Wat als beleid en regels vooral verwarring opleveren in plaats van richting? Deze aflevering gaat over de rol van de overheid. Boeren zien zich geconfronteerd met een steeds complexer web van regels, subsidies, uitzonderingen en deadlines. In plaats van duidelijkheid en vertrouwen, ervaren velen juist onzekerheid en frustratie. Hoe kan het anders?
We onderzoeken gebiedsontwikkeling als alternatief. Een aanpak waarin verschillende partijen – overheid, boeren, burgers – samen werken aan een gedeelde visie. Maar hoe voer je zo’n gesprek op basis van gelijkwaardigheid? Wat vraagt dat van de overheid? En hoe kunnen kunstenaars helpen om ruimte te maken voor dialoog, verbeelding en wederzijds begrip?
Herman Havelaar vertelt hoe een gezamenlijk initiatief van hem en collegaboeren om het stikstofprobleem in Hierden en omgeving op te lossen, alles was wat de provincie verlangde, maar toch door hen van tafel werd geveegd. Hans Huijbers pleit voor een overheid die boeren ruimte geeft in plaats van hen dicht te reguleren. Hij gelooft in gebiedsprocessen waar mensen elkaar kennen, en waar vertrouwen belangrijker is dan afvinklijstjes. Iris Bouwers benoemt het gemis aan lange lijnen en bestuurlijke helderheid: boeren hebben geen behoefte aan nog een pilot, maar aan echte richting. Krispijn van den Dries legt uit hoe hij zich vaak buitengesloten voelt van het beleid – en benadrukt hoe belangrijk het is dat boeren zélf meepraten over de toekomst.
Hanna van Mourik Broekman, theatermaker, onderzoekt wat nodig is om gesprekken gelijkwaardig te voeren, ook als posities ongelijk verdeeld zijn. Hoe maak je ruimte voor emoties, conflict én constructieve stappen? Denise Harleman vertelt hoe vertrouwen en directe solidariteit – zoals bij Collectief Kapitaal – een krachtig alternatief kunnen vormen voor top-down regelstructuren. Ze onderzoekt hoe je burgers en overheden anders met elkaar kunt laten samenwerken, niet vanuit controle, maar vanuit gedeeld eigenaarschap en wederkerigheid. Gedeelde intentie en visie blijken daarin essentieel.
Gasten:
- Hans Huijbers (melkveehouder, Brabant)
- Iris Bouwers (akkerbouw- en varkenshouder)
- Krispijn van den Dries (boer, biologisch-dynamisch)
- Hanna van Mourik Broekman (theatermaker, stormkamer.nl)
- Denise Harleman (initiatiefnemer Collectief Kapitaal, verbinder overheid en samenleving, collectiefkapitaal.nl)
Verder lezen / luisteren:
What is De Tussenruimte?
Ons huidige voedselsysteem is niet vol te houden. Niet voor de boeren, niet voor de burgers, en niet voor het land. Maar hoe kunnen we veranderen? Zeker als niemand nog écht met elkaar praat?
In De Tussenruimte zoeken we met boeren en kunstenaars naar wat er nodig is om ons voedselsysteem rechtvaardig te veranderen. Niet vanuit polarisatie, maar vanuit het brede midden. We zien dat veel boeren best willen veranderen, maar dat we elkaar gevangenhouden in zwijgen,
wantrouwen en onmogelijkheden.
In deze serie maken we ruimte voor verhalen die zelden gehoord worden. Boeren vertellen over hun praktijk, hun liefde voor het land en hun worsteling met verandering. Kunstenaars luisteren, spiegelen en openen onverwachte perspectieven. Samen zoeken we naar nieuwe taal, naar verbondenheid, en naar een voedselsysteem dat werkt voor alle leven en de aarde.
Boeren zorgen niet alleen voor wat er op ons bord ligt, maar ook hoe ons landschap eruitziet en hoe gezond onze ecosystemen zijn. Om het voedselsysteem te veranderen moeten niet alleen de boeren veranderen maar ook de economie, de overheid en wij allemaal. De Tussenruimte nodigt iedereen uit die gelooft dat het anders kan – en zelf wil bijdragen aan verandering.
Een serie van Godelieve Spaas. Productie: Allard Amelink (3A3D). Met dank aan Rabobank, Rabo Art Lab en Verily Klaassen.