrekken van
het helpen en kunnen ze ook meer grenzen
stellen.
Want nee zeggen tegen iemand die hulp nodig
heeft, dat gaat niet.
Dat ze als kind tegen je moeder nee
zeggen, dat is onmogelijk.
Dat is een afwijzing.
En we willen geen afwijzing.
Nee, nee, nee.
Zeker niet dat iemand jou afwijst natuurlijk.
Nee, maar voor kinderen is het ook dodelijk
hè, afwijzing.
Als een kind voelt dat het niet mag
zijn, dat het niet thuishoort in de familie.
Het voelt zich afgewezen en niet bij horen,
dat is voor een kind verschrikkelijk.
Dan raakt een kind in paniek.
Voelen veel mensen zich afgewezen nog steeds later
in hun leven?
Nou ja, ik kan alleen maar spreken, ik
zie niet veel mensen, behalve in mijn werk.
En daar komen natuurlijk de mensen toe met
allerlei issues en thema's.
Dus daar kom ik het wel in tegen.
Ja, zeker.
We gaan hier straks op door.
Jij hebt dit niet altijd gedaan.
Nee.
Je zei al, je was kickboksleraar, karate leraar.
Met jouw lengte was je daar vast heel
goed in.
Nou, ik denk dat kan ook een nadeel
zijn hoor.
Kunnen ze je makkelijk raken?
Ja, dat wel.
Ik heb wel een lange reach, maar als
je binnen die reach komt, dan...
Maar daar begon je mee, toen je jong
was.
Daarna ben je in de techniek gegaan.
Je hebt allemaal verschillende dingen gedaan.
En dan is mijn vraag van, wanneer komt
wat je nu doet, alweer 25 jaar volgens
mij.
Wanneer komt zoiets op je pad?
En even voor de duidelijkheid, je doet wel
dingen met familiesystemen.
Maar ik heb je ook horen zeggen, dat
hoort erbij.
Maar eigenlijk ben ik gewoon bezig met mensen
meer bewustmaken.
En die familie heeft daar toevallig mee te
maken.
Maar je bent niet echt primeer een familieopsteller.
Jawel.
Dat doe je wel.
Zeker.
Ja, ja.
Mijn grote passie is het geven van opleidingen
en workshops in familiebestellingen.
En wat is je doel daarmee dan?
Nou ja, eigenlijk mijn enige doel is dat
ik iets doe wat mij vervult.
En dat andere mensen daar een voordeel bij
hebben.
Dat is een mooie collateral damage, om het
maar te zeggen.
Maar ik doe gewoon dat omdat ik het
gebeld heb.
Omdat jij het leuk vindt?
Ja.
Ik zeg wel eens gek scherend van als
mijn passie het maken was van kernwapen, zou
ik dat doen.
Maar ja, dat is het toevallig niet.
Dus ja, dat is eigenlijk de reden dat
ik dit werk doe.
Het vervult mij enorm.
En wat het meest vervult is als ik
zie dat er bij mensen zo'n vonkje
van bewustzijn begint te ontstaan.
En dat mensen steeds bewuster worden van wat
ze eigenlijk zijn en wat hun belastende patronen
veroorzaakt.
Maar dit is wat je doet, mensen bewustmaken.
En daar gebruik je onder andere de familiesystemen
voor.
Maar hoe is dit nou op je pad
gekomen?
Want ik kan me voorstellen als jij een
techneut bent en je gaat je ineens bezighouden
met bewustzijn.
Dat dat een totaal andere wereld is.
Nou, ik ben eigenlijk nooit een echte techneut
geweest.
Ik vond de techniek wel heel erg leuk,
maar ik was beter met mensen omgaan.
Dus dat, en dat kwam ik in de
techniek ook heel erg tegen vanuit projectleider of
projectmanager zijn.
Ja, en hoe is het op mijn pad
gekomen?
25 jaar geleden werd ik voor de eerste
keer in mijn leven verliefd op iemand.
Ik had daarvoor wel een relatie gehad, maar
ik werd verliefd op iemand en die wees
me keihard af.
En toen kwam er eigenlijk een krek in
mijn pantser.
Want ik was heel erg getraind, ik was
heel sterk in die tijd, ik was nergens
bang voor, dacht ik.
Later bleek ik doodsbang te zijn, maar ik
had zoveel pantsers opgebouwd.
En omdat zij mij afwees, echt gewoon snoeihard,
kwam die krek in mijn pantser.
En iets in mij wist, ja, mijn zesde
vrouw van mijn leven.
Ik had het nooit eerder meegemaakt, maar iets
in mij wist dat.
En ze wijs me af.
Nou ja, even later kwam ook familieopstellingen op
mijn pad.
Ook door haar eigenlijk, door die vrouw die
mij afwees.
En toen ik zag wat daar gebeurde, had
ik zoiets van, dit kan niet.
Dit is niet echt, dit bestaat niet.
Wat kon er dan niet in jouw optiek?
Nou, dat de representant in de opstelling komt,
dat die beweegt, dat die in een keer
wat in elkaar zakt, emotioneel wordt.
Alles wat er gebeurde in de opstelling was
voor mij iets magisch.
Hoe kan het?
Ik vind het nog steeds heel magisch, hoor,
trouwens.
Ik snap nog steeds niet hoe het kan.
Maar toen wist ik op dat moment, dat
ga ik met mijn leven doen.
En in die tijd werkte ik als projectmanager
in Delfzijl bij Axo Nobel.
En ik wist van, dat ga ik met
mijn leven doen.
En drie weken later had ik mijn baan
opgezegd.
En zat ik in de opleiding.
Het is moeilijk om hier antwoord op te
geven, maar wat maakt jou nou zo anders
dan de meeste andere mensen?
Want ik laat zeggen, de meeste mensen doen
dit niet zo.
Die gaan niet binnen drie weken hun baan
opzeggen.
Die weten niet zo, misschien dat je heel
erg op je gevoel vertrouwt.
Die zeggen, ja, maar ik voelde, dat was
de vrouw.
Dit wil ik met de rest van mijn
leven gaan doen.
Kun je dat uitleggen?
Wat dat dan is dat je zo die
beslissing kunt en durft te nemen?
Ja, ik ben vrij radicaal.
Als ik iets weet, dan weet ik het
en dan ga ik dat doen.
En ik voel niet zo heel veel, dat
klinkt misschien vreemd, maar ik weet dan iets.
Zoals ik wist dat zij de vrouw van
mijn leven was.
Ik wist, dat ga ik met mijn leven
doen, dat werk.
Bij mijn eerste dag van mijn opleiding wist
ik, ik ga haar de opleiding aangeven.
Dat wist ik gewoon.
En hoe komt dat, zeg maar?
Het weten.
Ja, het weten, ja.
Mooi is dat.
En als ik ergens voor ga, als ik
ergens gepassioneerd over ben, dan is het ook
één weg daar naartoe eigenlijk.
En dat ben je gaan doen, nu 25
jaar.
Ja.
Het is natuurlijk groot geworden met Els de
laatste jaren.
Ja, enorm, enorm.
Maar jij was er al heel lang mee
bezig.
Ja.
Je ziet steeds meer mensen die bezig zijn
met familieopstellingen.
Dat kan zijn omdat het een heel erg
mode, gevoelig, trendachtig ding is.
Of is er gewoon heel veel behoefte aan,
omdat de hele wereld in de war is?
Nou, de hele wereld is enorm in de
war.
Wat mij betreft zit de hele wereld in
een soort puberteitsfase.
Als je over volwassenenbewustzijnsniveau spreekt, dan komen we
in de kindfase collectief gezien en zitten we
nu in ieder geval in het westen in
een soort puberteitsfase.
En hopelijk groeien we door naar een jongvolwassenfase
als mensheid.
En ik denk dat er gewoon heel veel
behoefte is aan zelfontwikkeling.
We hebben natuurlijk de periode van Masloff.
We zitten nu in een periode dat we
ons kunnen permitteren om ons bezig te houden
met bewustwording, met een blik naar binnen te
richten.
Vroeger moesten mensen gewoon hun werk doen en
ook een beetje overleven.
En we zitten natuurlijk in een hele luxe
periode voor veel mensen.
Dus dat is ook een periode waarin mensen
dit soort dingen gaan doen, dit soort trainingen
gaan volgen.
Naar zichzelf gaan kijken.
Naar zichzelf gaan kijken, ja.
Bewustwording.
Ja, en ze weten vaak niet dat ze
daarvoor komen.
Want vaak is het zo van, hey, ik
loop ergens tegenaan, daar wil ik vanaf.
Maar ja, goed, dan komen ze in hun
opleiding of hun training wel achter dat het
meer is dan alleen ergens vanaf willen.
Het is ook een groeiproces, innerlijke groei, bewustwording.
Waar willen mensen vanaf als ze dan zo
'n training volgen bij jullie?
Oh, bijvoorbeeld, ik heb problemen in de relatie
steeds.
Hoe kan dat?
Ik heb steeds het gevoel dat ik er
niet bij hoor.
Hoe kan dat?
Ik heb angst, ik heb onzekerheden, allerlei soorten
gevoelens waar ze eigenlijk van af willen.
Wat voor mensen zijn dat?
Mensen zoals jij en ik.
Ik hoor vaak, vaak, dat klinkt ook niet
zo aardig, maar er wordt wel eens gezegd,
ja, dit zijn de kneusjes van de maatschappijen.
Die kunnen niet voor zichzelf opkomen of die
kunnen hun eigen problemen niet oplossen.
Maar ik werk ook met mensen die, laten
we zeggen, zeer vermogend zijn, in een heel
groot huis wonen, doodongelukkig.
De relatie niet in stand kunnen houden, eigenlijk
moeilijk met mensen kunnen omgaan.
En vooral heel veel problemen hebben met zichzelf.
Ja, diep triest.
En toch wordt er vaak gedacht, die mensen
die komen niet bij iemand zoals Elmer.
Die komen niet met zo'n vraag van,
wat is er mis met me?
Toch wel.
Die komen wel.
Toch wel, zeker wel.
Ja, vanaf al allerlei pleuma's, om het zo
maar te zeggen.
Maar het zijn wel altijd mensen die op
z'n minst enige mate van zelfreflectie hebben.
Iemand die dat helemaal niet heeft en alleen
maar daarop gericht is, die gaat eigenlijk niet
naar ons toe als familieopstellingen.
Dus het is altijd wel iemand die toch
wel iets voelt en meedt van, daar kan
iets gebeuren wat mij kan helpen.
En waar kan je ze mee helpen dan?
Want ze komen met verschillende soorten vragen.
Het gaat niet goed in mijn relatie of
ik heb altijd de verkeerde partner.
Of ik heb altijd financiële problemen.
Waar ik ook werk, het gaat nooit goed
met mijn collega's.
Het zijn allemaal patronen natuurlijk, we leven in
patronen.
Wat kan je mensen leren dan?
Nou, ik leer ze niet zoveel.
Ik doe opstellingen met ze en de opstelling
spreekt.
En ik hou de opstellingen zelf altijd heel
klein, zodat ik heel snel naar de kern
van toegaan waar het probleem is.
Ik zie vrij snel aan iemand met een
gesprek of in de opstelling gelijk van, waar
gaat die nu echt om?
Wat is de kern?
Kan je een voorbeeld geven?
Nou ja, het voorbeeld dat ik net noemde
eigenlijk.
Iemand die zegt van, ja ik heb een
issue met mijn moeder.
Ik wil alles voor mijn moeder doen, maar
ze doet iedere keer zo en zo tegen
mij.
En dat doet me heel erg pijn.
Nou ja, dan stel ik haar, een representant
voor haar en een representant voor haar moeder
op.
En onmiddellijk zie je welke dynamiek er speelt.
Dan zie je bijvoorbeeld dat de moeder zelf
met haar ziel heel ergens anders is, waardoor
ze de dochter niet zien kan.
Dat er heel veel pijn en verdriet bij
de moeder zit.
Dan ziet de dochter dan weer, en dan
zie je ook dat die dochter de moeder
wil ondersteunen.
Nou wat natuurlijk niet erg helpend is.
Voor de moeder niet, maar zeker niet voor
de dochter.
Nou ja, als de cliënt dat dan al
waarneemt en komt zelf ook in de eigen
positie te staan.
En ik werk heel erg met zinnen.
Dan kan ik bijvoorbeeld laten uitspreken de zin,
lieve mama, ik ben alleen maar jouw dochter.
Lieve mama, ik begin maar langzaam te realiseren
dat ik jou niet redden kan.
Nou en dan gebeurt er heel veel bij
zo'n cliënt, in een keer de realisatie.
Ik heb altijd mijn moeder proberen te redden.
En de pijn van, ik kan haar niet
redden eigenlijk.
Nou en dat gaat dan nog wat verder.
En dan laat ik ruimte maken tussen de
cliënt en de moeder.
Geen afstand, maar ruimte.
En dan zie je heel veel ruimte en
lucht bij die cliënt.
Maar dat is vaak nog het begin van
het proces.
Veel mensen denken dat je na een opstelling
er vanaf bent.
Nee, vaak is het een initiatie in het
proces om verder te gaan.
Ik kan me voorstellen, ik heb ook de
opstelling zelf gedaan.
Maar ik ben erbij geweest om te kijken.
Els is vorig jaar op ons event gesproken.
Dus ik wilde ook weten van hoe werkt
het.
En Cindy, mijn vrouw, heeft een jaar de
opleiding bij Els gedaan.
Dus ik wilde zelf ook zien van wat
gebeurt er dan.
Ik vond het echt hokuspokuspoppenkast.
Als ik iemand hoorde praten, ja weet je.
Er worden allemaal mensen opgesteld, soort acteurs.
Die gaat de rol van mijn vader en
mijn moeder spelen.
En dan kan jij zien hoe dat gaat.
Nou ja, ik was labbergasted.
Ik moet zeggen, niet altijd.
Maar vaak wel dat ik dacht van ja,
hoe kan dit nou?
En waar we nu zijn, dat had ik
wel van.
Ja, dat kan ik wel aan het einde
van de dag leuk die mensen naar huis
sturen.
Met nou, dit was het dus.
Maar dan komt die vrouw thuis.
En die komt in contact met die moeder.
Is het dan ook opgelost?
Nee, dan begint het pas.
Het is begonnen in de opstelling.
En dan vraagt het nog van de cliënt.
Nu moeten hebben om de moeder te begrenzen.
Maar dat is moeilijk.
Want dan moet je het gaan doen.
Ja, maar het is heel simpel.
Alleen het is verschrikkelijk moeilijk wat je zegt.
Dat klopt.
Maar het is heel simpel.
Het enige wat je moet doen is grenzen
stellen en nee te zeggen.
Maar dat is vooral voor vrouwen ook vaak.
Omdat die anders geconditioneerd zijn dan mannen.
Is het vaak heel moeilijk.
Want een vrouw wordt verwacht dat ze juist
ondersteunen.
Dienstbaar, zorgzaam.
Dienstbaar zijn, zorgzaam zijn, ja precies.
Maar om dan nee te zeggen tegen je
moeder.
Of nee te zeggen tegen iemand die behoeftig
is.
En een appel doet op jou.
Ja, dan voelen ze zich onmiddellijk schuldig.
Dus ik geef ook altijd aan.
Je gaat merken dat op het moment dat
je nee gaat zeggen.
Ga je je ongelooflijk schuldig voelen.
En dan is het de kunst om die
nee te blijven zeggen.
Ruimte te maken voor jezelf.
En dat schuldgevoel.
Want je hebt geen schuld namelijk.
Maar je hebt wel dat schuldgevoel helemaal te
omarmen.
Dat volledig te aanvaarden.
En dan gebeurt iets meer waarders.
Dan gaat dat schuldgevoel transformeren uiteindelijk tot een
kracht.
Waarop je in een natuurlijke manier je grenzen
kan aangeven.
Ik vond dat een heel mooi stukje in
het boek.
Dat dit werkt alleen als je het schuldgevoel
kan accepteren.
Dat vond ik wel mooi geschreid van je.
Dit is waar het vaak moeilijk wordt voor
mensen.
De keuze maken tussen voor mezelf kiezen.
En het schuldgevoel accepteren.
Of dat schuldgevoel wil ik niet hebben.
Precies.
Dus dan kies ik maar niet voor mezelf.
Ja.
En zo weinig mensen kiezen voor hunzelf.
De opstellingen die ik doe gaan wat anders
dan mijn collega's voor zijn werk gehoord hebben.
En ik werk heel veel ook met een
representant van de cliënt.
En als ik waarneem dat de cliënt een
getraumatiseerde zielsdeel is.
Wat heel vaak voorkomt.
Het staat bijvoorbeeld de moeder in de opstelling.
De vader en dan de cliënt.
Dan nodig ik de cliënt er zelf bij
uit in de opstelling.
En dan vraag ik van goed.
Volg gewoon je beweging.
En die gaat dan naar de moeder toe.
Gaat zichzelf voorbij.
Dan volg je je gevoel.
Wat er gebeurt.
Wat je voelt in jezelf.
Ja.
Je voelt een beweging in jezelf.
En je wordt naar een bepaalde plek toegebracht
in de opstelling.
En dat gebeurt vanzelf.
Vraag me niet hoe het kan.
Dan weet ik nog steeds niet wat er
gebeurt.
En als ik dan tegen die persoon vraag
van.
Wie is voor jou de belangrijkste persoon in
deze ruimte?
Ja mijn moeder.
Ah oké.
Dan weet ik al.
Ja die heeft zichzelf volledig verlogen om voor
de moeder te zorgen.
En als ik dan zeg van.
En jij dan?
En ik wijs naar de representant.
Die ziet me meestal wat verwarring.
Ja maar ik vind mijn moeder belangrijker.
Dat zegt al zoveel.
En dan ga ik kijken of het mogelijk
is dat de cliënt zich met dat kindsdeel
van zichzelf.
Uiteindelijk weer gaat verbinden.
En vaak is dat mogelijk.
En dat is dan vaak ook een hele
heftige beweging.
Met hoeveel mensen heb je gewerkt.
Grosso modo.
De afgelopen 25 jaar.
Nou ik denk dat ik duizenden opstellingen gedaan
heb.
Ik weet niet met hoeveel mensen.
Dus op basis van die ervaring.
Kun je wel zeggen.
Jouw antwoorden die kloppen wel met de werkelijkheid.
Ja.
Een beetje een onderbouwing.
En bijvoorbeeld als je thuis zit.
Dat je denkt van.
Ja leuk die Elmer.
Maar eh.
Ja klopt.
Veel mensen hebben last van dat.
Kunnen omgaan met schuldgevoel.
Net zoals heel veel mensen dus.
Die erkenning en waardering nodig hebben.
Ja.
Het zijn een beetje de.
Laten we zeggen de top 5 issues.
Waar we tegenaan lopen.
Ja mooi gezegd.
Hoe komt dat nou?
In een hele samenleving.
Ja omdat de samenleving onvolwassen is.
Kijk een kind heeft behoefte aan erkenning.
Een kind moet gezien worden.
Want dat is belangrijk voor een kind.
Want een kind moet nog een ego ontwikkelen.
Het moet voelen dat het geliefd is.
Dat het erbij hoort.
Dat het er mag zijn.
Dus een kind heeft heel veel behoefte aan
erkenning.
Maar als later nog steeds de mensen behoefte
hebben aan erkenning.
Dan is er in die kindertijd iets niet
helemaal goed gegaan.
Want een gewassen persoon.
Heeft geen enkele behoefte aan erkenning.
Het is een leuk gevoel als je een
compliment krijgt.
Dat is fijn.
Maar heeft er geen behoefte aan.
Terwijl mensen die behoefte hebben aan erkenning.
Zullen zich het snot voor de ogen werken.
Om er erkenning te krijgen door.
Uiteindelijk door een vader.
Maar dan projecteer ze dan bijvoorbeeld op een
leidinggevende.
Of op een partner.
Zoveel mensen willen erkenning hebben.
Het is gewoon verbijsterend.
Echt verbijsterend.
En ook normaal.
Want als je het bedrijfsleven kijkt.
Je moet de mensen erkenning geven.
Want als je ze erkenning geeft.
Worden ze loyaal.
Ook loyaliteit is een kindstuk.
Volwassen mensen zijn gewoon niet meer loyaal.
Hoe komt dat dan?
Dat zit in het kindstuk.
Omdat ze nooit geleerd hebben om volwassen te
worden.
Omdat ze onvolwassen ouders hebben.
Die zelf emotioneel niet volwassen zijn.
Nee, nooit.
Dus het enige wat je kan doen.
Is je zelfbewustzijn.
Hoe zeg je dat?
Dat je je zelfbewustzijn creëert.
Of dat je je bewust wordt.
Van wie je op dit moment bent.
En waar het misschien niet helemaal goed gaat
met je.
Dat je dus die behoeftigheid hebt.
Dat je die waardering zoekt.
En die erkenning.
En dat je liever dat schuldgevoel weghoudt.
Dat dat iets met je doet.
Bewustwording is alles.
Wat is bewustwording?
Dat je bewust wordt van wat er in
jou speelt.
Niet zozeer van wie je bent.
Want dat verandert toch continu wie je bent.
Dat is geen stabiele factor.
Je verandert voortdurend.
Maar het gaat er vooral om dat je
bewust wordt van.
Hé, wat speelt er nu in mij?
Maar wat wordt er geraakt in mij?
Maar ook waarom reageer ik nu bijvoorbeeld boos?
Op deze situatie?
Zeker, maar dat betekent dus er wordt iets
geraakt in mij.
In deze situatie.
En daarom reageer ik boos.
En bewuste mensen die geraakt worden in een
situatie.
Want je kan er steeds geraakt worden natuurlijk.
Richt op de ander.
Die receptionist.
Nee, maar wat wordt er nou in mij
geraakt?
En die gaan dat onderzoeken.
En die parkeren de boosheid naar de ander
toe.
En als dat onderzocht is, realiseer je zich.
Ach ja, ik ben boos op mijn moeder.
Of ik ben boos op mijn vader.
Dat is dat kindstuk.
Laat ik een moment uit mijn eigen leven
nemen.
Ik vind het heel belangrijk zelf.
Ik noem dat persoonlijke waarde.
Dingen die ik belangrijk vind.
Dat mensen verantwoordelijkheid nemen.
Om dat te doen.
Dat doe ik zelf ook.
Ik maak afspraken en daar hou ik mezelf
aan.
Want zo hoort dat.
Zo zit ik in elkaar.
Maar ik vind het ook heel fijn als
wij afspraken maken.
Dat jij daar ook aan houdt.
Als jij je dan niet aan die afspraken
houdt.
Of ik maak een afspraak met een werknemer.
Of met iemand anders.
En die houdt zich daar niet aan.
Waardoor ik er echt last van heb.
En niet dat je denkt, het maakt niet
uit.
Er verandert niks in mijn leven.
Je hebt je niet aan de afspraak gehouden.
Er is iets lastig.
Er blokkeert iets.
Ik kan niet door.
Er gebeurt iets.
Daar reageer ik op.
Want ik word boos.
Misschien ben ik teleurgesteld.
Dat kan ook.
Moet ik dan gaan zoeken van waar komt
die boosheid vandaan?
Of ik ben gewoon niet blij met deze
situatie.
En ik heb jou nodig.
Want jij moet dit voor mij doen.
Voordat ik door kan.
Als je dan realiseert.
Dat niks gebeurt zonder reden.
Geen vrij wil.
Iedereen wordt bewogen.
Dus ook die persoon wordt bewogen.
Dus als je niet op een afspraak moet
opdagen.
Dan ervaar je dat als heel vervelend.
Want je hebt een afspraak gemaakt.
Je wil iets samen bewerkstelligen.
En dan gaat het niet door.
Als je er boos om wordt.
Zit daar weer een kunststuk onder.
Want als je werkelijk emotioneel volwassen zou zijn.
En dan moet je wel heel erg emotioneel
volwassen zijn.
Dat je het gewoon kan zien.
Dit gebeurt er nu.
Dat is een lastige situatie voor mij.
Dus ik kan ook meer dealen.
En dat is het dan.
En dan laat je de ander helemaal.
In zijn of haar waarde.
En jouzelf ook.
Het is gewoon een situatie die ontstaan is.
Wij doen geen dingen.
De situaties ontstaan.
En dat stuk van verantwoordelijkheid.
Die snap ik helemaal natuurlijk.
Maar als je bewogen wordt.
Waar blijft dan je verantwoordelijkheid?
En dit is vaak een hele lastige voor
mensen.
Die ik ook helemaal begrijp.
Want tien jaar geleden had ik mezelf met
een busje afgevoerd.
Ik heb geloofd dat er een eigen wil
bestaat.
En laten we de grap even aannemen dat
het zo is.
Dan worden we dus allemaal bewogen.
Tot de dingen die we doen.
Maar ook dingen als berouw hebben.
En boos worden.
Dat ontstaat daar vanuit.
Heel simpel is het.
Heel makkelijk is het om te realiseren.
Als je overal de ik tussenuit haalt.
Dan is er alleen maar de situatie.
Dan is het niet van ik ben boos.
Dan is er boosheid.
Niet hij heeft dat gedaan.
Nee er is alleen maar een gebeurtenis.
Ik las dat in je boek en ik
moet zeggen, het was best wel een eye
-opener voor me, dat ik dacht, ja daar
heb je helemaal gelijk.
Ik ben niet boos.
Er is boosheid en die voel ik, die
ervaar ik.
Ja, ja.
Ja, en ik vertaal het als ja, maar
ik ben boos.
Ja, precies.
En je bent eigenlijk alleen maar, er is
alleen maar de waarnemer die waarneemt dat er
boosheid is.
Maar als het ego daarin meegenomen wordt, en
dan bedoel ik vooral het belaste ego, met
de kinpijnen, ja dan wordt onmiddellijk die ik
in meegenomen en ik ben boos.
Maar er is alleen maar, ja het is
boosheid.
Meer is er niet.
Maar als we nou naar een praktische situatie
kijken, twee mensen, vaak in een relatie en
het loopt niet zo lekker, die hebben continu
conflicten.
Jij dit, jij dat, jij heb je daar
niet aan gehouden, jij ziet mij nooit, jij
denkt nooit aan mij.
Conflict situaties, heel herkenbaar, heel veel mensen hebben
dit.
Hoe kunnen die twee mensen dat nou oplossen?
Door niet naar elkaar te kijken, maar door
naar zichzelf te kijken.
En realiseren dat de ander alleen maar de
spiegel is, van hun eigen stukken, hun eigen
pijn.
Maar het vraagt dus weer het stukje bewustzijn
van hen, om het niet op de ander
te projecteren, maar naar binnen te gaan.
En dat bewustzijn kan ontstaan doordat een ander
zich erop attendeert, dat een realisatie komt, hmm,
misschien is dat wel zo, of zoals jij
ook vaak meemaakt, nee, dat ligt niet aan
mij, dat ligt aan die persoon.
Ja, en als dat gebeurt, dan kun je
niks doen.
Maar je zal merken, en dat zul jij
in jouw leven ook merken, dat je steeds
minder mensen tegenkomt, die zo met jou omgaan,
aan waar jij mee omgaat.
Jouw kennisinkring is waarschijnlijk van dit een beetje,
of jouw vriendenkring naar dit gegaan.
Natuurlijk, heel veel mensen vallen af.
Als jij volwassener wordt en de anderen niet,
ja, dan kun je er niet mee omgaan.
Nog even naar dat bewust worden.
Wat kan iemand doen om meer bewust te
worden van zichzelf?
De blik naar binnen richten, dat is de
enige weg.
Er zijn allerlei wegen, je kan allerlei therapieën
volgen, je kan allerlei dingen doen, en die
kunnen zeker ook helpend zijn en ondersteund.
Maar dat moet toch een soort van keuze
zijn die je dan bewust maakt?
Nou, maar er is geen jij die die
keus maakt.
Dus als ik zeg van, ja, ik ben
fundieopstellingen gaan doen, het is op mijn pad
gekomen en ik ben zo gepassioneerd, ik ben
de opleiding gaan doen, nee, ik ben bewogen
naar die opleiding toe.
Die ik was er helemaal niet, die ik
is maar een idee, is maar een beeld.
Dus deze personage is die opleiding gaan doen.
Dat hoort bij het spel.
Als we naar het grote plaatje kijken, de
wereld.
Voor mij, een van mijn missies is ook
samen voor een mooiere wereld.
Ik werk aan mezelf, jij doet dat, als
we het allemaal doen, gaan de mensen om
ons heen ook mee bewegen en kunnen met
elkaar misschien een mooiere wereld krijgen.
Weet je, wat je uitstraalt, als ik alleen
maar boos ben en jij bent boos, dan
wat je net schetst, trekken wij waarschijnlijk heel
veel boze mensen in onze omgeving.
Je zei ook, er is een verschuiving gaande,
een shift in het bewustzijn op aarde.
In deze periode, er gebeurt wat.
Hoe moet ik zo'n periode zien?
Praten we dan over een paar jaar of
duurt dit misschien honderd jaar?
Ik denk dat er honderden, honderden jaren, misschien
wel duizenden jaren...
O, heel lang.
Ja, heel lang.
En daar zijn wij nu in een stukje
tijdperk bezig.
Waarin het heel onrustig is in de wereld.
Ja, en hoe lang dat tijdperk gaat duren
en of we dat volwassen bewustzijnniveau gaan bereiken,
heb ik geen idee van.
Wat bedoel je dan met dat volwassen bewustzijn?
Dat je eigenlijk, dit komt niet van mij,
die persoonlijke bewustzijnniveaus, die komen van Wilfried Nellis.
Die heeft een boek geschreven, wat was dat
ook alweer?
Het leven kent geen weg terug.
En daarin beschrijft hij heel mooi, en dat
is voor mij helemaal passend, die verschillende bewustzijnniveaus.
En als collectief zit je ook in zo
'n bewustzijnniveau.
En vroeger zaten we in bewustzijnniveau vanuit eenheidsbelezing,
zoals een baby.
Gewoon alleen maar in een zijnskwaliteit.
Heel lang geleden.
Heel lang geleden, ik denk in de tijd
van, misschien wel in de oertijd.
Zullen we natuurlijk nooit weten, want we weten
niet wat die mensen ervaren, voeren in die
tijd.
Maar als we een beetje terugredeneren zou dat
heel goed mogelijk zijn.
Wij hebben hier heel lang, in het westen
ook, in een groepsbeurs zijn gezeten.
Het persoonlijk geweten vanuit familieopstellingen.
De groep was belangrijk.
En de religie, de godsdienst heel vaak, was
de grote leider.
En daar voelden we ons goed in, want
ja, als groep zijnde waren we allemaal een
beetje dezelfde beweging die we maakten.
Weinig individuels.
Dus als groep zijnde functioneerde dat fijn.
Maar nu zijn we zo, al een hele
tijd, meer naar de individualisatie toe.
Dus we worden meer alleen.
En dat is de puberteitsfase.
Die maakt zich los van de groep.
Maar het nieuwe is er nog niet.
En dat is vaak een hele verwarrende fase,
een chaotische fase voor een puber.
Dus tot die nieuwe fase er is, die
onverwassenheid, blijft het chaotisch.
Maar ja, als we om me heen kijken,
kan ik alleen maar concluderen dat wij collectief
in een puberteitsfase zitten.
Want de wereld is één grote chaos.
Nou ja, kijk om je heen.
Er is oorlog, polarisatie.
We zijn het niet met elkaar eens.
Nee, de grote leiders zijn niet al te
bewust.
We missen leiderschap.
We missen bewustzijn eigenlijk.
We missen bewustzijn en wijsheid.
De wijsheid vanuit het bewustzijn.
Als we het iets kleiner maken en we
kijken naar Nederland.
Ik weet niet in hoeverre je nieuws volgt
in politiek enzo.
Nouwelijks.
Als we met elkaar toch willen kijken of
we die samenleving iets meer de goede kant
op kunnen krijgen.
De goede is dan dat we niet allemaal
boos zijn op elkaar.
En dat we geen oorlog gaan maken.
Ik begrijp het allemaal wel.
Ik begrijp het.
Maar wat kunnen we dan vanuit bewustzijnsniveau doen
om te zorgen dat de mensen die hierover
gaan op de knoppen kunnen drukken.
Dat we een andere koers kunnen zetten.
Dus als we kijken naar de politici.
Wat zouden zij dan in hun bewustzijn moeten
veranderen?
Nou, überhaupt bewust worden denk ik.
En ik zou niet weten hoe dat gebeuren
moet.
Dat kunnen ze alleen maar zelf doen.
Dus ze moeten zelf bewust worden.
Kijk nou even naar Geert Wilders.
Niet de meest bewuste persoon.
Die is erg in de polarisatie.
Die is erg in de afscheiding.
Die is erg in het buitensluiten.
Ja, dat duidt op een niet al te
groot bewustzijnsniveau.
Kan heel intelligent zijn.
Maar niet zo bewust.
Maar zolang er heel veel mensen zijn.
Ook ongelofelijke mensen die daar op stemmen.
Ja, hoe moet je dan iets veranderen?
Het kan alleen maar per individu gaan.
Jij noemt één naam.
Maar eigenlijk kunnen we ze allemaal noemen.
Ik zie iedereen dan heel lovend over Jette
zijn op dit moment.
En over Bontebal.
Ik denk van, die hebben ook een bewustzijnsniveau
van ik weet niet hoe laag.
Ja, met alle respect.
Maar het is wel zo.
Het is niet een mening.
Je ziet die mensen.
Ik moest van de week aan iemand iets
uitleggen in het buitenland.
Toen zei ik, waar ik heel slecht tegen
kan zijn.
Liegende politici.
Waarna ik zei, dat is eigenlijk hetzelfde als
witte sneeuw.
Want ja, ze vertellen allemaal dingen die ze
nooit waar maken.
Bijna nooit waar maken.
Ze vertellen heel vaak dingen.
Dat betekent dus, dan ben je niet bewust.
Dan ben je niet eerlijk.
Je leeft niet vanuit je ziel.
Nou ja, de politiek is de afspiegeling van
de maatschappij.
En die maatschappij zijn wij.
Dus de enige manier om iets te veranderen,
is om jezelf te veranderen.
Dat is de enige manier.
Een ander kun je niet veranderen.
Onmogelijk.
Nou, ik vind het wel mooi wat je
zegt.
Je kan niet de politiek de schuld geven.
Nee.
Het land krijgt de leiders die het verdient.
Dus we leven met z'n allen gewoon
in een laag puberaal bewustzijn.
Ja.
Maar je zegt ook, het kan wel eens
duizend jaar duren voordat we hieruit zijn.
Nou, ik denk niet dat we duizend jaar
de tijd hebben met hoe het nu gaat.
Dus ik denk dat wel iets sneller zou
moeten gebeuren.
Of dat gebeurt, weet ik niet.
Maar dan denk ik van, ja, maar jij
zegt dat alles wordt gedaan.
Het gebeurt.
Hoeveel invloed hebben we daar dan op?
Niets.
Dus wat moeten we doen?
Nee, we doen niks.
De dingen ontstaan gewoon.
Dit gesprek ook.
Dit is er gewoon.
Het is een gebeurtenis die is ontstaan.
En als ik het even heel recercheerd zeg,
jij denkt dat je mij uitgenodigd hebt.
Ik denk dat ik gekomen ben.
Maar het is gewoon gebeurd.
Er is een uitnodiging geweest en ik ben
gaan komen.
En nogmaals, als ik mezelf tien jaar geleden
zo hard hoorde praten, had ik mezelf echt
afgevoerd.
Want ik snap heel goed dat het, ja,
maar hoe kan dat nou?
Er is toch een jij die dat doet?
Jij beslist toch?
Jij kiest toch?
Ja.
Ja, maar dat is voor mij echt een
illusie geworden.
Ja.
En ik vind wel de mooiste illusie die
het ego bedacht heeft, dat een vrij wil
hebben.
Ja.
Als we allemaal zo zouden zijn, niet denken,
maar gewoon zijn zoals jij bent, dan zou
de wereld er anders uitzien.
Anders zeer zeker, ja.
Ja.
Beter of minder, dat weet ik niet.
Dat weet ik ook niet.
Nee, dat hoef je niet te hebben, maar
wel anders.
Ja.
En daarom vind ik het boeiend om met
mensen zoals jij te praten.
Ik denk van, ik wil niet anderen veranderen,
maar ik zou het zo fijn vinden als
we met elkaar dat collectieve bewustzijn wel een
richting op kunnen sturen.
En daar vind ik politiek wel een mooie
metafoor voor.
Zolang in de politiek niemand met elkaar kan
praten, en niet alleen Wilders die uitsluit, want
anderen sluiten elkaar ook weer uit.
Eigenlijk zeggen ze, wij zijn de ouders van
de kinderen, het volk.
Wij praten niet met elkaar.
Wij zijn allemaal boos op elkaar.
En jullie moeten doen wat wij zeggen.
En wij als kinderen zien twee ouders die
eigenlijk onvolwassen zijn.
Emotioneel onvolwassen.
Die helemaal geen ouders kunnen zijn.
En de kinderen niet kunnen opvoeden.
En toch heb je ervoor gekozen.
Ja, en dan verwachten we ook nog dat
die kinderen gewoon volwassen opgroeien.
Ja.
Waarvan jij en ik weten, dat gaat dus
niet gebeuren.
Dat kun je vergeten.
Toch terug naar, maar wat moeten we nou
doen?
Wat kunnen we doen?
Wat zou jouw advies voor de wereld zijn?
Nou, ik heb geen advies voor de wereld.
Maar als ik iets moest zeggen, is vaak
de hele tijd dat ik zeg, naar binnen
toe.
Ga jezelf onderzoeken.
Als iedereen dat zou doen, zichzelf onderzoeken, dan
komt er beweging.
Maar dat hebben we toch in de jaren
zestig ook al gedaan?
De hippies gingen er ook meer naar binnen.
En de hele periode van Osho en de
jaren negentig.
Er was toch ook zo'n beweging dat
we, ja, weet je, het werd heel spiritueel
gezien allemaal.
Het heeft niet tot veel geleid.
Maar daarom is het ook niet mijn doel.
Ik heb geen doel in het leven.
Ik heb ook geen verwachting dat de wereld
beter wordt of zo.
Ik heb ook helemaal geen missie.
Wat ik zeg, ik leef mijn passie.
Ik doe wat ik fantastisch vind.
En dat is inderdaad dit soort boeken schrijven.
Mijn werk vind ik mooi.
En dat brengt iets moois.
Dat brengt al iets waardoor het juiste ontstaat
in plaats van het goede.
En dat vind ik mooi om te zien.
Het juiste in plaats van het goede.
Want het goede is een oordeel.
Het goede komt voort uit de conditionering.
Even een heel simpel voorbeeldje.
Als ik door een heel extremistische familie opgegroot
gebracht ben, dan kan het misschien het goede
doen iemand van een andere familie te vermoorden.
Dan doe ik het goede.
Dan hoor ik helemaal bij deze familie.
Maar het is natuurlijk wat anders dan het
juiste.
En om het juiste te kunnen doen, dien
je juist die hele persoonlijke conditionering, waar je
het slachtoffer van geweest bent, te ontstijgen.
En dat is een heel bewustwordingsproces.
Even terug van groot naar klein.
Naar jou en mij.
Gewoon naar onszelf dan toch weer, want we
moeten naar binnen.
We leven in een tijd waarin er veel
gebeurt.
Veel wantrouwen is, weinig vertrouwen.
Mensen hebben veel last van lage eigenwaarden.
Weinig zelfvertrouwen ook.
En heel veel gedoe met emoties.
Waar we worstelen met onze eigen emoties.
We komen terug in het boek.
Waar je ze een voor een aanpakt ook.
Maar wat ik ook een boeiende vond was
manipulatie.
Manipulatief gedrag.
Dan kun je ook weer in de richting
van het narcisme gaan.
Maar waar komt dat dan vandaan, dat gemanipuleer
van mensen?
Ja, uit angst.
Waarom zou ik jou willen manipuleren?
Ik wil jou manipuleren, zodat jij een beetje
de richting opgaat die ik graag wil.
Dan voel ik me veilig.
Daar zit altijd angst onder.
Net zoals macht willen hebben.
Waarom zou ik macht willen hebben?
Er zit altijd angst onder.
Met manipulatie net zo.
En wat is dat dan voor angst?
Waar komt die angst vandaan?
Ja, ook uit je jeugd natuurlijk.
Niet gezien worden.
Niet erkend worden.
En niet mogen zijn.
Misschien ook wel persoonlijke trauma's.
Ik onderscheid ook twee soorten trauma's eigenlijk.
Het druppeltrauma en het acute trauma.
Dat zijn belangrijke verschillen.
Wat is het verschil dan?
Een acute trauma is van boem, er gebeurt
iets in je leven.
Een ongeluk of wat dan ook.
Je verstaart.
En die verstarring, dat bevriezen, dat blijft.
En dat neem je verder mee in de
rest van je leven.
Tot het kan doden.
Dat zijn redelijk makkelijk te behandelen trauma's.
Want die zijn namelijk vanuit een gebeurtenis, acuut
en herkenbaar.
Maar een druppeltrauma is iets wat er van
kind af aan ingedruppeld is.
Je moet beter je best doen.
Je bent niet goed genoeg.
Als je niet voor mama zorgt.
Als je dit niet doet of wel doet,
ziet papa jou niet.
Constant heb je dat meegekregen.
En dat is zo eigen geworden.
Je bent zo ingemarineerd, dat je het niet
eens herkent als een trauma.
En dat zijn de meest hardnekkige trauma's.
En die kom je overigens ook het meeste
in familieopstellingen tegen.
Ik moet zeggen, ik heb veel uit je
boek gehaald.
Ik vind het ook echt een aanrader.
Dat manipuleren, dat vond ik zo mooi.
Omdat ook daar weer, als je dat tegen
iemand zegt.
Goh, heb je door dat dit een onderdeel
van jouw gedrag is?
Zie je mensen zo kijken.
Nee, ik niet.
Ja, ja.
Ik zal je een voorbeeld geven.
Ook iets wat ik niet zelf heb meegemaakt,
maar wel vanuit dichtbij me.
Iemand die zegt, ja, maar ik manipuleer niet.
Ik doe gewoon alles voor jou.
Ik doe alles.
Een persoon die allerlei ongevraagde dingen doet.
Ja.
Cadeautjes schrijft.
Zich overal mee bemoeit.
Dat je denkt, maar zie je dan niet
wat je doet?
En toch de overtuiging heeft.
Althans, die persoon zei dat van, ja, maar
ik doe toch het goede.
Ik geef heel veel aandacht.
Ik blijf maar berichtjes sturen.
Jij reageert nooit.
Dit ook.
Je voelt die boosheid.
Ik zeg maar, zie je niet wat je
doet?
En doordat ik je boek las, dacht ik
van, wow, dit is een interessante casus.
Ik heb die persoon eigenlijk wel kwalijk genomen
altijd.
Dat die zo'n gedrag vertoonde.
Maar toen dacht ik van, als ik terug
ga.
Zo, oh, maar jouw moeder sloot jou echt
letterlijk op in een kast toen jij vier
jaar was.
Gewoon van, ga jij maar even een uurtje
in de kast in het donker zitten.
En je vader was er nooit.
Een soort ambad, maar die was er fysiek
niet.
En die was er dus ook emotioneel niet.
Die moeder.
Dus dat kind is heel eenzaam opgegroeid.
Ja.
En heeft last van eigenlijk alles wat in
dit boek staat.
Dat ik dacht van, ja, maar nu kan
ik dat verklaren.
Kan niet een situatie oplossen, maar ik kan
het begrijpen waarom zij zo is.
En die pijn die zij moet voelen.
Waardoor zij, ja, ik zeg dan toch is
geworden wie zij is.
Maar het gedrag heeft wat zij vertelt.
En nog ergens, ze ziet en ervaart het
zelf nog steeds niet zo.
Van, ik ben alleen maar aan het geven.
Wat jij net zei.
Toen dacht ik, alleen maar aan het geven
en alleen maar aan het overdeliveren.
Om maar die gezien te worden.
Ja, ja.
En ik ben sinds ik dit heb gelezen,
ben ik er op gaan letten.
Mensen die me berichtjes sturen van, kijk eens,
kijk eens.
Ja, ik deed dit en dat.
En Elmar die vond het echt helemaal geweldig.
En die was echt heel blij dat ik
dit voor hem heb gedaan.
Toen dacht ik van, ja, maar het enige
wat ik lees is.
Ik word gezien.
Ja, ja.
En als we dat meer gaan herkennen in
elkaar.
Denk ik dat er heel veel bij jezelf
verandert.
Absoluut, absoluut.
Ja.
Wat zijn de belangrijkste dingen voor de mensen
die het boek niet hebben gelezen?
Die je kan vertellen, waarvan je zegt van,
let daar nou eens op.
Neem dat mee.
Als je dat alleen al doet, ga je
zo'n enorme stap maken.
Eigenlijk waar we het straks ook over gehad
hebben.
En wat jij nu net vertelt.
Je behoefte om gezien te worden.
Want inderdaad, heel veel geven is eigenlijk met
de verwachting.
Kijk zo goed ik ben.
Zie je dat, zie je dat.
En die wil bevestigingen van jou krijgen daarin.
En wil gezien worden door jou.
En als je dat niet doet, worden ze
inderdaad heel boos.
Kindpijn.
Dus gezien worden, erkend worden.
Als je dat realiseert, dat dat een kindstuk
is.
En dat de behoefte daarvan uit je kindertijd
komt.
En dat zou al zo verschelen.
Loyaliteit.
Pleasgedrag.
Als je realiseert dat loyaliteit een kindstuk is.
Want ieder kind is loyaal.
Dat moeten ze ook zijn.
Dan verandert er al heel veel.
Dan ga je makkelijker grenzen stellen.
Dan ga je makkelijker nee zeggen.
En dan zie je de realiteit.
Dan zie je de realiteit beter voor wat
die is.
In plaats van al die sluiers van de
kindertijd te voorhangen.
Doe me toch wel even denken aan, laten
we zeggen, de boze baas.
Dat zie je ook wel in deze maatschappij.
Als je het hebt over, laten we zeggen,
mensen die leiderschap tonen.
Die krachtig zijn.
En dan wordt er al heel snel gezegd.
Ja, maar het is heel masculien.
Of dat is heel erg alfa.
Ik zeg nou ja, ik krijg dat nog
wel eens naar mijn hoofd geslingerd.
Ik zeg nou ja, ik doe gewoon wat
ik doe.
Met de beste bedoelingen.
Maar ik ben wel heel duidelijk in wat
ik zeg.
Jij bent ook heel duidelijk.
Ik weet nog dat Els zei.
Elmer is erg zoals jij bent.
Gewoon niet eromheen draaien.
Gewoon dit is wat het is.
Ik zei ja, waarom zou ik er een
heel zacht verhaal van maken.
Waardoor mijn boodschap niet overkomt.
Precies.
Maar daar gaat het om.
Oh nee, Elmer was zo aardig.
Ja, vind me ook heel zielig.
Nee.
Hij heeft gezegd, hier moet je aan werken.
En ik heb je ook wel horen zeggen
eerder van.
Ja, je moet wel weten op welke manier
je iets tegen iemand zegt.
Natuurlijk.
Je wilt dat de boodschap overkomt.
Ja, je wilt dat de boodschap overkomt.
Maar dat gedrag van.
Nou, ik ben hier.
Zie mij maar.
Ik heb altijd gelijk.
Een beetje toch de.
Nou ja, andere mensen zeggen dan narcistisch.
Ik denk bij narcistisch vaak van.
Ja, maar dat is wel vanuit jouw perspectief.
Omdat jij waarschijnlijk een hele lage eigenwaarde hebt.
En jij hebt heel veel pijn.
Ja.
Dus roep je dat al snel.
Ja.
Maar dat andere gedrag.
Is dat eigenlijk dan toch hetzelfde?
Van zie mij, maar op een andere manier
wordt dat dan geuit.
Ik heb een beetje veel verteld, maar.
Nee, nee.
Je begrijpt wat ik bedoel.
Ja, ik begrijp wat je bedoelt.
Dus niet degene die naar achter deinst.
En dan maar loyaal is.
Maar degene die juist zegt van.
Ja, dit is hoe we het doen.
Ik bepaal hier.
Ik ben de baas.
En jij moet gewoon maar luisteren.
En ook weer naar de kinderen natuurlijk.
Ja, dat is dan een overmatig ego.
Die ziet dan de ander ook niet werkelijk.
Die overschreeuwt de boel een beetje.
Ja, een overmatig ego kan ook vanuit heel
veel dingen voortkomen.
Natuurlijk is de basis onder andere de onzekerheid.
Want waarom zou je jezelf zo poneren als
je gewoon zeker bent van jezelf?
Van wat je bent en wie je bent?
Er zit altijd onzekerheid onder.
Er zit waarschijnlijk ook angst onder.
Het is eigenlijk gewoon een ballon eigenlijk.
En je ziet het ook bij die mensen.
Want mensen die werkelijk autoriteit hebben, die doen
zo niet.
Die zijn gewoon wie ze zijn.
Dat stralen ze uit of daar vertellen ze
over.
Maar het zijn altijd een beetje mensen die
zich op moeten blazen.
Er zit altijd een middenwaardigheid onder.
Altijd.
Tot slot.
Elmer, wat zou jouw advies zijn aan iedereen
die onrust heeft in zijn hoofd, last heeft
van stress?
Wat kunnen we doen om meer rust in
ons leven te creëren?
Meer rust in je leven creëren?
Niet meedoen met de rat race.
Niet overal achteraan lopen.
Niet alleen maar denken dat dat huis, die
auto, dat soort dingen.
Klinkt een beetje zomaar het ultieme zijn.
Nee, het ultieme, het belangrijkste is de verbinding
met jezelf.
Die gaan opzoeken.
En daarmee, als je zelf verbonden bent met
jezelf, de relatie met de ander.
Want je kan eigenlijk alleen maar ook helen
en jezelf worden in contact met de anderen.
Het is altijd een proces samen met anderen.
Het kan nooit alleen.
Nooit.
Hoe is het met de rust in jouw
hoofd?
Uitstekend.
Ik had het niet anders verwacht.
Mediteer je wel eens?
Nee, nooit.
Of heb je dat niet nodig?
Nee, ik ben wel eens...
Eigenlijk wel, ja.
Bij de workshops en de training die ik
geef, doe ik wel een meditatie.
Maar dat is meestal een meditatie om eventjes
op de mensen te kunnen landen.
En dat is een familie achterin opstellen.
Dat is meer daarop gereageerd.
Maar ik mediteer nooit.
Je bent.
Ik ben.
Jij ook.
Wij zijn.
En dat geldt eigenlijk voor iedereen.
Iedereen is het natuurlijk.
Dat kan niet anders.
Alleen wat jij zegt, dat hoofd, dat zit
er zo vaak tussen.
Voor iedereen die meer wil weten.
Ik vind het echt aangerader volwassen worden voor
volwassenen.
En we mogen ook wel een beetje kind
blijven natuurlijk.
Dat is belangrijk.
Maar emotioneel moeten we proberen wel volwassen te
worden.
Ja, we hoeven geen kind te blijven.
We mogen de speelsheid hebben.
Dat bedoel ik.
Je mag wel plezier hebben.
Maar dat is een buitengewoon volwassen iets.
Speels.
Dat is een mensen iets.
Veel mensen denken van ja, ik moet het
kind in mezelf niet vergeten.
Nee, je moet gewoon.
Speelsheid is een mens kwaliteit, geen kind kwaliteit.
De speelsheid, levendigheid, humor is een mens kwaliteit.
En een kind uitert op een andere manier
dan een volwassene.
Dus laat er vooral geen kind blijven.
Ik ben.
Jij bent.
Wij zijn.
Zo is dat.
Helmer, dank je wel.
Dank je wel.