Subscribe
Share
Share
Embed
In Op Het Kruispunt hoor je verhalen van LGBTI+ mensen en de vaak onverwachte raakvlakken met een ander aspect van wie ze zijn. Unieke portretten van mooie mensen met geweldig boeiende verhalen. In het eerst seizoen zoomden we in op mensen met een handicap. Het tweede seizoen (lancering oktober 2024) laat mensen vertellen over hun ervaring met armoede.
Een productie van Playbird, in opdracht van çavaria, en met de steun van het Fonds De Warmste Week.
00:00:03 - 00:00:14
Mei (interviewer): De knop van onder, en dan gaan de blauwe lichtjes aan... Vandaag ben ik bij çavaria in het centrum van Gent, omdat Jo mij daar opwacht na een vergadering.
00:00:14 - 00:00:36
Jo: Vandaag was er een samenkomst van de werkgroep LGBTI+ in armoede, waar ik mee mijn schouders heb ondergezet. Een werkgroep met een viertal zeer enthousiaste en gedreven mensen ook dus, waar dat dan het thema armoede zeer na aan het hart ligt.
00:00:40 - 00:00:56
Mei (interviewer): Dit is Op Het Kruispunt, een podcast over LGBTI+ mensen en hun ervaring met armoede, maar nog veel meer. Een podcast met portretten van interessante mensen met mooie verhalen. Jo vertelt hoe je de kansen die je niet zomaar krijgt, toch kan grijpen.
00:01:02 - 00:02:54
Jo: Ik ben als kind en ook als tiener opgegroeid in een eenouder gezin en dus mijn moeder was alleenstaande. We spreken dan over de jaren '80 en '90, toen dat de gezinsondersteunende diensten ook helemaal nog niet zo goed waren uitgebouwd. Mijn moeder was ook kortgeschoold, wat dus maakte dat dus periodes van tewerkstelling, maar ook van werkloosheid elkaar afwisselden, er, ja, inkomensonzekerheid was, en lang niet alle inkomens uit werk zaten boven de armoedegrens. Wat dus maakte dat we te maken kregen met dus ja, tal van sociale uitsluitingen op tal van levensdomeinen die dan vaak elkaar ook nog versterkten. Ja, zo woonden we vaak in appartementen en of woningen waar dat de koude wind door dus de spleten van het raamwerk naar binnen kwamen, waar dat de vensters bevroren tijdens de koude winters die er toen wel nog waren. Huizen met dus weinig verwarmingstoestellen wat dan maakte dat we tijdens de koude winters eigenlijk gewoon in de living moesten slapen, heel dicht bij dus het enigste verwarmingstoestel dus in de gehele woning, maar ook een paar keer, ja, te maken gekregen met uit het huis zetting wat toch ook wel een bijzonder ingrijpende gebeurtenis is. Maar ook bijvoorbeeld, ja, op school, allee had ik het toch moeilijk. Vaak ging ik bijvoorbeeld naar school met een lege brooddoos en verstopte ik me vaak ergens op school uit schaamte en dus zodat de anderen niet konden zien dat dat ik, ja, geen eten bij had.
00:02:55 - 00:03:01
Mei (interviewer): De situatie waarin je bent opgegroeid: op welk moment heb je beseft dat dat eigenlijk niet gangbaar was?
00:03:01 - 00:07:11
Jo: Goh, toen ik me daar echt heel bewust van werd, denk ik dat dat ik zo'n twaalf, dertien jaar was, zo ja, dat ik ook zo het gevoel had dat ik mijn mijn moeder moest, moest helpen en zo en, en, allé, ja, allé, uiteraard, als prille tiener alleen, zijn alleen, zijn uw mogelijkheden natuurlijk beperkt. En zo allé, ik was daar wel constant mee bezig met dus ja, op welke manier kan ik hier mijn moeder helpen? Ja, de zorgen waar ik dan individueel mee te maken kreeg, bijvoorbeeld op de secundaire school, daar dan mijn moeder niet zoveel mee lastig vallen of zo, nu voor een stukje ontzien ook. Zo terugdenkend denk ik ook wel zeker dat, dat, zo ja, vijfde en zesde basisonderwijs, allee dat dat misschien zo'n beetje allee het kantelpunt was, dat ik toch een aantal zaken begon te beseffen. Want ik had natuurlijk ook een aantal dromen, aspiraties en zo, zo wilde ik toen alvast graag bioloog worden en er werden toen nog van zo'n examens gedaan op het einde van het zesde leerjaar en daaruit bleek dan dat ik het beste naar dus de B-klas zou gaan. En ja, natuurlijk, ja, de beste voorbereiding tot op de dag van vandaag voor dus universitair onderwijs is nog steeds A-klas en zo, dus dus dat was wel een eerste moment dat dat zo bij mij binnenkwam van "Oké, mijn, mijn dromen en aspiraties wat ik graag zou worden, dat, ja, dat gaat toch niet zo eenvoudig hoor dus." Natuurlijk als je opgroeit in armoede, als ge dagdagelijks bezig bent met overleven, daar gaat enorm veel energie naartoe. Energie dat ge, dat ge dan bijvoorbeeld niet of of dus onvoldoende kunt besteden aan dus ja, studeren. Dus ik, allé, ik denk dat het zeker wel een rol heeft gespeeld. Met schaamtegevoel rond opgroeien in armoede heb ik heel lang geworsteld, maar doorheen het opgroeien en leven in armoede heb ik eigenlijk heel wat gevoeld en tegengekomen. Dus gevoelens van eenzaamheid, heel lang ook geworsteld met dus laag zelfbeeld, fluctuerend zelfvertrouwen, het gevoel dat er over mijn hoofd heen zaken worden beslist en zo, het gevoel de connectie met uzelf, maar ook met anderen en de bredere samenleving te verliezen. Ook gevoelens van opstandigheid, maar zeker ook schaamte. Dus ja op het school, zeker, ja, omdat je, ja, allé, natuurlijk bijvoorbeeld niet met de laatste nieuwe mode gekleed naar school kon gaan en zo, dus ja, met versleten schoenen bijvoorbeeld naar school ging en zo. Maar ook ja, later, toen ik dan bijvoorbeeld maatschappelijk meer bewuster was en geconfronteerd werd met hoe dat ja, een significant deel van van de samenleving denkt over mensen in armoede; namelijk ja, het individueel schuldmodel, denken dat dus de fout van mensen en alleen dus de fout van dus de armoedesituatie, bij dus mensen zelf ligt. En dat is ook iets dat ik toch bij mezelf heb ervaren dat, dat dat dominant denkende bij mij de schaamte rond opgroeien in armoede heeft versterkt.
00:07:11 - 00:07:18
Mei (interviewer): De vooroordelen van de maatschappij stoppen helaas niet bij het schulddenken. Jo werd daar ook op andere vlakken mee geconfronteerd.
00:07:19 - 00:10:32
Jo: Ja, dat je het gevoel hebt dat ze bepaalde verwachtingen van u hebben, die misschien niet stroken of overeenkomen met dus ja, wat iemand kan of zo bijvoorbeeld. En zo dacht ik in 2009 na om dus opnieuw te gaan studeren. Ik was immers zonder diploma van de secundaire school gegaan en ik had interesse in het volgen van de opleiding sociale readaptatiewetenschappen. En aangezien ik toen werkloos was, had ik ook een gesprek met dus een VDAB-consulent en de VDAB-consulent zei van: "Goh, ja, ik kan natuurlijk niemand weerhouden van opnieuw te gaan studeren, maar denkt u dat die opleiding niet iets te hoog gegrepen is voor u?" Dat was toen enorm hard binnengekomen. Op dat moment heb ik daar niet zoveel op terug geantwoord en zo, maar dus ja, uiteindelijk heb ik wel doorgezet, heb ik de opleiding ook succesvol beëindigd. Dus, dus, maar, ja, dat, dat is natuurlijk zo een moment dat allé toen wel hard binnenkwam - dat wel voor verontwaardiging zorgde, maar ook ja, voor een extra motivatie, extra, ja, strijdkracht om: "kijk, allee, ik kan dat toch" en zo. Dus ik denk dat ongeveer rond mijn twaalfde, dertiende was dat ik zo het gevoel had dat ik niet ging voldoen aan de toen althans nog dominant aanwezige heteronormativiteit in onze samenleving, en de jaren die daarop volgden, ben ik eigenlijk op zoek gegaan naar dus mijn seksuele geaardheid. En rond mijn zestiende levensjaar wist ik eigenlijk dat ik homo ben. Als tiener was ik ook vrij introvert, fluctuerend zelfvertrouwen, niet zo'n goed ontwikkelde sociale vaardigheden. Ik vond lang niet altijd de juiste of, of goede woorden, om dus emoties, gevoelens en zo te benoemen, laat staan dus daar een open gesprek over te hebben. Dus uiteindelijk vertellen dat ik niet hetero ben aan mijn moeder en mijn, en mijn broer is wel pas op mijn twintigste gebeurd, dus vier jaar later. Ja, enerzijds wist ik wel dat, dat mijn moeder daar vrij progressief over denkt en zo, anderzijds zit ge natuurlijk ook nog een beetje met de gedachte van ja, dat is één zaak natuurlijk, als ze dan wordt, allee, wordt geconfronteerd met dus één van haar zonen, die dan niet hetero is, die dan homo is, en dus, dat is dan toch, nou ja, toch nog eventjes afwachten, en gelukkig heeft ze heel positief daarop gereageerd.
00:10:33 - 00:10:42
Mei (interviewer): Je spreekt over de sociale vaardigheden die je hebt gemist. Heeft dat daar ook voor gezorgd dat dat moeilijk was bij u, als je dan intieme relaties wou aangaan?
00:10:44 - 00:18:22
Jo: Ja, seksualiteitsbeleving verliep eigenlijk vrij goed, maar dus inderdaad meer betekenisvollere intiemere relaties gaan, zowel vriendschappelijk, maar ook ja, duurzame liefdesrelaties, dat was wel een grotere uitdaging. Het is zeker niet gemakkelijk om dus duurzame relaties aan te gaan als je in armoede leeft. Ja, je wilt natuurlijk bijvoorbeeld leuke dingen doen en we leven nu eenmaal in een maatschappij waar dat heel veel zaken geld kosten en zo, dat was zeker een financiële drempel. En er waren ook ja, momenten dat ik dacht van: oké, ja, wat heb ik te bieden, aan dus een potentiële partner? Omdat ja, uw potentiële partner heeft, heeft natuurlijk ook een aantal verwachtingen. Zaken uitbouwen, op, samen op reis gaan, alles eens een culturele activiteit doen, op, op restaurant gaan,... En dat zijn dan allemaal van zo'n verwachtingen waarvan dat ik toen toch het gevoel heb: ja, ga ik hier wel kunnen aan voldoen? Louter op basis van dus ja, het feit dat dat ik een zeer beperkt inkomen had, en dat is ook wel iets waar dat ik een heel tijdje mee geworsteld heb, ja. Ik denk dat een beetje het kantelpunt is gekomen toen ik een bepaalde film zag op het holebi filmfestival in Leuven, Die Mitte der Welt, en dat ging eigenlijk over een tiener die opgroeide in een, in een maatschappelijk kwetsbaar gezin, ook al dat dat niet zozeer het centrale thema was in de film, maar dat die wel werd geconfronteerd met een aantal uitdagingen, met een aantal problemen, waar waar die telkens tegenaan liep. En dan in gesprek met, met dus zijn beste vriend zei die beste vriend toen van: "Kijk, je kunt tijdelijk -of ietsjes langer- bepaalde ervaringen, bepaalde zaken die je telkens opnieuw tegenkomt, opsluiten in een kamer", Want ja, die persoon gebruikte de metafoor van een huis. "Ge moogt de deur op slot doen, maar je moogt nooit de sleutel zelf wegsmijten, omdat er op een bepaald moment in uw leven een moment gaat komen dat je die kamer opnieuw moet binnengaan, en met die zaken die daar verstopt en opgesloten zitten in die kamer, aan de slag moet gaan." En dan bood zich opeens dus, dus die werkgroep aan, waar we eigenlijk vanuit onze eigen ervaringsdeskundigheid, eigen ervaringskennis, zaken zouden gaan uitwerken om dan daarmee naar dus het holebi en trans verenigingsleven te stappen, om die toegankelijker te maken voor dus personen met armoede-ervaring. Ik ben vroeger naar dus activiteiten geweest van jongerenwerking in Leuven, en ik ging toen eigenlijk bijna uitsluitend naar, naar dus niet-betalende activiteiten, omdat dat toch een stukje laagdrempeliger was. Dat was allesinds dan niet de financiële drempel, maar vaak werd er dan achter de activiteit nog op café gegaan. Dus om dus bij te praten, maar ook, en vooral, elkaar beter te leren kennen. En ja, als zo'n activiteit dan aan het begin van de maand plaatsvond, ja, dan ging ik mee op café. Als het eerder het midden of dus richting het einde van de maand was, ja, dan ging ik dan niet op café. Dan sloop ik vaak heel, heel stil weg om dus niet te moeten zeggen dat ik niet meeging, of ja, liever, niet mee kón. Maar ja, allee, het was zeker niet louter de financiële drempel dat ik toen ervaarde want als ik bijvoorbeeld op café ging, ja, dan merkte ik vaak ook dat ik moeilijk connectie kon maken. Toen voelde ik me zeker een beetje, allee, een vreemde eend in de bijt, allee, hogere studies bleken toen nog, nog onbereikbaar. Werk, ja, ik deed veel interimwerk allee, dus jobonzekerheid, inkomensonzekerheid,... Cultuur, ja, daar was ik eigenlijk toen weinig mee bezig. Reizen, ja, daar had ik alleen helemaal geen geld mee. Dus, dus, ja, en, en ik denk dat het ook wel moed vraagt om dan, als er daarover gesproken wordt, ja, dat ge dan over andere zaken begint en dus, dus, dus wat ook maakte dat ik op een bepaald moment eigenlijk, ja, gewoon wel de deur achter me toe heb getrokken, beetje teleurgesteld dat ook. Ik heb ook jarenlang aan mezelf gewerkt, zelfzekerder geworden, beter ontwikkelde sociale vaardigheden, op een bepaald moment dan toch wel terug interesse gekregen om dan aansluiting te zoeken bij het holebi en trans verenigingsleven en dan, ja, eigenlijk elke opportuniteit aangegrepen om, om, om aan mezelf te werken dus. Maar dan een aantal jaren later ook, in 2023, kreeg ik dan ook buiten de werkgroep de gelegenheid, maar ook de vraag, of ik het zag zitten om dus een getuigenis te doen over mijn eigen ervaringen in het kader van een workshop rond sociaal werk in verschillende seculaire scholen, om mensen warm te maken om de sociale sector in te gaan. En dat was eigenlijk dus de eerste keer dat ik echt sprak over mijn eigen ervaringen en het is daar ook dat, dat ik heb gezien wat voor iets krachtigs dat het ook kan zijn. En die momenten hebben, ja, voor mij eigenlijk ook duidelijk gemaakt dat ik mij nog meer wil engageren binnen de werkgroep LGBTI+ en armoede van Cavaria. Ik ben met mijn eigen ervaringsdeskundigheid aan de slag gegaan en dat voelt goed. Dus, dus ik heb doorheen de vele jaren, die vaak wel moeilijk waren, ook wel een beperkte, maar toch hechte vriendengroep kunnen, allee, kunnen opbouwen, ja. Personen waar ik echt wel kan op rekenen. Ik heb een vaste job, ik werk nu als zorgkundige in een woonzorgcentrum op een afdeling voor personen met dementie. Kon ik bijvoorbeeld in 2022 voor de eerste keer echt op reis gaan. Dus ik ben ik ben wel tevreden met mijn leven hoe dat het nu is.
00:18:38 - 00:19:19
Mei (interviewer): Je luisterde naar een portret uit de reeks Op Het Kruispunt. Mijn naam is Mei Van Walleghem. Ik wil Jo bedanken om zijn verhaal te delen. Op Het Kruispunt is een productie van Playbird in opdracht van çavaria en met de steun van het fonds De Warmste Week. Çavaria streeft met hun partners naar meer inclusie voor LGBTI+ mensen uit onderbelichte doelgroepen. Dit seizoen zoomen we in op het kruispunt met armoede. In de vorige reeks van Op Het Kruispunt lieten we personen met een handicap aan het woord. Alle info over de podcast en de bredere werking kan je vinden op cavaria.be/kruispunt - en vergis je niet, çavaria schrijf je met een c.