Subscribe
Share
Share
Embed
In de allereerste Efteling-podcast gaat presentator Paul de Leeuw op zoek naar Het Geheim van de Efteling. In zeven afleveringen gaat hij dieper het Sprookjesbos in, het kloppende hart van de Efteling. Tussen fantasie en vakmanschap ontmoet Paul ontwerpers, makers en andere creatieve breinen van binnen én buiten het park. Vanuit een sprookjesachtige locatie in de Efteling ontrafelen zij samen bijzondere verhalen, verborgen geheimen en de magie die de Efteling al generaties lang tot leven brengt. Veel luisterplezier!
Hallo, welkom weer bij
de podcast Het Geheim van de Efteling.
En in dit seizoen gaan we dieper het Sprookjesbos in.
En als u vraagt wie ben jij?
Ik ben Paul de Leeuw.
Dat moet ik gewoon zeggen.
Dat staat hier geschreven.
Niet dat mensen denken dat ik gek ben.
Maar ik ben Paul de Leeuw en ik ben de presentator
van de podcast Het Geheim van de Efteling.
Daar ben ik heel blij mee.
En vandaag gaan we het hebben over
de muziek die gebruikt wordt in de Efteling.
Het wordt een hele muzikale aflevering.
Onze gasten zijn al zo aan het praten dat ik het gevoel
heb dat ik in een babbelbox terecht ben gekomen.
Maar ik ga ze aan u voorstellen.
U hoort haar al een beetje lachen.
Dat zal wel vaker gebeuren,
met een soort astmatische lach.
In Danse Macabre zou ze zo gewoon kunnen staan.
Nou, daar zit ik ook bij.
Ja, als zangeres.
Ja, ik sta in het Kabinet der Vermisten.
Daar zing ik ook een klein stukje.
Weet ik, maar dat ga ik zo meteen vragen aan je.
Dat noemen we spontaniteit.
Francis van Broekhuizen.
Zij is operazangeres en presentatrice.
En ze is ook af en toe vriendin van de show.
Nee niet, meeluller van de show, van mijn podcast.
Dus ik ken haar best goed.
En de man die alles met Efteling-muziek te
maken heeft, is huiscomponist René Merkelbach.
Ik heb je de eerste aflevering al gezien.
Toen was je hier van alles aan het regelen.
Want je bent echt bepaler van
al het geluid wat hier gebeurt.
Behalve het geluid van Francis van Broekhuizen.
Ja, daar zoeken we nog een filter voor.
Ja, dat klopt.
Je hoeft niet gelijk de schuilkelder in hoor.
Maar het is nogal een angstaanjagend geluid.
Het Onnoembare, het Onnoembare.
Ja, sinds 1999 mag ik de muziek maken.
En ook alle geluidseffecten komen bij ons vandaan.
We zijn een heel team.
De studio zit toevallig aan de overkant van de weg.
Dat is wel handig.
Maar inderdaad sinds 1999 alle attracties,
musicals, tv-commercials, YouTube.
En deze podcast,
daar ben je eigenlijk ook verantwoordelijk voor.
Laten we eerst beginnen met...
Wat is je eerste Efteling-ervaring, Francis?
De allereerste was dat we
erheen gingen, maar we gingen niet.
Die mop van dat ze gingen,
maar ze gingen niet.
Ik wil wel zeggen dat het programma
over muziek gaat. Dus houd het kort.
Ik ben heel snel, maar de eerste keer
dat we gingen, gingen we met mijn opa.
En die had eigenlijk geen zin, dus die had een
coolbox mee in de auto, een Renault 5.
En wanneer was dit dan, welke tijd?
Toen was ik een jaar of drie, vier.
En toen zijn we in een bos geëindigd.
En toen heeft mijn opa de hele middag
geroepen, kijk daar gaat een kabouter.
En toen zijn we de hele middag
gaan zoeken naar kabouters.
Maar niet in de Efteling?
Nee, dus wij kwamen de
volgende dag op de peuterschool.
En hoe was het in de Efteling?
We hebben de hele dag kabouters...
Nee, maar dat is de Efteling niet.
Dat is toch allemaal met attracties...
Toen vond mijn moeder het toch erg
dat we er niet geweest waren...
en zijn we een week later gegaan.
Maar hebben ze het expres gedaan?
Nee, ze hadden geen zin in dat uur rijden.
En het was zulk mooi weer.
Dus je bent gewoon in
het Kralingse Bos geëindigd?
Ja, zoiets.
En daar hebben ze borreltjes gedronken.
En mijn opa riep de hele tijd,
kijk daar gaat een kabouter.
Ga erachteraan.
Uiteindelijk, een week later,
is mijn moeder toch gegaan met ons.
En de eerste herinnering die ik had,
was het zien van de fakir.
En daarom moet ik nog steeds, elke keer als
ik in de Efteling ben, even langs de fakir.
En de Fakir is met die tulpjes toch?
Ja, die tulpjes. En dat hij zweeft,
want toen leek het echt alsof hij zweefde.
Nou ja, nog steeds wel.
Je ziet die touwtjes wel.
Maar toen zag ik die touwtjes niet.
Hij zweeft, hè?
Kabels.
Hij zweeft, hè?
Ja, René.
Maar ik zou vanaf nu wel stoppen
met drinken als ik jou was.
Maar echt, het blijft nog steeds iets magisch.
Omdat je kinderherinnering weer naar boven komt.
En ik vind het heel leuk om met nieuwe,
kleine kinderen te gaan van vriendinnen.
Want dan kijk je altijd weer fris door hun ogen.
Je zei net dat je in Danse Macabre een rol hebt.
Dat is echt de laatste attractie die geopend is...
in 2024, althans, hernieuwd.
En wat is je rol dan?
Nou, ik ben daar Cathérine Arbuste.
De oude operazangeres die in het orkest meezong.
En dat orkest verdwijnt.
En Cathérine Arbuste is een
verwijzing naar Kate Bush.
Die ooit Wuthering Heights
zong in het oude Spookslot.
En ik sta daar in het Kabinet der Vermisten
om de dove mensen te waarschuwen.
Ze hebben het allemaal inclusief gemaakt,
dus ook voor blinden en doven.
Om de dove mensen te waarschuwen in
gebarentaal dat ze niet naar binnen moeten...
want dan gebeurt er iets vreselijks.
Maar waarom vragen ze jou als doventolk...
terwijl je gewoon heel goed
kan zingen met je stem?
Ik ben schijnbaar expressief in mijn gezicht.
Nee, dat is niet waar.
Oh, jij vindt mij heel saai.
Heel erg doods.
En Jeroen Verheij, de ontwerper,
die ken ik weer via via.
Hij zei dat er ook een
stukje gezongen moet worden.
Dus ik zing een klein stukje.
Jaaaaa-haaa.
En dan schrik ik ervan dat mensen mij zien.
Want ik zit in een soort bewegende poster, foto.
En dan zeg ik in gebarentaal,
ga niet naar binnen.
Het is hier levensgevaarlijk.
Heel leuk.
Leuk.
Ik had het graag willen zien...
maar er is hier een Efteling-policy
dat je niet voor mag dringen.
Nee.
Dat lukte dus niet.
Nee, maar ik sta gewoon buiten op het terreintje.
Maar zelfs dat redde ik niet. Nee, nee.
Nou, als je er een keer bent.
Je kan me niet missen.
Volgende week ga ik zeker langs.
Wat is jouw eerste Efteling-ervaring, René?
Mijn eerste Efteling-ervaring.
Nou, ik kom uit Tilburg.
En mijn ouders, wij woonden
hier tien minuutjes vandaan.
Maar mijn ouders gingen
nooit naar de Efteling.
Eén keertje, kan ik me herinneren. Toen
waren wij nog hartstikke klein.
Maar een slager eet ook niet z'n eigen vlees?
Maar ze hebben ook
geen aandelen in de Efteling.
We woonden toevallig gewoon in de buurt.
Maar ze gingen gewoon eigenlijk nooit.
Toen we dan uiteindelijk toch een
keertje gingen, waren we nog klein.
En dan mochten de buurjongetjes mee.
Ik denk dat ik jarig was
ofzo en het plensde die dag.
Uiteindelijk zaten wij gewoon
na vier, vijf uurtjes...
met pyjamaatjes aan en gekamde
haartjes weer op de bank.
Oh, heel kort.
Dat kan ik me herinneren, ja.
En dat was dus ook een teleurstelling?
Ja, nou ja.
Het was ook gewoon leuk.
Het was ook gewoon prima.
En daarna, kan ik me herinneren...
Als we dan gingen, misschien
een schoolreis, ik weet het niet.
Dan was De magische Klok mijn plekje...
De herauten, weet je wel. Die bewogen.
En het verhaal...
van Peter Reijnders, de oud-ontwerper van
de Efteling, de medeoprichter volgens mij...
Daar werden de boterhammetjes
gegeten en wat gedronken.
Dat was zo'n mooi, rustig plekje.
Ja. Ik begreep dat jij vroeger altijd
bang was om in attracties te gaan.
Waarom was dat?
Ik durfde nergens in.
En toen ontmoette ik mijn vrouw Jacqueline.
En die is ook gek van de Efteling.
Dus die wilde altijd. En die ging overal in.
Dus toen Baron 1898 voor het
eerst kwam, zat ze er gelijk in.
En dan stond ik helemaal
met zweet in mijn handen...
te kijken hoe zij daar vanaf durfde.
Maar op een gegeven moment heeft ze mij,
want zij is psycholoog, heeft ze me uitgelegd...
heeft ze me uitgelegd hoe angst werkt.
Hoe werkt het dan? Even voor mij
want Ik ga morgen het vliegtuig in.
Ja, ik hou daar ook niet van.
Nee, maar leg eens even uit wat angst dan is.
Angst is altijd een eerste gevoel
dat je wil vluchten of weg wil.
Maar als je daar doorheen gaat, ebt het altijd weg.
En je moet dat wegebben ervaren.
Exposure in vivo noemen we dat.
Dus als je erin gaat, en zij legde
dan uit dat er kan niks gebeuren...
en het gaat heel soepel.
Dus zullen we het gewoon eens proberen?
En dan ging ik met haar mee.
En dan vond ik het eigenlijk heel leuk.
En ze zei, zodra je gaat voelen dat het leuk is,
moet je die herinnering prenten.
Sindsdien ga ik met haar in al die attracties.
Ik vind het altijd spannend,
maar Baron 1898 vind ik nu te gek.
Nooit gedacht dat ik daarin zou durven.
Maar je kan veel meer dan je denkt.
En neem je dan die kleine kinderen
van je vriendinnen ook mee?
Nou, die willen er als eerste in.
-Die gaan er zelf in, ja.
Ja, die vinden dat heerlijk.
Die zijn nog onbevangen,
dus die gaan er gewoon lekker in.
En dat heb ik vroeger, mijn
moeder durfde ook nooit ergens in...
Dus dat leer je dan ook,
dat je er niet in durft.
Terwijl als je gewoon
gaat en je bent vrolijk...
dan leer je kinderen ook dat er niks engs aan is.
Ik heb altijd het probleem,
vooral als ik de Python in ga...
Ik ben natuurlijk dikker, dat is nu wat minder...
dat ze dan twee keer moeten
drukken om dat ding goed...
Ja, dat is ook vervelend.
Ik zie hier herkenning met sommige lotgenoten.
Nee, dan zit het niet goed dicht.
Nu val jij eruit.
Ik kan nog iemand op schoot nemen.
Ik ben bang dat jij eruit glipt.
Nou, dat zal niet gebeuren, hoor.
Wil je graag dit programma overnemen?
Dat gaat niet gebeuren.
Nee, nee, nee, nee.
Ik ben bezorgd.
Ik zie het aan die expressieve blik van je.
We gaan snel aan de muziek beginnen.
Zal ik gewoon even wat muziek opzetten?
Dan is het gelijk een gezellig gevoel.
Ach, daar zal je haar hebben.
Daar zal je haar hebben, Yma Súmac
Ik vond hem wel een klein beetje...
Moet hij niet een beetje weer...
-Dit is heel hoog.
Ik heb vorige week gezegd, misschien
moet hij niet opnieuw ingezongen worden.
Ze is een beetje haar kracht kwijt.
Kenden we maar iemand...
-Maar dit is hoog, hoor.
Ja, je kan toch hoog?
Ja, maar dit is heel hoog.
Maar dit is wel heel bijzonder.
Dit is vier of vijf octaven...
Ja, dit is heel heftig.
Maar dat kan toch wel met AI?
Als je Francis gewoon laat inzingen.
Maar dat maakt het zo spannend, vond ik altijd.
Ook als kind, dat is zo hoog natuurlijk.
Dat had dat hekserige...
maar dat is dan ook zo laag.
Geweldig, hoor.
Want we zitten hier toch in de...
Efteling.
Ja, nee.
De Indische Waterlelies.
Ja, het is De Indische Waterlelies.
Was jij daar niet de verteller van?
Ik ben een tijdje verteller geweest,
maar ik ben eruit geflikkerd.
Ach.
Ja.
Een pijnlijk punt, hoor ik.
Nee, hoor. Ik heb het geaccepteerd.
Ik ben ook naar de psycholoog geweest.
Als je je kalm voelt, moet je erin blijven hangen.
Dus ik ben er heel erg in blijven hangen.
In de kalmte.
Maar waarom heb je dat gedaan, René?
Ik was van de muziek, hè?
Ja, nee.
We gaan het even over de muziek hebben.
Ik wil even weten wat
jouw opleiding is, René?
Mijn opleiding?
Ik heb geen muzikale opleiding gehad.
Ik heb misschien drie
pianolessen gehad, ooit.
En mijn algemene muzikale vorming
stelde ook niet zoveel voor op school.
Maar ik ben begonnen in bandjes.
-Maar je bent wel muzikaal, neem ik aan.
Muzikaal?
Ja.
Ja, tot nu toe gaat het best goed.
Oké.
Nee, maar ik kom uit de bandjeswereld.
Ja, je moet even kijken naar die...
Je komt uit de bandjeswereld?
Ja, ik begon op mijn vijftiende een schoolbandje.
Ik speelde met één vinger.
En op een gegeven moment zei de bassiste...
wordt het niet eens tijd dat je akkoorden leert spelen?
Ja, ja.
Nou goed.
Je hebt dus wel een muzikaal gevoel.
Ja, maar ik heb het mijzelf allemaal aangeleerd.
En uiteindelijk...
elf jaar in een studio gewerkt in Waalwijk.
Bij een bekende producer, Oscar Holleman.
Daar werden alleen maar bands opgenomen.
Daar kwam Within Temptation voorbij.
Daar heb ik een paar liedjes voor geschreven.
Die zou ook die rol van
die heks kunnen zingen, hoor.
Ja, Sharon den Adel.
Daar kwamen punkbandjes voorbij.
De Heideroosjes, Krezip begon
daar met hun bekendste cd.
En daarnaast maakte ik veel muziek voor bedrijfsfilms.
Dan zit je gewoon twintig minuten
achtergrondmuziek te maken voor...
noem maar een bedrijf.
Ondankbaar, maar uren, uren gemaakt.
En uiteindelijk ook veel commercials gedaan.
Maar je bent nooit ergens in de Efteling
begonnen bij slagroomwafels?
Of bij de draaimolen?
Nee, uiteindelijk vanuit die studio...
Ik maakte best veel commercials.
Maar die wereld werd ook
steeds grimmiger, zeg maar.
Vroeger als je dan iemand
kende bij een reclamebureau...
dan had je daar iets voor gedaan.
Dan zei hij, we bellen je wel weer voor de volgende.
En op een gegeven moment kwam de tijd van het pitchen.
Daar had ik helemaal geen trek in,
om te gaan pitchen met vijf anderen...
in de hoop dat...
Maar ik reed ook iedere dag
van Tilburg naar Waalwijk.
Dat is natuurlijk langs de Efteling.
Ik ben natuurlijk ook Efteling-fan.
Op een gegeven moment dacht ik, we moeten
die Efteling gewoon eens bellen.
Ruud Bos maakte al heel lang
alle muziek voor de Efteling.
Geweldig, Ruud Bos.
-Ja, zeker.
Maar ik dacht, misschien hebben
ze ooit een stemmetje nodig.
We zitten om de hoek met...
Je weet het gewoon niet.
Dus toen heeft iemand van
de studio een bericht gestuurd.
En de dag daarna ging
de telefoon vanuit de Efteling.
Wij beginnen met de allereerste Winter Efteling.
Dat was in 1999.
En we willen nog iets.
Kunnen we niet iets met die paddenstoelen?
Nou, dat was zo'n klein ding.
Daar ging je Ruud Bos niet voor vragen...
Om een extra laagje sleigh bells toe te voegen.
Nee, die hangt gelijk op, Ruud Bos.
-Oh, geestig.
Telkens weer, zegt hij. Telkens weer.
Dus die heb ik toen gedaan.
En toen kwamen er aanvragen voor wat meer
liedjes van het entertainment.
En in 2000 de muziek voor de Pardoes Promenade.
Ja, daar gaan we het zo over hebben.
Nu weten we een beetje wat je opleiding is.
Iedereen kan het worden.
-Eigenlijk autodidact, hè?
Ja, precies. Dat is wel leuk om te horen.
Hoe belangrijk is de rol? En wat is de rol
van muziek in de Efteling?
Ja, ik denk dat muziek in de Efteling hetzelfde
werkt als muziek bij een film.
Bij wijze van spreken.
Kijk naar Danse Macabre.
We kunnen het heel spannend maken.
We kunnen het ook heel komisch, lollig maken.
Die muziek is voor een
groot deel sfeerbepalend natuurlijk.
En als je naar het Sprookjesbos gaat...
of je nou naar Pinokkio gaat...
of De zes Zwanen...
Het bepaalt wel de hele sfeer van het sprookje.
Zullen we even een stukje Danse Macabre luisteren?
Maar René heeft dit heel mooi bewerkt...
want het is natuurlijk van Saint-Saëns.
René Froger? René Merkelbach?
Ja, maar dat klopt.
Dit stuk heeft hij natuurlijk gearrangeerd.
Het is van Saint-Saëns.
Maar dat heb je heel mooi gedaan.
Het moet zoveel minuten duren...
omdat de attractie zo lang duurt.
De rit duurt drie minuten.
Het stuk duurt zeven minuten volgens mij.
In eerste instantie was het
idee van het Spookslot gaat weg.
Dan komt de Danse Macabre.
Misschien kun je de muziek uit het
Spookslot één op één overzetten in Danse Macabre.
Toen had ik een gesprek
met Jeroen Verheij, de ontwerper.
Die zei dat die hele ritbeleving anders is.
We staan hier niet naar iets te kijken.
We gaan het langzaam opbouwen.
Dan wordt het heel spannend.
Misschien valt het toch weer even mee.
Dan krijgen we daar een hoogtepunt in.
Dus zijn we gaan kijken naar wat er
allemaal in die zeven minuten zit.
En dan zat een stuk verderop dat mooie, iets rustigere.
In het begin denk je van, het gaat helemaal mis.
Even een ontspanningsmoment.
Dat is ook niet zo spannend
om dat aan te passen.
Maar dat zet je erin.
Het moet dan wel in de juiste toonsoort...
en het moet wel mooi overlopen.
We gaan even terug naar die muziek in de Efteling.
Hoe belangrijk het is. Het is natuurlijk
een combinatie van muziek...
en geluiden, natuurgeluiden...
en geluiden die je hoort.
Zoals wat Francis zegt over kabouters.
Dat gevoel moet je natuurlijk ook creëren.
Ja, de geluidseffecten komen ook bij ons vandaan.
Het kan zijn dat je ergens bent...
en dat je daar vogeltjes hoort.
Of het geritsel van diertjes.
Die kunnen echt zijn.
Die kunnen ook nep zijn.
-Die kunnen ook nep zijn?
Nou ja, dan ga ik even buiten het Sprookjesbos...
naar De Wereld van Sindbad.
Daar heb je een gedeelte, Archipel.
Daar hoor je wat dierengeluiden van
dieren die hier niet voorkomen.
Maar ook Nederlandse vogeltjes.
Maar het grappige is...
De vogeltjes die hier echt allemaal zijn.
-Die reageren?
Die reageren daar wel op.
Maar toch heb je een soort
plaatsbepaling door die geluiden.
Door een instrument.
Er komt ineens een heel oosters instrument
voorbij in de Archipel.
Dan denk je, we zitten wel
in de Wereld van Sindbad.
Je bepaalt eigenlijk de sfeer van een gebied.
Maar dat doe je dus echt gewoon...
Het lijkt me eerlijk gezegd een heerlijk beroep.
Je gaat dus staan luisteren naar...
wat je moet toevoegen?
En wat moet je niet toevoegen?
Nou ja, bijvoorbeeld De zes Zwanen.
Dan gaan we even naar het Sprookjesbos.
De zes Zwanen, ik laat ook gelijk de muziek horen.
Oh, dat doen we tegelijkertijd?
Als jij drie minuten muziek wil
luisteren, vind ik dat ook goed.
Krijg je er geld voor?
-Het is dertig seconden, dat heb ik zelf geëdit.
- Ik heb hier minuten hier staan.
Drie minuut zeven.
Dus ga je gang.
Ik ga even mijn auto parkeren.
Vertel, vertel.
Ik weet niet of BumaStemra meetelt
want anders luisteren we hem even uit.
Bij De zes Zwanen heb je het geluid van de zwanen.
Binnen zie je Elisa staan.
In een andere ruimte hoor je
Wieteke van Dort het verhaal vertellen.
En dan vertelt ze over die zes broers...
die uiteindelijk tot zwaan zijn omgetoverd.
Maar die hoor je dus buiten uiteindelijk wegvliegen.
Je hoort daar ook overdag...
Wij noemen het een dagshow en een avondshow.
Of een dag- en een nachtshow.
Overdag waar je vogeltjes hoort
en wat diertjes hoort ritselen...
hoor je 's avonds de krekeltjes bijvoorbeeld.
Dus op een gegeven moment
wordt er een switch gemaakt.
Automatisch hier in de Efteling.
Op heel veel plekken.
Van de dag naar de nacht.
Ik merk ook dat ik alleen maar klassieke,
oude instrumenten hoor.
Ja. Ik ben van mening...
En de reden is...
Ik ben ook blij dat de Efteling
zich daar altijd aan heeft gehouden.
Klassieke instrumenten zijn tijdloos.
En wij kunnen nu kijken
naar wat er op de radio is.
Of wat er hip is in filmmuziek.
We kunnen de nieuwste synthesizer
erbij pakken. Of wat dan ook.
En over drie jaar is dat weer uit de mode.
Maar die klassieke muziek die is gewoon tijdloos.
Dat is altijd zo geweest in de Efteling.
En dat zal denk ik ook altijd zo blijven.
En dan moet ik ook zeggen...
Daar ben ik ook heel blij mee...
Dat de Efteling er uiteindelijk voor heeft gekozen...
om toch altijd met het orkest op te nemen.
Als het project zich daarvoor leent.
Nog steeds? Ook in deze AI-tijd?
Ja, nog steeds. Ja, zeker.
Er gaat niks boven een echt orkest...
omdat je de mensen toch voelt ademen.
Dat kan met AI niet.
Ik denk steeds dat het per week beter wordt.
Ja, dat zal wel.
Maar ik denk toch dat je het merkt.
Misschien ook uiteindelijk niet.
Ik hoop het altijd.
Waarschijnlijk wordt live
optreden de unique selling point.
Maar ik weet wel dat je tijdens
opnames met echte orkesten...
gesnuif of geadem hoort.
Of in ieder geval in de frasering hoor je dat mensen doen.
Dat en plus als je bij het orkest zit...
Alles moet klaar zijn als je naar het
orkest gaat. De partituur, alles is klaar.
Toch kun je nog zeggen...
Zullen we dit een beetje meer?
Zullen we dit een beetje minder?
Zullen we dit een beetje luider?
Ik noem maar even iets.
Hoe belangrijk is de muziek bij jou, bij de Efteling?
Heel belangrijk.
Als je aankomt begint al die muziek.
En dan ben je al in een mooie, andere wereld.
Je wordt door de muziek in een droomwereld gebracht.
Ik vind het dus heel operatesk.
Jij hebt het over filmmuziek.
Ik vind het net alsof je in een soort live opera komt.
Elk verhaal wat ze vertellen wordt dus
ondersteund of geholpen door de muziek.
Dus als je Symbolica binnengaat,
wat jij ook hebt geschreven...
Dan ga je die prachtige wereld in.
Met die leuke Pardoes die je naar de koning brengt...
via allerlei u-bakken en ei-bochtjes.
En dan hoor je door de muziek
dat we nu in de Sterrenkamer zijn.
Of we gaan nu naar de vlinders kijken.
Je voelt het, terwijl het je eigenlijk
niet eens zo bewust maakt.
Maar als je daar geen muziek zou hebben,
is het een beetje een droog ritje.
Nee, dat kan niet.
Nee, je moet die muziek hebben,
want de muziek ondersteunt het verhaal.
En in die zin is het net als opera.
Het is theatraal.
Je kan niet zonder die muziek.
Je had het over De zes Dienaren toch?
Het maakt eigenlijk niet uit.
De zes Dienaren. Er is ook een verschil
tussen klassieke muziek die al bestaat...
en muziek die gecomponeerd wordt.
Nee, maar bijvoorbeeld in de paddenstoel.
-De paddenstoel heb ik wel.
En toen zei jij net van,
die heb ik gecomponeerd in 1867.
Ja, dat zei ik. Toen werd ik op m'n vingers getikt.
Want het was 1730 of zo.
Want het is van Bach.
Een menuetje.
Het leuke is dat je altijd op die paddenstoel
gaat zitten om een foto te nemen.
Jij nog steeds?
Ja, ik ook. Altijd gaan we op die paddenstoel zitten.
Allebei?
Ja, om de beurt. En met z'n tweeën.
Ik ben blij dat hij er niet doorheen zakt.
Bijna een sprookje.
Twee lesbiennes op een paddenstoel.
Wat voor muziek zou je erbij bedenken, René?
-Waarbij?
Bij twee lesbiennes op een paddenstoel?
-Ik heb een vrouw, vandaar.
Het leuke is, die kinderen horen dat.
En later... Stel, ze zitten in het Concertgebouw...
En je hoort dat menuet, dan denk je ineens...
Ach, dat ken ik.
Dat is hetzelfde met de Danse Macabre.
Als je hem hoort, denk je niet aan
Saint-Saëns maar aan de Efteling.
Dit was mijn eerste opdracht in 1999.
Want die paddenstoelmuziek
was er natuurlijk al van Bach.
Ik hoor nu die kerstbellen.
Ja, die kerstbellen en zo.
Dat is de kerstversie.
Jij bent gevraagd om deze melodie te gebruiken...
of te vernieuwen. Voor de winter.
Ja, dat was toen in 1999.
En eigenlijk...
Niemand kende mij hier ook.
En ik kende ook nog niemand bij de Efteling.
En ik kreeg van iemand een cd'tje.
Dat was een schijfje vroeger met muziek.
-Maar die komen ook wel weer terug. Eerst
kwam de lp terug en later de cd.
Maar toen kreeg ik een cd'tje.
En dat menuet moest worden
nagemaakt met die geluidjes erbij.
Dus ik had daar mijn best op gedaan.
En toen liet ik het horen.
En toen zei een collega van diegene
dat ik de verkeerde muziek had gebruikt.
Ik had er best wel wat uren in zitten natuurlijk.
Dus ik had de verkeerde
versie aangeleverd gekregen.
Toen kon ik twee dingen doen.
Ik kon zeggen, jammer...
Maar ik zei, geen probleem...
Over twee dagen heb je de nieuwe versie.
En ik denk weleens dat dat de
reden is dat ik hier nog steeds werk.
-Omdat je ook weer snel kan schakelen.
Het komt altijd goed.
Het moet gewoon altijd goedkomen.
Maar dat was dus de eerste.
En hij zit er nog steeds in.
Weet je wat mijn favoriete stuk van jou is?
De Vliegende Hollander.
Hebben we die hier staan?
Oh, te gek.
-Heerlijk om diskjockey te zijn voor de Efteling.
Dus hier heb je gelijk het gevoel...
dat je op die boot gaat met rum.
He ho, he ho.
Dat is het ding dat zo heen en weer gaat?
Nee, De Vliegende Hollander is in het water.
Door de mist.
-Dat je omhoog gaat en naar beneden.
The Flying Dutchman.
Ik mocht bij de opening zijn,
een dag van tevoren.
Maar dat was een hel de eerste keer.
-Ja, een heftig ding.
Het gaat zo krakend naar boven.
En omdat ik op gewicht ben,
hoopte ik dat ik het zou halen.
Ik zat ook vooraan.
Dan houd ik het in mijn eentje weer tegen.
Ik vind hem ook heel heftig.
Dan gaat hij naar beneden...
maar je wordt niet nat.
Niet echt. Tenzij je een beetje
aan de zijkant zit.
Dit was mijn eerste grote opdracht.
Voor de eerste keer met orkest.
-De paddenstoelen was
toch je eerste opdracht?
Dit was de eerste attractie waarvoor
ik de muziek mocht maken.
Je moet wel helder blijven
anders ga ik je corrigeren.
Lieve René, mag ik je
even feliciteren met dit stuk?
Want dit is zo goed gedaan.
Als je het hebt over piratengevoel...
Maar ook dat dit niet eng is.
Je gaat vrolijk dat enge huis in.
Dan wordt het spannende muziek
als we erin gaan. Het moet ook spannend zijn.
-Francis, zou je willen dat de mensen iets stiller zijn?
We lopen natuurlijk kakelend
richting De Vliegende Hollander.
Ik vind het heel goed.
Het werkt heel goed.
Het nummer gaat de hele tijd door.
Ik zeg weleens tegen de medewerkers...
worden jullie nou niet gek
van de hele tijd datzelfde liedje?
Maar die horen het niet meer...
Dat is ook zo geestig.
Op het einde hebben ze 1 seconde rust.
Dan hebben ze 1 seconde adem.
-En dan mogen ze weer.
Het leuke is, dat vind ik zo knap...
Je hoort hem dus in een loop. De hele tijd.
Maar hij verveelt dus niet. Dat vind ik zo knap.
Wat jij misschien leuk vindt, weet ik niet...
Het is natuurlijk niet alleen die ene tune.
Er is heel veel muziek in De Vliegende Hollander.
Wat ik had bedacht...
In de eerste ruimte ligt het
dagboek van Catharina...
de vrouw van
Willem van der Decken,van de kapitein.
In de volgende ruimte ligt
zijn logboek. Zijn scheepslogboek.
Wat ik had bedacht is, dat zij zingt vanuit haar dagboek.
Hij is daar niet.
Zij zingt in gedachte naar hem.
Maar hij reageert daarop vanuit zijn logboek.
Zij zingt...
Willem, waar ben jij al die tijd gebleven?
Hij zegt Catharina, mijn trouwe echtgenote...
Morgen vaar ik uit.
Het lijkt alsof ze naar elkaar praten, om en om...
Maar dat zijn losse verhalen.
In de eerste ruimte hoor je
hoog gezang van Catharina.
En om de hoek hoor je dezelfde
melodie maar met een heel hoge viool.
Het loopt allemaal gelijk aan elkaar.
Je wandelt van het een naar het ander.
Het is geen kermis waar alles
maar door elkaar loopt.
Het is een aaneengeschakelde
soundscape die klopt.
En dan kom je uiteindelijk in de kroeg boven.
En daar is uiteindelijk het raam open
gezet naar het instapdeel...
waar je die kroegmuziek hoort.
Muziek van die drie muzikanten.
Dat loopt weer gelijk met beneden.
Daaronder is een beetje ondersteuning met het orkest,
van wat je daarboven hoort.
Ik heb dat nog nooit gezien.
Ik was altijd nerveus omdat ik die boot in moest.
Eigenlijk zou je er een keer doorheen moeten lopen,
en dan niet de boot instappen.
-Maar dat mag volgens mij wel.
Jawel, maar je hebt toch die spanning...
Houdt die boot me wel?
Ik vind dat die muziek van
Villa Volta bijvoorbeeld...
Dat is van Ruud Bos.
-Villa Volta hebben wij ook.
Dat is mijn andere favoriet.
-Ik maak nog even
De Vliegende Hollander af.
Anders gaat het iets te snel.
Jij zei dat het je eerste attractie-opdracht was.
Dan kan ik me ook voorstellen...
dat je daar best nerveus voor bent.
Om zo'n groot ding te moeten doen.
Kijk zo'n paddenstoel dat zou ik ook kunnen.
Ja, ik denk het ook.
Laten we wel zijn...
Ik had heel goed contact met Karel Willemen.
Dat was toen nog een jonge ontwerper.
Ontwerper van De Vliegende Hollander.
Die had al wat gesprekken gehad met
andere mensen en dat liep op niets uit.
En toen zei iemand,
je moet misschien eens met die René praten.
Die heeft dit nog nooit gedaan.
Ik wist helemaal niks...
Ik kom bij Karel binnen.
Ik zie die hele wand vol ontwerpen.
Ik heb het hart op de tong.
Jezus, ben ik hiervoor...
Hij zegt nou rustig.
Het is nog geen opdracht.
Ja, maar dan gaan we dit
doen en dan moet je dat...
Ik ging helemaal los.
Toen moest het natuurlijk nog langs...
heel veel mensen die
daarover moesten beslissen.
En die zagen dat echt niet zitten.
Absoluut niet.
Want waarom zou je iemand die nog nooit met
een orkest een opname heeft gedaan...
of daarvoor heeft geschreven...
- Hoe oud was je?
Dit was 2005.
-Dat is 20 jaar geleden.
Dus dan was je 39.
Ik ben 59.
En wat kon ik nou laten horen?
Kijk, dit is Within Temptation.
Heb ik ook orkestgeluiden uit de computer...
Ja, dat zag men helemaal niet zitten.
Uiteindelijk is daar heel lang over gepraat...
en toen kreeg ik het verlossende
bericht dat ik het mocht gaat doen.
Maar het is veel te spannend...
want ik had nog nooit echt
iets voor een orkest geschreven.
Ik had er wel hulp bij gehaald
van de orkestrator van het Metropole Orkest...
Sebastian Koller.
Die liet ik komen.
Ik zei, Sebastian, dit heb ik bedacht.
Gaat dit werken?
Had je het logboek ook al bedacht
en het naar elkaar zingen?
Het komt allemaal uit
jouw koker, wat je net vertelde.
De vrouw zingt de kapitein toe.
Het logboek van de kapitein, het dagboek van de vrouw.
Dat heb je allemaal bedacht.
Toen zei de toenmalige
directeur projectontwikkeling...
Die ging daar ook over.
Die zei, dit gaan we toch niet doen.
Wat gaan we nou toch zingen?
We gaan geen musical opvoeren.
-Wat gaan we nou beleven?
Uiteindelijk is het er toch van gekomen.
Toen kwam de allereerste orkestopname
die ik mocht doen in Praag.
-In Praag?
Ja, in Praag.
-Daar zijn de orkesten wat goedkoper, denk ik.
-Goedkoper?
Hoe ga je naar Praag?
Met een trekker?
Dan ga je toch met het vliegtuig?
Maar dan nog, onderaan de streep...
-Schijnt het goedkoper te zijn.
Daar zitten orkesten die
werken zeven dagen per week.
Ze weten niet waarvoor ze opnemen.
Ze horen het nooit meer terug.
-Al die begeleidingsbanden
voor opera die ik heb...
die worden daar ook opgenomen.
Ook filmtracks komen uit Praag.
Ja, en games.
Je ging naar Praag met het hele orkest.
Was de arrangeur er ook bij?
Ja, die had ik meegenomen.
Want wat je krijgt...
Het is nu geen geheim meer dat
ik geen conservatorium opleiding heb genoten.
Maar het eerste wat een
dirigent in de ochtend altijd zegt.
We gaan eerst even door jouw partij heen.
Dus die flapt daar alles open.
Dus die zegt, hoe gaan
we dit doen met deze noot?
Dat gaat toch helemaal niet werken?
Ja, ik had alles gemaakt...
en gehoord natuurlijk.
Met mijn eigen geluiden.
Dit gaat hartstikke goed werken.
Maar dan is het fijn als er iemand
bij is die zegt, dit werkt wel.
Maar ik wilde je toch even een
hart onder de riem steken...
over geen conservatorium hebben.
Ik heb het je net ook al gezegd...
Maar Stravinsky en Verdi hadden
allebei ook geen conservatorium.
Stravinsky en Verdi zijn ook
componisten uit een ver verleden.
Fantastische componisten,
dus het zegt niks.
Ik denk dat de Efteling-podcast luisteraars denken...
Stravinsky, is dat een ijsje?
-Sorry?
Ja, geef me maar Verdi met mayonaise.
Ik denk dat mensen die naar de Efteling-podcast
luisteren meer weten dan jij denkt.
Dat denk ik ook.
In ieder geval, jij hebt toen
in Praag voor het eerst die track neergezet.
Ben je toen ook op een bijzonder moment...
Dan ga je in De Vliegende Hollander met die muziek.
Heb je er ook een speciaal moment van gemaakt?
Of komt dan ook de hele directie
kijken en allemaal kabouters?
Nou, die kabouters...
Die kabouters Francis in dat bos heeft gevonden?
Ik kan me voorstellen dat het echt een moment is.
Ik had er natuurlijk wakker van gelegen.
Want die muziek was af.
En die gingen we mixen in de attractie.
En een projectleider van toen
die zei op een gegeven moment...
Dat was het mooiste compliment.
De muziek werd aangezet in die
opstaphal waar je in de boot zat.
Het is net of die muziek hier altijd heeft geklonken.
-Geweldig.
-Fantastisch.
Maar toen werd de opening een jaar uitgesteld.
Waarom?
Het ritsysteem, daar moest van alles aan gebeuren.
Het was een uniek systeem.
Dat weet ik nog wel.
Maar alles zat er al in.
Alles was gemixt.
Dus daar moesten we een jaartje op wachten.
Maar heb je de muziek ook niet meer gehoord?
Moest je echt een jaar wachten?
Ik moest ook een jaar wachten.
Ik hoefde daar niks mee te doen, ik was klaar.
Kon je niet op een zondagmiddag even stiekem?
Kan je dat bandje dan niet al aanzetten?
Thuis. Als ringtone.
Ja.
Een jaar later.
Dan voel je hoe succesvol het is.
Het draait nu nog steeds.
Jij praat nu zo over de muziek en de beleving.
Leg me nou eens uit.
Wat doet het nou met mij als ik in de natuur loop...
en ik hoor die muziek.
Wat hoop je dan dat het met mensen doet?
Als ze zo door de Efteling lopen.
Ten eerste is het natuurlijk al te gek dat de Efteling,
in tegenstelling tot andere attractieparken...
zoveel mooie bossen heeft.
Dus het is zoveel natuur.
Ik heb gehoord dat 89%
van het park bos is. Geweldig.
Wij gaan heel vaak een dagje
om lekker te wandelen door het park.
Dan ben je lekker in die bossen.
Dan hoor je dus die muziek.
Het raakt al je zintuigen aan.
Je hebt de natuur wat rust geeft.
De vogeltjes.
Mooie geluiden.
Niet allemaal boef, boef, boef, hard.
Wat ook leuk kan zijn.
Maar in deze setting geeft dat rust.
Voor kleine kinderen zijn
die muziekjes ook lekker rustgevend.
Het geeft zelfs een soort gevoel van
veiligheid voor een heleboel mensen.
Dat hier niks verandert.
Mensen zijn in deze drukke wereld
waar zoveel narigheid en ellende is.
Hier kom je even in een wereld
waar nooit iets verandert.
Waar altijd alles hetzelfde is.
Waar iedereen vrolijk is.
Waar iedereen gezellig is.
Je irriteert je ook wel eens aan de rijen.
Dat mag ook.
Maar het is een lekker gevoel.
En ik denk dat dat zo aantrekkelijk is.
Want het is niet alleen voor kinderen.
Je ziet oudere mensen...
Wij gaan er gewoon als oude mensen naartoe.
50 plus.
Het raakt je kind-zijn aan.
De verwondering wordt weer
aangejakkerd en dat is heel goed.
Dat je verbeeldingskracht wordt gestimuleerd.
Maar dat komt dan ook door
de verhalen die je dan ziet.
Natuurlijk. De sprookjes. De verhalen.
De nieuwe Kleren van de Keizer bijvoorbeeld...
vind ik een geweldig sprookje.
Daar gaan we het zometeen over hebben.
Ik wil even die Villa Volta erin gooien.
Ik zette hem aan en je wilde gelijk al iets zeggen.
-Ik wil daar wat van zeggen.
Dit is mijn favoriete attractie.
En dat is dat draaiende huis.
Met daarvoor die oude man.
Dat is een Bokkenrijder.
En wat hier nou zo goed aan is...
Dat deed Ruud Bos heel goed...
De Bokkenrijders komen uit
Limburg en Brabant. Dus uit deze buurten.
En wat is hier nou zo goed aan?
De harmonie en de fanfare.
Ze blazen allemaal.
Dus in die muziek zit heel goede blaasmuziek.
Spannend. Alles klopt in die muziek.
En door die muziek werd ik rustig.
-Door deze muziek?
Ja.
Het helpt je door die spanning
heen terwijl je rondjes draait.
Het helpt je door die spanning heen.
Ik zing altijd mee.
De mensen naast me denken altijd...
Is hier iemand uit een gesticht aangekomen?
Ja, die zijn ook welkom.
Die mogen ook.
Het is toch geweldig geschreven.
Ik vind het heerlijk. Maar of je er
rustiger van wordt dat vraag ik me af.
Het helpt mij mijn spanning verdelen.
Het helpt mij mijn spanning verdelen.
Dat is het eigenlijk.
Dus de muziek helpt je...
ook door het verhaal heen.
En hij gebruikt dus, Ruud Bos...
En dat doe jij dus ook in de verschillende sprookjes...
Je gebruikt de thema's.
Bij Baron 1898...
met die Witte Wieven.
Wat ook een soort ding is...
uit Limburg. En de Kompels...
En dan hoor je allemaal van die soort...
Limburgse klanken.
En de Witte Wieven
dat zijn dan van die gillende wijven.
Dus je beeldt heel goed uit met
de muziek wat we beleven.
We gaan nu naar jouw lievingssprookje.
René, wilde je iets zeggen?
-Ik wilde zeggen...
Bij Baron 1898...
Als ik dan zo'n opdracht krijg.
dan denk ik waar ga ik nou beginnen?
Harmonie of fanfare?
De Wereld van Sindbad.
Waar moet ik dit nou weer vandaan halen?
En dan ga je toch een beetje
luisteren naar die muziek.
Heel veel mensen uit Limburg
speelden in de tijd van die mijnen...
in fanfares en harmonie orkesten.
Ik heb begrepen dat als ze in een orkest
zaten dan moesten ze dus 's avonds repeteren.
En dan hoefden ze niet in de nachtploeg.
-Dan deden ze dat expres.
Van de mijnen. De tijd van de mijnen.
Dat mix je dan wel met...
Want ik vind alleen zo'n fanfare in de wachtrij...
vind ik dan weer een beetje karig. Dus dat neem ik dan weer op met een orkest als basis daaronder.
Het is nooit alleen maar dat.
Ik vind het zo leuk dat de elementen van het verhaal
dat je vertelt... Dat hoor je altijd terug in de muziek.
Dus ook bepaalde belletjes of een celesta.
Een celesta is een toetsinstrument.
-Een koffiemerk?
Nee, het is een toetsinstrument
dat ook bij Harry Potter...
Harry Potter mag niet genoemd
worden als je in de Efteling bent.
-Nee, weet ik wel.
Maar dan herkennen mensen misschien dat geluid.
-Bij een celesta sla je belletjes aan in plaats van snaren.
Dat hele mooie warme belgeluid.
Als je dat hoort, hoor je elfjes.
Als iemand dan snapt dat hier
een elfje is, dan hoor je die muziek.
Maar het is hetzelfde...
Hier hoor ik ook echt kabouters.
Ja, dat is een klein klavecimbeltje.
Ja, een klein kaboutertje erachter.
Een baardje. Tien vingertjes.
En je ziet gelijk Anton Pieck
zijn tekeningen voor je.
Ja, dat sowieso.
Vind ik wel.
Kabouters zijn echt het hoogtepunt in mijn leven.
Ik was vroeger heel erg gek op kabouters.
Misschien omdat je zelf een beetje
een kaboutertje bent.
Ik denk het wel, Francis.
Een beetje? Wil je ook een kabouter zijn?
Zonder baard. Dat heb ik ook wel.
We gaan naar De nieuwe Kleren van de Keizer.
Oh, die is leuk. Heb jij die ook gemaakt?
-Dat is jouw lievelingssprookje, toch?
Nou ja, dat vind ik een geweldig sprookje.
-Vertel eens waarom.
We leven nu in De nieuwe Kleren van de Keizer.
Waar gaat De nieuwe Kleren van de Keizer over?
Nou, het gaat over
een keizer die is zo rijk.
En die wil nieuwe kleren.
En dat moeten de mooiste
kleren zijn en de rijkste kleren.
En dan komen er twee kleermakers.
En die zeggen, wij kunnen
voor u de mooiste dingen maken.
En die gaan dagen zitten naaien en doen.
En dan krijgt hij de nieuwe kleren aan.
En dan komt hij naakt naar buiten.
Maar niemand durft wat te zeggen.
Oh, wat ziet u er schitterend uit.
Behalve een kind.
Die zegt, hé, daar loopt de keizer in zijn blote billen.
Dat is mijn zoontje.
Oh, hij heeft helemaal niets aan.
Dat is mijn zoontje, ja.
Voor een Mars wilde hij wel komen.
Dus dat is niet te duur.
Hoe oud is dat zoontje inmiddels?
Die is nu 22.
En die hoort dit nu en denkt,
ik stuur nog even een rekening.
Ik stuur nog even een tikkie naar papa.
-Nee, maar die is wel gecompenseerd.
Maar we leven nu in zo'n wereld
met De nieuwe Kleren van de Keizer.
We hebben allerlei presidenten die
zichzelf zo geweldig vinden.
Niemand durft te zeggen,
u bent een beetje apart.
Dus dat is eigenlijk dat sprookje.
Behalve een kind, dat is zo puur.
Die kan gewoon ruiterlijk zeggen,
ik zie hem in zijn blootje.
En dat hebben we nodig.
Dat mensen dat zeggen.
Wij zijn toegekomen aan Sprookjespost.
Sprookjespost?
Ja, want sinds we deze podcast hebben,
zijn mensen massaal in de mail geklommen...
Om vragen te stellen over het Sprookjesbos.
En misschien nog meer
geheimen te ontrafelen uit het Sprookjesbos.
Er zijn een aantal brandende
vragen over het Sprookjesbos.
Over met name de muziek.
Dus René, ik ga ze met name aan jou stellen, denk ik.
Waar komt de muziek uit de paddenstoelen vandaan?
Dat heb je eigenlijk al uitgelegd, volgens mij.
Nou, ik weet niet of iedereen weet...
De muziek uit de paddenstoelen
wordt gespeeld door kabouter Riedeltje.
Oh, we gaan even in de Efteling-fantasie.
-Ja, ja.
Waar komt de muziek uit de paddenstoelen vandaan?
Nou, kabouter Riedeltje zit fysiek onderin die boom...
in het Kabouterdorp.
Maar hij zal het niet leuk
vinden dat wij hierom lachen.
Want hij zit hier gewoon vlakbij natuurlijk.
Nee, hij zit onderin de boom in het Kabouterdorp.
Daar kun je hem ook zien.
Daar zit hij te spelen.
En zijn muziek komt door alle paddenstoelen heen.
En krijgt hij ook een Mars per avond?
Nou, ik weet niet wat hij betaald krijgt.
Maken de paddenstoelen 's nachts ook muziek?
En lopen alle paddenstoelen
ook synchroon met elkaar qua muziek?
Dus doet Riedeltje het een beetje
georganiseerd of maakt hij er maar een potje van?
Nee, de muziek van Riedeltje wordt
tegelijk over alle paddenstoelen gespeeld.
Ik ben hier regelmatig 's nachts en dan
loop ik ook weleens door het Sprookjesbos.
Maar kabouters moeten ook slapen...
Dus dan is iedereen stil.
Horen we nog wat krekeltjes.
En dan is het stil.
Dan heeft Riedeltje even rust.
Mag ik daar even op inhaken?
Wij mochten hier filmen 's nachts...
Vanwege de nieuwe attractie
moesten we een film opnemen.
Maar dat was midden in de nacht.
En toen liepen wij dus met z'n
tweeën door een heel stil park.
Dat vond ik wel een beetje spannend.
Ik heb het bij de Streamers ook gehad.
We hadden een concert met de Streamers.
Op een of andere kerstdag, ik weet het niet meer.
Kijk, dat plekje was helemaal verlicht.
Maar dan ging je in je eentje...
Oh, dat was fantastisch.
Heel bijzonder, maar alles was stil.
Is er dan helemaal geen muziek?
Nou, nee.
Als het park dicht gaat,
draait het nog een half uurtje door ofzo.
Nee, ik denk wat langer.
En ik heb nu ook laatst gemerkt...
in de omgeving van het Efteling Grand Hotel.
Daar hebben ze een heel mooi parkje voor aangelegd.
Als je daar als gast nog zou willen zitten...
Dan hoor je zachtjes nog de nieuwe muziek.
-De nieuwe hotelmuziek.
De nieuwe muziek van het Eiland van de vijf Zintuigen.
En die heb jij gemaakt?
Bij De Prinses op de Erwt.
Daar gaan we het zo over hebben.
Ik heb nog een paar vragen.
Is de muziek in het Sprookjesbos altijd hetzelfde?
Of verandert er ook weleens iets?
Met name het Sprookjesbos dan, hè?
In mijn herinnering gaat er nooit iets weg.
Het blijft altijd hetzelfde.
Alleen het wordt natuurlijk wel eens aangevuld.
Maar krijg je de kans om bijvoorbeeld
bij De Indische Waterlelies...
Stel je vervangt dus een stem ofzo...
Hij kwam te laat binnen bij mij.
Heel nare opmerking, eerlijk gezegd.
Nee, daarom werd het op een gegeven moment...
-Ik vind Riedeltje een loser.
Mag ik dat even zeggen?
Om jou even op de kast te krijgen.
Nee, het is heel terecht dat ik ben vervangen.
Maar in ieder geval, daar werd op een gegeven
moment de installatie en de verlichting opgefrist.
En dan mag je ook weer eens gaan
luisteren hoe het ook alweer met de muziek zit.
Toen kwamen we er dus achter dat aan het einde
van het stuk van De Indische Waterlelies...
Door Bert Kaempfert, African Beat.
Daar zat geen einde aan.
Dat was een fade out.
Want vroeger werd dat van een
plaat opgenomen en later op banden gezet.
En toen dachten we, nu we hier toch zijn...
kunnen we eens kijken of we
daar een slotje aan kunnen maken.
Nou, dat slotje hadden we niet.
Maar hij heeft het ooit ook live uitgevoerd.
En daar speelde hij een einde.
Dat hebben we eraf geknipt en er
nog een beetje wat overheen gedaan.
En dan komt Yma Súmac met haar zang.
Dus dat zijn van die kleine dingen.
Ik heb ook nog een leuke muzikale anekdote.
Ik heb in Ahoy gestaan met mijn concert.
En De Indische Waterlelies,
dat is een nummer van mij geworden.
Wat een mooie dag.
En dat begint met De Indische Waterlelies.
En we hadden een gong in Ahoy.
En die gong was heel groot.
Die moesten we gebruiken
voor de Bohemian Rhapsody.
Dat zouden we zingen met een aantal
mensen met een verstandelijke beperking.
Daar hadden we een speciaal plekje voor gemaakt...
wat jullie in de Efteling ook doen.
In ieder geval, we kregen die
gong nergens geplaatst.
Die was steeds te groot en stond in beeld.
Toen zeiden we, zet maar links op het podium.
Dan zien de mensen wel de hele avond die gong.
En aan het einde van de avond
weten ze waar het om gaat.
Om de Bohemian Rhapsody.
Toen zei iemand...
Ik kijk naar mijn collega René...
Iemand zei, weet je dat
De Indische Waterlelies begint met een gong?
Ik zei, dat is niet waar.
Het was alsof we die gong hadden
bewaard voor De Indische Waterlelies.
En toen klopte alles opeens weer.
-Leuk.
Dit waren de Sprookjespost-vragen.
Heb je zelf nog Sprookjespost-vragen?
Mail ze naar ons en...
misschien behandelen we ze de komende weken.
We gaan het over het componeren hebben.
We gaan even De Prinses op de Erwt luisteren.
Dit is een Vlaamse zangeres.
Dit is Geike Arnaert.
-Ook voor een Mars doet ze het, of niet?
Nee, ik weet het niet.
Ik heb het alleen opgenomen.
Geike Arnaert kennen heel
veel mensen in Nederland...
van het liedje Zoutelande met BLØF.
Geike Arnaert heeft een
fantastische solocarrière in België.
Ze is de zangeres van Hooverphonic.
Heel beroemd in België.
Het bijzondere aan dit verhaal...
was dat Wieteke van Dort heel
veel sprookjes heeft ingesproken.
Ze is nooit vervangen in ieder geval.
Dat hoef je helemaal niet te zeggen, René.
Dat hoef je helemaal niet te zeggen.
Dat had je ook kunnen laten.
Dit kan er toch uit?
-Nee dit gaat er niet uit.
Dan kunnen de luisteraars ook
horen hoe naar mensen kunnen zijn.
Je hebt Riedeltje en dan
heb je toch echt René, hoor.
Dat is een grapje.
-Merkel Riedeltje.
We hebben Riedeltje en ettertje.
Toen kwam De Prinses op de Erwt.
-Prinses op het ettertje.
Prinses op het ettertje.
Maar Wieteke van Dort was net overleden.
Dus toen kwam die vraag.
Zoeken we een nieuwe Wieteke?
Dat kan natuurlijk niet zomaar.
Die alles in de toekomst gaat inspreken.
Of wordt het steeds iemand anders.
Toen zei Sander de Bruijn,
de ontwerper van De Prinses op de Erwt...
Die zei, wat als we voor het eerst
de vertelling laten zingen.
Dat is dus uniek.
Dat was nog nooit gedaan.
Toen werd Geike Arnaert gevraagd.
Dan werd ook niet vergeleken
met wat Wieteke heeft gedaan.
-Slim.
Maar De Prinses op de Erwt, dat is leuk...
Jij bent de huiscomponist.
Ik begreep, dat als je uit het Efteling Grand Hotel loopt...
dan hoor je de muziek
van De Prinses op de Erwt al...
En dat gaat door tot aan de attractie.
Het leuke is, ik wist al dat het hotel en
De Prinses op de Erwt er gingen komen.
Maar ook Aquanura werd weer gemaakt,
de fonteinshow Aquanura, Efteling Symphonica.
Daar heb ik het hoofdthema voor geschreven.
Tussen de bekende melodieën door...
hoor je steeds het hoofdthema.
Ik had bedacht, wat als dit...
niet het hoofdthema is van de fonteinshow,
maar van het hele gebied...
het Eiland van de vijf Zintuigen.
Later is dus gebleken dat de muziek
uit die show hoorde bij het hotel.
Wat jij zegt, klopt. Als je in
het Efteling Grand Hotel verblijft...
mag je via een speciale
ingang het Sprookjesbos in.
Dan hoor je achter je de orkestversie...
en wandel je zo het gebied van
De Prinses op de Erwt in...
en daar hoor je het met piano en harp.
Sta je in het midden, dan heb je de orkestbegeleiding.
Dat loopt allemaal gelijk met elkaar.
Mooi is het, als je dit verzint.
Dat gaat natuurlijk niet voor elk sprookje op.
Dat lukt ook soms niet.
-Nee, soms niet.
Dit is geen sprookje, maar als ik
mag vertellen over Symbolica...
Symbolica bestaat uit 13 scènes, 13 ruimtes eigenlijk.
En de techniek was er helemaal op ingericht...
dat in iedere scène ieder muziekje werd ingestart.
Als je naar binnen zou rijden met
de Fantasievaarder, krijg je hetzelfde muziekje...
als de volgende en de volgende.
En toen zei ik, wat nou als we die 13 scènes
allemaal gelijk met elkaar laten lopen?
Maar als je instapt, klinkt het vrolijk.
Ga je de hoek om, kom je in het Observatorium.
Daar klinkt diezelfde muziek, die loopt gelijk.
Maar daar zijn alle mooie, hoge, vrolijke klanken uit.
Daar hoor je hele lage koren en hele
lage klanken. Maar het loopt gelijk met elkaar.
En daarna gaan we naar de balkonscène.
Daar hoor je het met
harpjes en een speeldoosje.
En toen moest ik dat dus uitleggen,
want die techniek was al klaar.
Toen hadden we daar een meeting over.
Maar alles is ongelijk.
Het moet allemaal gelijk gaan lopen.
Toen zei de toenmalige directeur,
wat is dan het verschil?
In Jip en Janneke-taal zei ik, bij jullie
opstelling hebben we in alle ruimtes...
orkestjes zitten, muzikanten zitten.
En dan komt de dirigent 's morgens binnen
om 10 uur. En die tikt af en die zwaait.
En dan gaat hij naar huis. En binnen
één minuut loopt alles natuurlijk door elkaar.
Maar in de nieuwe opstelling, het
nieuwe idee, is die dirigent er de hele dag...
en loopt alles mooi gelijk.
Dus daar werkt het ook.
Wat heb je een leuk brein, hè, jij.
Dankjewel. Ik vind het nu al een top-podcast.
Dat gaat de luisteraar bepalen, eerlijk gezegd.
Maar het is fantastisch werk.
Maar dat geldt natuurlijk ook voor jouw vak.
Je hebt wel de liederen of de aria's die
je zingt, maar je verzint zelf het verhaal.
Of met Gregor Bak en Dominic Seldis.
Dat is ook spannend, die vrijheid die je hebt.
Maar ik ga even naar de
Sprookjessprokkelaar. Die is ook voor jou.
Voel je nou een bepaalde Efteling-stijl,
Francis? Kan je dat uitleggen?
Ja, de ritmetjes. Dit is een geinige.
Dit moet een beetje humorvol zijn, begrijp ik.
Want je hoort plink, plonk, plink, plonk, plink, plink.
-Ik laat even Doornroosje horen.
Ja, hier hoor je rustige
muziek, want ze slaapt.
Dat hoor je meteen aan het tempo,
dus je kan met tempo heel veel aangeven.
Dromerig, aan de instrumentatie
hoor je een beetje wat het is.
Weet je wat het ook is, denk ik?
Mensen hebben heel vaak gevraagd...
Dan horen ze iets en zeggen ze,
oh ja, dat is typische Efteling-muziek.
Maar Fata Morgana, die heeft
natuurlijk niks te maken met dit of Carnaval Festival.
Maar ik denk wel dat alle Efteling-muziek toegankelijk is.
Je hoeft niet alles mee te kunnen zingen.
Fata Morgana kunnen heel weinig
mensen helemaal meezingen.
Maar het is allemaal toegankelijk.
-Het blijft hangen, je denkt
dat je het ergens van kent.
Maar je koppelt het natuurlijk ook
aan die hele fijne dag die je hebt.
Dus je hebt er altijd een fijne associatie bij, bij die muziek.
En je koppelt het aan wat je ziet.
Dus daarom is het ook echt Efteling-muziek.
Omdat als je die muziek hoort,
zie je meteen Fata Morgana.
Niet om flauw te doen, maar het
nummer van Disney, It's a Small World...
-Een beetje een truttig liedje.
Dat krijg ik er gewoon niet uit.
-Maar Carnaval Festival heeft dat ook een beetje in zich.
Hebben we dat ook hier?
Nee, dat hebben we hier niet.
Het is ook een oorwurm, maar dat
is een beetje gebaseerd op...
We gaan de wereld langs met iedereen
en dan steeds in een ander gevoel.
Maar ik vind Carnaval Festival eerlijk
gezegd nog leuker dan It's a Small World.
Toon Hermans, met Ruud Bos samen.
Toon Hermans neuriede het deuntje...
en kon het verder niet uitwerken.
En Ruud Bos maakte daar het arrangement van.
Toon Hermans, dat is ook nog
steeds te horen, dat melodietje.
Dat wil ik even zeggen.
-Ja, die melodie zit er nog steeds in.
Sommige dingen zijn voor de eeuwigheid.
Dat is wel waar, dat is ook zo.
De muziek ondersteunt,
verbindt en voegt toe eigenlijk.
Ja, dat is de muziek. Knap dat je dat kunt.
Maar je doet het niet alleen, neem ik aan?
Heb je nog kabouters met wie je samenwerkt?
Ja, we hebben nog kabouters.
Er zitten er een paar in deze ruimte...
die ook de techniek doen.
Nee, ik heb een studio met vijf werkplekken.
En daar zit een collega, Marco Kuypers,
daar werk ik al twintig jaar mee samen.
Een hele goede componist, maar ook arrangeur.
Maar ook een collega voor al die
geluidseffecten waar jullie het net over hadden.
Die alleen maar fulltime die geluidseffecten doet.
Voor Danse Macabre bijvoorbeeld, de monsterkat.
Dat is wel een ding natuurlijk.
Maar ook als je buiten loopt,
ieder geluidje, ieder dingetje.
En jullie architect, Ronald, die is het snurkje.
Van het Onnoembare.
Ronald Donkers, die liep hier
altijd binnen bij de Efteling.
Ronald Donkers is de architect van alle grote gebouwen.
En die liep binnen en die had
altijd als gimmick een raar...
-Snurkje.
Nog één keer voor de luisteraar.
Ja, maar dit is hem.
Maar het is zo leuk om te weten dat hij dat is.
-En dat is omgevormd tot het geluid van de monsterkat.
Dat kleine katje in Danse Macabre
wordt omgevormd tot een monster.
Dus dat moet van een...
Ja, leuk hè.
En dat wordt dan omgetoverd naar dat geluid.
Maar het is wel leuk om dit allemaal te weten.
Want je gaat natuurlijk anders dat Sprookjesbos in.
Of althans naar de attracties
toe als je dit allemaal weet.
Wij zijn dan een dagje geweest.
En dan zetten we daarna altijd
in de auto alle muziek nog aan.
Want dan blijven we in die sfeer.
En dan ga je door de McDrive?
Ja, of...
Nee, we eten ook altijd op het park.
Oké.
Ja, lekker bij dat pannenkoekenhuis ofzo.
Ja, ja.
Maar in ieder geval gooien
we altijd die muziek aan.
En dan heb je één plaat,
Wonderlijke Efteling Muziek.
En dan is het allemaal onderverdeeld.
Dus dan hoor je niet alleen
Fata Morgana themadingetje...
maar ook de harem en...Geweldig.
Ik moet eerlijk zeggen, ik dacht ook als ik...
Ik ga zo meteen naar huis rijden, naar mijn moeder toe.
Dan moet ik ongeveer anderhalf uur rijden.
Ik denk dat ik ook lekker
Efteling-muziek ga opzetten.
Heerlijk. En dan met zo'n mooie dag,
dan ben je toch helemaal vrolijk.
Dus bedankt hè, René,
voor al die mooie muziek.
Maar de Sprookjesbibliotheek, daar ben je
natuurlijk ook mee bezig, met muziek.
Ben ik nog niet mee bezig.
-Wat ga je doen?
Ja, daar kan ik...
-Daar mag hij niks over zeggen.
Dat kan ik wel vertellen, maar dan
moet ik daarna iedereen vermoorden.
Ik heb het eerste gesprekje pas gehad.
Want ik moet nog beginnen.
Een eerste gesprekje met Jeroen Verheij.
-Maar had je gelijk een idee?
Ik had wel meteen een idee...
want ik heb prachtige tekeningen gezien.
Ja, Jeroen tekent als een bezetene.
-Ja, precies.
Dus ik weet wel een beetje hoe of wat.
Maar ik ben een beetje bang dat jij
gaat vragen wat ik heb gezien.
-Wat heb je gezien?
Nee, dat mag hij echt niet zeggen.
Dat mag echt niet.
-Bemoei jij je er even niet mee.
Nee, maar dat is gewoon zo.
Ik bescherm de Efteling.
Ik bescherm de Efteling. Dat kan echt niet.
Francis, ik geloof dat jouw busje staat te wachten.
Als jij nou alvast naar beneden gaat...
Ja, ik ga zo weer naar André van Duin.
Ik kan me wel voorstellen dat je dan een idee hebt.
Is het dan gebaseerd op
iets wat je dan hebt gehoord?
Of ga je gewoon denken,
Sprookjesbibliotheek, boeken...
We weten dat er boeken zijn.
Die boeken gaan ook bewegen.
Je krijgt interactie. Dat weet ik
allemaal van voorgaande afleveringen.
Laat je je inspireren door,
bij wijze van spreken, muziek?
Of denk je, dat ga ik doen?
Normaal gesproken ga je
in gesprek met de ontwerper...
en dan laat je je inspireren door...
Ik zal het heel kort houden. Bij Joris en de Draak...
zei ontwerper Karel Willemen
op een gegeven moment...
Ik wil muziek. Ik weet niet wat.
Maar luister eens naar Indiana Jones.
Luister eens naar Planet of the Apes. Zware drums.
En luister eens naar de koperblazers in Star Wars.
-Dat is ook van John Williams, een componist.
Ja, maar ik wil het alle drie niet.
Ik wil het alle drie niet.
Maar dat is gewoon input.
-Geweldig.
Maar in het geval van de Sprookjesbibliotheek...
De Sprookjesbibliotheek is de Sprookjesbibliotheek
van de Sprookjessprokkelaar.
En dat themaatje heb je net al volgens mij...
De Sprookjessprokkelaar? Ja, dat heb ik hier.
Ga je daar vanuit?
Daar ga ik in ieder geval vanuit.
Dat is toch spectaculair nieuws?
Ik zeg niet dat het dat letterlijk is.
-Het Jeugdjournaal wordt gek van deze scoop.
En Looopings al helemaal.
Ik denk wel dat we een nieuwe hoofdcomponist
gaan zoeken vanaf deze uitzending.
Cor Bakker als je luistert, grijp je kans.
Ja, want dan kan hij ook weer mee.
Tot slot.
We zijn alweer aan het einde van de aflevering.
Het gaat weer te snel, Paul.
Je stelt leuke vragen.
-Dank je wel.
Ik ben ook niet slecht, hè?
Alleen als verteller.
Wij hebben altijd een laatste vraag.
Het Sprookjesbos is al jarenlang een begrip.
We gaan allemaal naar het Sprookjesbos.
Wat mag nooit verdwijnen uit de Efteling?
De fakir mag nooit weg.
Of hij moet vernieuwd.
Hij moet misschien opgeschilderd worden.
Ja, dat mag nooit weg.
Nee, mag nooit weg van mij.
En moet hij ook niet iets vernieuwd worden?
Ja, ik wil hem wel meehelpen schilderen, hoor.
Ik wil hem wel meehelpen opfluffen.
Je moet altijd wachten tot het raampje weer opengaat.
Dat hij dan toch weer de andere kant heeft gehaald.
Dat duurt wel een tijdje voordat hij op die mat gaat liggen.
-Ja, maar heerlijk zo. Een mooi rustmoment.
Ja, hij moet eerst naar de toilet ofzo.
Het duurt altijd heel lang voordat hij
dan uiteindelijk over komt gevlogen.
Als kind was ik al ongeduldig.
Ja, dat weet ik nog wel.
Ja, je bent ongeduldig.
Wat mag nooit verdwijnen, René?
Ik denk sowieso dat het Sprookjesbos
an sich niet mag verdwijnen.
Want er is heel veel avontuur,
van alles te beleven in die Efteling.
Maar het Sprookjesbos door,
waar je als kind als eerste...
als je nog niet in grote attracties kunt of durft...
je gaat sowieso naar het Sprookjesbos.
En als je een keertje opa of oma wordt
of weet ik veel, oom of tante...
dan neem je toch die kinderen altijd
weer mee naar het Sprookjesbos.
Dus dat hele Sprookjesbos moet blijven.
Maar ik heb daarstraks verteld van De magische Klok.
-Ja, die moet ook nooit weg.
Ja, die moet nooit weg.
Je mag er maar één kiezen.
-De magische Klok.
En bij jou?
Nou, bij mij toch echt De Indische Waterlelies.
Ach ja, natuurlijk.
Ik moet wel zeggen, mensen die dit horen, denken...
God, het kan ook een attractie voor de tandarts zijn.
Zenuwbehandeling.
Oh God, daar moet ik morgen naartoe.
Oké, we gaan allemaal mee.
Francis, bedankt voor je komst.
Het was heel erg fijn om je weer aan tafel te hebben.
Jij ook heel erg bedankt, René.
En succes met alles wat je gaat doen.
En besef jij wel dat jij naast een echte componist...
Ik heb het steeds het gevoel dat
ik naast Verdi of Stravinsky zit.
Ja, maar het is gewoon René hoor.
Ja, maar ik vind het toch bijzonder.
De bedenker van Riedeltje.
Bedankt dat ik naast je mocht zitten.
Het was een grote wederzijdse eer.
Bedankt voor het luisteren.
En tot de volgende keer bij de podcast.
Volgende week ontmoeten we
hoofdontwerper Sander de Bruijn...
en neuropsycholoog Margriet Sitskoorn...
en ontdekken we hoe je brein werkt en Efteling-herinneringen ontstaan.