Subscribe
Share
Share
Embed
In de allereerste Efteling-podcast gaat presentator Paul de Leeuw op zoek naar Het Geheim van de Efteling. In zeven afleveringen gaat hij dieper het Sprookjesbos in, het kloppende hart van de Efteling. Tussen fantasie en vakmanschap ontmoet Paul ontwerpers, makers en andere creatieve breinen van binnen én buiten het park. Vanuit een sprookjesachtige locatie in de Efteling ontrafelen zij samen bijzondere verhalen, verborgen geheimen en de magie die de Efteling al generaties lang tot leven brengt. Veel luisterplezier!
Hallo, mijn naam is Paul de Leeuw
en welkom bij de podcast Het Geheim van de Efteling.
Dit seizoen gaan we dieper in op het Sprookjesbos.
Het is de laatste aflevering van dit seizoen.
Dat vinden we nu al heel erg hè jongens?
Nou, dus niet.
Maar ik wel. Ik vind het wel echt erg
dat dit de laatste aflevering van het seizoen is.
We gaan het hebben over
de toekomst van het Sprookjesbos van de Efteling.
Want hoe blijf je relevant zonder
die typische Efteling-magie te verliezen?
En hoe houd je het allemaal in stand?
De balans tussen de authenticiteit en nieuwe technieken?
De nieuwe ontwikkelingen?
En wat betekent de groei voor de natuur?
En we hebben een belangrijke man hier aan tafel.
De directeur van Product, Markt en Imago...
Koen Sanders.
Hoeveel directeuren heeft de Efteling eigenlijk?
Vijf.
- Ja, dat valt weer tegen.
En welk nummer ben je dan van de vijf?
Ik ben gewoon één vijfde van de vijf.
Dus niet één grote directeur?
Ja, er is één opper opper.
Ja, dat is Klaas Vaak.
En dan vier oppers.
Het lijkt wel een sprookje dit.
En dan hebben we Deborah Nas.
Jij bent toekomstverkenner en
deeltijd hoogleraar aan de TU in Delft.
Ja.
Wat is nou deeltijdhoogleraar?
Dat je maar twee dagen in de week werkt?
Eén dag in de week, ja.
Of nog minder?
Nou, ik werk er wel meer,
maar ik werk er daar maar één.
Ja, dat klopt.
En toekomstverkenner, dat ben je dan altijd geweest?
Ik heb mijn hele leven in innovatie
en technologie gezeten.
Dus nieuwe producten, nieuwe diensten,
nieuwe concepten.
Nu ben ik eigenlijk vooral bezig met
welke nieuwe technologieën eraan komen.
Wat kunnen die?
En wat gaat dat betekenen voor
mens en maatschappij?
AI dus, nu.
Op dit moment is het veel AI.
En ik ben ook onderdeel van
Quantum Delta Nederland.
Quantum technologie is de volgende
grote technologie die eraan komt.
Na AI?
Na AI.
Is dat nog erger dan AI?
Of nog mooier?
Het ligt er maar net aan hoe
je ernaar kijkt, natuurlijk.
Ja, dat je thuis mag zitten op een stoel
en je niks meer hoeft te doen.
Ademen.
Zelfs dat niet waarschijnlijk dan.
Ja, dat is niet mijn invulling van wat
AI voor ons leven gaat betekenen.
AI neemt toch steeds meer ruimte in?
Je zou kunnen zeggen, je kan steeds meer AI
inschakelen om meer nieuwe ruimte te creëren.
Een positieve blik is dit.
Maar er worden ook dingen afgenomen door AI.
Ja, we hebben altijd de neiging
als we naar technologie kijken...
om te focussen op wat we kwijtraken
en niet op wat we erbij krijgen.
Ja.
Wees maar blij dat ik maar een
deeltijd journalist ben...
anders was ik veel
verder doorgegaan met vragen.
Ik ben gewoon een amuseur
van de Efteling.
Dus ik ga weer naar Koen toe.
Jij bent directeur van Product, Markt en Imago.
Wat houdt dat precies in?
Nou, dat houdt in dat ik me
bemoei met twee gebieden.
Eén is alles wat we buiten
de Wereld van de Efteling doen.
Dus marketing, sales, alle commerciële dingen.
Om uiteindelijk mensen weer zin
in de Efteling te laten krijgen.
Maar aan de andere kant ook de afdelingen
die bezig zijn met het bedenken, ontwerpen...
engineeren en uiteindelijk ook fysiek bouwen...
van hotels, restaurants, attracties.
Alles wat we in onze Wereld vol Wonderen hebben.
Die twee houden natuurlijk heel erg
van elkaar en hangen heel veel samen.
Want vraag maar iemand,
wat vind je nou zo leuk aan de Efteling?
Dan beginnen ze over het merk Efteling.
Het merk Efteling is eigenlijk ook weer het product.
Dus het zit heel dicht bij elkaar.
Ja, maar op welke landen richt je je om ook
buitenlandse toeristen naar de Efteling te trekken?
Duitsland natuurlijk, neem ik aan.
Nou, er komen heel veel mensen uit Vlaanderen.
- Dat is geen buitenland.
We spreken dezelfde taal,
maar het is toch wel...
Ze hebben echt ook een andere manier
van de Efteling beleven.
Hoe dan? Langzamer?
Ze vinden het bijvoorbeeld veel belangrijker
om goed en lang te lunchen.
Waar wij als Nederlanders denken,
hup die kroket uit de muur en door.
Want we hebben betaald voor een hele dag.
Dat klopt, ja.
Waar kunnen we dan
lekker langdurig lunchen?
Nou, in ons nieuwe Efteling Grand Hotel
hebben we echt een hele goede brasserie.
- Dat klopt.
Dan zie je dus ook echt dat de Belgen wel tijd
nemen om te gaan lunchen met een glaasje wijn.
Waar die Nederlanders er
met spoed langsrennen.
Goh, wat grappig, ja.
En welke landen nog meer?
Duitsland en de UK.
Heel veel mensen die vanuit Engeland
naar de Efteling komen.
Niet op en neer voor een dagje, maar vaak
blijven slapen of ergens in de buurt slapen.
En ook steeds vaker uit Spanje
en Italië, grappig genoeg.
Die het daar te warm vinden.
En dan hier op zoek gaan naar...
koelte.
Ja, coolcation.
Coolcation, goed is dat.
Wij gaan eerst de eerste herinnering
aan de Efteling doen.
Deborah, ik begreep dat jij
geboren bent in Vlissingen.
Ja.
Nou ja, voordat je van Vlissingen
in de Efteling was in die tijd...
daar deed je natuurlijk drieënhalve dag over.
Maar dat deden we wél.
Oh wel?
Ik ben dus opgegroeid aan het strand.
In Vlissingen?
Ja, in Vlissingen.
Mijn moeder zei altijd: Waarom zou ik een hoop geld
uitgeven om ergens anders aan het strand te gaan liggen?
Dus wij gingen in de winter op vakantie.
Dan gingen we skiën.
En in de zomer deden we dagtripjes.
Ik heb alle pretparken in Europa
toen wel gezien.
Dus wij gingen ook regelmatig
naar de Efteling.
En wie zijn we?
Het hele gezin?
Het hele gezin.
Mijn vader, mijn moeder en mijn broer.
Met z'n viertjes?
Ja.
En dan ook op wintersport?
Ja.
Lekker.
Ja.
Maar daar gaat het nu niet om.
Koen, jouw eerste Efteling-ervaring?
Mijn eerste Efteling-ervaring.
Ik werk hier 17 jaar,
dus ik heb heel veel ervaringen van de binnenkant.
Ben jij gelijk binnengekomen...
als directeur?
Of ben jij ook bij een poffertjeskraam begonnen?
Nee, zo romantisch is het verhaal niet.
Ik ben begonnen als
woordvoerder bij de Efteling.
Dus dit een beetje,
door microfoons praten.
Maar mijn eerste herinnering
is veel jonger.
Toen wij vier waren...
toen ik vier was, toen wij vier waren..
klinkt heel koninklijk.
Toen we allemaal nog haar hadden.
Toen wij allebei nog haar hadden.
Toen ik vier was, gingen wij als gezin...
dus ik met mijn broertjes en mijn ouders
emigreren naar Australië.
Uiteindelijk bleek het maar voor twee jaar te zijn.
Maar wij gingen toen voor altijd.
Naar Sydney?
Tussen Sydney en Melbourne, ja.
Jeetje.
Moest je vader daar werken?
Ja.
Wat deed hij daar dan?
Die werkte voor Mars,
voor de chocoladereep.
Oké.
En wij gingen die...
En je bent teruggekomen?
Ja, twee jaar later al.
Oh, ging het niet goed?
Nou ja, hij moest weer hier gaan werken.
Moest hij voor Snickers werken?
Ja, have a break.
Haha, dat is KitKat.
Maar uiteindelijk...
Wij gingen daar dus naartoe..
in de veronderstelling dat we voor altijd
Nederland zouden verlaten.
Het laatste wat we hier gedaan hebben, is met de hele familie,
dus opa's, oma's. neefjes, nichtjes...
naar de Efteling.
Dus in die twee jaar was heimwee
en terugverlangen naar huis...
was ook een beetje terugverlangen
naar dat laatste moment met z'n allen in de Efteling.
Dus voor mij hebben Efteling en thuis
ook al een soort associatie met elkaar.
Ongelooflijk.
Mooi.
Ja, echt heel mooi.
En dan ben je hier.
Ja.
Nou, fijn dat jullie er zijn.
We gaan het hebben over de Efteling
en de toekomst...
en wat we allemaal nog tegemoet
kunnen zien komen.
De Efteling, dat zou ik bijna vergeten,
bestaat dus 75 jaar.
We hebben het al eerder gezegd,
89% is bos en 11% is attractie.
De Anton Pieck-gedachte moet
in stand worden gehouden.
We hadden het al over de aankleding,
de bossen, de wegen, wat we gaan doen.
Meer ingangen bij het Sprookjesbos,
want we hebben het dit seizoen over het Sprookjesbos.
Drie ingangen, we hebben bruine paden,
we hebben gele paden, we hebben rode paden.
We hebben een speciaal luxe restaurant
voor de Vlamingen in het hotel.
Kortom, er kan eigenlijk niks misgaan.
Maar het voelt nog steeds fris en actueel.
Wat is het geheim van de Efteling,
dat het voelt alsof het gisteren is gebouwd?
Ja, een beetje gechargeerd.
Ik denk een beetje door elkaar.
Aan de ene kant is het ook wel mazzel.
Mazzel met onze voorvaderen,
de reuzen op wiens schouders wij mogen staan.
Die hebben het onwijs goed gedaan.
Dus dat er dingen verzonnen zijn,
75 jaar geleden.
Technieken, maar ook verschijningsvormen
die vandaag de dag gelukkig nog steeds zorgen...
voor open monden van mijn kinderen.
Dat is ook voor een deel mazzel,
dat die mensen zo goed waren.
Dat die dat zo goed hebben gedaan.
En het tweede is er heel goed voor zorgen.
Het allerbelangrijkste vind ik...
dat de mensen die vandaag rondlopen,
het fantastisch vinden.
Waar wij naar streven is dat ieder gezelschap,
ieder gezin, dat wegrijdt...
en papa en mama vragen
aan de achterbank...
jongens, welk cijfer geven wij
de Efteling nou met z'n allen?
Hoe hoog heeft de Efteling
gescoord van 1 tot 10?
Dat wij in elke auto dan te horen krijgen
dat we hoger dan een negen hebben gescoord.
Dat betekent dat als er in één auto
een chagrijnige sfeer heerst...
en die zeggen, wij geven een zeven,
dan moet die auto erachter al een elf scoren.
Dat lukt niet, dus dan hebben we
twee tienen nodig om toch weer die negen te halen.
Maar kijk je dan niet wie er in
die auto dan zo chagrijnig is?
-En dat we die niet meer laten komen.
Ja, het kan best.
Dat kan toch tegenwoordig.
Jij mag niet meer komen,
jij scoort te laag.
Dat je er een drone op zet.
Dus je denkt, we moeten altijd
gaan voor een negen.
En dat meten we elke dag.
Dus uiteindelijk ziet iedereen
die bij de Efteling werkt...
vandaag achter de schermen
welk cijfer wij gisteren hebben gehaald.
Ik heb het gezien dat grote bord.
Hoeveel mensen er binnenkomen, waar het druk is...
en wat het cijfer is.
Maar dan leg je ook een druk op je personeel.
Ja, met elkaar.
Maar uiteindelijk is dat waarvoor je het doet.
Dat mensen het hier zo
fantastisch vinden met elkaar...
om juist even te ontsnappen
aan die waan van alledag...
en aan alles wat individueler en sneller is.
Om hier even weer echt met elkaar te zijn.
Dat dat zo goed is, zo bijzonder,
dat het hoger scoort dan een negen.
Dat betekent dat je urgent bent en dat je
ook vandaag nog relevant bent.
En dat je ook kunt doorbouwen
naar de toekomst.
Ik kan me voorstellen dat je dat cijfer
ook hoog gaat krijgen...
met kinderen die ouder worden.
De attracties, zoals De Vliegende Hollander en de Python,
de achtbanen dus, zijn spectaculair.
Maar hoe houd je dan dat Sprookjesbos
authentiek en toch modern?
Ik denk precies daardoor.
Dus door die combinatie.
Dus door dingen toe te voegen
aan het Sprookjesbos...
waardoor het urgent blijft,
waardoor het van vandaag blijft.
Maar dat het wel past bij
wat het Sprookjesbos is.
Je kunt dingen toevoegen die
op zichzelf heel attractief zijn.
Maar als dat niet past bij het
karakter van het Sprookjesbos...
dan ben je niet die parel aan het oppoetsen.
Dan ben je er gewoon heel iets
anders mee aan het doen.
Wat wel grappig is, dat als iets heel
erg past bij het Sprookjesbos...
dan is het na een jaar of twee jaar ook
alsof het er altijd heeft gestaan.
Dus voor mijn kinderen is de
Sprookjesboom één op één...
het Sprookjesbos, terwijl die er toen ik
begon bij de Efteling nog niet stond.
Omdat het past, maar iets kan en iets doet
wat in 1952 nog niet kon...
maakt dat het Sprookjesbos
levendiger en beter dan dat het was.
Maar bijvoorbeeld Roodkapje, daar was
discussie over, die is veranderd.
De borsten zijn kleiner geworden.
Volgens mij is de ademtechniek aangepast.
Was dat ook gebaseerd op de
ervaring, wat mensen meenamen?
De borsten waren niet
van Roodkapje.
-Van wie dan?
Van Doornroosje.
We hebben de echte harde kern-sprookjes
van de Efteling...
waaronder Roodkapje en Doornroosje.
Die proberen we in ieder geval de illusie
te geven dat er nooit iets mee gebeurd is.
Dus daar gaan we geen
hele grote wissels trekken.
Ik zeg wel expres de illusie,
want bijvoorbeeld Langnek...
veel mensen noemen hem Lange Jan,
maar dat is een snoepje.
Het is Langnek.
Heel veel mensen zeggen,
Langnek is nog precies de Langnek...
als toen ik vijftig jaar geleden
als kind hier was.
Nou, Langnek was echt ontzettend
eng vijftig jaar geleden.
Dat was echt een hele enge kop.
Omdat we dat een beetje
gradueel veranderd hebben...
Dit is de zesde, zevende
versie van Langnek...
die veel vriendelijker is en
past bij de tijd van nu...
heeft iedereen nog steeds de illusie van...
ik kan precies herbeleven
met mijn kleinkinderen...
wat ik met mijn kinderen heb herbeleefd
en wat ik zelf heb ervaren.
Maar het is wel actueel.
Als we Langnek hadden bevroren,
de Langnek van 1952...
dan was het een museum
en was het ook niet meer van vandaag.
Het is ook een beetje daarmee spelen.
Mensen willen graag het gevoel hebben
van nostalgie, van geborgenheid, van herkenning.
We worden ook als mensen graag
een beetje voor de gek gehouden.
Dus ook mensen zeggen, ja, maar vroeger
was de nek van Langnek veel langer.
Ja, dat is verbeelding.
Je was zelf veel kleiner.
Of herinnering.
Maar dan ben jij, Deborah,
want hij werkt bij de Efteling...
en hij is directeur en spokesman,
maar jij bent toekomstverkenner.
Jij loopt natuurlijk anders door de Efteling,
door het Sprookjesbos...
dan hij, want hij verdient eraan.
Ja, wat ik een heel interessant vraagstuk...
Jij marcheert door de Efteling.
Wat ik een heel interessant
vraagstuk vind, is...
hoe blijf je dan relevant?
Dus toen ik wist dat ik hier zou komen...
heb ik de afgelopen week aan iedereen
om me heen gevraagd...
Goh, wat vind je van de Efteling?
Wat blijft je dan bij?
Gisteren zei één van mijn studenten,
die vatte het wel mooi samen...
Als kind vond
ik wat ik daar zag magisch.
En toen vroeg ik hem van, oké...
en stel nou, over vijftien jaar
krijg jij kinderen...
en als die dan vijf zijn en je loopt hier...
vinden zij dan datzelfde nog magisch?
Nou, waarschijnlijk niet.
Dat zei hij?
Of dat vond jij?
Nou, dat vonden we eigenlijk allebei.
Ik heb eerst gewacht wat hij zei, maar...
Waarom niet?
Nou, omdat technologie in ons
hele leven doordringt...
alles wordt interactiever,
alles wordt gepersonaliseerder...
dus de drempel van wanneer
je iets magisch vindt...
gaat veranderen.
Wat je nu magisch vindt,
vind je over twintig jaar natuurlijk niet meer magisch.
Dus er moet wel iets
aan toegevoegd worden...
en dat wil niet zeggen dat dat
technologie in your face moet zijn...
maar op de een of andere manier
moet er toch wel...
moet het met de tijd mee,
moet het interactiever.
Moet het spannender,
moet het persoonlijker.
Je kan allerlei kanten op.
Maar als je een kind bent en
je wordt door je ouders...
Als je uit eten gaat,
word je voor een iPad gezet...
want dan zijn die
kinderen tenminste stil...
en die hoor je niet meer...
en de ouders kunnen
gewoon eigenlijk doorpraten...
of zitten gewoon zelf ook te appen.
Dan is het toch wel bijzonder als
je op een plek komt...
waar je opeens een kabouter ziet vissen...
met een hengeltje.
Ja, maar misschien is het nog wel veel leuker
als die kabouter dan zegt...
als je langsloopt,
hé Paul, wat leuk dat je er bent.
Dat vind ik vrij eng.
Een kabouter die tegen mij zegt,
hallo Paul...
Ik heb het met E.T. gehad,
bij de Universal Studios...
daar zag je E.T. en die zei bye Paul.
Dat vond ik vrij eng.
Echt waar.
Maar als dit nou een hele leuke,
lieve, kneuterige kabouter is.
Ik ken geen leuke, lieve,
kneuterige kabouters.
Nee?
Nee, ik ken ze wel.
Je ziet een soort goblin voor je.
Ik vind dat kabouters
mysterieus moeten zijn...
dat meen ik serieus.
Het is toch een ander wereldje.
Maar wat ik bedoel te zeggen is,
je kan ook op een of andere manier...
ont-technologieën.
Dat het even gewoon heel simpel is...
dat je op die paddenstoel kunt zitten...
en een fotootje kan maken.
Ja, dat kan.
Dat is bij jou ook trouwens gebeurd?
Jij hebt toch een aantal mensen die allemaal
op de paddenstoel hebben gezeten...
of vergis ik me nou met iemand?
Net als iedere Nederlander heb ik dat.
Maar jouw vader heeft toch
ook op een paddenstoel gezeten?
Bij Hans en Grietje hebben we
allemaal die foto's.
Oh, Hans en Grietje.
Moet je even horen, dit gaat over
een familiefoto met alle generaties...
Leg even uit.
Dat vind ik zo'n mooi verhaal.
Goed, dan gaan we weer
terug naar de nostalgie.
Dat is één van de redenen
waarom ik de Efteling zo mooi vind...
is dat de foto die ik heb als kind...
dezelfde foto is die mijn vader
als kind gemaakt heeft...
en die ik ook van onze Teun,
die inmiddels negen is...
heb van toen hij vier
was bij Hans en Grietje.
Dus je vader heeft als eerste
die foto gemaakt bij Hans en Grietje?
Mijn vader heeft een foto
in zijn albumpje...
waar hij met gebalde vuist
tegen het hek staat te schreeuwen.
Ik heb diezelfde foto,
waarschijnlijk niet zo spontaan...
ook in mijn album.
En ik heb hem, ook niet zo spontaan,
Teun ook laten maken...
toen hij ongeveer
dezelfde leeftijd had.
Maar dan denk je dat Teun over vijftien jaar...
nee, iets later, ik hoop niet je
op je 24e al opa bent...
want hij is negen.
Dus over vijfentwintig jaar,
dan gaat Teun waarschijnlijk met zijn zoon...
of dochter...
ook op de foto op een paddenstoel
bij Hans en Grietje?
Zeker, maar ik ben het natuurlijk
wel heel erg met Deborah eens.
Het is niet of-of.
De Efteling is geen museum.
Hans en Grietje is er over
vijfentwintig jaar nog steeds.
Dus Teun gaat daar
met zijn zoon naartoe.
En dan is Hans en Grietje er nog.
Maar ik denk niet dat Hans en Grietje...
de reden is voor de zoon van Teun,
waarom hij op dat moment...
in dat tijdsbeeld,
de Efteling fantastisch vindt.
Niet alleen.
Blijft het Sprookjesbos dan wel
bestaan over vijfentwintig jaar?
Ja, het Sprookjesbos blijft bestaan,
maar de Efteling-beleving...
is breder dan alleen
het Sprookjesbos.
Oké, dat is op de toekomst gericht.
Maar ik hoop toch wel dat alle kinderen
toch bij die deur horen...
Knibbel, knabbel, knuisje.
Wie knabbelt er aan mijn huisje?
Zeker, maar waar het voor mijn vader
in de jaren zestig...
al heel bijzonder was dat dat bewoog...
was dat voor mij al een stukje minder.
En voor Teun is dat niet het spectaculaire aan de Efteling.
Het geeft hem in de totale Efteling-dag
wel een heel warm gevoel.
Ik denk dat het ook niet gaat om op dezelfde paddenstoel
te zitten als uit 1952.
Of met een telefoon door de Efteling lopen.
Ik denk ervoor zorgen dat alles wat vandaag kan,
of dat nou AI is of alles waar mensen aan gewend zijn...
om dat in dienst te stellen van een beleving samen.
Omdat we het kunnen gebruiken, niet als doel op zich.
Die telefoon is geen doel. AI is geen doel.
Door AI kunnen wij dingen voor elkaar krijgen.
Kunnen wij de Sprookjesboom eindelijk echt
met je laten praten, ook al is het een beetje eng.
De Sprookjesboom vind ik
geen probleem. Kabouters.
Oké, vind ik een helder standpunt.
En als die kabouter nou vriendjes is
met die Sprookjesboom?
Kabouters hebben geen vriendjes.
Je hebt een andere belevingswereld dan ik,
dat is heel helder.
Ik weet niet onder welke steen je hebt geleefd,
maar kabouters hebben echt geen vriendjes.
Andere kaboutervriendjes.
Maar ik vind het wel leuk.
Dat is wel een leuk idee.
Want als je nou over Hans en Grietje praat,
dan zegt Koen, die beleving wordt anders.
Kan jij nou als toekomstvisionair bedenken,
wat je met Hans Grietje zou moeten doen?
Of zeg je, dat hele Sprookjesbos is wel een beleving,
maar dat is niet meer zo relevant over 15 à 20 jaar.
Ik kan me wel voorstellen dat je
dat relevant kunt houden.
Hoe precies, daar heb
ik ook nog geen beeld van.
Want het is best lastig om te voorspellen
hoe de wereld er dan uitziet.
Ik denk dat in zijn algemeenheid
alles wel meer persoonlijk wordt.
Meer personalized wordt.
En dat het hartstikke leuk is als je
onderdeel kunt worden van het verhaal.
En dat is natuurlijk tot op heden
in het oude Sprookjesbos niet zo.
Dan bekijk je iets en
je loopt er doorheen.
Maar op het moment dat je met technologie
een manier kan vinden, dat je er onderdeel van wordt...
en dat je misschien wel
het verhaal kan bijsturen...
Want wie zegt dat het sprookje
zoals het was, precies dat sprookje moet blijven.
Misschien kun jij zelf wel
een rol spelen in dat sprookje.
En het mooie van AI is dat spraak
de primaire interface gaat worden.
Spraak wordt de primaire interface.
Dus in plaats van tekst en typen
of op knopjes duwen, is het gewoon spraak.
Je kunt straks overal tegen praten.
En dat kunnen kinderen, dat kunnen oma's,
dat kan iedereen.
En dat maakt het weer heel inclusief.
Dat kan je in elke taal doen.
Ook als je hier als toerist komt, kun je
in je eigen taal net zo makkelijk praten tegen de Sprookjesboom.
Ik weet niet of dat nu kan,
maar technisch gezien is dat niet zo'n probleem.
Kan je in alle talen tegen
de Sprookjesboom praten?
Nu niet.
- Maar gaat dat wel gebeuren?
Door AI kan het niet alleen in alle talen, maar kan
het ook elke keer een andere interactie zijn.
Nu is het toch een beetje zo'n boom van
als hij dit zegt, als jij dit zegt, zegt hij dat.
Maar we zijn daar echt heel ver in.
We hebben al een aantal keren
in het park gedraaid met de Sprookjesboom...
en hard omgeschakeld
naar een voice AI-model.
Wat voor model?
AI, maar dan met stem.
Voice AI.
Wat nog best lastig is omdat al die modellen
op volwassenen zijn gebaseerd en gebouwd.
Ik stond erbij toen een kindje...
De Sprookjesboom zegt: Wat is jouw hobby?
Dat kindje dacht, ik ga iets
grappigs zeggen en zei: Ik hou van bomen kappen.
Een kind?
Een kind zei, ik hou van bomen kappen.
Die dacht, ik ben grappig.
Toen zei de Sprookjesboom: Dan houden
we in ieder geval allebei heel erg van het bos.
Toen dacht ik,
dat is slim dat we dat erin hebben gezet.
Ik dacht, nee, dat hebben
we er niet in gezet.
Dat is dus zelf bedacht, verzonnen.
Hij heeft ook wel dingen gezegd
in die test waarvan ik dacht...
dat is misschien niet
het allerhandigste antwoord.
Het dichtzetten is niet zo moeilijk,
maar het openzetten...
Volgens mij hoef je de dingen die goed zijn,
niet te veranderen.
We hebben de mazzel dat er
mensen zijn geweest die...
Bijvoorbeeld die fakir die overvliegt.
Als we die vandaag hadden gemaakt,
hadden we het met drones gedaan...
of met videomapping of zo.
Niet met lijntjes.
Als wij er nu naartoe lopen,
staan er kinderen met open mond te kijken.
Dus die hoeven we niet te veranderen.
De Sprookjesboom was niet goed genoeg.
Omdat de techniek, ook al was het 2010...
nog niet zo goed was.
Dus dat zijn we aan het aanpassen.
Vind je ook dat de fakir hetzelfde moet zijn?
Dat die draadjes moeten blijven bestaan?
Dat gaan kinderen uiteindelijk
ook niet meer accepteren.
Of blijft dat wel die fantasie?
Moet je voorkomen dat de technologie
de fantasie over gaat nemen?
Ik merk dat jij in al je opmerkingen heel erg
tegen de technologie aan het pushen bent.
Je lijkt mijn schoonmoeder wel.
Wil je erover praten, Paul?
Nee, dat is een beetje
advocaat van de duivel.
Ik begrijp het heel goed.
Dat moet je echt vergeten.
Ik ben niet tegen jou.
Maar als je niks van kabouters weet,
moet je dat toch verbeteren.
Kan het toch dat het
overgenomen kan worden?
Denk je dat de technologie misschien wel
de fantasie van kinderen minder prikkelt?
Ik denk het niet.
Nee, ik denk het niet.
Ik denk dat je met technologie net zo goed
die verbeelding kunt prikkelen.
En dat je met interactieve verhalen
juist die creativiteit kunt stimuleren.
We hebben heel veel nostalgie
bij het idee van een boek.
Maar ja, daar staat ook een
plot in en dat staat vast.
En het enige wat je kunt doen,
is het plot volgen.
En je kan dan wel een wereld erbij verbeelden.
Maar op het moment dat dat interactief wordt,
dan krijg je een andere vorm.
Ook als er wel beeld bij is,
krijg je een andere vorm van verbeelding erbij.
Het is toch de ultieme fantasie om
een boek open te slaan en te denken...
ik ga een andere wereld betreden.
Vraag dit eens aan iemand van acht,
die helemaal niet graag leest.
Nee, dat is ook zo.
Ik vind het verschrikkelijk.
Ik had zo'n gids thuis gekregen
van een reisorganisatie.
En ik vroeg aan mijn jongste,
die is nu veertien.
Wil je daar nog in kijken?
Want die bedenkt altijd de vakantiebestemming.
Wil je daar nog in kijken
voordat ik hem weg doe?
En hij kijkt me aan en hij zegt:
Uit een boek?
En ik was aan het nadenken,
dat is interessant.
Hij weet het verschil tussen een boek
en een magazine...
blijkbaar niet,
het was wel een heel dik magazine.
Maar hij denkt, ze begrijpt het niet.
Ben ik tachtig ofzo?
Dus ja, dingen veranderen.
Het wordt niet perse beter of slechter,
maar het wordt wel echt anders.
Ja, ik hoor het wel.
Maar wat het makkelijker maakt,
is als je uiteindelijk gaat naar het doel.
Dus het doel is verbeelding,
iets beleven.
En het middel, of dat nou een boek is,
als het doel maar lukt.
En ik denk wat te vaak gebeurt,
is dat het middel heel belangrijk gemaakt wordt.
Dus we gaan iets doen met AI
en dan zien we wel wat.
Je moet iets met je telefoon.
Als ik een euro zou krijgen...
voor iedereen die zei:
Ik heb een superleuk idee voor jullie app.
En dan gaat het vaak over
een hele individuele beleving.
Wat is het doel?
Je wil met elkaar
een hele fijne dag hebben.
Als die telefoon erbij kan helpen,
als AI erbij kan helpen, is dat prima.
Maar het doel is dat jij
even geprikkeld wordt.
En dat jij even met elkaar denkt,
wat zou er gebeuren?
En personificatie zorgt voor een betere beleving.
Dus moeten we dat doen.
Maar we hebben de afgelopen weken...
Ik kijk wel naar jou,
maar je moet me even laten.
Ja, ik laat je even.
Want de afgelopen weken hebben we
daar een discussie over gehad...
met anderen. Ook deskundigen.
Echt hele grote deskundigen.
Geen deeltijd,
echt volledige deskundigen.
Oh nee, dan neem ik ze serieus.
Als je de app aanzet van de telefoon...
dan gaat dat af van je fantasie,
van je verbeelding.
Want je wilt dan weten hoe snel
je in de Python kunt gaan.
Dus er waren veel
mensen die dachten...
misschien moet die telefoon
een beetje geweerd gaan worden.
Moet je meer gaan dwalen
dan dat je alles via een app...
De Efteling is echt
een soort van dwalen.
Dat je gewoon kunt dwalen in een bos...
en daar je fantasie
de vrije loop kunt laten.
Denken jullie ook wel eens na over
telefoonvrije zones?
Ik vind telefoonvrij ook wel weer...
Dan ga je het verbieden.
Ik geloof meer in,
wanneer helpt die app?
En dus als het jou helpt om via de app
niet meer in een wachtrij te staan...
maar door het bos
te lopen met elkaar...
omdat je dan via je app
aan het wachten bent...
in plaats van fysiek in een rij.
Dan helpt het.
Dan heb je het leuker met elkaar
op dat moment...
dan wanneer je in die
wachtrij had gestaan.
Als het jou helpt om
via de app te kijken...
hoe lang is nu de wachtrij bij Droomvlucht?
Of waar...
kan ik nu het beste naartoe lopen?
Dan helpt het.
Het doel is dat je met elkaar,
dat je op die achterbank zegt...
ik vond het hoger dan een negen.
Als die telefoon daarbij helpt...
en heel vaak helpt die daarbij...
dan is dat prima.
Daarvoor is het.
Wat vind je van de
virtuele wachtrij dan?
Ik vind dat redelijk briljant.
Ik ga je nu helemaal
niet meer tegenspreken.
Dat vind ik wel briljant.
Ik begrijp het echt heel goed hoor.
Maar ik vind het ook leuk om
in de wachtrij te staan...
en dat dan iemand me amuseert.
Een clowntje of een vrolijkerd.
Je kent die disclaimers uit die reclames.
Successen uit het verleden
zijn geen garanties voor de toekomst.
Dit is wel het leuke van de Efteling.
Ik vind niks meer leuk aan de Efteling,
op dit moment na deze aflevering.
Maar omdat iedereen hier komt, alles is er.
We hebben het natuurlijk ook al
heel vaak onderzocht.
Er zijn mensen die zeggen...
ik zou het liefst mijn hele dag
gepland willen hebben.
Dat ik weet, ik kom hier binnen.
Dan kan ik om half tien in Symbolica.
Dan heb ik om tien uur koffie daar.
Dat heb ik al gecheckt.
Dat heb ik al geregeld.
Dan ga ik om half elf daarheen.
En er zijn mensen die zeggen...
Ik heb dat normaal al de hele dag,
dat alles zit dicht geramd...
mijn hele planning.
Bij de Efteling...
zie ik het wel.
Ik ga lekker lopen en ik kom iets leuks tegen.
Het maakt me niet uit.
En ik moet zeggen,
ik heb ook heel lang gezocht...
naar de waarheid tussen die twee.
Wat wij doen, is zorgen dat degenen
die willen plannen, kunnen plannen.
Maar degenen die willen dwalen,
kunnen dwalen.
In plaats van te zeggen,
het is een van de twee jongens.
En we hebben gekozen.
Jammer voor de helft van alle
mensen die naar de Efteling komen.
We kiezen voor die ene.
Dus het aanbieden,
betekent iets anders...
dan dat je iedereen
in dat keurslijf zet.
Ik ga nu naar Deborah.
Ik heb een serieuze vraag.
Al mijn vragen zijn serieus.
Wat zou dan een nieuwe attractie in 2050...
Hoe zou die er dan uit moeten zien,
volgens jou?
Stel dat je het Sprookjesbos inloopt...
en je komt bij een attractie en die heet
Het Vergeten Sprookje.
En je bent met z'n vieren,
met een gezin.
En je moet Het Vergeten
Sprookje herontdekken.
En daar pak je allemaal
een personage in...
en gaandeweg vorm je een verhaal.
Daar kan dan best iets interactiefs
met hologrammen bij zitten.
Maar dat je eigenlijk ook
samen iets creëert.
Tegen die tijd is er misschien wel
iets veel briljanters te bedenken.
Op dit moment,
bijvoorbeeld in de hele theaterwereld...
Je kunt naar de musical
Paddington bijvoorbeeld...
een hele succesvolle musical in Londen.
Maar je kunt ook naar de beleving Paddington.
Dan ga je het huis in van Paddington
en dan maak je dingen mee.
Dit is wat je eigenlijk zegt.
Je kan bijvoorbeeld zeggen,
als je naar Doornroosje gaat...
ben je misschien de spinner of de kok.
Of ben je degene die de honden verzorgt.
Of ben je de moeder.
En dan ga je het sprookje in.
Dan beleef je dus als
dat personage het sprookje.
Dat is eigenlijk wat je bedoelt.
Dat je tegen Doornroosje kunt
zeggen: Word wakker.
Ik kan me ook voorstellen dat er iets is,
iets digitaals, games of wat anders...
waarmee je voorpret hebt,
voordat je naar de Efteling komt.
Of napret, als je weer thuis
bent de dag later.
Ik zag dat er ook een sprookjescraft is.
De hele Efteling nagebouwd
in Minecraft.
Daar hebben mensen zoveel tijd
en moeite en liefde ingestoken.
Dat is natuurlijk ook hartstikke leuk.
Zoveel kinderen spelen Minecraft.
Als je vooraf al die hele Efteling
kan verkennen...
en bedenken waar je heen wilt.
Ik denk dat je met dat soort
dingen veel meer kan.
Ja, dat heeft tegenwoordig allemaal
van die interessante namen.
Dus immersief, dat je je
echt een onderdeel voelt van.
Maar ook worldbuilding.
Hoe kun je zorgen dat jij eigenlijk
een onderdeel wordt...
in plaats van een kijker.
Net als in het theater zijn
we heel erg gewend...
dat wij een attractie aanbieden
en je gaat erin zitten.
En je bent in een attractiepark, in een voertuig...
ben jij kijker van een aantal taferelen.
Wat natuurlijk steeds meer wordt...
en wat we bijvoorbeeld bij
Danse Macabre al aan het doen zijn...
is dat jij, als jij wil in ieder geval...
je echt even waant in een andere wereld.
Waar je ook nergens gestoord wordt...
door beelden uit de normale wereld
of van een andere attractiewereld.
Waardoor je echt ook gaat geloven,
als je dat wil...
ik ben echt ergens en ik heb hier een rol.
Ik ben hier een onderdeel van.
Het is natuurlijk echt nog wel uitdagend...
want hoe doe je dat als er
1500 mensen per uur...
allemaal door diezelfde attractie gaan.
In het nieuwe sprookje gaan wij,
denk ik, dichtbij komen...
bij wat je net zegt.
Dan heb je het over
de Sprookjesbibliotheek.
Dat is het nieuwe sprookje dat
binnenkort uit gaat komen.
Daar ga jij echt als gast niet
alleen een toeschouwer zijn...
maar ook echt een rol krijgen.
Hoe gaat dat dan?
Ja, dat mag ik nog niet vertellen.
Dat mag je wel vertellen.
Oké, dat gaan we doen
door de volgende...
De techniek die we daarvoor gebruiken...
was er vorig jaar nog niet.
We hebben nooit gedacht...
wat kunnen we met deze techniek?
We hebben gezegd,
we zouden willen dat mensen...
echt even onderdeel zijn van
de Sprookjesbibliotheek...
in plaats van dat jij als bezoeker
van een attractiepark...
door een tafereeltje geduwd wordt.
Maar Deborah zegt net dat haar zoon
niks met boeken te maken wil hebben.
Ik ben geen tachtig.
Maar ik denk in dit boek,
in deze bibliotheek...
dat hij iets gaat zien...
dat hij in een normaal boek
niet kan of mag of wil.
Hier wordt het specialer dan
in een normaal boek.
Ja, over die telefoon even.
En die virtuele wachtrij waar je het over had.
Dan staat er nog wel een wachtrij...
van een aantal minuten of weet ik veel.
Je hebt ook nog geëxperimenteerd...
met van die wachttijd-verzachters
op je telefoon.
Ja.
Wat was dat precies?
We hebben verschillende dingen gedaan.
Wat minder goed werkt...
zijn dingen die je dan weer zelf
op je telefoon doet.
Dus iets met, toen dat nog hip was,
met de AR...
Augmented Reality, dat jij iets deed.
Maar dan stond je naast elkaar iets te doen.
Ik begrijp deze laatste zin niet.
Augmented Reality is een laag
op de echte realiteit.
Ja, dus je staat te wachten en dan?
Dan kon je bijvoorbeeld iets zien in de wachtrij.
Je kon dan kevertjes vangen.
Alleen dat deed jij dan.
Dan was jij daarmee bezig...
en dan was je dus niet met elkaar bezig.
Iets simpels, wat we ook hebben, is dat jij...
je telefoon tegen je voorhoofd houdt.
En daar staat dan de naam van iemand,
een personage uit de Efteling, die jij bent...
waardoor je met elkaar kunt raden.
Super simpel en heel flauw.
Het is Wie ben ik?
Of je moet een heel pak kaartjes meenemen.
Maar hier helpt je je telefoon
om met elkaar in die wachtrij...
iets anders te doen.
Dit werkte wel.
Het eerste werkte minder,
omdat je dan allemaal zelf iets aan het doen bent.
Terwijl hier doe je iets samen.
En dat past, denk ik, heel erg.
Dat eerste zou je ook een
groepsdynamiek kunnen geven.
Want als iedereen dat speelt...
en je vangt die dingen
op hetzelfde moment...
en dan gebeurt er wat...
dan creëer je misschien ook een community-gevoel
op dat moment in die wachtrij.
Zoek de enige vrolijke kabouter.
Zoek de enige vrolijke kabouter.
In een hele rij van kabouters.
Niet enge, vrolijke.
Vriendelijke.
Een vriendelijke kabouter.
Deeltijdkabouter.
Die één dag in de week vriendelijk is.
Dat zijn de leukste.
Dat zijn de allerleukste.
We komen zometeen terug.
We gaan even de Sprookjespost doen.
Want elke week hebben we Sprookjespost.
En dat hebben jullie ook weer massaal gedaan.
Heel erg bedankt.
We hebben een aantal vragen.
Ik denk dat ze meer naar Koen toe gaan.
Maar bemoei je er vooral mee, Deborah.
Er zijn wat vragen gekomen...
naar aanleiding van het Sprookjesbos
en de afgelopen weken.
Kunnen jullie iets meer vertellen over
de Sprookjesbibliotheek?
Staat dat er?
Ja.
Ik kan best iets meer vertellen
over de Sprookjesbibliotheek.
Dat gaan we aan het einde doen.
Is De Rattenvanger van Hamelen
niet leuk voor het bos?
Dat is een leuk sprookje.
Hoe gaat dat dan?
Stel je voor dat het wordt ingebracht.
Jullie zijn vijf directeuren.
Eén opperhoofd en vier vazallen.
Hoe gaat het dan?
We vragen aan onze ontwerpers...
Kom met het idee voor een nieuw sprookje.
Niet, het moet De Rattenvanger
van Hamelen zijn.
Want dat is hun werk.
Zij zijn daarvoor.
Daarom reageer ik ook zo.
Het zou heel goed kunnen,
maar dan zou het veel meer zijn...
als dat past bij de verschijningsvorm
die je graag wil.
Het kan zijn dat je begint
met een sprookje...
maar het kan ook zijn dat we
een bepaalde beleving willen creëren.
Welk verhaal past daar het beste bij?
Dat zou best De Rattenvanger kunnen zijn.
Ook nog even de vraag in hoeverre
het buiten Nederland...
een heel erkend sprookje is.
Het is toch een internationaal sprookje?
Ja, de Ratcatcher.
-Of Hamelen?
Nee, dat klopt.
Wordt het dan ook getoetst
aan een aantal voorwaarden?
Moet het sprookje interactief
gemaakt kunnen worden?
Hoe gaat dat?
Het is eerst wat we willen doen.
Dan kan het sprookje daar een antwoord op zijn.
Om daarbij te helpen.
En vervolgens gaan we het wel toetsen.
Als we dit zouden aanbieden...
We hebben een heel groot panel,
eigenlijk twee.
De Wijsneuzen en de Raad der Wijzen.
De Wijsneuzen zijn kinderen en de
Raad der Wijzen zijn volwassenen.
Dat zijn er vijf, neem ik aan. Jullie.
Ja, dat zijn de Raad der Wijzen.
De vijf wijzen uit het zuiden.
Die vragen wij wel...
Wat zou je ervan vinden?
Wat kan er beter?
Wat zou je dan willen zien?
De kinderen komen als eerste aan bod.
Waarbij het het best werkt om
ideeën aan hen voor te leggen.
Niet te vragen wat ze willen.
Want dan gaan ze dingen combineren
die ze al kennen.
Dan zeggen ze iets als dat,
maar dan in het geel.
Het werkt veel beter om het te toetsen.
Of om te vragen wat je allemaal
leuk vindt in de wereld.
Wat houdt je bezig?
Wat is jouw belevingswereld?
En dus in die toetsingsfase.
Zou dit het zijn?
Er is nog een vraag,
maar daar heb je eigenlijk al antwoord opgegeven.
Kunnen jullie uitleggen
hoe de Sprookjesboom praat?
Je hebt het net uitgelegd,
met AI wordt het steeds beter.
Ja het wordt het steeds beter.
Wanneer gaat dat gebeuren, denk je?
Ik denk dit jaar nog zelfs.
We hebben een aantal keer getest
en dat ging zo goed.
Natuurlijk gaat het niet perfect,
maar het ging zoveel beter dan het was.
Je bent natuurlijk geneigd om
naar perfectie te streven.
Maar we hebben ook gezegd,
het is beter.
Het idee van die boom is...
dat kinderen het idee hebben dat ze
met die boom aan het praten zijn.
Sommige mensen hebben
dat met kabouters.
Sommige mensen hebben
dat met bomen.
Maar dat is tot nu toe niet gelukt.
Als die boom nog te vaak zegt...
Hallo, ik ben Paul.
Dan zegt hij, hoi Rob.
Dat is het niet.
Dus echt het herkennen,
maar daarnaast ook nog een...
steeds een ander verhaal vertellen.
Dus veel persoonlijker.
Dus als je vertelt,
wat vind je leuk, wat doe je?
Dat hij daar dan iets mee kan.
De enige andere manier was geweest
om daar de hele tijd...
een persoon te hebben in die boom.
Dus we kunnen nu iets wat we...
tien jaar geleden echt niet konden.
Nog een vraag, zal de fakir
ooit vliegen door middel van drones?
Dat heb je net ook uitgelegd.
Dat gaat niet gebeuren.
Ik denk, als nu nog steeds
iedereen met open mond staat...
Waarom zou je daar dan aan gaan sleutelen?
Deborah heeft er wel
een andere mening over.
Nee, zeker niet.
Op het moment dat het nog werkt...
en kinderen het gevoel...
van magie hebben,
waarom zou je het dan veranderen?
Nee, dan houden we het zo.
Ik vind het af en toe wel jammer,
dan gaan de gele tulpen...
omhoog en dan doen
een aantal gele tulpen het niet.
Of maar een paar rode tulpen,
dat is wel slordig.
-Kan beter.
Dat is met De Indische Waterlies ook,
soms dansen een paar Indische Waterlelies niet.
Dat vind ik dan heel vervelend.
-Terecht.
Daar zou ik die kabouter even op aanspreken.
-Welke kabouter?
Die dat gaat fixen voor je.
Berry Stevens, de choreografiekabouter.
Ik ben niet gek, hè.
En dan de laatste...
die vraag is wel heel erg leuk.
Ik ben benieuwd naar dat antwoord.
Komt er ooit een tijd dat Langnek gaat praten?
Ik denk dat dat gaat komen.
Want dan maak je het beter.
Dat is volgens mij de rode draad
waarin we elkaar ook vinden.
Als het...
beter is, als kinderen
daardoor nog meer..
geloven dat dat
echt iemand is met een...
lange nek.
We zijn nu ook bezig om personages te laten...
knipperen met hun ogen.
Waardoor het veel echter...
lijkt dan met alleen...
wijd opengesperde ogen.
Dus ik denk dat alles wat helpt om het...
beter te maken, let's do it.
Nou, dit waren de vragen.
Heel erg leuk dat je ze gesteld hebt.
En we gaan nog even door over
de Efteling en de groei...
van de Efteling.
De Efteling wordt steeds groter.
Kan je het nog wel in één dag behappen?
Je kunt het in één dag behappen...
maar ik zou aanraden om
lekker te blijven slapen.
Met een leuke lunch.
Maar wordt het niet soms te groot?
Denk je niet, we moeten wel
oppassen dat we...
niet te groot worden?
Hoe houd je dat in evenwicht?
Het is natuurlijk een beetje...
de FOMO.
De fear of missing out.
Dat mensen het gevoel hebben
dat ze heel gejaagd...
moeten zijn.
Om alles te doen of alles te zien.
Aan de andere kant...
hoe meer verschillende soorten...
gezelschappen naar de Efteling
komen, hoe meer...
je ook eigenlijk zegt,
je hoeft niet...
alles te zien, want niet alles is perse...
voor jou, misschien op dat moment
in je leven en...
met jouw gezelschap even...
leuk of even relevant.
Dus ik denk dat daar ook wel...
het antwoord in zit.
Aan de andere kant...
zie je ook dat mensen steeds vaker,
ik maak net het grapje van...
blijf een nachtje slapen,
maar een steeds...
groter deel van de mensen die
naar de Efteling komt, blijft...
wel bij ons slapen.
In één van onze vakantieparken en hotels.
En die mensen...
geven het park, het attractiepark,
ook een veel hoger cijfer dan de daggasten.
Ja, want die hele beleving is goed.
Ja, omdat je die haast niet hebt.
Dan heb je ook die themakamers...
Ik zit in de Sneeuwwitje kamer,
ik heb daar ook met mijn kinderen gelogeerd.
En dan is 's morgens het ontbijt
met al die characters.
Maar dan zelfs het park...
geven ze een hoger cijfer.
Ja, dat begrijp ik wel.
Ja, omdat je dus die rust hebt.
-Maar je hebt een aparte ingang...
als hotelgast.
Ja, je mag eerder naar binnen.
Ja, echt...
met een stukje...
-Dat is speciaal.
Ja, absoluut.
Denk jij nou nog dat zo'n
fysiek attractiepark in de tijd...
van de technologie in de digitale wereld...
er nog wel toe doet op een gegeven moment?
Misschien wel meer.
Er zijn verschillende theorieën of...
scenario's over, maar een van de...
gedachten is wel dat...
hoe digitaler ons normale...
dagelijkse leven wordt...
hoe belangrijker en ook...
luxer, als het ware, de...
offline experience wordt.
En ik denk dat het...
kernproduct van de Efteling eigenlijk...
is een dagje met meerdere...
generaties samen...
genieten.
En persoonlijk geloof ik dat als we...
twintig jaar in de toekomst
kijken, dat...
technologie er een rol in moet...
spelen om ook de jongste generaties...
te kunnen laten...
genieten en te laten verwonderen en...
die magie te vervullen.
Maar goed, daar mag je anders...
over denken.
Nee.
En ik denk dat...
dat wel blijft.
Ja, gewoon die behoefte...
aan dat samen iets...
doen met meerdere generaties.
En de concurrentie dan?
Want we hebben natuurlijk
internationale pretparken.
maar ook...
de TikTok-generatie, Netflix.
Hoe is die concurrentie?
Ja, uiteindelijk, als je...
helemaal uitzoomt, concurreert uiteindelijk...
alles op budget.
Op schaarste.
Maar ik denk dat...
een dagje uit....
Dus de vraag, wat positioneert...
zich dan het beste als een dagje uit?
Dat dat zeker blijft.
Ik heb dat dus als kind ook al gedaan.
Wij gingen echt alle pretparken af.
Met heel veel plezier.
En moet je ook zorgen
dat je entertainment goed blijft?
Zeker, want ik denk dat...
nu al de concurrentie helemaal niet
is aan andere attractieparken.
Dus dat mensen helemaal niet de afweging ...
maken, ik heb een zondag vrij,
ga ik naar...
attractiepark A of attractiepark B?
Het is, we hebben tijd met elkaar.
Die is schaarser, steeds schaarser.
We gaan iets doen met elkaar.
Want op zaterdag
moesten we al hockeyen...
naar oma en dingen.
En op zondag hebben we tijd met elkaar,
wat gaan we doen?
En daarom is het dus belangrijk,
wat ik net zei over die...
negen, dat je dan een keer die tijd hebt...
met elkaar, dan moet
die tijd dus ook echt...
heel goed zijn.
Dat mensen voor jou kiezen.
Want we vinden het heel belangrijk
om met elkaar een mooie tijd...
te hebben, maar hij is schaars, dus...
ik wil ook eigenlijk geen risico lopen,
dus het moet fantastisch zijn.
En zeker als het meerdere...
generaties zijn, zoals opa en oma
die 50 jaar getrouwd zijn.
En zowel de kleindochter van 16 als die...
jongen van 2, 3, moeten het naar hun...
zin hebben, waar ga je dan naartoe?
Dan moet het wel voor voor iedereen topnotch zijn.
Dat is natuurlijk wel heel leuk, dat...
in dit park alles zit.
Ik ben echt een achtbanenmens.
Iemand anders is echt een...
sprookjesbosmens.
Een derde, die vindt het gewoon heerlijk om...
door een park te struinen en vooral te zien.
-Kabouters te gaan zoeken.
Word ik nou in de maling genomen?
Maar de natuur...
dus ook om daar gewoon rond te dwalen en...
in een bootje te gaan zitten.
Dat maakt dat het lekker
rondlopen is, dus ik denk...
dat dat natuurlijk best uniek is.
Maar zou je nog tips...
kunnen geven, of zou je zeggen, dat valt me op...
daar zou je nog aan kunnen werken als Efteling zijnde?
Nou, ik denk dat er een kans zit in die...
voorpret en die napret, want daar...
is nu eigenlijk weinig, denk ik.
Of ik ken het niet, dat zou ook kunnen.
Het is nu ook vaak heel praktisch inderdaad,
het voorbereiden...
op je bezoek, in plaats van echte voorpret.
En het interactieve.
Ik denk dat daar eigenlijk...
de grootste kansen liggen.
Ja.
Wij hebben het gehad over die...
Of nog niet, maar...
Zou je ook wel eens je hand kunnen...
overspelen qua technische ontwikkeling?
Ik denk, god, ik verlies.
Hoe houd je het in de gaten?
Ik kan me ook voorstellen, dat je dan zo...
Dat je misschien wil concurreren, dat je opeens...
verliest waar de Efteling voor staat.
Hoe houd je dat in de gaten
met die schijf van vijf?
-Die schijf van vijf.
Ik denk doel en middel.
Als technologie een doel op zich wordt...
dan sla je door, want dan zou het ook...
voor het oog van onze gast
niet meer kunnen passen bij.
Zolang we zeggen, wij...
willen de mooiste beleving...
creëren en technologie faciliteert dat.
Dat dat...
digitalisering is of technologie in de...
meer klassieke zin, dat maakt niet uit.
Dus ik denk dat het daar zit.
Gewoon heel...
trouw zijn aan wie je bent...
daarin het allerbeste willen zijn...
en technologie dan omarmen...
om het allerbeste te kunnen zijn.
In plaats van te zeggen,
we worden een soort Huis...
van de Toekomst met
Chriet Titulaer.
Dat is niet de Efteling.
Chriet Titulaer is wel echt...
voor onze kijkers, dat was een oude wetenschapper.
Een soort kabouter.
Ja, een hele grote kabouter.
Met een beeldtelefoon.
Met een beeldtelefoon, ja.
Op z'n fiets.
Het was zo groot als...
een computer, die beeldtelefoon van hem.
Maar je wil zeggen, je moet...
in de gaten houden dat je
niet je hand verspeelt.
Of overspeelt eigenlijk.
Zeker, dus je moet niet...
meegaan met de waan van die dag
om maar mee te gaan.
Je moet heel goed nadenken...
wat is je doel en wat kan ik
daarvoor gebruiken...
om het zo goed mogelijk uit te voeren.
En ik denk dat er ook wel steeds meer dingen...
uit de digitale wereld,
de fysieke wereld in komen.
We hebben het over Minecraft gehad.
Die hebben een deal gesloten met andere parken...
om Minecraft...
IP...
IP zeg maar uit te licenseren en daar dan...
achtbanen of wat anders...
Minecraft IP uit te licenseren.
Ik vind het prima hoor.
Maar ik zou deze zin ook verwachten
met het nationaal dictee.
Minecraft heeft contracten gesloten...
met attractieparken, om Minecraft...
attracties te gaan maken.
Die je dan kunt doen?
Ja, die je kan doen.
Fysiek.
En Minecraft is architectonische dingen
in elkaar zetten toch, of niet?
Dat is een digitale game.
Er zitten 140 miljoen mensen op.
Dus dat is echt groot wereldwijd.
Het is een soort digitale Lego.
Je kunt van alles bouwen.
Je kunt werelden bouwen.
Experiences bouwen en er doorheen lopen.
Maar betekent dat dat je het in het park kunt gaan doen
of dat je dat van tevoren kunt gaan doen?
Nee, maar dan is er bijvoorbeeld een achtbaan
of iets anders waar je iets kunt.
Iets interactiefs waar je iets kan bouwen
of weet ik het wat.
Wat dan het Minecraft-thema heeft.
Heb je daar ook over nagedacht?
Bij elk thema wil je natuurlijk dat het aansluit
bij de doelgroep waar het voor bedoeld is.
Maar om dan met een thema aan te komen
waar de doelgroep nu helemaal...
geen verbinding mee heeft.
Het is wel zo, wij zijn wel heel eigenwijs.
We zullen in eerste instantie proberen
om dan toch een thema te verzinnen...
wat wel aansluit bij die doelgroep
in plaats van het te kopen van een ander.
Dat is misschien ook te makkelijk.
En het is ook een uitdaging natuurlijk.
Kun je nou aan Deborah
en ik denk ook aan mij uitleggen...
We luisteren mee.
Dat vind ik leuk, want dan kan Deborah zeggen...
met jouw techniek en jouw
kundigheid of dat klopt.
Wat hoop je dat het publiek over 25 jaar voelt
als ze de Efteling binnen komen lopen?
Binnen komen wandelen.
Wat hoop je dat ze dan voelen?
Ik ben benieuwd of Deborah
dat kan aanvullen.
Eigenlijk gaf Deborah net zelf
al de mooiste invulling.
Dus ik denk dat je...
Over 25 jaar zijn we natuurlijk nog meer gewend dat we
allemaal naast elkaar aan het leven zijn...
in plaats van met elkaar.
Dus dat dit dan de plek is waar je eigenlijk
je accu met elkaar weer even oplaadt.
En niet je eigen accu, dan ga je wel naar de sauna...
maar gewoon de accu met elkaar.
Ik ga nooit naar de sauna.
Het gaat niet over individuele accu opladen,
het gaat om je accu als gezin of als gezelschap.
Dat we even met elkaar zijn.
We hebben ooit een keer een proef gedaan
dat we mensen vroegen...
van wil jij de hele dag zo'n GoPro camera meenemen.
En dan kregen wij die beelden allemaal.
En op een van die beelden zie je
in een keer zo'n beetje stuntelige...
slungelige jongen van een jaar of 14
in een keer zijn moeder een kus geven.
Ze lopen ergens door de Efteling,
die vader loopt erachter, dus dat is het beeld.
En je ziet in een keer die jongen zo zijn moeder
aankijken en zo'n kus geven.
En die moeder kijkt zo,
dat heb je vier jaar niet meer gedaan.
We hebben dat gebruikt
in een online commercial.
Ik denk niet dat hij
daar heel blij mee was.
Maar het was voor mij wel
een soort bewijs dat dat lukt.
Je bent even op een plek waar
je weer echt met elkaar bent.
En dat wordt alleen maar belangrijker.
En dat doe je niet door te bevriezen.
Dan doen we precies hetzelfde
als 75 jaar geleden...
integendeel. Maar je moet dus een heel kwalitatieve plek
zijn, waar je echt even met elkaar wil zijn.
En met elkaar iets wil beleven.
En alle techniek, alle innovatie, alle technologie
die daarbij kan helpen, die gaan we daarvoor gebruiken.
Wat is jouw reactie hierop?
Ik sluit me er helemaal bij aan.
Ik ben het er helemaal mee eens.
Ik denk ook, als ik puur naar mezelf kijk,
mijn eigen ervaringen...
Mijn jongste is ook dol op achtbanen.
Toen hij tien, elf, twaalf die leeftijd was, gingen wij elk jaar
met z'n tweeën in ieder geval een dagje achtbanen doen hier.
In de Efteling.
Dat is ook een beleving.
Daar houd je enorme,
warme herinneringen aan over.
En dat zit wel in dat intergenerationele.
Dat je dat samen hebt gedaan.
En ik denk dat dat echt wel iets is wat blijft.
En daar moet je iets voor aan blijven bieden.
Maar wel met je tijd meegaan.
Mensen hebben denk ik niet zo zeer
heimwee naar Carnaval Festival.
Maar je hebt heimwee naar het gevoel
dat je daar met elkaar had.
Het gevoel dat jij hebt met je zoon.
Je hebt geen heimwee naar Baron 1898.
Nee, je hebt heimwee naar het gevoel
dat je even met elkaar was.
Die omgeving moet alleen wel zo goed zijn dat je ervoor kiest
om hier die tijd samen te gaan doorbrengen...
en die herinnering te maken.
En waarom heb je dan gekozen voor vegan mayonaise
en niet voor gewone mayonaise?
Als je het park binnenkomt?
Omdat we er ook over 75 jaar nog willen zijn.
Dan moeten we er met elkaar een beetje voor zorgen
dat we de bronnen die er zijn, goed gebruiken.
Want voor die vegan mayonaise is gekozen,
omdat de mayonaise...
Het zit heel diep, zie ik.
Het zit niet diep...
Maar ik vraag me af waarom ik geen keuze
heb om ook mayonaise te vinden.
Uiteindelijk hebben wij inderdaad gekozen
voor die mayonaise.
Omdat we hebben gezegd
dat we een paar dingen gaan doen.
Zo zorgen wij ervoor dat we onze
duurzaamheidsdoelen ook halen.
Dus dat we goed zorgen voor onze omgeving.
Wij zitten hier over 75 jaar echt ook nog steeds.
We zijn niet een bedrijf dat zegt, we gaan nu lekker naar China.
We pakken het boeltje op.
Dus we moeten het met elkaar doen.
En ja, dan moet je soms zeggen...
Dan gaat het soms ten koste
van de mayonaise.
Mag je wel je eigen
pot mayonaise meenemen?
Ja, een tube.
Het is een mayonaise kabouter hè, binnenkort.
We zijn bijna aan het einde van deze
geweldige podcastserie gekomen.
Als je het aan mij vraagt.
Ik vond het heel erg leuk.
Bedankt voor het luisteren en het kijken.
Ik zie dat jullie denken,
Paul probeer het nog één keer.
Oké, Koen.
Ja, er komen kabouters.
Ja, er komen kabouters.
Waar?
In de Sprookjesbibliotheek.
Dat meen je niet.
Niet eng.
Wel bewegend.
-Dat meen je niet
Echte kabouters in de Sprookjesbibliotheek?
Niet alleen boeken. Ook kabouters.
Wat grappig.
Ze praten niet met je.
Kun je ook kabouter worden? Of niet?
Kun jij kabouter worden?
We hebben twee dingen. We hebben kabouters.
En we hebben iets waarmee jij onderdeel
kunt zijn van de Sprookjesbibliotheek.
Maar je wordt geen kabouter.
Dat is te eng.
Dit is wel een enorme tip van de sluier hè.
Dus de Sprookjesbibliotheek
is een beleving met kabouters.
En nog één ding wat je niet wil vertellen.
Ga je erin durven?
Ik ben niet bang voor kabouters.
-Dan heb ik het helemaal verkeerd begrepen.
Hoe kom je daarbij?
Je bent er niet bang voor,
maar je vindt ze wel eng.
Nee, ik vind ze mysterieus.
Dat is eigenlijk het goede woord.
Dat heb ik al mijn hele leven lang.
Maar misschien omdat ik vroeger ook een beetje...
Ik heb zo'n kabouterneusje enzo.
Maar kabouters moeten mysterieus blijven.
Dus, hé, daar gaat een kabouter.
Maar niet een kabouter...
Hé, hallo, hoe gaat het met jou?
Wat heb je nog gedaan?
Je moet net denken...
Ze zijn net niet te pakken.
Dat vind ik het spannende aan kabouters.
Oké. Ik heb weer wat geleerd.
Neem die maar mee naar huis.
Het was ontzettend leuk.
Ontzettend leuk dat je er was, Koen.
Heel veel succes nog.
En Deborah, bedankt voor je komst.
Het was echt heel erg leuk.
Jij bedankt voor het luisteren en voor het kijken.
Het was ontzettend leuk om dit te doen.
En misschien dat er iets anders gaat komen.
Maar in ieder geval, blijf naar de Efteling komen.
Ik hoop dat jullie ervan genoten hebben.
We weten niet wat hier gaat gebeuren.
Maar ik hoop dat je heel erg geniet
van deze serie over het Sprookjesbos.
Tot ziens. En we hebben enorm goed nieuws.
Er komen kabouters in de Sprookjesbibliotheek.
Kijk, daar gaat er één.
Heb jij ook zo genoten van alle afleveringen?
Laat het ons weten.
En blijf ons volgen voor nog meer nieuws
en inspiratie uit de Efteling.